I SA/BD 183/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-05-23
NSArolnictwoŚredniawsa
płatności rolnePROWśrodki unijnepomoc publicznaARiMRzobowiązania środowiskowezwrot środkówodpowiedzialność beneficjentakontrola

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Nadleśnictwa na decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, uznając odpowiedzialność beneficjenta za błędy we wnioskach.

Sprawa dotyczyła skargi Nadleśnictwa na decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych. Nadleśnictwo nie zadeklarowało w 2020 r. pełnej powierzchni objętej zobowiązaniem, co doprowadziło do ustalenia zwrotu środków. Sąd administracyjny uznał, że odpowiedzialność za błąd leży po stronie beneficjenta, a nie organu, i oddalił skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę Nadleśnictwa na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych za lata 2017-2019. Spór wynikał z faktu, że Nadleśnictwo w roku 2020 nie zadeklarowało pełnej powierzchni (50,89 ha) objętej wieloletnim zobowiązaniem w ramach pakietu 4.6.1, co skutkowało koniecznością zwrotu części otrzymanych środków. Nadleśnictwo argumentowało, że był to błąd pracownika i niejasne komunikaty systemu. Sąd, podzielając stanowisko organu, uznał, że odpowiedzialność za prawidłowe wypełnienie wniosku i dochowanie należytej staranności spoczywa na beneficjencie. Podkreślono, że Nadleśnictwo miało możliwość weryfikacji wniosku w systemie elektronicznym i składania korekt. Sąd odrzucił również argumenty dotyczące przedawnienia i możliwości odstąpienia od windykacji, wskazując, że kwoty nienależnie pobrane za lata 2018 i 2019 znacząco przekraczały próg 100 EUR, a błąd nie wynikał z pomyłki organu. W konsekwencji, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Odpowiedzialność za prawidłowe wypełnienie wniosku i dochowanie należytej staranności spoczywa na beneficjencie. Błąd nie wynikający z pomyłki organu i możliwy do wykrycia przez beneficjenta nie stanowi podstawy do odstąpienia od windykacji nienależnie pobranych środków.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że beneficjent (Nadleśnictwo) miał możliwość weryfikacji wniosku w systemie elektronicznym i składania korekt. Brak deklaracji pełnej powierzchni objętej zobowiązaniem w 2020 r. był wynikiem zaniedbania beneficjenta, a nie błędu organu. Kwoty nienależnie pobrane za lata 2018 i 2019 przekraczały próg 100 EUR, co wykluczało odstąpienie od windykacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (32)

Główne

u. ARiMR art. 29 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

rozporządzenie Komisji (UE) nr 809/2014 art. 7 § ust. 1

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne art. 19 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne art. 34 § ust. 2 pkt 4

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

rozporządzenie (UE) nr 1306/2013 art. 54 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 250/1985, (WE) nr 1656/97, (WE) nr 2848/98, (WE) nr 1782/2003, (WE) nr 1817/2003, (WE) nr 1975/2006, (WE) nr 220/2008, (WE) nr 1121/2009 i (UE) nr 65/2010

rozporządzenie (UE) nr 1306/2013 art. 54 § ust. 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 250/1985, (WE) nr 1656/97, (WE) nr 2848/98, (WE) nr 1782/2003, (WE) nr 1817/2003, (WE) nr 1975/2006, (WE) nr 220/2008, (WE) nr 1121/2009 i (UE) nr 65/2010

rozporządzenie Komisji (UE) nr 809/2014 art. 7 § ust. 3

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 art. 3 § ust. 1

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 26 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7b

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.l. art. 32 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach

u.o.l. art. 32 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach

u.o.l. art. 35 § ust. 1 pkt 2a

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach

rozporządzenie nr 1305/2013 art. 28 § ust. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005

rozporządzenie (UE) nr 1306/2013 art. 54 § ust. 3 lit. a pkt i

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 250/1985, (WE) nr 1656/97, (WE) nr 2848/98, (WE) nr 1782/2003, (WE) nr 1817/2003, (WE) nr 1975/2006, (WE) nr 220/2008, (WE) nr 1121/2009 i (UE) nr 65/2010

rozporządzenie (UE) nr 1306/2013 art. 54 § ust. 3 lit. a pkt ii

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 250/1985, (WE) nr 1656/97, (WE) nr 2848/98, (WE) nr 1782/2003, (WE) nr 1817/2003, (WE) nr 1975/2006, (WE) nr 220/2008, (WE) nr 1121/2009 i (UE) nr 65/2010

rozporządzenie (UE) nr 1306/2013 art. 54 § ust. 3 lit. b

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 250/1985, (WE) nr 1656/97, (WE) nr 2848/98, (WE) nr 1782/2003, (WE) nr 1817/2003, (WE) nr 1975/2006, (WE) nr 220/2008, (WE) nr 1121/2009 i (UE) nr 65/2010

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a–c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie (UE) nr 640/2014 art. 19 § ust. 1 akapit drugi

Rozporządzenie (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014

u. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich art. 44 § ust. 3

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

u. ARiMR art. 29 § ust. 2

Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

u. ARiMR art. 29 § ust. 4

Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Ordynacja podatkowa art. 47 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odpowiedzialność beneficjenta za prawidłowe wypełnienie wniosku i dochowanie należytej staranności. Brak pomyłki organu jako przesłanki do odstąpienia od windykacji. Przekroczenie progu 100 EUR dla płatności za lata 2018 i 2019. Niezłożenie przez beneficjenta informacji o gruntach objętych zobowiązaniem. Nieprzedawnienie obowiązku zwrotu środków.

Odrzucone argumenty

Błąd formalno-prawny w oznaczeniu strony postępowania. Niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy. Brak uwzględnienia interesu społecznego Skarżącego. Niedopełnienie obowiązku czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody. Pominięcie faktu ciągłej realizacji zobowiązania na działce nr [...]. Uznanie, że doszło do nienależnej płatności w związku z wykrytymi nieprawidłowościami.

Godne uwagi sformułowania

Producent rolny, przystępując do programu rolno-środowiskowo-klimatycznego i składając wniosek pomocowy oświadcza, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Błąd ten nie powstał zatem z winy lub pomyłki organu ARiMR, a pełną odpowiedzialność za jego wystąpienie ponosi producent rolny, który nie dopełnił ciążących na nim wymogów związanych z realizacją zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego i deklaracją we wniosku pomocowym powierzchni zgodnej z ustalonym obszarem gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym. Zasadniczo, płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco.

Skład orzekający

Urszula Wiśniewska

przewodniczący

Tomasz Wójcik

sprawozdawca

Joanna Ziołek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Odpowiedzialność beneficjenta za prawidłowe wypełnianie wniosków o płatności unijne i konsekwencje błędów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach PROW 2014-2020.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady odpowiedzialności beneficjentów za prawidłowe wypełnianie wniosków o płatności unijne i konsekwencje błędów, co jest istotne dla szerokiego grona rolników i podmiotów związanych z rolnictwem.

Błąd we wniosku o unijne dopłaty? Nadleśnictwo musi zwrócić ponad 50 tys. zł!

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 183/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Tomasz Wójcik /sprawozdawca/
Urszula Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Pomoc publiczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1505
art. 29 ust. 1
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym dniu 23 maja 2023 r. sprawy ze skargi P. G. L.N. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 17 lutego 2023 r. nr BDSPB02-101/2023 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowoskowo-klimatycznych oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...] maja 2017 r. Nadleśnictwo [...] (dalej także: Nadleśnictwo, Strona) złożyło w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w [...] wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach PROW 2014-2020 na rok 2017 (wniosek pierwszoroczny). We wniosku tym producent rolny zadeklarował realizację dwóch pakietów rolno-środowiskowo-klimatycznych: pakietu 4 Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 w dwóch wariantach: 4.6.1 Torfowiska - wymogi obowiązkowe i 4.6.2. Torfowiska - wymogi obowiązkowe i uzupełniające oraz pakietu 5 Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 w wariancie 5.6.1. Torfowiska - wymogi obowiązkowe. Powierzchnia zadeklarowana do płatności wynosiła 65,75 ha w wariancie 4.6.1, 20,95 ha w wariancie 4.6.2 i 15,70 ha w wariancie 5.6.1. Nadleśnictwo O. zawnioskowało również o przyznanie kosztów transakcyjnych w ramach pakietów 4 i 5.
W wyniku rozpatrzenia wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał w dniu [...] maja 2018 r. decyzję, na mocy której przyznał Nadleśnictwu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2017 w łącznej wysokości 30.065,67 zł, w tym 22.683,09 zł stanowiła płatność w wariancie 4.6.2, zaś 7.382,58 zł płatność w wariancie 5.6.1 Płatność w wariancie 4.6.1. została Stronie odmówiona. Płatność w wariancie 4.6.2 oraz płatność w wariancie 5.6.1 przyznane zostały do zgłoszonej we wniosku powierzchni odpowiednio 20,95 ha i 15,70 ha. W odniesieniu do wariantu 4.6.1 organ I instancji ustalił, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zgłoszonych do płatności w wariancie 4.6.1 (65,75 ha) a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu (53,59 ha) wyniosła 22,69%, tym samym stosownie do zapisu art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. UE L 181 z dnia 20.06.2014 r., str. 48, ze zm.) Stronie odmówiono przyznania płatności. Nadleśnictwu [...] przyznano również kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej w łącznej wysokości 1 624,56 zł.
Następnie Nadleśnictwo w dniu [...] czerwca 2018 r., złożyło kolejny wniosek w ramach kontynuacji, do Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach PROW 2014-2020 na rok 2018. We wniosku tym zadeklarowano realizację dwóch pakietów rolno-środowiskowo-klimatycznych: pakietu 4 Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 w dwóch wariantach: 4.6.1 Torfowiska - wymogi obowiązkowe i 4.6.2. Torfowiska - wymogi obowiązkowe i uzupełniające oraz pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 w wariancie 5.6.1. Torfowiska - wymogi obowiązkowe. Powierzchnia zadeklarowana do płatności wynosiła 53,47 ha w wariancie 4.6.1, 20,30 ha w wariancie 4.6.2 i 15,48 ha w wariancie 5.6.1. W dniu [...] maja 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję w sprawie przyznania Nadleśnictwu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018 w łącznej wysokości 58.611,79 zł w tym 28.554,78 zł stanowiła płatność w wariancie 4.6.1, 21.790,17 zł stanowiła płatność w wariancie 4.6.2 oraz 8.266,84 zł płatność w wariancie 5.6.1. Płatności przyznane zostały zgodnie z wnioskiem Strony.
W dniu [...] maja 2019 r. Nadleśnictwo złożyło kolejny wniosek kontynuacyjny do Biura Powiatowego ARiMR w [...] o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach PROW 2014-2020 na rok 2019. A w dniu [...] czerwca 2019 r. dokonano zmian we wniosku. Ostatecznie zadeklarowana została realizacja dwóch pakietów rolno-środowiskowo-klimatycznych: pakietu 4 Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 w dwóch wariantach: 4.6.1 Torfowiska - wymogi obowiązkowe i 4.6.2. Torfowiska - wymogi obowiązkowe i uzupełniające oraz pakietu 5 Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 w wariancie 5.6.1. Torfowiska - wymogi obowiązkowe. Powierzchnia zadeklarowana do płatności wynosiła 53,47 ha w wariancie 4.6.1, 20,30 ha w wariancie 4.6.2 i 15,48 ha w wariancie 5.6.1. W dniu [...] lutego 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020), na mocy, której umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 w części dotyczącej powierzchni wycofanej oraz przyznał Stronie płatność w pozostałej części w łącznej wysokości [...] zł. Dla wariantu 4.6.1 kwota przyznanej płatności to [...] zł, w wariancie 4.6.2 przyznana kwota to [...] zł oraz płatność w wariancie 5.6.1 to kwota w wysokości [...] zł. Płatności przyznane zostały zgodnie ze wnioskiem oraz złożoną do niego korektą.
W dniu [...] czerwca 2020 r., do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął kolejny wniosek kontynuacyjny Nadleśnictwa o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach PROW 2014-2020 na rok 2020. We wniosku tym producent rolny zadeklarował realizację dwóch pakietów rolno-środowiskowo-klimatycznych: pakietu 4 Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 w dwóch wariantach: 4.6.1 Torfowiska - wymogi obowiązkowe i 4.6.2. Torfowiska - wymogi obowiązkowe i uzupełniające oraz pakietu 5 Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 w wariancie 5.6.1. Torfowiska - wymogi obowiązkowe. Powierzchnia zadeklarowana do płatności wynosiła 2,7 ha w wariancie 4.6.1,20,30 ha w wariancie 4.6.2 i 15,48 ha w wariancie 5.6.1. W dniu [...] lutego 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję, na mocy której przyznał Nadleśnictwu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2020 w łącznej wysokości [...] zł, w tym [...] zł stanowiła płatność w wariancie [...] zł stanowiła płatność w wariancie 4.6.2 oraz [...] zł płatność w wariancie 5.6.1. Płatności przyznane zostały zgodnie z żądaniem Strony zawartym we wniosku.
Wnioski kontynuacyjne od 2018 r. były składane za pośrednictwem elektronicznego formularza (aplikacja eWniosekPlus).
W związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi podczas kontroli administracyjnej w kampanii 2020 wszczęło z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych na podstawie ww. decyzji. W wyniku prowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał w dniu [...] stycznia 2023 r. decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (PROW 2014-2020) i określił kwotę nienależnie pobranych środków finansowych za lata 2017-2019, która wyniosła łącznie 54 232,24 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyło Nadleśnictwo i wniosło o uchylenie decyzji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego w całości.
Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] (dalej także: organ, Dyrektor) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Po przytoczeniu przepisów prawnych mających zastosowanie w niniejszej sprawie organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału wynika, że Strona skarżąca w 2020 r. nie ubiegała się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w pakiecie 4 Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 dla wariantu 4.6.1 Torfowiska - wymogi obowiązkowe do powierzchni 50,89 ha objętej ww. zobowiązaniem, jak również nie złożyła informacji, o której mowa w § 19 ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, tj. informacji o gruntach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach ze wskazaniem położenia gruntów i ich powierzchni w sytuacji, w której rolnik lub zarządca nie zamierza w danym roku ubiegać się o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do tych gruntów. Wobec powyższego przyznane płatności zdaniem organu podlegały zwrotowi, stosownie do przepisu § 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Dlatego też za zasadne organ uznał wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych i w konsekwencji ustalenie kwoty podlegającej zwrotowi przez Nadleśnictwo.
W dalszej kolejności, organ stanął na stanowisku, że w każdym przypadku to na wnioskodawcy ciąży odpowiedzialność za prawidłowo złożony wniosek. Dodał, że począwszy od kampanii 2018 producenci rolni składają wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich za pomocą elektronicznego formularza wniosku (aplikacja eWniosekPlus), zamieszczonego na stronie internetowej ARiMR. Producenci mają stały dostęp do tej aplikacji w zakresie dotyczącym składanych przez nich wniosków, dlatego też mogą na bieżąco sprawdzać poprawność złożonych deklaracji, jak również wnosić stosowne zmiany i korekty do wniosku w wymaganych do tego terminach. Wnioskodawca miał zatem możliwość sprawdzenia w aplikacji eWniosekPlus, czy wszystkie dokumenty w tym wyrys uprawy w zakładce Mapa oraz zdefiniowana roślina uprawna jak i wnioskowane płatności zostały wypełnione prawidłowo. Organ zaznaczył, iż w roku 2020 kampania składania wniosków pomocowych była trzecim już rokiem realizacji przez beneficjenta zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w pakiecie 4 Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 w wariancie 4.6.1 Torfowiska - wymogi obowiązkowe w tym drugim rokiem, dla którego Strona składała wniosek pomocowy w aplikacji eWniosekPlus. A zatem sytuacja związana z brakiem wskazania realizacji wariantu 4.6.1 Torfowiska - wymogi obowiązkowe na ustalonym obszarze gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym a także brakiem złożenia informacji wskazanej w § 19 ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego wynikała wyłącznie z niedopatrzenia strony postępowania, która nie wykazała się należytą dbałością o własne interesy.
Organ podkreślił, że Strona miała możliwość złożenia zmiany do wniosku w zakresie deklarowanych powierzchni w przewidzianym na dokonanie tej czynności terminie. Ostateczny termin na złożenie zmiany do wniosku w ramach kampanii 2020 upłynął w dniu 10 lipca 2020 r. i do tego dnia Nadleśnictwo mogło zgłosić zmianę do złożonego wcześniej wniosku.
Ponadto organ podniósł, że nie ma obowiązku weryfikować terminowego składania wniosków kontynuacyjnych, czy producent w danym roku ubiega się o płatności, czy nie i wzywania go do składania wniosku kontynuacyjnego bądź informacji potwierdzających użytkowanie gruntów rolnych na powierzchniach objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym. Producent rolny, przystępując do programu rolno-środowiskowo-klimatycznego i składając wniosek pomocowy oświadcza, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Organ podkreślił, że Nadleśnictwo dobrowolnie przystąpiło do realizacji, począwszy od dnia [...] marca 2017 r., programu rolno-środowiskowo-klimatycznego zobowiązując się do jego kontynuowania przez okres 5 lat. Strona winna zatem posiadać pełną wiedzę na temat obowiązków związanych z realizacją programu, który ma charakter wieloletni z uwagi na to, aby został spełniony cel Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, jakim jest promowanie praktyk rolniczych sprzyjających ochronie środowiska. Dyrektor zauważył także, że rolą ARiMR nie jest wyjaśnianie przyczyn z powodu których w kolejnym roku realizacji programu producent rolny we wniosku kontynuacyjnym nie zgłosił wszystkich gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, ponieważ uczestnictwo w programie jest wolą beneficjenta, a nie jego obowiązkiem. Jego zdaniem to beneficjent takiego programu winien dochować należytej staranności, by wywiązać się z wymogów związanych z realizacją wieloletniego zobowiązania.
Następnie organ oświadczył, że w pełni podziela stanowisko organu pierwszej instancji, co do wysokości licznej kwoty nienależnie pobranych przez Nadleśnictwo płatności.
Dyrektor zauważył, że należało także rozważyć ewentualne wystąpienie przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu. Zauważył, że zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2022 r., poz. 2422 ze zm.), w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2157 ze zm.), odstępuje od ustalenia nienależnych kwot pomocy, tj. jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z przepisem art. 11 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (WE) nr 907/2014. Podkreślił, że przywołany przepis stanowi, iż stosowany kurs wymiany walut jest przedostatnim kursem walutowym ustanowionym przez Europejski Bank Centralny sprzed miesiąca, w którym operacje zapisuje się w księgach agencji płatniczej. Dyrektor zauważył, że rozporządzenie delegowane Komisji (WE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. zostało z dniem 1 stycznia 2023 r. uchylone na podstawie art. 40 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/127 (omyłkowo wskazano w uzasadnieniu decyzji nr rozporządzenia 2022/128), który jednocześnie ustanawia przepisy przejściowe, zgodnie z którym ww. przepis nadal ma zastosowanie w odniesieniu do spraw wszczętych przed dniem 1 stycznia 2023 r. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. W odniesieniu do niniejszej sprawy, organ stwierdził, że kurs wymiany euro wynosił 4,3135 zł w odniesieniu do płatności za rok 2017, 4,2944 zł w odniesieniu do płatności za rok 2018 oraz 4,3865 w odniesieniu do płatności za rok 2019 co oznacza, że równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu wyniosła odpowiednio 431,35 zł, 429,44 zł i 438,65 zł. Mając na uwadze wysokość kwot podlegających zwrotowi przez rolnika, tj. 93,61 zł za rok 2017, 27.116,12 zł za rok 2018 i 27.116,12 zł za rok 2019, stwierdzić należy, że jedynie kwota nienależnie pobranej płatności za rok 2017 z uwagi na ww. przepisy podlegała zwrotowi. Ustalone na mocy zaskarżonej decyzji kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2018 i 2019 w sposób oczywisty przekraczają równowartość 100 euro. Tym samym w stosunku do nich nie zaszły określone w ww. przepisach prawa przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Organ zauważył przy tym, że zasadą jest, iż płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco. W rozpatrywanej sprawie kwota przyznanej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w odniesieniu do kampanii 2018 i 2019 nie wynikała z pomyłki organu, lecz z faktu niezgłoszenia realizacji zobowiązania na powierzchni 50,89 ha dla wariantu 4.6.1 Torfowiska - wymogi obowiązkowe w kampanii na rok 2020, lub niezłożenia informacji o realizowanym zobowiązaniu wieloletnim, co było związane z zaniechaniem realizacji przez producenta zobowiązania w ramach Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego dla ww. wariantu. Błąd ten nie powstał zatem z winy lub pomyłki organu ARiMR, a pełną odpowiedzialność za jego wystąpienie ponosi producent rolny, który nie dopełnił ciążących na nim wymogów związanych z realizacją zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego i deklaracją we wniosku pomocowym powierzchni zgodnej z ustalonym obszarem gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym.
W świetle powyższego organ uznał, że brak jest podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 i tym samym odstąpienia od windykacji nienależnie pobranych środków finansowych.
Następnie Dyrektor wskazał także, że rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18.12.1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz. UE L 312, s. 1 z dnia 23.12.1995 r., ze zm.), albowiem Nadleśnictwo we wniosku pomocowym w roku 2020 odstąpiło od deklaracji powierzchni 50,89 ha w zakresie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej z podjętą na tym obszarze, od roku 2017, realizacją zobowiązaniem dla wariantu 4.6.1 a także nie złożyło informacji, o której mowa w § 19 ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Wobec tego jako datę dopuszczenia się nieprawidłowości organ przyjął dzień [...] lipca 2020 r., czyli ostateczny termin na składanie wniosków o przyznanie płatności w roku 2020. Nie upłynął zatem okres 4 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, a to oznacza, że nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych.
Organ oświadczył także, że podziela stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii tego, że w realiach rozpatrywanej sprawy nie został przekroczony, wynikający z art. 54 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, termin 18 miesięcy, liczony od zatwierdzenia nieprawidłowości, na wystąpienie do beneficjenta o zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności. Dokumentem stwierdzającym nieprawidłowość w niniejszej sprawie jest zawiadomienie Nr 07/040/ 2022 z dnia 21.11.2022 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego, doręczone w dniu [...].11.2022 r. W związku z tym nie minął 18-miesięczny okres uprawniający Agencję do występowania o zwrot płatności nienależnie wypłaconych.
Następnie organ zauważył, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, co wynika z treści art. 7 ust. 1 przywołanego wcześniej rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014, natomiast zgodnie z art. 7 ust. 2, odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ustalonych niniejszą decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651, ze zm.), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym, że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, wynosi 60 dni. Zastosowanie tych przepisów do regulacji należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności oznacza, że w przypadku niewpłacenia kwoty wskazanej w zaskarżonej decyzji w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji organu I instancji, od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności, nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Dyrektor podkreślił również, że w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi Prezes agencji płatniczej, na wniosek dłużnika, może odroczyć termin spłaty całości lub części należności albo rozłożyć płatność całości lub części należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika.
W skardze do tutejszego Sądu Storna wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie
1) art. 107 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 200) – dalej: "k.p.a." – w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 26 § 1 p.p.s.a. przez błędne oznaczenie strony postępowania, którą jest Skarb Państwa - Państwowe [...] Nadleśnictwo [...],
2) art. 7 k.p.a. przez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, biorąc jedynie za podstawę rozstrzygnięcia błąd formalno-prawny Skarżącego,
3) art. 7b k.p.a. przez brak wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz brak uwzględniania interesu społecznego Skarżącego,
4) art. 9 k.p.a. przez niedopełnienie obowiązku czuwania nad tym, aby strona uczestnicząca w postępowaniu nie poniosła szkody, a w konsekwencji uznanie, że to wyłącznie na Skarżącym spoczywa obowiązek ustalenia własnych praw i obowiązków,
5) § 34 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. poz. 415) przez pominięcie faktu ciągłej realizacji zawartego zobowiązania na obszarze działki nr [...],
6) art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przez uznanie, że doszło do nienależnej płatności w związku z wykrytymi nieprawidłowościami,
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej nieuwzględnienie i oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a, gdyż Nadleśnictwo wniosło w skardze o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym natomiast organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił Stronie wypowiedzenie się w sprawie, który z możliwości tej skorzystał podtrzymując stanowisko prezentowane w skardze.
Przedmiotem skargi jest decyzja ustalająca Stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznych. Zarzuty skargi w niniejszej sprawie koncentrują się przede wszystkim na kwestionowaniu ustaleń organu w zakresie braku realizacji wieloletniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w związku z niezgłoszeniem we wniosku kontynuacyjnym wszystkich gruntów objętych tym zobowiązaniem. Przeciwne stanowisko zajmuje organ. W zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi.
Odnosząc się w pierwszym rzędzie do zarzutu błędnego oznaczenia strony postępowania należy wskazać, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" – dalej: "rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne" – objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.) – dalej: "rozporządzenie nr 1305/2013" – jeżeli spełni warunki przewidziane w pkt 1-3. Z kolei w myśl art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013 płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych udziela się rolnikom, grupom rolników lub grupom rolników i innych zarządców gruntów, którzy dobrowolnie podejmują się przeprowadzenia operacji obejmujących jedno lub większą liczbę zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych dotyczących gruntów rolnych, które mają zostać określone przez państwa członkowskie, w tym dotyczących, ale nie tylko, użytków rolnych określonych w art. 2 niniejszego rozporządzenia. W należycie uzasadnionych przypadkach, aby osiągnąć cele środowiskowe płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne mogą być udzielane innym zarządcom gruntów lub grupom takich osób.
Jednocześnie, stosownie do art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2022 r., poz. 672) – dalej: "u.o.l." – Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Natomiast zgodnie z art. 32 ust. 2 pkt 3 u.o.l. nadleśnictwa są jednostkami organizacyjnymi Lasów Państwowych. Ponadto w myśl art. 35 ust. 1 pkt 2a u.o.l. do zadań nadleśniczego należy bezpośrednie zarządzanie lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa, pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych.
Biorąc zatem powyższe pod uwagę, zdaniem Sądu niepełne oznaczenie strony postępowania w zaskarżonej decyzji nie doprowadziło do skierowania jej do osoby, podmiotu niebędącego stroną postępowania. Wobec tego dostrzegając tę okoliczność należy uznać, że pozostaje ona bez wpływu na wynik sprawy. Tylko w przeciwnym przypadku uzasadnione byłoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Należy też podzielić stanowisko przedstawione przez organ, że Strona konsekwentnie posługuje się oznaczeniem podmiotu jako "Nadleśnictwo [...]", składając wnioski, odbierając korespondencję i reagując na nią, co potwierdzają też dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Nie doszło więc do jakiegokolwiek ograniczenia gwarancji przysługujących Stronie postępowania w rozpoznawanej sprawie.
Odnosząc się do kwestii stanowiącej istotę sporu między stronami w niniejszej sprawie należy wskazać, że Nadleśnictwo [...] w roku 2020 nie ubiegało się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w pakiecie 4 - Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 dla wariantu 4.6.1 - Torfowiska - wymogi obowiązkowe do powierzchni 50,89 ha objętej ww. zobowiązaniem, jak również producent nie złożył Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w [...] informacji, o której mowa w § 19 ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, tj. informacji o gruntach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach ze wskazaniem położenia gruntów i ich powierzchni w sytuacji, w której rolnik lub zarządca nie zamierza w danym roku ubiegać się o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do tych gruntów. Strona pominęła bowiem działkę nr [...] w zgłoszeniu do programu rolno-środowiskowo-klimatycznego na 2020 r.
Organ wskazał, że wniosek kontynuacyjny został złożony w dniu [...] czerwca 2020 r. i wynikał z niego, że powierzchnia deklarowana dla wariantu 4.6.1. - Torfowiska - wymogi obowiązkowe wynosiła 20,30 ha. Ponadto jak zauważył organ, od począwszy od kampanii 2018 producenci rolni składają wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich przy wykorzystaniu systemu informatycznego przy wykorzystaniu udostępnionego na stronie internetowej ARiMR elektronicznego formularza wniosku. Wnioskodawcy mają stały dostęp do tej aplikacji w zakresie dotyczącym składanych przez nich wniosków, dlatego też mogą na bieżąco sprawdzać poprawność złożonych deklaracji, jak również wnosić stosowne zmiany i korekty do wniosku w wymaganych do tego terminach. Strona miała zatem możliwość sprawdzenia w aplikacji eWniosekPlus, czy wszystkie dokumenty w tym wyrys uprawy w zakładce "Mapa" oraz zdefiniowana roślina uprawna jak i wnioskowane płatności zostały wypełnione prawidłowo. Organ podkreślił nadto, iż kampania w roku 2020 składania wniosków pomocowych była trzecim już rokiem realizacji przez beneficjenta zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – dalej: "ustawa o ARIMR" – ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
– następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Właściwy w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR). Jednocześnie stosownie do § 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym albo informacji, o której mowa w § 19 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub tych zwierząt.
Nadleśnictwo, zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak również skardze, konsekwentnie podnosi, że w 2020 r. działka nr [...] nie została zgłoszona do programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, w przeciwieństwie do lat poprzednich, jak i następujących po tym roku. Powyższa działka nie została wskazana z powodu omyłki pracownika wypełniającego wniosek, do której w znacznym stopniu przyczyniły się niejasne komunikaty dotyczące płatności, ukazujące się na stronie wypełniania e-wniosku.
Jak zasadnie wskazał Dyrektor należność wynikająca z decyzji organu I instancji stanowi płatność nienależną w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. UE L 227 z dnia 31.07.2014 r., str. 69, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.
Ponadto, zgodnie z art. 7 ust. 3 przywołanego rozporządzenia, obowiązek zwrotu, którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
Przyznanie Stronie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w odniesieniu do kampanii 2018 i 2019 nie wynikało z pomyłki organu, lecz z faktu niezłożenia informacji o realizowanym zobowiązaniu wieloletnim. Znajduje to potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym błąd ten nie powstał z winy lub pomyłki organu ARiMR, a pełną odpowiedzialność za jego wystąpienie ponosi producent rolny, który nie dopełnił ciążących na nim wymogów związanych z realizacją zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego i deklaracją we wniosku pomocowym powierzchni zgodnej z ustalonym obszarem gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym. Okoliczność ta została wprost potwierdzona przez Stronę.
Trudno też przyjąć, że Nadleśnictwo jako beneficjent w zwykłych okolicznościach nie mogło podać prawidłowych powierzchni gruntów, który to obowiązek je obciążał. W konsekwencji powyższego rację ma Dyrektor ARiMR, że brak jest podstaw do odstąpienia od windykacji nienależnie pobranych środków finansowych na podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r.
Zdaniem Sądu za prawidłowe również należy uznać stanowisko organu, że w sprawie brak jest podstaw do odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych. Zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013, organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, odstępuje od ustalenia nienależnych kwot pomocy. Zasadnie organ podnosi, że stosownie do art. 29 ust. 4 ustawy ARiMR jeżeli kwota nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, która została ustalona w decyzji, o której mowa w ust. 3, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego dla danego funduszu Unii Europejskiej zgodnie z odrębnymi przepisami, kwota przyznanych płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest wypłacana w wysokości pomniejszonej o ustaloną kwotę nienależnie lub nadmiernie pobraną; przepisu ust. 10 nie stosuje się.
Ponadto art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) (...) (Dz.Urz. UE L.2013.347.549) stanowi, że w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania płatności nienależnej. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach:
a) w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony: jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek (pkt i); lub jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia wynosi między 100 a 250 EUR, nie licząc odsetek, a dane państwo członkowskie stosuje próg równy lub wyższy niż kwota, która ma zostać odzyskana zgodnie z jego prawem krajowym w odniesieniu do niedochodzenia należności krajowych (pkt ii);
b) w przypadku gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym.
Sąd zauważa, że mając na uwadze powyższe regulacje prawne organy dokonały oceny sprawy i zasadnie stwierdziły, że brak podstawy do odstąpienia od odzyskiwania nienależnych płatności. Wyliczenie stosowne zawarto na str. 7 decyzji organu I instancji (por. k. 114 akt admin.) i potwierdzono na str. 9 zaskarżonej decyzji (por. k. 143 akt admin.). Ustalenia te nie budzą wątpliwości wobec wielkości należnej i pobranej płatności za każde z lat 2018 i 2019 (powyżej 100 EUR). Jedynie kwota nienależnie pobranej płatności za rok 2017 w kwocie 93,61 zł z uwagi na ww. przepisy nie podlegała zwrotowi.
Prawidłowo też organ dokonał ustaleń w zakresie odsetek za zwłokę przywołując i stosując art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r.
W pełni też na aprobatę zasługują ustalenia co do niezaistnienia przesłanki z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Na podstawie tego przepisu, okres przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika. Jednakże na podstawie art. 3 ust. 3 tego rozporządzenia, państwa członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu przedawnienia. Termin 4-letni biegnie na nowo w przypadku, gdy dochodzi do przerwania biegu przedawnienia, które następuje przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się stronę (konieczne jest wyraźne odniesienie takiej czynności do określonej nieprawidłowości). W przypadku programów wieloletnich w każdym przypadku okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. Pod pojęciem dopuszczenia się nieprawidłowości należy rozumieć co do zasady:
. datę złożenia wniosku o przyznanie płatności (w przypadku wniosku zawierającego nieprawidłowe deklaracje),
. lub datę zaprzestania realizacji zobowiązania (w przypadku płatności w ramach PROW),
. lub upływ terminu na wykonanie określonych działań (w przypadku braku realizacji obowiązków związanych z utrzymywaniem gruntów w dobrej kulturze rolnej oraz przestrzeganiem norm i wymogów).
W kontrolowanej sprawie jako datę dopuszczenia się nieprawidłowości zasadnie przyjęto dzień [...] lipca 2020 r., czyli ostateczny termin na składanie wniosków o przyznanie płatności w roku 2020. Nie budzi zatem wątpliwości, że nie upłynął okres 4 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, a tym samym nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych.
W ocenie tut. Sądu nie został także przekroczony, wynikający z art. 54 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, termin 18 miesięcy liczony od zatwierdzenia nieprawidłowości, na wystąpienie do beneficjenta o zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności. Dokumentem stwierdzającym nieprawidłowość było zawiadomienie Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 21 listopada 2022 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego, doręczone w dniu [...] listopada 2022 r. W związku z tym nie minął 18-miesięczny okres uprawniający Agencję do występowania o zwrot płatności nienależnie wypłaconych, skoro w niniejszej sprawie wydano decyzję [...] stycznia 2023 r. doręczoną [...] stycznia 2023 r.
W tej sytuacji Sąd podziela stanowisko organu, że nie zachodzą przesłanki odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. W sprawie nie doszło do naruszeń przepisów prawa i to w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, organ zobligowany był do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności, w wysokości wskazanej w decyzji pierwszoinstancyjnej, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją. Tym samym, zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014, powstał obowiązek zwrotu nienależnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych za rok 2018 i 2019 w łącznej wysokości 54.232,24 zł.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, to należy wskazać, że wbrew zarzutom Strony organy właściwie ustaliły stan faktyczny oraz wskazały mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa. Organy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy w zakresie potrzebnym do wydania rozstrzygnięcia. Dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w uzasadnieniach decyzji, organy obu instancji wyczerpująco wyjaśniły podjęte rozstrzygnięcie. Organy, stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a., przedstawiły w decyzji szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, wyjaśniając jego motywy. Jednocześnie należy zgodzić się z organem odwoławczym, że załączone do odwołania dowody na realizację zobowiązania na działce nr [...] nie potwierdzają ciągłości realizacji zobowiązania, bowiem załączone przez Stronę dokumenty mające potwierdzić wykonanie zobowiązania w tym roku, potwierdzają jedynie zlecenie i wykonywanie zabiegów ochronnych dotyczących okresu styczeń-marzec 2022 r., natomiast przedmiotem niniejszego postępowania, jest rok gospodarczy 2020-2021. W związku z tym dowody te nie mogły zmienić jednoznacznych ustaleń co do braku realizacji wieloletniego zobowiązania w 2020 r.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 7b k.p.a., to należy zauważyć, że w literaturze na tle tego przepisu wskazuje się, że "Osobliwość klauzuli ukształtowanej przepisem art. 7b polega na tym, że jest ona źródłem roszczeń typu proceduralnego w obrębie samej administracji, a nie – jak w przypadku innych zasad ogólnych – pomiędzy jednostką i administracją" (por. Z. Kmieciak [w:] J. Wegner, M. Wojtuń, Z. Kmieciak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 7b). Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, że Nadleśnictwo w rozpoznawanej sprawie występuje w charakterze strony postępowania administracyjnego, a nie organu administracji publicznej, z którym współpracować miałyby organy prowadzące to postępowanie, czyli właściwe organy ARiMR. Wobec tego w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy w relacji Nadleśnictwa z organami ARiMR przepis ten nie znajduje zastosowania, a zatem także ten zarzut skargi nie znajduje uzasadnienia.
Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
T. Wójcik U. Wiśniewska J. Ziołek

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI