I SA/BD 164/19

I SA/Bd 164/19 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2019-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Jarosław Szulc /przewodniczący/
Leszek Kleczkowski
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 535/20 - Wyrok NSA z 2023-11-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 56 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2019r. sprawy ze skargi L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. oddala skargę
Uzasadnienie
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. prowadzi z majątku Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych
o numerach [...] i [...] wystawionych
w dniu [...] marca 2018r. przez wierzyciela - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego
w T., obejmujących zobowiązania osoby trzeciej z tytułu odpowiedzialności za zaległości podatkowe M. F. Z. S. O. i R. Sp. z o.o. z siedzibą w T. w zakresie podatku od towarów
i usług za miesiące luty, październik i listopad 2012r. Celem wyegzekwowania należności Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. zawiadomieniami z dnia [...] marca 2018r. dokonał czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] we W. i z wynagrodzenia za pracę w [...] F. Z. S. O. i R. Sp. z o.o. z siedzibą w T.. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Stronie w dniu [...] marca 2018r.
W dniu [...] marca 2018r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo Strony nazwane "Skarga na czynności organu egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz rachunku bankowego", które zawierało m.in. wniosek
o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych.
Postanowieniem z dnia [...] października 2018r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. o numerach [...] i [...].
W złożonym zażaleniu Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie jego zawieszenie, uchylenie zaskarżonego postanowienia
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przeprowadzenie dowodów wnioskowanych w treści uzasadnienia zażalenia na okoliczności tam wskazane.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ podał, że instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego uregulowana jest w art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2018r. poz. 1314 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a". Przepis ten enumeratywnie wymienia okoliczności obligujące organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jest to katalog zamknięty wobec czego wystąpienie innych okoliczności, niż wymienione w tym artykule nie skutkuje zawieszeniem postępowania egzekucyjnego.
Organ podał, że obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych wynika z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2017r.
Nr [...], która jest ostateczna w administracyjnym toku instancji
i podlega wykonaniu. Organ wyjaśnił, że podnoszona przez Stronę okoliczność wniesienia skargi do Sądu na decyzję organu drugiej instancji oraz wniosku
o wstrzymanie wykonania tej decyzji nie stanowi podstawy do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dopiero prawomocne orzeczenie Sądu
o wstrzymaniu wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2017r. Nr [...] byłoby przesłanką do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a taka sytuacja
w niniejszej sprawie nie wystąpiła.
Nie wystąpiły także inne okoliczności wymienione przez ustawodawcę w powołanym art. 56 § 1 u.p.e.a.
W złożonej do tut. Sądu skardze Strona wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji, umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, zarzucając: błędne przyjęcie braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, ewentualnie zawieszenia, ewentualnie wstrzymania. Zarzucono też naruszenie art. 6 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że wierzyciel był zobowiązany do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Skarżący ponownie podkreślił, że do chwili obecnej nie orzeczono prawomocnie o jego solidarnej odpowiedzialności. Tym samym obowiązek w postaci solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki [...] nie istnieje, a to oznacza brak możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego względem dłużnika. Skarżący uważa, że do wszczęcia egzekucji nie wystarczy samo stwierdzenie wymagalności obowiązku podatkowego. K. jest jeszcze stwierdzenie, że zobowiązany uchyla się od obowiązku, tj. świadomie podejmuje działania lub odstępuje od określonych działań, zamierzając w ten sposób doprowadzić do stanu niewykonywania obowiązku. W ocenie Strony przesłanką podjęcia przez wierzyciela czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych jest zatem nie tylko stwierdzenie niewykonania obowiązku, ale przede wszystkim stwierdzenie, że zobowiązany nie ma zamiaru przystąpić do wykonania obowiązku. Podniósł, że istnieją wszelkie podstawy do zaniechania nie tylko egzekwowania zaległości podatkowych spółki [...] od Skarżącego, ale nie ma również jakichkolwiek podstaw do przenoszenia na niego solidarnej odpowiedzialności za zadłużenie Spółki. Wskazał, że na etapie postępowania podatkowego i sądowo-administracyjnego w sposób kompleksowy wykazał istnienie przesłanek uniemożliwiających przeniesienie na niego odpowiedzialności solidarnej za zaległości Spółki. Podkreślono przy tym, że postępowanie nie zostało prawomocnie zakończone, ponieważ została złożona skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a pomimo tego odmawia się Skarżącemu chociażby "prawa do czasu" do osądzenia prawomocnie całej sprawy, zanim zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne, ewentualnie zanim to postępowanie egzekucyjne będzie kontynuowane. Zdaniem Strony do czasu rozpatrzenia skargi kasacyjnej konieczne jest zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ dodał, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 stycznia 2019r. sygn. akt II FSK 3626/18 wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2017r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1302), dalej: p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia wydanego w pierwszej instancji, Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej,
2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego,
3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego,
4) na żądanie wierzyciela,
5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Wyjaśnić należy, że instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Jej istota sprowadza się do przerwania na czas określony biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Chodzi tu o przeszkody, które powstały już w toku egzekucji, gdyż w przeciwnym przypadku nie należało w ogóle wszczynać postępowania egzekucyjnego. Należy przy tym zaznaczyć, że art. 56 § 1 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog sytuacji, w których postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. Zarazem wymienia on przyczyny obligatoryjnego zawieszenia postępowania, nie pozostawiając tym samym do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku należy zawiesić postępowanie.
Mając to na uwadze stwierdzić należy, że wbrew stanowisku Skarżącego w sprawie brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia zasadności wniosku
o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Nie wystąpiła bowiem żadna
z przesłanek, o których mowa w art. 56 § 1 u.p.e.a.
Wskazać w tym miejscu należy, że WSA w Bydgoszczy postanowieniem z dnia [...] maja 2018r. sygn. akt I SA/Bd 75/18 odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za luty, marzec, październik
i listopad 2012r. Zatem w czasie wydania zaskarżonego postanowienia, tj. [...] grudnia 2018r., ww. decyzja była ostateczna i podlegała wykonaniu. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi, że skoro odpowiedzialność Skarżącego nie została prawomocnie przesądzona, tym samym świadczy to o tym, iż prowadzone postępowanie egzekucyjne jest nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa. Odnosząc się do tego podać należy, że zgodnie z art. 239a O.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W związku z tym decyzja ostateczna podlega wykonaniu. Decyzje ostateczne, to stosownie do art. 128 O.p. decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w tej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Nie budzi zatem wątpliwości, że okoliczność wniesienia skargi na decyzję, czy skargi kasacyjnej od wyroku sądu pierwszej instancji, nie oznacza braku podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dla wszczęcia i prowadzenia egzekucji wystarczające jest, że decyzja ma przymiot ostatecznej, a nie prawomocnej. W związku z tym należy stwierdzić, że nie zaistniała w szczególności przesłanka z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., na dzień wydania zaskarżonego postanowienia.
Podkreślenia wymaga, że brak przymiotu wymagalności wiąże się ze wstrzymaniem wykonania obowiązku, niemniej jednak umorzeniem postępowania skutkuje zaistnienie wskazanej okoliczności jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, niezależnie od tego kiedy zostanie ona ujawniona. Natomiast jeżeli okoliczność ta wystąpiła już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, brak wymagalności jest podstawą do jego zawieszenia w trybie art. 56 u.p.e.a. "Jeżeli zatem wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło, mimo iż w obrocie prawnym funkcjonuje już postanowienie sądu administracyjnego wstrzymujące na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wykonanie decyzji nakładającej ów obowiązek, takie postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Jeżeli natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło jeszcze przed wstrzymaniem przez sąd wykonania decyzji nakładającej obowiązek, postępowanie podlega zawieszeniu na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a." (zob. Komentarz, do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Piotr Pietrasz. LEX 2010, nr 94664).
W tym kontekście wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie dopiero postanowieniem z dnia 9 stycznia 2019r. sygn. akt II FSK 3626/18 Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za luty, marzec, październik i listopad 2012r. Postępowanie egzekucyjne zostało natomiast wszczęte w dniu [...] marca 2018r. (data doręczenia odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu). Z powyższego wynika, że postanowienie NSA wstrzymujące wykonanie decyzji zapadło po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Zatem stwierdzić należy, że obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych nr [...] i [...], wynika z decyzji, która wprawdzie w chwili obecnej nie podlega wykonaniu, co nie dawało jednak podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego - z powodów, o których mowa powyżej, na dzień rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania. Tym bardziej, że Sąd ocenia zaskarżone postanowienie na dzień jego wydania, a zatem na dzień [...] grudnia 2018r. Dopiero wydane w dniu [...] stycznia 2019r. przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienie o sygn. akt II FSK 3626/18 wstrzymujące wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2017r. stanowi podstawę do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania decyzji, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej.
Zatem w dacie wydania zaskarżonego postanowienia decyzja była ostateczna i podlegała wykonaniu oraz nie było podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się do wielu zarzutów podniesionych w kontekście kwestionowania zasadności decyzji o odpowiedzialności Skarżącego jako osoby trzeciej, należy przede wszystkim wskazać, że w sprawie zastosowanie miały zasadniczo dwie ustawy: cytowana ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r., poz.2096), dalej: "k.p.a." Zgodnie z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co oznacza obowiązek organów administracji publicznej działania na podstawie i w granicach prawa. Granicą niniejszej sprawy jest zagadnienie żądania zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W granicach niniejszej sprawy Sąd natomiast nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności decyzji administracyjnej w przedmiocie odpowiedzialności Skarżącego jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe Spółki [...]. Podobnie nie ma wpływu na ocenę niniejszej sprawy powołana na rozprawie przez Pełnomocnika Skarżącego okoliczność wydania przez Prezesa Zarządu PFRON decyzji z dnia [...] sierpnia 2019r. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu solidarnie z pozostałymi członkami zarządu oraz ze Spółką [...] z tytułu wpłat na PFRON.
Podkreślić należy, że kontrola zaskarżonego postanowienia sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy w sposób prawidłowy, zgodnie z prawem i w jego granicach, zgromadził materiał dowodowy, ponadto czy sformułowane przez ten organ wnioski - w zakresie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego - mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Istotne przy sądowej kontroli jest i to, czy dokonana przez organ ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Przy tak pojmowanym legalizmie działania organów, należało przyznać rację Dyrektorowi, który uznał, że Skarżący nie wskazał żadnej przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionej w art. 56 § 1 u.p.e.a. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy nie naruszyły zasad postępowania podatkowego w stopniu nakazującym wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia
z obrotu prawnego. Organy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy dla oceny wniosku Strony, który prawidłowo oceniły, omówiły też dowody, na których ustalenia zostały oparte i dokonały trafnej wykładni przepisów prawa, które zastosowały.
W związku z tym Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego wskazanych w skardze. Sam fakt, że ocena w sprawie została przez organy dokonana odmiennie niż oczekiwała tego Strona, nie świadczy o naruszeniu przepisów prawa w stopniu zobowiązującym do uchylenia zaskarżonego postanowienia administracyjnego.
Sąd zauważa, że organ nie mógł naruszyć art. 116 § 1 ust. 1 O.p. w związku z art. 1 § 1 i art. 2 rozporządzenia Prezydenta [...] z dnia [...] października 1934r. – Prawo o postępowaniu układowym, bowiem ich nie stosował w przedmiotowej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.