I SA/Bd 163/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uznając, że obowiązek rozbiórki stał się bezprzedmiotowy dla skarżącego po zbyciu nieruchomości.
Skarżący Z.W. złożył zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym grzywny w celu przymuszenia i opłaty za postanowienie, wskazując na błąd co do osoby zobowiązanego po zbyciu nieruchomości. Organ egzekucyjny i wierzyciel (Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego) oddalili zarzuty, uznając, że obowiązek rozbiórki nadal obciąża skarżącego. WSA uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że kwestia bezprzedmiotowości obowiązku rozbiórki dla skarżącego nie została należycie wyjaśniona, co wpływa na dopuszczalność egzekucji grzywny.
Sprawa dotyczyła skargi Z.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący podniósł m.in. zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, wskazując, że zbył nieruchomość, na której miał być wykonany obowiązek rozbiórki. Organ egzekucyjny i wierzyciel oddalili te zarzuty, opierając się na stanowisku, że grzywna ma charakter osobisty, a obowiązek rozbiórki może przejść na następcę prawnego. WSA w Bydgoszczy uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że nie wyjaśniono w pełni, czy obowiązek rozbiórki stał się bezprzedmiotowy dla skarżącego po zbyciu nieruchomości. Sąd podkreślił, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem akcesoryjnym do obowiązku głównego, a jej stosowanie jest niedopuszczalne, gdy obowiązek stał się bezprzedmiotowy (art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Sąd wskazał, że nawet po zbyciu nieruchomości, obowiązek rozbiórki może obciążać byłego właściciela, jeśli nadal jest posiadaczem lub zarządcą obiektu. W tej sytuacji konieczne jest ponowne ustalenie przez wierzyciela, czy skarżący nadal ma obowiązek rozbiórki, co determinuje dopuszczalność egzekucji grzywny. WSA uznał za niezasadne zarzuty dotyczące opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny oraz braku upomnienia w tym zakresie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Egzekucja grzywny jest niedopuszczalna, gdy egzekwowany obowiązek stał się bezprzedmiotowy. W przypadku zbycia nieruchomości, należy zbadać, czy obowiązek rozbiórki nadal obciąża skarżącego, np. jako posiadacza lub zarządcę.
Uzasadnienie
Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem akcesoryjnym do obowiązku głównego. Jeśli obowiązek rozbiórki stał się bezprzedmiotowy dla skarżącego po zbyciu nieruchomości, egzekucja grzywny jest niedopuszczalna. Konieczne jest ustalenie, czy skarżący nadal ma faktyczny wpływ na wykonanie obowiązku rozbiórki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
u.p.e.a. art. 7 § par.3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek stał się bezprzedmiotowy.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 1a § pkt 12 lit.b tiret pierwsze
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Definicja środka egzekucyjnego w postępowaniu dotyczącym obowiązków niepieniężnych.
u.p.e.a. art. 28a
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Kontynuacja postępowania egzekucyjnego w przypadku przejścia obowiązku na następcę prawnego.
u.p.e.a. art. 33 § pkt 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa do zgłoszenia zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego.
u.p.e.a. art. 34 § par.1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, które jest wiążące w zakresie niektórych zarzutów.
u.p.e.a. art. 64a § par.1 pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa do nałożenia opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny.
Pr. bud. art. 52
Ustawa - Prawo budowlane
Obowiązek wykonania rozbiórki obciąża nie tylko inwestora, ale także właściciela lub zarządcę obiektu.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określenie, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek rozbiórki stał się bezprzedmiotowy dla skarżącego po zbyciu nieruchomości, co wyłącza dopuszczalność egzekucji grzywny w celu przymuszenia.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny. Zarzut braku doręczenia upomnienia w zakresie opłaty. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego w zakresie opłaty.
Godne uwagi sformułowania
Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem akcesoryjnym w stosunku do obowiązku rozbiórki budynku. Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek stał się bezprzedmiotowy. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ale musi zbadać jego bezprzedmiotowość.
Skład orzekający
Dariusz Dudra
przewodniczący
Halina Adamczewska-Wasilewicz
sprawozdawca
Ewa Kruppik-Świetlicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w kontekście bezprzedmiotowości obowiązku po zbyciu nieruchomości, a także relacja między grzywną w celu przymuszenia a obowiązkiem głównym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbycia nieruchomości obciążonej obowiązkiem rozbiórki i dalszego postępowania egzekucyjnego w administracji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego przez organy egzekucyjne, nawet jeśli są związane stanowiskiem wierzyciela. Pokazuje też, że zbycie nieruchomości nie zawsze zwalnia z odpowiedzialności, jeśli obowiązek nadal może być wykonany.
“Czy sprzedaż garażu zwalnia z obowiązku jego rozbiórki i grzywny? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bd 163/08 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2008-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący/
Ewa Kruppik-Świetlicka
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
art.1a pkt 12 lit.b tiret pierwsze, art.7 par.3, art.28a, art.33 pkt 4, art. 64a par.1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz (spr.) Asesor sądowy Ewa Kruppik – Świetlicka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Winiecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 czerwca 2008r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego Z. W. kwotę 100 zł ( sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. w dniu [...]. przyjął do realizacji tytuł wykonawczy nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia oraz nr [...] dotyczący opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny wystawione przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. należnych od Z. W. Celem wyegzekwowania należności organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...]r. Nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku {...] w W. SA. Wraz z zawiadomieniem o zajęciu, w dniu [...]., doręczono zobowiązanemu odpis tytułów wykonawczych.
Pismem z dnia [...] r. Z. W. złożył zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wskazał na błąd co do osoby zobowiązanego, gdyż od [...]. nie jest właścicielem nieruchomości objętej tytułem wykonawczym. Powołał się na brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Zobowiązany stwierdził również, że egzekwowany obowiązek określono niezgodnie z obowiązującym stanem prawnym. W piśmie tym zawarł także wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku ze zmianą właściciela nieruchomości i niemożliwością wykonania obowiązku rozbiórki.
Organ egzekucyjny z uwagi na podniesione zarzuty, działając stosownie do art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) wystąpił do wierzyciela
o wyrażenie stanowiska w tym przedmiocie.
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wierzyciel, tj. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. oddalił zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego. Wierzyciel uznał, iż egzekucja grzywny w celu przymuszenia winna być skierowana do sprawcy samowoli budowlanej, czyli Z. W., wykonanie zaś obowiązku rozbiórki budynku garażowego spoczywać będzie na następcy prawnym zobowiązanego, tj. J. K. W. W związku z powyższym wierzyciel oddalił zarzut dotyczący błędu co do osoby zobowiązanego.
Na powyższe postanowienie strona zobowiązana wniosła zażalenie. Postanowieniem z dnia [...]r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Mając na uwadze ostateczne stanowisko wierzyciela, postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego
w T., odmówił uwzględnienia zarzutów w sprawie egzekucji prowadzonej wobec majątku zobowiązanego. W uzasadnieniu organ egzekucyjny podkreślił, iż jest związany stanowiskiem wierzyciela, a skoro ten nie stwierdził podstaw do uznania zarzutów, to organ egzekucyjny nie ma możliwości ich uwzględnienia.
Na powyższe rozstrzygnięcie pismem z dnia [...] r. zobowiązany złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia.
W uzasadnieniu podniósł zarzuty mało wnikliwego przeanalizowania całego materiału dowodowego wskazując, iż wierzyciel nie wysłał zawiadomienia o wystawionych tytułach wykonawczych.
Postanowieniem z dnia [...]. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.
Z kolei według art. 34 § 4 przywołanej ustawy, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia
o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Oznacza to, że jeżeli wierzyciel odpowie (wydając stosowne rozstrzygnięcie) na zapytanie organu egzekucyjnego twierdząco, iż nie ma błędu co do osoby zobowiązanego i obowiązek istnieje, to rzeczą organu egzekucyjnego jest dalsze prowadzenie egzekucji. Organ ten nie może podważyć wypowiedzi wierzyciela, ponieważ wówczas musiałby przeprowadzić pełną kontrolę istniejących decyzji, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze, do czego żadnym przepisem organ egzekucyjny nie jest uprawniony.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w niniejszej sprawie, organ egzekucyjny pismem z dnia [...]r. zwrócił się do wierzyciela - Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w T., o zajęcie stanowiska w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez Z. W., tj. w zakresie błędu co do osoby zobowiązanego oraz braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia.
Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r. oddalił zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...]
i [...], wskazując, iż nie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego bowiem środek egzekucyjny stosowany w egzekucji świadczeń niepieniężnych - grzywna w celu przymuszenia – zastosowano wobec osoby zobowiązanej w tym postępowaniu zgodnie z postanowieniem z [...]r. Nr [....] nakładającym wymienioną grzywnę na Z. W. Organ zauważył, że również zarzut strony odnośnie egzekwowania obowiązku niezgodnie z treścią wynikającą z orzeczenia nie został uznany przez wierzyciela, ponieważ został on określony postanowieniem, a wystawione tytuły wykonawcze są zgodne z jego treścią. Jednocześnie wierzyciel podkreślił, iż upomnienie nr [...] z dnia
[...]r. zostało doręczone i odebrane przez W. W. dnia [...]r. W związku z powyższym, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Dyrektor podkreślił, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W związku z tym, oparcie zarzutów na twierdzeniu, iż zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego oraz nieistnienie obowiązku, mogłoby wywołać zamierzony skutek jedynie w razie przyznania tego faktu przez wierzyciela w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Odnosząc się natomiast do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, organ wskazał, że wierzyciel wyjaśnił zobowiązanemu, iż w aktach sprawy znajduje się ww. upomnienie z dnia [...]r. Nr [...] wzywające do rozbiórki budynku garażowego, które zostało odebrane przez żonę zobowiązanego w dniu [...]r. Dyrektor wyjaśnił, że upomnienie zawiera zagrożenie, iż w przypadku nieuregulowania należności we wskazanym terminie, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. W związku z tym, organ nie ma obowiązku informowania zobowiązanego o wystawieniu tytułu wykonawczego.
Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniosła o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. oraz o wstrzymanie wykonania egzekucji.
W uzasadnieniu skarżący powtórzył zarzuty zawarte już w zażaleniu na postanowienie o odmowie uznania zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Strona ponownie wskazała, że nie dotrzymano terminów zgodnie z k.p.a. Zarzuciła, że nie została powiadomiona o wystawieniu tytułów wykonawczych, jak również, iż nie wiedziała o korespondencji pomiędzy organami. Ponadto skarżący stwierdził, iż tytuły wykonawcze nie mają dat.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto organ wyjaśnił, że zarzut dotyczący braku dat na tytułach wykonawczych nie znalazł uzasadnienia, gdyż tytuły wykonawcze dotyczące J. W. zostały pismem z dnia [...]. zwrócone przez organ egzekucyjny wierzycielowi, zobowiązanym bowiem do uregulowania grzywny jest Z. W. Organ dodał, że tytuły te nigdy nie zostały wprowadzone do obrotu prawnego, dlatego nie widnieje na nich data i nie została im nadana klauzula wykonalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku
z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że wyrokiem z dnia 30 czerwca 2008r.
sygn. akt I SA/Bd 78/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił postanowienie z dnia [....]. Nr [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. w przedmiocie stanowiska wierzyciela.
W uzasadnieniu wyroku Sąd poczynił następujący wywód:
Postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości [...] zł oraz pobrania opłaty za postanowienie w wysokości [...] zł zostało wydane
w dniu [...]r.
Grzywna została nałożona w celu przymuszenia do wykonania nałożonego na skarżącego obowiązku rozbiórki budynku garażowego zbudowanego na działce
nr [...] położonej w O. n/W.
Tytuły wykonawcze w przedmiocie wymienionej grzywny oraz opłaty zostały wystawione w dniu [...]. i doręczone stronie skarżącej [...]. Natomiast w dniu [...]r. skarżący i jego żona przenieśli na podstawie umowy darowizny własność nieruchomości zabudowanej budynkiem gospodarczym (garażem) na rzecz córki J. K. W.
Nie budzi zatem wątpliwości, że egzekucja w celu wyegzekwowania nałożonej grzywny została wszczęta w okresie, gdy skarżący nie był już właścicielem nieruchomości (art. 26 § 5 pkt 1 ustawy – wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego). Ustalić zatem należy, czy wraz z przeniesieniem własności nieruchomości na córkę, można nadal żądać od skarżącego wykonania rozbiórki budynku nielegalnie pobudowanego, a w konsekwencji egzekwować grzywnę.
Zgodzić się należy z organami, że niezapłacone grzywny mają charakter osobisty. Na podstawie art. 124 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązek uiszczenia nałożonych grzywien nie przechodzi na spadkobierców lub prawnonabywców zobowiązanego. Nie oznacza to jednak, że obowiązek, z powodu niewykonania którego nałożono grzywnę celem przymuszenia, również nie przechodzi na spadkobierców czy następców prawnych (obowiązek rozbiórki nielegalnie, bez pozwolenia pobudowanego budynku).
Zwrócić jednak należy uwagę, iż zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. b) tiret pierwsze tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o środku egzekucyjnym - rozumie się przez to
w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym – grzywnę w celu przymuszenia.
Na podstawie art. 7 § 3 ww. ustawy "Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy."
W doktrynie podnosi się, że przywołany art. 7 § 3 ustawy pozwala na wyodrębnienie tzw. zasady niezbędności, która polega na tym, że niedopuszczalne jest stosowanie środka egzekucyjnego wówczas, gdy obowiązek został wykonany lub stał się bezprzedmiotowy. Wynika to też z zasady celowości, gdyż środki egzekucyjne powinno stosować się tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania celu egzekucji. Komentowany przepis odróżnia dwie przyczyny niestosowania środków egzekucji: 1) w przypadku wykonania obowiązku oraz 2) w sytuacji, gdy obowiązek stał się bezprzedmiotowy. Pierwsza sytuacja nie wymaga komentarza, natomiast druga – wymaga wyjaśnienia. Bezprzedmiotowość wykonania obowiązku może wystąpić wtedy, gdy stał się on nieaktualny (np. zastosowano środki egzekucyjne dla wymuszenia obowiązków związanych z klęską żywiołową, a klęska ta minęła). Należy tu zaliczyć także sytuacje, kiedy z przyczyn obiektywnych lub subiektywnych zobowiązany nie może wykonać obowiązku (np. na kalekę nałożono obowiązek osobisty, którego nie może wykonać lub zarządzono eksmisję do pomieszczenia, które jest już zajęte). Wskazuje się, że nieco inne zasady obowiązują, gdy zastosowano grzywnę w celu przymuszenia przywołując art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji – komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2005, s. 48).
Mając zatem na uwadze treść art. 7 § 3 tej ustawy należy stwierdzić, że stosowanie grzywny w celu przymuszenia jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek stał się bezprzedmiotowy. Nie budzi wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do wykonania nałożonego obowiązku rozbiórki budynku.
W przypadku nawet wykonania obowiązku rozbiórki budynku nie miałby zastosowania art. 7 § 3 ww. ustawy, bowiem – jak wyżej wskazano - obowiązywałyby inne zasady, a mianowicie wynikające z art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli prawo do ubiegania się o umorzenie grzywny. Jednakże w pełni powyższe uwagi - dotyczące stosowania art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - mają zastosowanie do postępowania egzekucyjnego w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia w sytuacji, gdy obowiązek rozbiórki budynku stał się bezprzedmiotowy.
W ocenie Sądu w sprawie nie zostały w pełni wyjaśnione przez wierzyciela wszystkie okoliczności, które pozwoliłyby odpowiedzieć na pytanie, czy obowiązek rozbiórki budynku stał się bezprzedmiotowy w stosunku do skarżącego, czy też nadal go obciąża.
Należy mieć na uwadze art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, na podstawie którego "W przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają
w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego."
Zauważyć należy, iż celem nałożenia grzywny było przymuszenie zobowiązanego do wykonania obowiązku rozbiórki budynku. W sytuacji zatem, gdyby brak było obowiązku wykonania rozbiórki garażu przez skarżącego, odpada potrzeba ściągnięcia grzywny. Obowiązek uiszczenia grzywny ma charakter akcesoryjny
w stosunku do obowiązku rozbiórki budynku. Jeżeli zatem odpadłby obowiązek rozbiórki budynku przez skarżącego, to nie byłoby podstawy do ściągnięcia grzywny, która ma na celu przymuszenie go do wykonania tej rozbiórki. Istotnym zatem
w sprawie jest ustalenie przez wierzyciela, czy po wyzbyciu się w dniu [...]r. nieruchomości zabudowanej garażem, skarżący np. utracił także posiadanie
i zarząd nieruchomością. Gdyby rzeczywiście nie utracił posiadania tej nieruchomości, wówczas ściąganie grzywny w celu rozbiórki budynku, którego wprawdzie nie jest już właścicielem, ale ma do niej dostęp, faktycznie włada nią - byłoby zasadne. Powyższa kwestia jest zasadnicza dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W wyroku z dnia 6 lipca 2006r. sygn. akt II OSK 1070/05 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) wynika jednoznacznie, że obowiązek wykonania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części nakazany decyzją obciąża nie tylko inwestora (osobę, która dopuściła się samowoli budowlanej), ale także właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Okoliczność, że inwestor i właściciel obiektu budowlanego, który był stroną w postępowaniu, w którym została wydana decyzja nakazująca rozbiórkę, po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę zbył nieruchomość, nie oznacza, że obowiązek wykonania decyzji nie obciąża już ani inwestora, ani aktualnego właściciela nieruchomości. Zwrócono uwagę na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, iż w takich przypadkach obowiązek wykonania decyzji obciąża także aktualnego właściciela nieruchomości i także w stosunku do niego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne (...) Nie można również przyjąć, że postępowania egzekucyjnego nie można prowadzić w stosunku do inwestora tylko dlatego, że po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu przeniósł własność nieruchomości na inną osobę, jeżeli nadal jest posiadaczem i zarządcą obiektu budowlanego objętego decyzją nakazującą rozbiórkę tego obiektu. Podstawę taką bowiem stanowił i stanowi nadal przepis art. 52 Prawa budowlanego.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że analiza akt administracyjnych nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy obowiązek dokonania rozbiórki budynku stał się bezprzedmiotowy w stosunku do skarżącego wobec przeniesienia własności nieruchomości, czy też nadal na nim ciąży,
a w konsekwencji, czy egzekwowanie grzywny w celu przymuszenia jest nadal dopuszczalne.
Na podstawie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego." Zgodnie z art. 7 kpa "W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli."
Zasada niezbędności z art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji należy do zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego i podlega uwzględnieniu przez organ.
W ocenie Sądu powyższe przepisy zostały naruszone przy wydaniu postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela.
W tej sytuacji postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. podlegało wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Ponownie rozpatrując sprawę wierzyciel obowiązany jest ustalić, czy po stronie skarżącego istnieje nadal obowiązek rozbiórki budynku garażowego, pomimo przeniesienia własności nieruchomości. Konsekwencją uchylenia postanowienia
w przedmiocie stanowiska wierzyciela jest wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B.
Niewątpliwie natomiast w pełni uzasadnione jest stanowisko organów odnośnie niezasadności zarzutów dotyczących opłaty w wysokości [...] zł nałożonej za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny z art. 64a § 1 pkt 1 ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i w tym zakresie zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Nie budzi wątpliwości, że obowiązek uiszczenia opłaty ciąży na Z. W., bowiem w stosunku do niego zostało skierowane postanowienie z dnia [...]r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W dniu, gdy nakładano grzywnę obowiązek rozbiórki budynku ciążył na skarżącym, a nie na J. K. W., która stała się właścicielem nieruchomości dopiero [...]. Prawidłowo organ egzekucyjny za wierzycielem przyjął, że niezasadny jest zarzut z art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. błąd co do osoby zobowiązanej, istotne bowiem jest, że w chwili wydania postanowienia o nałożeniu grzywny, obowiązek rozbiórki budynku ciążył na skarżącym.
Nie ma również podstaw do uwzględnienia zarzutu z tej przyczyny, że organ błędnie wystawił tytuły wykonawcze na inną osobę niż wskazana w postanowieniu
z dnia [...]r. Przedmiotowa sprawa dotyczy wyłącznie postępowania prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione na Z. W. jako zobowiązanego, a brak podstaw do stwierdzenia, że nie jest on osobą zobowiązaną do zapłaty ww. opłaty.
Odnośnie braku upomnienia, Sąd zauważa, iż stosownie do § 13 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy egzekucja dotyczy kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych.
Nie budzi natomiast wątpliwości, że opłata za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia jest kosztem egzekucyjnym, co wynika z art. 64a § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Odnośnie błędu w dacie umieszczonej w tytule wykonawczym dotyczącym opłaty za wydanie postanowienia (podano [...]., a powinno być [...]r.), zauważyć należy, iż nie ma on wpływu na wynik sprawy. Zarówno bowiem organ, jak również strona skarżąca zdawały sobie sprawę, iż faktycznie sprawa dotyczy tytułu wykonawczego z dnia [...]r., o czym świadczy choćby treść zażalenia.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak
w sentencji.
Na podstawie art. 152 cytowanej ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości.
O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.
H. Adamczewska – Wasilewicz D. Dudra E. Kruppik – ŚwietlickaPotrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI