I SA/Bd 150/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2006-04-24
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowy od osób prawnychkoszty uzyskania przychodówwydatkidowody księgowerachunkowośćustawa o CITzasada istotnościudziałowiecumowa o pracęprawo pracy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r., uznając za zasadne wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów szeregu wydatków.

Spółka zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która uchyliła decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego i określiła wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. Organ podatkowy zakwestionował koszty uzyskania przychodów na łączną kwotę, wskazując na wydatki dotyczące innego roku podatkowego, nieprawidłowo udokumentowane, dotyczące innego podmiotu, bez dowodów źródłowych, poniesione na rzecz udziałowca niebędącego pracownikiem oraz z tytułu zwrotu kosztów używania prywatnego samochodu. Sąd administracyjny, po ponownym rozpoznaniu sprawy, oddalił skargę, uznając za zasadne wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów wydatków dotyczących roku 1997, nieprawidłowo udokumentowanych oraz poniesionych na rzecz udziałowca.

Sprawa dotyczyła skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B., która uchyliła decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego i określiła wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. Organ podatkowy zakwestionował koszty uzyskania przychodów na łączną kwotę, wskazując na kilka kategorii wydatków: 1) wydatki dotyczące innego roku podatkowego (1997), 2) wydatki nieprawidłowo udokumentowane, 3) wydatki dotyczące innego podmiotu, 4) wydatki, na które brak dowodów źródłowych, 5) wydatki poniesione na rzecz udziałowca niebędącego pracownikiem Spółki, 6) wydatki z tytułu zwrotu kosztów używania prywatnego samochodu do celów służbowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po ponownym rozpoznaniu sprawy, oddalił skargę spółki. Sąd uznał, że nie jest zasadny zarzut nie uwzględnienia w kosztach uzyskania przychodu wydatków dotyczących roku 1997 zarachowanych dopiero na początku roku 1998, gdyż brak było możliwości prawnej do takiego zarachowania. Odnośnie wydatków związanych z zakupami paliwa w Niemczech, udokumentowanych jedynie wydrukami z kas fiskalnych lub paragonami, sąd stwierdził, że choć przepisy o rachunkowości nie powinny być stosowane wprost do spraw podatkowych, to ciężar dowodu w zakresie wykazywania kosztów obciąża podatnika, a organ podatkowy prawidłowo zaliczył do kosztów jedynie te wydatki, które zostały wykazane w powiązaniu z poleceniami wyjazdu służbowego. Sąd uznał również za prawidłowe wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych na rzecz R. C. (Prezesa Zarządu i udziałowca), z tytułu wynagrodzenia i kosztów podróży służbowych, gdyż umowa o pracę, na podstawie której miały być poniesione te wydatki, została uznana za nieważną z uwagi na naruszenie przepisów Kodeksu pracy i Kodeksu handlowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli istniała faktyczna możliwość zarachowania ich w roku 1997, bez względu na wielkość wydatków.

Uzasadnienie

Przepis art. 15 ust. 4 ustawy o CIT w brzmieniu na 1998 r. nie odwołuje się do kryterium istotności z ustawy o rachunkowości dla uznania, że zarachowanie wydatków było możliwe w księgach roku, którego dotyczą. Jeśli istniała możliwość zarachowania w roku 1997, należało to uczynić.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.p.d.o.p. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Wydatki dotyczące innego roku podatkowego nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów roku bieżącego, jeśli istniała możliwość ich ujęcia w roku poprzednim.

u.p.d.o.p. art. 15 § 4

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Kryterium istotności z ustawy o rachunkowości nie ma zastosowania do zaliczania wydatków do kosztów uzyskania przychodów w danym roku podatkowym.

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Wydatki na rzecz udziałowca niebędącego pracownikiem Spółki nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, chyba że pozostawał on w stosunku pracy.

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Zwrot kosztów używania prywatnego samochodu osobowego do celów służbowych przez udziałowca może być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, pod warunkiem spełnienia określonych wymogów formalnych.

u.p.d.o.p. art. 9 § 1

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Podstawą każdego zapisu w księdze rachunkowej, w tym także dotyczącego kosztów uzyskania przychodów, są dokumenty stwierdzające fakt operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem.

u.o.r. art. 54

Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości

Kryterium istotności wpływa na sporządzanie rocznego sprawozdania finansowego.

u.o.r. art. 20 § 2

Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości

Podstawą zapisu w księgach rachunkowych są dowody księgowe.

k.p. art. 22 § 1

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy

Określa warunki nawiązania stosunku pracy, w tym wymóg podporządkowania pracownika pracodawcy.

k.h. art. 203

Kodeks handlowy

W umowach pomiędzy spółkami a członkami zarządu oraz w sporach z nimi, spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnicy powołani uchwałą wspólników.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli uzna ją za niezasadną.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 16 § 5

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 9 § 2

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

o.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 171

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków dotyczących roku 1997, zarachowanych na początku roku 1998. Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych jedynie wydrukami z kas fiskalnych lub paragonami. Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych na rzecz udziałowca (Prezesa Zarządu) z tytułu wynagrodzenia i kosztów podróży służbowych. Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków na usługi telekomunikacyjne świadczone w Niemczech, udokumentowanych rachunkami na nazwisko R. C., pomimo braku dowodów na związek z przychodem. Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków, na które brak dowodów źródłowych.

Godne uwagi sformułowania

ciężar dowodu w zakresie wykazywania kosztów obciąża podatnika podstawą każdego zapisu w księdze rachunkowej są dokumenty stwierdzające fakt operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem nie można ograniczyć się do analizy poprawności sporządzanych dokumentów w kontekście przepisów o rachunkowości posiadanie dowodów odpowiadających warunkom dowodów księgowych jest konieczne

Skład orzekający

Leszek Kleczkowski

przewodniczący

Dariusz Dudra

sędzia

Mirella Łent

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów, dowodzenia poniesienia wydatków, związku wydatków z przychodem oraz kwalifikacji wydatków ponoszonych na rzecz udziałowców/zarządu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i przepisów obowiązujących w 1998 r. oraz późniejszych lat, w których zapadały orzeczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowych kwestii w podatku dochodowym od osób prawnych, takich jak koszty uzyskania przychodów i dowodzenie ich poniesienia, co jest zawsze interesujące dla prawników i przedsiębiorców.

Koszty uzyskania przychodów: kiedy wydatki na udziałowca i zagraniczne faktury stają się problemem?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 150/06 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Dariusz Dudra
Leszek Kleczkowski /przewodniczący/
Mirella Łent /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
art.15 ust.1, art.16 ust1 pkt 38)
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczacy: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Asesor WSA Mirella Łent Protokolant Starszy sekretarz Stanisława Majkut po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi "A." na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2004r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1998r. oddala skargę
Uzasadnienie
I SA/Bd 150/06
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z [...] 2004r., Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy z dnia [...] 2003 r. w całości i określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. w kwocie [...] zł.
Organ przyjął, iż podatnik zawyżył koszty uzyskania przychodów o łączną kwotę [...] zł, na którą złożyły się: 1. wydatki dotyczące innego roku podatkowego (1997) w łącznej wysokości [...] zł., czym naruszono art. 15 ust. l w związku z art. 15 ust. 4 oraz art. 9 ust. l ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, 2. wydatki nieprawidłowo udokumentowane w kwocie ogółem [...] zł. przez co naruszono przepis art. 15 ust. l w związku z art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, 3. wydatki dotyczące innego podmiotu w łącznej kwocie [...] zł, czym naruszono art. 15 ust l cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, 4. wydatki na które brak dowodów źródłowych - w kwocie [...] zł, co stanowiło naruszenie art. 15 ust l w zw. z art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, 5. wydatki poniesione na rzecz udziałowca nie będącego pracownikiem Spółki w łącznej wysokości [...] zł, czym naruszono art. 16 ust. l pkt 38) cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, 6. wydatki z tytułu zwrotu kosztów używania prywatnego samochodu do celów służbowych w łącznej kwocie [...] zł., co stanowiło naruszenie art. 15 ust l w związku z art. art. 16 ust l pkt 51) i 16 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Dyrektor stwierdził, że bezspornym w sprawie jest, iż Spółka zaliczyła w koszty uzyskania przychodów 1998 r. wydatki dotyczące innego roku podatkowego (1997 na podstawie rachunku za prowadzenie kont plac i sporządzenia rozliczeń płac za m-c grudzień 1997 r. na kwotę [...] DM (po przeliczeniu [...] zł), faktury VAT
za usługi telekomunikacyjne na kwotę łączną [...]zł - z tego za miesiąc grudzień [...]zł, faktura VAT za eksploatację budynku w IV kwartale 1997 r. na kwotę [...]zł.
Organ wskazał na art. 15 ust. l i 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ponadto, art. 54 cyt. ustawy o rachunkowości i art. 27 ust. l ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i stwierdził, że wydatki dotyczące roku podatkowego powinny być ujęte w księgach roku, którego dotyczą i odpowiednio uwzględnione w zatwierdzonym bilansie 1997r.
Organ ustalił, że bilans i rachunek wyników za 1997 r. został sporządzony z datą 31 marca 1998 r. i złożony wraz z korektą zeznania ostatecznego CIT-8 w Urzędzie Skarbowym w dniu [...] 1998 r. Tym samym Spółka miała możliwość ujęcia tych wydatków w księgach roku 1997 i w konsekwencji zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów tego roku.
W kwestii wydatków dotyczących m.in. paliwa, oleju napędowego, żarówek oraz usług mycia nadwozia, ustalił, że podstawą do ich zarachowania były wydruki z kas fiskalnych i paragony. Wskazał na art. 15 ust. l oraz art. 9 ust. l ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i ocenił, że w oparciu o tego rodzaju dowody nie można dokonać wiarygodnych zapisów w księgach rachunkowych. Organ oparł się na art. 20, 21 i 22 ust. l w/w ustawy, i stwierdził, że podstawą każdego zapisu w księdze rachunkowej, w tym także dotyczącego kosztów uzyskania przychodów, mających bezpośredni wpływ na wysokość dochodu do opodatkowania, są dokumenty (dowody księgowe), które stwierdzają fakt operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem, są kompletne i zawierają co najmniej dane określone w tych przepisach.
Co do wydatków poniesionych przez skarżącą na usługi telekomunikacyjne świadczone na terenie Niemiec przez niemieckiego operatora, na rzecz R. C. na kwotę [...] zł., organ ustalił, że spółka realizuje na terenie Niemiec umowy o dzieło, zajmując się świadczeniem usług rzeźnickich. Realizacja w/w umów dokonywana jest na podstawie umowy miedzy rządami Polski i Niemiec o oddelegowaniu pracowników polskich przedsiębiorstw do realizacji umów o dzieło. Do realizacji tego przedsięwzięcia Spółka od 01 marca 1996 r. wynajmuje lokal mieszkalny pod innym adresem. Organ uznał, że spółka w toku toczącego się postępowania nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, iż przedmiotowe wydatki miały związek z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą. Organ nie uznał za taki dowód, niemieckojęzycznej kserokopii zgłoszenia działalności gospodarczej w Urzędzie Miasta B.
W kwestii wydatków w łącznej wysokości [...] zł, organ uwzględnił dowody na poniesienie wydatków za usługi hotelowe w kwocie [...] zł udokumentowane rachunkami wystawionymi przez Hotel - H. Natomiast stwierdził, że nie ma podstaw do uznania za koszt uzyskania przychodów Spółki wydatków w łącznej wysokości [...] zł, tj. wydatków na które brak jest dowodów źródłowych. Ponownie wskazał na art. 15 ust. l oraz art. 9 ust. l ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i art. 20 ust. 2 pkt l) ustawy o rachunkowości. Organ wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącej, duplikaty dowodów (o które zgodnie z oświadczeniem Spółki, wystąpiła ona do kontrahentów zaraz po ujawnieniu ich braku) nie zostały przekazane organowi pierwszej instancji.
Kolejną zakwestionowaną pozycją, były wydatki poniesione na rzecz R. C., będącego głównym udziałowcem Spółki, z tytułu wynagrodzenia, narzutów na te wynagrodzenia, z tytułu delegacji służbowych oraz z tytułu zwrotu kosztów używania prywatnego samochodu osobowego do celów służbowych.
Jak ustalił organ, podstawą do zarachowania powyższych wydatków była zmiana umowy o pracę (zawartej 01 grudnia 1995 r. na czas nieokreślony, na stanowisko specjalisty ds. ekonomicznych i podpisanej jedynie przez Pana R. C. jako pracownika) z dnia 01 marca 1996 r. powierzająca Panu R. C. obowiązki Prezesa Zarządu Spółki. W imieniu Spółki zmiana ta została podpisana przez pełnomocnika Spółki Panią J. Z. Organ odwoławczy ocenił, iż jest to umowa nieważna z uwagi na fakt, że nie spełnia warunków określonych w art. 203 kodeksu handlowego, w myśl którego w umowach pomiędzy Spółkami a członkami zarządu tudzież w sporach z nimi Spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnicy powołani uchwałą wspólników. W rozpatrywanej umowie (zmianie) Spółkę reprezentowała, jako pełnomocnik, Pani J. Z., która na dzień 01 marca 1996 r. nie była jej pełnomocnikiem, gdyż została powołana na pełnomocnika Spółki dopiero na mocy uchwały Zgromadzenia Wspólników z dnia 06 marca 1996r.
Ponadto, w ocenie organu, nie spełnia ona warunków określonych w art. 22 § l - ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - kodeks pracy. Wskazał na art. 16 ust. l pkt 38) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i nie uznał wydatków jako kosztów uzyskania przychodów.
Ponadto, odnośnie wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych na rzecz R. C. z tytułu używania przez niego prywatnego samochodu osobowego dla potrzeb firmy, organ nie znalazł podstaw do uznania ich za koszt uzyskania przychodów Spółki 1998 r.
Wskazał na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 03 października 2002 r. sygn. akt III RN 155/01 i ocenił, że zwrot udziałowcowi wydatków poniesionych z tytułu używania przez niego prywatnego samochodu dla potrzeb Spółki, nie jest świadczeniem na rzecz udziałowca, lecz zwrotem kosztów używania przez niego samochodu, do których odnosi się art. 16 ust. l pkt 51 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, pozwalający na zaliczenie tych wydatków w koszty. Spółka może zatem zaliczyć przedmiotowe wydatki do kosztów uzyskania przychodów, jednakże po spełnieniu pozostałych warunków.
Przywołał wytyczne Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 1996 r. w sprawie stosowania wzoru ewidencji przebiegu pojazdu i stwierdził, że zasadniczo koszty tego typu mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, ale wyłącznie w pewnych granicach i pod warunkiem zadośćuczynienia określonym rygorom formalnym przez podatnika. Ponieważ podatnik nie dopełnił wymaganych prawem warunków umożliwiających odliczenie tego typu kosztów, organ zakwestionował dokonane w tym zakresie samoobliczenie.
W skardze spółka wniosła o uchylenie decyzji zarzucając naruszenie art. 9 ust. l i 2, art. 15 ust. 4, art. 16 ust. l pkt 38 i 51, art. 16 ust. 5 ustawy z dnia lutego 1992 r.o podatku dochodowym od osób prawnych, art. 54 ustawy z dnia września 1994 r. o rachunkowości, art. 120, art. 121 § l, art. 122, art. 180 § l, 188, art. 191 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa naruszenie Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Odnośnie odmowy uznania za koszty uzyskania przychodów w roku 1998 wydatków w kwocie [...] zł dotyczących roku 1997 Spółka stwierdziła, iż termin zamknięcia ksiąg rachunkowych nie jest tożsamy z terminem złożenia ostatecznego zeznania podatkowego. Udział spornej kwoty w kosztach ogółem Spółki w 1998 r. wynosi 0,077 % i w świetle zasady istotności wynikającej z art. 54 ustawy o rachunkowości nie stanowił podstawy do korekty sprawozdania i ksiąg roku obrotowego, którego sprawozdanie dotyczyło. Niezależnie od tej okoliczności Spółka zwróciła uwagę, iż praca niemieckiego doradcy podatkowego została wykonana i zafakturowana w styczniu 1998 r. prawidłowo więc wydatek ten został zaliczony do kosztów uzyskania przychodów tegoż miesiąca. Ponadto zdaniem Spółki skoro organy podatkowe wyłączyły z kosztów uzyskania przychodów roku 1998 faktury za usługi telekomunikacyjne wykonane w 1997, to powinny skorygować koszty poprzez dodanie do kosztów 1998 r. takich faktur dotyczących grudnia 1998r. a zaksięgowanych na początku 1999 r. Poprzez nieuznanie za koszty wydatków w kwocie [...] zł zostały naruszone art. 9 ust. l, art. 15 ust. l i 4 ustawy o podatku dochodowym oraz art. 54 ustawy o rachunkowości i art. 120, 121 § l Ordynacji podatkowej.
Według Spółki z akt sprawy wynika, że organy podatkowe nie kwestionują związku z uzyskanym przychodem wydatków w łącznej kwocie [...] zł, z tytułu zakupu paliwa, oleju itp. w Niemczech. Na stronach 47 i 48 protokołu kontroli znajduje się bowiem stwierdzenie, iż istnieją dowody, których analiza pozwala przyjąć, że faktycznie poniesione przez spółkę niektóre wydatki miały związek z prowadzoną działalnością i tym samym przyczyniły się do osiągnięcia przychodu. Takimi dowodami są polecenia wyjazdu służbowego poza granicami kraju, które są jednocześnie dowodem księgowym dokumentującym koszt uzyskania przychodu. Dalej kontrolujący stwierdził, że wydatki w przypadku podróży zagranicznej, które spółka rozliczyła poleceniem wyjazdu służbowego załączając wydruki z kas fiskalnych i paragony, zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Tymczasem Dyrektor Izby wbrew tym faktom stwierdza, że z ustaleń organu podatkowego wynika, iż nie istniał związek przyczynowy między oznaczonymi wydatkami i uzyskanym przychodem. Zdaniem skarżącej nie negując związku poniesionych wydatków z uzyskanym przychodem na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych organ powinien ustalić dochód w drodze oszacowania, przyjmując do kosztów wydatki na podstawie szczegółowo opisanych przez spółkę niemieckich dowodów źródłowych, potwierdzających poniesienie wydatków i stosowanych wyłącznie w kraju ich poniesienia, aczkolwiek nie spełniających formalnych wymogów polskiej ustawy o rachunkowości.
Rażącym naruszeniem art. 120, art. 121 § l i art. 122 Ordynacji podatkowej jest zdaniem spółki sposób rozpatrzenia dowodu w postaci kserokopii zgłoszenia w Urzędzie Miasta B. działalności firmy pod adresem, na który były wystawiane zakwestionowane faktury z tytułu świadczonych na terenie Niemiec usług telekomunikacyjnych. Zamiast bowiem sprawdzenia, czy rzeczywiście według prawa niemieckiego, właściciel lokalu składa tylko ustne oświadczenie przed pracownikiem Urzędu Miasta, Izba stwierdziła, że trudno przyjąć za dowód niemieckojęzyczną kopię zgłoszenia działalności gospodarczej.
Kwestionując wyłączenie z kosztów uzyskania przychodu kwotę [...] zł w związku z brakiem dowodów źródłowych, spółka, wskazując na swoje pisma w toku postępowania zaprzeczyła, jakoby nie dostarczyła wymaganych dokumentów. Ponadto organy podatkowe w trakcie postępowania nie sygnalizowały i nie występowały o brakujące dokumenty, a jedynie organ odwoławczy po raz kolejny stwierdził, że to podatnik ponosi konsekwencje własnej bierności.
Zarzucając Dyrektorowi Izby bezpodstawne wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów, wydatków z tytułu wynagrodzeń, narzutów na wynagrodzenia i kosztów podróży służbowych R. C., skarżąca stwierdziła, że pominięty został jako dowód wyrok Sądu Rejonowego w B., który rozwiewa wszelkie wątpliwości w zakresie jego zatrudnienia na podstawie ważnej umowy o pracę, przy czym spółka zwróciła uwagę, że ów wyrok zapadł po zbadaniu zakwestionowanych przez organy podatkowe umów o pracę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 września 2004r., I SA/Bd 286/04, uwzględnił skargę odnośnie trzech spornych pozycji kosztów, mianowicie: wydatków dotyczących innego podmiotu, wydatków, na które brakowało dowodów źródłowych oraz wydatków poniesionych na rzecz udziałowca nie będącego pracownikiem Spółki; i uchylił zaskarżoną decyzję.
Dyrektor Izby Skarbowej złożył od wyroku skargę kasacyjną, w której wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jako podstawy kasacyjne wskazał naruszenie art. 15 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 38) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w zw. z art. 22 § 1 Kodeksu pracy i art. 103 § 1 Kodeksu cywilnego i naruszenie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uzasadnienia zarzutów wynikało, że skargą kasacyjną objęto uwzględnione przez sąd pierwszej instancji trzy pozycje wydatków.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał podstawy skargi kasacyjnej za usprawiedliwione i wyrokiem z dnia 7 grudnia 2005r., II FSK 10/05, uchylił wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Nie jest zasadny zarzut nie uwzględnienia w kosztach uzyskania przychodu
wydatków dotyczących roku 1997 zarachowanych dopiero na początku roku 1998. Art.15 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. t.j. z 2000r., Nr 54, poz. 654 ze zm.) w brzmieniu na 1998r., ani nie wprowadza, ani nie odwołuje się do zawartego w art. 54 ust. l ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości kryterium istotności zdarzeń mających wpływ na sporządzane roczne sprawozdanie finansowe, dla uznania, że zarachowanie danych wydatków jako kosztów było możliwe w księgach rachunkowych tego roku, którego dotyczą. O ile więc istniała faktyczna możliwość takiego zarachowania, bez względu na wielkość wydatków, a tym samym ich istotność, dla wywołania efektu podatkowego zarachowania takowego należało dokonać. W przedmiotowej sprawie możliwość zarachowania miała miejsce, gdyż rachunki wpłynęły jeszcze przed terminem złożenia wstępnego zeznania podatkowego za rok 1997 jak też sporządzenia sprawozdań finansowych, słuszne jest zatem ich pominięcie przez organy podatkowe w kosztach roku 1998. Odnośnie zaś rachunku dotyczącego usług niemieckiego doradcy podatkowego, wynika z niego jedynie, że został on wystawiony w lutym 1998 r. i dotyczy obsługi dokumentacji pracowniczej z grudnia 1997 r., natomiast ani z tego rachunku ani z innych dowodów (np. umowy z doradcą nie wynika, aby usługi te były dokonywane w styczniu 1998 r.
Odnośnie zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z zakupami paliwa w Niemczech udokumentowanych jedynie wydrukami z kas fiskalnych lub paragonami, należy stwierdzić, że przepisów o rachunkowości nie należy stosować wprost do rozstrzygnięcia spraw podatkowych, a zakres obowiązku podatkowego może być określony tylko ustawami podatkowymi co oznacza, że nawet w przypadku uchybieniu wymogom prawidłowego sporządzania rachunków mających dokumentować dany wydatek uwzględniany jako koszt uzyskania przychodów, podatnik może dowodzić faktycznego poniesienia tych wydatków także innymi dowodami. Nie można zatem, ograniczyć się do analizy poprawności sporządzanych dokumentów w kontekście przepisów o rachunkowości. Niemniej należy zauważyć, że w cytowanym przez skarżącą protokole organ podatkowy I instancji dokonał rozróżnienia przedstawionych przez Spółkę dokumentów (wydruków i paragonów) dotyczących zakupów paliwa na te, które zostały załączone do innych dokumentów tj., poleceń wyjazdu służbowego i te, które pozostają bez związku z tymi dokumentami oraz zaliczył do kosztów uzyskania przychodu jedynie wydatki wykazane w pierwszy z wyróżnionych sposobów. Nie można uznać takiego postępowania organów podatkowych za niezgodne z prawem, gdyż, jak wskazano wyżej, ciężar dowodu w zakresie wykazywania kosztów obciąża podatnika, tak więc w przypadku posiadania przez podatnika dowodów wskazujących jedynie na rodzaj, wysokość i datę wydatku, to podatnik musi dowieść innymi dowodami związek tych wydatków z uzyskiwanymi przez niego przychodami.
Taką ocenę prawną, co do dwu zakwestionowanych przez organ pozycji wydatków zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 17 września 2004r. Skarżąca nie zaskarżyła tego orzeczenia.
Dopuszczalne jest zaskarżenie przez stronę wyroku dla niej korzystnego z punktu widzenia brzmienia sentencji, natomiast naruszającego interes prawny z uwagi na uzasadnienie wyroku, a powagę rzeczy osądzonej ocenia się według istoty orzeczeni w związku ze stanem sprawy mającym swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu. (v.: komentarz do art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), B. Dauter w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s.393.).
Specyfika kontrolowanej decyzji polega na tym, że wymierzała podatek, co jest zbiorem wielkości, z których każda wynikała z innych faktów. Czyli, kontrola i ocena Sądu polegała na odrębnym rozważeniu zgodności z prawem działania organu, co do poszczególnych wydatków, tego czy prawidłowo pozbawił on podatnika prawa do ich odliczenia.
W sprawie, jakkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok z 17 września 2004r., to jednak, związany granicami skargi, nie objął on kontrolą tych dwu wielkości i kwestię tę należało uznać za przesądzoną stosownie do art. 171 w zw. z art. 168 cyt. Prawa. Odmienne stanowisko mogłoby doprowadzić do sytuacji, gdy dane zagadnienie byłoby oceniane dwukrotnie mimo braku inicjatywy stron. Sąd ponownie rozpoznałby sprawę wymiaru podatku z wyłączeniem prawa do odliczenia wydatków dotyczących innego roku podatkowego (1997) oraz nieprawidłowo udokumentowanych, bez stosownego przekazania, co przeczyłoby art. 185 § 1 cyt. Prawa.
Rozważając legalność wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów podatnika, wydatków na usługi telekomunikacyjne świadczonych w Niemczech a udokumentowanych rachunkami na nazwisko R. C., Sąd stwierdził, że spór dotyczy udowodnienia związku poniesionego wydatku z uzyskaniem przychodu przez spółkę. Zdaniem organu nie jest wystarczającym w okolicznościach sprawy sam fakt zgłoszenia działalności spółki pod danym adresem by móc przyjąć, że wydatki na rozmowy telefoniczne tam prowadzone mogły być uznane za koszt uzyskania przychodu. Przeciwnego zdania jest podatnik.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo przywołał w tej kwestii treść art. 15 ust. 1 cyt. ustawy o podatku dochodowym i równie prawidłowo go odczytał i zastosował.
Jedynym dowodem przedłożonym na badaną okoliczność było zgłoszenie działalności w urzędzie miasta. Jednakże przedkładając zgłoszenie działalności spółki z wykazanym na nim adresem, gdzie miałaby ona funkcjonować, podatnik udowodnił jedynie, że dopełnił formalności administracyjnych, natomiast logicznym jest wniosek, iż nie potwierdził tego, że spółka faktycznie korzystała z rozmów telefonicznych. To podatnik uznając wydatek za koszt uzyskania przychodu zna intencje, jakimi się kieruje w swym działaniu, na nim więc spoczywa ciężar udowodnienia, że określony wydatek jest kosztem uzyskania przychodu. Ma on obowiązek nie tylko udokumentować, że wydatek został poniesiony (prawidłowo zarachowany), ale wykazać także, iż poniesiony został w celu osiągnięcia przychodu. Oczywiście nie oznacza to jednak całkowitego zwolnienia organu podatkowego od podejmowania czynności procesowych mających na celu ustalenie rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Natomiast Sąd nie dopatrzył się uchybień ze strony organu, które pozwoliłyby na stwierdzenie, że materiał dowodowy był niezupełny.
Równie prawidłowo zachował się organ przy ocenie wydatków, na które brak dowodów źródłowych.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 grudnia 2005r. stwierdził, że spór dotyczy dowodów nie spełniających wymogów określonych dla dowodów źródłowych, a koszty uzyskania przychodów nie mogą być wykazywane dowodami nie spełniającymi wymogów ustawy o rachunkowości. Zdaniem NSA podatnik może przy pomocy innych środków dowodowych wyjaśnić wątpliwości co do związku kosztu udokumentowanego prawidłowym dowodem z przychodem, jednakże posiadanie dowodów odpowiadających warunkom dowodów księgowych jest konieczne. Nie ma możliwości ustalenia dochodu przy uwzględnieniu kserokopii dokumentów. Zgodnie z art. 190 cyt. Prawa, Sąd jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2005r.
Przechodząc do sprawy wymiaru podatku z wyłączeniem prawa do odliczenia wydatków poniesionych na rzecz R. C., zważywszy na ocenę prawną oraz wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 7 grudnia 2005r., Sąd stwierdził, że zasadniczą kwestią do rozważenia było to, z jakiego tytułu poniesiono wskazane koszty. Czy w okolicznościach sprawy Prezes Zarządu wykonywał swoje obowiązki organu spółki, czy też pozostawał w stosunku pracy. Tego wymaga, prawidłowo przywołany przez organ art. 16 ust. 1 pkt 38) cyt. ustawy podatkowej. NSA wskazał, że przepis ten oznacza, iż wydatki na rzecz udziałowca skarżącej mogły być tylko wówczas uznane za koszt uzyskania przychodu, jeżeli pozostawał on ze spółką w stosunku pracy. Natomiast w ocenie tego Sądu, nie było zgodne z wymogami Kodeksu Pracy, co do istnienia podporządkowania pracownika wobec pracodawcy, uznanie za skuteczną umowy z 1 grudnia 1995r. na stanowisku specjalisty do spraw ekonomicznych z R. C. Ponadto, pełnomocnik powołany do zawarcia umowy o pracę, określił jedynie wynagrodzenie za pracę na stanowisku Prezesa Zarządu.
Zatem, w ocenie Sądu poczynionej na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, nie było skutecznie zawartej umowy o pracę z R. C. Nie ma również podstaw do tego, by organ uznał poniesione wydatki, za wydatki z innego tytułu niż określenie wynagrodzenia dokonane przez pełnomocnika. Taki tytuł wypłaty podaje spółka.
Skoro tytułem poniesienia wydatków na rzecz Prezesa Zarządu stanowiła dla spółki nieskutecznie zawarta umowa o pracę, to organ prawidłowo powołał się na art. 16 ust. 1 pkt 38) cyt. ustawy podatkowej i wymierzając podatek nie uznał tego kosztu za koszt uzyskania przychodów.
Mając na względzie powyższe Sąd orzekł na podstawie art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI