I SA/BD 137/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2024-04-23
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowykoszty uzyskania przychodówfikcyjne fakturyrzetelność transakcjipostępowanie podatkowekontrola skarbowaVATprzestępstwo skarbowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę podatnika na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego, uznając, że faktury dokumentujące usługi administracyjno-biurowe i transportowe były fikcyjne i nie mogły stanowić kosztów uzyskania przychodów.

Podatnik M. A. skarżył decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego, która określiła mu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. Spór dotyczył zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków wynikających z 40 faktur wystawionych przez L.-P. sp. z o.o. i A. P. sp. z o.o. Organ uznał faktury te za fikcyjne, nieudokumentowane rzeczywistymi zdarzeniami gospodarczymi, co potwierdziły m.in. materiały z postępowania karnego. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, podzielił stanowisko organu, oddalając skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę M. A. na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu, która określiła zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. Spór dotyczył możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków w łącznej kwocie [...] zł, wynikających z 40 faktur wystawionych przez L.-P. sp. z o.o. i A. P. sp. z o.o. Faktury te miały dokumentować zakup usług administracyjno-biurowych oraz usług transportowych związanych z wykonywaniem pomiarów jakości radiowej. Organ podatkowy zakwestionował rzetelność tych transakcji, wskazując na brak rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, co potwierdziły materiały z postępowania karnego dotyczące grupy przestępczej zajmującej się oszustwami podatkowymi. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji, nie dopatrzył się naruszeń prawa. Podzielił stanowisko organu, że faktury te były fikcyjne, a sposób rozliczeń (głównie gotówkowy, nieproporcjonalny do wartości transakcji, brak dowodów wpłaty) oraz problemy z ustaleniem rzeczywistych kontrahentów i wykonawców usług, potwierdzają tę tezę. Sąd uznał, że wydatki udokumentowane tymi fakturami nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oddalono skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a zarzuty strony dotyczące naruszeń proceduralnych były chybione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, faktury te nie mogą stanowić kosztu uzyskania przychodu, ponieważ nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały rzetelność transakcji udokumentowanych spornymi fakturami, wskazując na brak dowodów potwierdzających faktyczne wykonanie usług, nieprawidłowości w sposobie rozliczeń (głównie gotówkowych) oraz powiązania między stronami, które sugerowały fikcyjność transakcji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.p.d.o.f. art. 22 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ust. 1. Wydatki udokumentowane fikcyjnymi fakturami nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

u.p.d.o.f. art. 22 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 23 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

O.p. art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu podatkowego do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego.

O.p. art. 123 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

O.p. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

O.p. art. 180 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dowody w postępowaniu podatkowym.

O.p. art. 188 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Uwzględnianie żądań strony dotyczących przeprowadzenia dowodu.

O.p. art. 194 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Domniemanie istnienia przepisów prawa.

O.p. art. 229

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Postępowanie wyjaśniające.

O.p. art. 233 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Postępowanie wyjaśniające.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs(4) § 1

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

u.p.t.u. art. 88 § 3a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Okoliczności wyłączające prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

k.k.s. art. 62 § 2a

Kodeks karny skarbowy

Czyn z art. 62 § 2a k.k.s. w zw. z art. 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. przy zastosowaniu art. 8 § 1 k.k.s.

k.k. art. 273

Kodeks karny

Czyn z art. 273 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 8 § 1 k.k.s.

k.k. art. 271a § 1 i 2

Kodeks karny

Czyn z art. 271a § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 8 § 1 k.k.s.

u.p.t.u. art. 96 § 9

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Wykreślenie z rejestru podatników VAT z uwagi na brak kontaktu z podatnikiem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktury wystawione przez L.-P. sp. z o.o. i A. P. sp. z o.o. nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Sposób rozliczeń (głównie gotówkowy, nieproporcjonalny do wartości transakcji) podważa rzetelność transakcji. Brak zależności między wartością nabywanych usług a sprzedażą usług przez podatnika. Podatnik przyjmował fikcyjne faktury w celu obniżenia zobowiązań podatkowych.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej przez organy podatkowe (m.in. brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, niezebranie materiału dowodowego, dowolna ocena dowodów, naruszenie zasady czynnego udziału strony). Zarzut oparcia rozstrzygnięcia na materiale dowodowym z postępowania karnego bez udziału strony. Zarzut odmowy przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.

Godne uwagi sformułowania

faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych przyjmował "puste faktury" w celu obniżenia swoich zobowiązań podatkowych nie można uznać za koszty uzyskania przychodów faktura musi bowiem odzwierciedlać rzeczywiste zdarzenie gospodarcze rzetelność transakcji jest warunkiem sine qua non uznania wydatku za potrącalny koszt podatkowy

Skład orzekający

Halina Adamczewska-Wasilewicz

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Ziołek

członek

Leszek Kleczkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie oceny rzetelności faktur i możliwości zaliczania wydatków z nimi związanych do kosztów uzyskania przychodów, zwłaszcza w kontekście materiałów z postępowań karnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z fikcyjnymi fakturami i oszustwami podatkowymi. Interpretacja przepisów proceduralnych może być pomocna w podobnych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu fikcyjnych faktur i ich wpływu na koszty uzyskania przychodów, a także wykorzystania dowodów z postępowań karnych w postępowaniu podatkowym. Jest to istotne dla wielu przedsiębiorców i doradców podatkowych.

Fikcyjne faktury jako koszt uzyskania przychodu? Sąd wyjaśnia, kiedy organy mogą zakwestionować transakcje.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 137/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-04-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 2032
art. 22 ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z dnia 13 grudnia 2023 r., Nr 438000-COP.4102.4.2023.12 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T. określił M. A. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. w kwocie [...]zł. Organ ustalił, że w zeznaniu PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2017 podatnik zaliczył do kosztów uzyskania przychodów 33 fikcyjne faktury wystawione przez L.-P. sp. z o. o. w P., które dotyczyły zakupu usług administracyjno-biurowych wg umowy i zakupu usług transportowych związanych z wykonywaniem pomiarów jakości radiowej wg umowy oraz 7 fikcyjnych faktur wystawionych przez A. P. sp. z o.o. w P., które dotyczyły zakupu usług administracyjno-biurowych, zakupu usług transportowych związanych
z wykonaniem pomiarów jakości i zakupu usług kosztorysowo-rozliczeniowych.
W związku z tym, że faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, organ pierwszej instancji zakwestionował na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.
z 2016 r. poz. 2032; dalej jako: "u.p.d.o.f.") zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków wykazanych na tych fakturach. Organ ustalił, że przez uwzględnienie tych faktur Skarżący zawyżył koszty uzyskania przychodów
o [...] zł, zaniżył przychody o [...] zł oraz zaniżył podatek należny o kwotę [...]zł. Ponadto stwierdzono nieujęcie po stronie przychodów faktury wystawionej [...] kwietnia 2017 r. na rzecz [...] sp. z o.o. na kwotę [...]zł.
W odwołaniu Skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z zawnioskowanymi czynnościami dowodowymi. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: art. 121 § 1 i art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651; dalej jako: "O.p.") przez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych oraz zaniechanie przez organ podatkowy podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść podatnika; art. 123 § 1 O.p. przez oparcie rozstrzygnięcia na niedostępnym dla strony materiale dowodowym, który nie może być wykorzystywany do udowodnienia danej okoliczności faktycznej; art. 187 § 1 i art. 191 O.p. przez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę; art. 122 i art. 188 § 1 O.p. przez odmowę przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków, zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony oraz odmowę włączenia do akt postępowania dokumentów znajdujących się w aktach spraw o sygn. [...], sygn. RP [...] oraz sygn. [...]; art. 191 i art. 187 O.p. przez oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym; art. 187 § 1 i art. 191 O.p. przez niewłaściwe zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, co doprowadziło do dokonania nieprawidłowych ustaleń stanu faktycznego przez organ podatkowy; art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. przez odmowę zaliczenia do koszów uzyskania przychodów wydatków podatnika w łącznej kwocie [...]zł; art. 123 i art. 190 § 2 O.p. przez oparcie zaskarżonej decyzji w większości na materiale zgromadzonym w ramach innych postępowań, co w praktyce wyłącza prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu; art. 194 § 1 O.p. przez przyjęcie istnienia całkowicie nieznanego przepisom prawa domniemania, że z decyzji organu podatkowego wynika, iż strona wiedziała o nieprawidłowościach tych rozliczeń lub jakiekolwiek inne domniemanie dotyczące rozliczeń tego podatnika.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T. uchylił zaskarżoną decyzję i określił zobowiązanie podatkowe w podatku od osób fizycznych za 2017 r. w kwocie [...]zł.
W uzasadnieniu organ podał, że Skarżący w 2017 r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą M. A. K. P.. Zgodnie
z wpisem w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej podatnik rozpoczął wykonywanie działalności w dniu [...] stycznia 2005 r. Jako przeważający przedmiot działalności wskazał działalność usługową związaną z administracyjną obsługą biura (PKD 82.11.Z), natomiast według internetowej bazy REGON przeważającym przedmiotem działalności jest działalność rachunkowo-księgowa, doradztwo podatkowe (PKD 69.20.Z). Dodatkowo w bazie tej pośród licznych rodzajów świadczonej przez podatnika działalności widnieją m.in. wpisy dotyczące działalności w zakresie telekomunikacji.
Organ podał, że dowody mające wpływ na ocenę rzetelności transakcji wskazanych na fakturach VAT wystawionych przez L.-P. sp. z o.o. i A. P. sp. z o.o. na rzecz Skarżącego, w tym uwierzytelnione kserokopie faktur, umów, protokołów odbioru i dowodów wpłaty KP, Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T. pozyskał z postępowania karnego o sygn. akt RP [...] prowadzonego przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w S. delegowanego do Prokuratury Regionalnej w S.. Materiał pozyskany z akt śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną w S. pod sygn. akt [...] obrazuje funkcjonowanie grupy przestępczej nakierowanej na dokonywanie oszustw podatkowych. W tym zakresie organ wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2021 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej delegowany do Prokuratury Regionalnej w S., uwzględniając dane zebrane w sprawie RP [...], postanowił przedstawić Skarżącemu zarzuty o to, że:
- w okresie od [...] stycznia 2015 r. do [...] lutego 2019 r., w Ś. W.
w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą K. P. M. A. przyjął nierzetelne faktury VAT, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych m.in. od L.-P. sp. z o.o. i od A. P. sp. z o.o., a następnie posłużył się ww. nierzetelnymi fakturami VAT polecając wprowadzenie ich do rejestrów zakupu VAT ww. firmy, czym spowodował uszczuplenie podatku VAT w kwocie [...]zł, tj. o czyn z art. 62 § 2a k.k.s.
w zbiegu z art. 61 § 1 k.k.s. w zbiegu z art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. przy zastosowaniu art. 8 § 1 k.k.s.,
- w okresie od [...] stycznia 2015 r. do [...] lutego 2019 r., w Ś. W.
w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą K. P. M. A. posłużył się, przez przyjęcie oraz wprowadzenie do rejestru zakupu VAT i deklaracji VAT poświadczających nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne, wynikające z ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, tj. w wykonaniu wskazanych w nich usług, podczas gdy ww. usługi nie zostały wykonane, oraz poświadczających nieprawdę co do okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie dla określenia wysokości należności publicznoprawnej - podatku VAT, zawierających kwotę należności ogółem, której łączna wartość wynosi [...] zł (kwota brutto), fakturami VAT wystawionymi przez m.in. L.-P. sp.
z o.o. i od A. P. sp. z o.o., tj. o czyn z art. 273 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 8 § 1 k.k.s., a od [...] marca 2017 r. o czyn z art. 271a § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12
§ 1 k.k. w zw. z art. 8 § 1 k.k.s.
W związku z przyjmowaniem nierzetelnych faktur VAT nie dokumentujących rzeczywistych zdarzeń gospodarczych od L.-P. sp. z o.o. i A. P. sp. z o.o. i podawaniem nieprawdziwych danych w zeznaniach PIT-36 za lata od 2016 do 2019 zostało wszczęte w dniu [...] sierpnia 2022 r. postępowanie przygotowawcze
o popełnienie przez Skarżącego przestępstwa skarbowego z art. 62 § 2 k.k.s. w zb.
z art. 56 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s., o czym strona została skutecznie zawiadomiona w dniu [...] października 2022 r. W związku z tym bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata od 2016 do 2019 z tytułu prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej uległ zawieszeniu od [...] sierpnia 2022 r.
Organ także wskazał, że ocena rzetelności faktur wystawionych m.in. przez L.-P. sp. z o.o. i A. P. sp. z o.o. była również przedmiotem postępowania przeprowadzonego w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2018 r. Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T.
w decyzji z dnia [...] czerwca 2022 r. zakwestionował na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, obniżenie podatku należnego o podatek naliczony w łącznej kwocie [...]zł wynikający z 57 faktur wystawionych przez L.-P. sp. z o.o. i A. P. sp. z o.o., ponieważ nie dokumentowały one faktycznych zdarzeń gospodarczych. Po rozpatrzeniu odwołania organ odwoławczy wydał w dniu [...] listopada 2022 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W sprawie wypowiedział się także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2023 r., sygn. akt
I SA/Bd 40/23 oddalił skargę strony na ww. decyzję.
Organ podał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż na 23 fakturach wystawionych przez L.-P. sp. z o.o. i 5 fakturach wystawionych przez A. P. sp. z o.o. jako sposób zapłaty wskazano gotówkę, a na 10 wystawionych przez L.-P. sp. z o.o. i 2 wystawionych przez A. P. sp. z o.o. jako sposób zapłaty podano przelew w terminie 30 dni od daty wystawienia faktury, przy czym przelew jako sposób zapłaty wskazano tylko na jednej z faktur wystawionych w danym miesiącu za usługi administracyjnobiurowe. Na przedłożonych wyciągach z rachunku bankowego stwierdzono zapłaty na rzecz L.-P. sp. z o.o. jedynie za 5 faktur na łączną kwotę [...]zł ([...] zł netto i VAT w kwocie [...]zł), co stanowi 13,85% wartości wszystkich faktur wystawionych przez tę spółkę oraz zapłaty na rzecz A. P. sp. z o.o. za 2 faktury na łączną kwotę [...]zł ([...] zł netto i VAT
w kwocie [...]zł), co stanowi 16,93% wartości wszystkich faktur wystawionych przez tę spółkę. Natomiast z dowodów wpłaty KP wynika, że zapłaty gotówkowe miały być realizowane w dniu wystawienia faktury. Za usługi transportowe związane
z wykonywaniem pomiarów jakości radiowej w każdym miesiącu 2017 r. ww. spółki wystawiały na rzecz Skarżącego jedną fakturę z tym, że L.-P. sp. z o.o.
w miesiącach od stycznia do października 2017 r., a A. P. sp. z o.o.
w listopadzie i grudniu 2017 r. W. netto tych usług była zróżnicowana i mieściła się w przedziale od [...] zł do [...] zł netto. Natomiast za usługi administracyjno-biurowe na rzecz Skarżącego wystawione zostały w poszczególnych miesiącach 2017 r. od 1 do 5 faktur. Ich wartość netto była zróżnicowana i mieściła się w przedziale od [...] zł do [...] zł. W poszczególnych miesiącach wartość nabycia usług administracyjno-biurowych wynosiła od [...] zł w sierpniu 2017 r. do [...] zł w czerwcu 2017 r.
Organ odwoławczy nie stwierdził zależności pomiędzy wartością usług administracyjno-biurowych zakupionych przez K. P. M. A. w poszczególnych kwartałach 2017 r. a wartością dokonanej przez nią sprzedaży usług, jak też ilością obsługiwanych podmiotów.
Z porównania wartości dostaw wykazanych w rejestrach VAT w 2017 r. z wpływami na rachunek bankowy wynika, że zapłat za 73,05% dostaw kontrahenci dokonali w formie bezgotówkowej. Natomiast w przypadku nabyć od L.-P. sp. z o.o. jedynie 13,85%, a od A. P. sp. z o.o. 16,93% ich wartości zostało zapłacone przez Skarżącego za pośrednictwem banku. W sytuacji otrzymywania zapłat głównie na rachunek bankowy za pozbawione racjonalności organ uznał rozliczanie się w formie gotówkowej z podmiotem realizującym w 2017 r. aż 68,84% dostaw na rzecz strony. Podważa rzetelność transakcji z ww. podmiotami także realizowanie zapłat w formie bezgotówkowej tylko w przypadku niektórych transakcji, a w przeważającej części
w formie gotówkowej, a więc w sposób mniej bezpieczny i bardziej czasochłonny, wymagający przeprowadzenia wcześniejszych uzgodnień odnośnie do terminu zapłaty i miejsca przekazania pieniędzy oraz pobrania znacznych środków z banku lub bankomatu, a ponadto w niniejszej sprawie wykonanie tych czynności przed dokonaniem przez stronę odbioru robót i wystawieniem faktury przez L.-P. sp.
z o.o. oraz A. P. sp. z o.o.
Organ podał, że L.-P. sp. z o.o. została wykreślona w rejestru podatników VAT z dniem [...] września 2019 r. na podstawie art. 96 ust. 9 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, a więc z uwagi na brak kontaktu z podatnikiem. Natomiast A. P. sp. z o.o. nie złożyła do KRS sprawozdań finansowych za poszczególne lata oraz do właściwego urzędu skarbowego zeznania podatkowego CIT-8 za 2017 rok. A. P. sp. z o.o. została wykreślona z rejestru podatników VAT z dniem [...] lipca 2019 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Wilda także na podstawie art. 96 ust. 9 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, a więc z uwagi na brak kontaktu z podatnikiem.
W ocenie organu, zebrane w toku postępowania podatkowego, jak
i poprzedzającej go kontroli celno-skarbowej dowody, w tym zeznania przesłuchanych w sprawie świadków, pozwalają w sposób zasadny stwierdzić, że L.-P. sp. z o.o. i A. P. sp. z o.o. nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej w zakresie usług udokumentowanych fakturami wystawionymi na rzecz K. P. M. A.. Zdaniem Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T., faktury wystawione przez L.-P. sp. z o.o.
i A. P. sp. z o.o. na rzecz Skarżącego nie dokumentują faktycznych transakcji polegających na świadczeniu usług administracyjno-biurowych i transportowych. Oczywistym jest, że M. A. przyjmował "puste faktury" w celu obniżenia swoich zobowiązań podatkowych. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że koszty udokumentowane fakturami VAT wystawionymi przez L.-P. sp. z o.o. i A. P. sp. z o.o. nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.
Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji na stronie 23 decyzji przedstawił prawidłowe rozliczenie podatku dochodowego od osób fizycznych za
2017 r., w którym kwota podatku należnego wynosi [...] zł. Natomiast
w rozstrzygnięciu decyzji wskazał zobowiązanie podatkowe w kwocie [...]zł. Zatem w wyniku popełnienia błędu polegającego na przestawieniu kolejności dwóch cyfr określił zobowiązanie podatkowe w zawyżonej kwocie. W związku z tym organ odwoławczy określił zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. w prawidłowej wysokości.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając naruszenie:
1) art. 229 i art. 233 § 2 O.p. przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ drugiej instancji w granicach zakreślonych w art. 229 i art. 233 § 2 O.p.;
2) art. 180 § 1 w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 123 § 1 O.p. polegające na:
- nieprzeprowadzeniu dowodów wnioskowanych przez stronę skarżącą
w postępowaniu, w tym o przesłuchanie świadka R. C., co
w rezultacie uniemożliwiło wyjaśnienie stanu faktycznego w sprawie oraz wyjaśnienie rozbieżności zeznań podejrzanego,
- włączeniu protokołów z przesłuchań podejrzanych przeprowadzonych
w postępowaniu karnym bez udziału Skarżącego i nadanie im statusu zeznań świadków;
3) art. 121 § 1 O.p. przez niewypełnienie wynikającego z art. 191 O.p. obowiązku dokonania oceny na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona;
4) art. 122 O.p. przez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co nakazuje organowi art. 187 § 1 O.p.;
5) art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 194 § 1 O.p. przez nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności transakcji oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący
i obiektywny całego materiału dowodowego, a nadto przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w:
- odmówieniu wiarygodności (całkowicie lub częściowo) wyjaśnieniom podatnika,
- dokonaniu dowolnej, tendencyjnej i nierzetelnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, w oparciu wyjaśnienia złożone przez dwóch podejrzanych
w sprawie,
- oparciu się na wyciągach z protokołów przesłuchań podejrzanych w postępowaniu karnym, wyłączonych z akt postępowania,
- wykorzystaniu w postępowaniu podatkowym wyciągów z protokołów z przesłuchań podejrzanych przeprowadzonych w postępowaniu karnym bez udziału Skarżącego,
i nadaniu im waloru zeznań świadków z naruszeniem obowiązujących przepisów,
- wyłączeniu jawności części materiału dowodowego i nie udostępnieniu go stronie,
- niewyjaśnieniu sprzeczności wynikających z zeznań świadków i wyjaśnień strony,
- pominięciu wniosku Skarżącego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka R. C.,
- pominięciu dowodu z nagrania rozmowy Pełnomocnika Skarżącego z R. C., w której grozi Skarżącemu zmianą zeznań w przypadku zaniechania wypłaty korzyści majątkowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślenia wymaga, że przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił Skarżącemu pisemne wypowiedzenie się w sprawie, wyznaczając mu 10-dniowy termin.
Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia.
Wskazać należy, że Skarżący w 2017 r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą M. A. K. P., której przedmiotem były głównie usługi związane z administracyjną obsługą biura. Na stronie internetowej podano, że K. P. M. A. działa na podstawie licencji - certyfikatu uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, oferuje pełen zakres usług księgowych dla firm.
Spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie nie zaliczył do kosztów uzyskania przychodu prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej wydatków w łącznej kwocie [...]zł wynikających z faktur wystawionych przez: 1) L.-P. sp. z o.o. w P. (33 faktury) oraz 2) A. P. sp. z o.o. w P. (7 faktur). Faktury te miały potwierdzać nabycie usług administracyjno-biurowych oraz zakup usług transportowych związanych
z wykonywaniem pomiarów jakości radiowej. Przy czym 27 szt. (w tym 4 wystawione przez A. P. sp. z o.o.) na łączną wartość netto [...] zł dotyczyło zakupu usług administracyjno-biurowych, 12 szt. (w tym 2 wystawione przez A. P. sp. z o.o.) na łączną wartość netto [...] zł dotyczyło zakupu usług transportowych związanych z wykonywaniem pomiarów jakości radiowej, a 1 szt. wystawiona przez A. P. sp. z o.o. na wartość netto [...] zł dotyczyła zakupu prac kosztorysowo-rozliczeniowych.
Jak wynika z zeznań M. A. z dnia [...] listopada 2018 r. (t. I, k. 323-328) usługi administracyjno-biurowe miały polegać na poukładaniu dokumentów
w sposób chronologiczny, wprowadzeniu danych do systemu księgowego, sporządzeniu wydruków ewidencji księgowej i ewidencji VAT, sprawdzeniu poprawności wprowadzenia danych oraz ponumerowaniu dostarczonych dokumentów. Wykonanie tych usług skarżący zlecał R. C., któremu udostępnił komputer z oprogramowaniem. Dokumenty wybranych kontrahentów zawoził w kartonach na ul. [...] w P., gdzie mieściła się siedziba spółki L.-P.. Poukładane dokumenty odbierał osobiście. Z kolei usługi transportowe polegały na wykonywaniu pomiarów. Usługę tę miał wykonywać dla Skarżącego także R. C., który jeździł ze sprzętem w wyznaczone miejsca. Jego zadaniem było "prowadzenie pojazdu i prawidłowe umieszczenie anteny na samochodzie". Zweryfikowanie wykonania usługi polegało na sprawdzeniu przez Skarżącego w laptopie i w oprogramowaniu pomiarowym, czy odpowiednia trasa została pokonana. Następnie dane z laptopa były przekazywane firmie P. . Powyższe usługi R. C. wykonywał w imieniu spółek L.-P. i A. P..
Zdaniem Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego ww. faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji gospodarczych. Zatem na podstawie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. organ wyłączył wydatki wynikające z tych faktur
z kosztów uzyskania przychodów. Skarżący natomiast uważa, że jego współpraca
z każdym z wymienionych kontrahentów odzwierciedla rzeczywiste zdarzenia gospodarcze, zaś organ naruszył szereg przepisów proceduralnych.
Należy zauważyć, że w myśl art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ust. 1. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że ustawodawca nakazuje zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wszelkie wydatki poczynione przez podatnika, o ile są one dokonane w celu osiągnięcia przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów i nie zostały ujęte w katalogu zamieszczonym
w art. 23 ust. 1 u.p.d.o.f.
W piśmiennictwie podatkowym wskazuje się, że "celem", najogólniej rzecz ujmując, jest taki stan rzeczy odnoszony do przyszłości, który chce się osiągnąć
w następstwie podjętego postępowania (A. Gomułowicz, Koszty uzyskania przychodów. Zasady ogólne, Warszawa 2005, s. 35). Konkretne działanie podatnika podjęte w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów należy odnieść do miejsca i czasu, w którym zostało ono dokonane i tylko w takim kontekście można ocenić, czy było ono funkcjonalne w tym sensie, że mogło spowodować realizację wskazanego celu.
Ocena celu wymaga wzięcia pod uwagę nie tylko celu wskazanego przez podatnika, ale także obiektywnej analizy okoliczności, które były następstwem poniesionego wydatku. Skutek w postaci potrącenia z przychodów wydatków może nastąpić jedynie wtedy, gdy podatnik przedstawi lub wskaże źródła lub środki dowodowe, które umożliwią organowi podatkowemu przeprowadzić dowód na okoliczność ich faktycznego poniesienia w celu osiągnięcia przychodu, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2010 r., II FSK 421/09). W piśmiennictwie podkreśla się, że organ podatkowy może żądać od podatnika przedstawienia wiarygodnego dokumentu na okoliczność poniesienia wydatków zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, bowiem nie ma praktycznie innej możliwości ustalenia okoliczności faktycznych sprawy. Żądanie dostarczenia dokumentu jest związane z gromadzeniem przez organ podatkowy środków dowodowych, pozwalających na ustalenie stanu faktycznego (B. Brzeziński, M. Masternak, O tak zwanym ciężarze dowodu w postępowaniu podatkowym, Przegląd Podatkowy 2004, nr 5, s. 59).
Odnośnie do ww. kontrahentów organ ustalił, że M. Z. od listopada 2016 r. był jedynym wspólnikiem i prezesem zarządu A. P. sp. z o.o., a od czerwca 2018 r. wspólnikiem i prezesem zarządu L.-P. sp. z o.o. Funkcję prezesa zarządu L.-P. sp. z o.o. sprawował również R. C. w okresie od marca 2015 r. do listopada 2017 r. Z wyjaśnień R. C. złożonych w dniu [...] września 2019 r. w charakterze podejrzanego wynika, że zarówno on jak i M. Z. wystawiali "puste" faktury (t. I, k. 351-353). Również z włączonego do akt protokołu przesłuchania z dnia [...] sierpnia 2019 r. podejrzanego R. C. (t. I, k. 340-343) wynika, że L.-P. sp. z o.o. i A. P. sp. z o.o. "sprzedawały" faktury podmiotom gospodarczym faktycznie prowadzącym działalność, które chciały w ten sposób obniżyć należny VAT i potrzebowały do tego fikcyjnych faktur zakupu. Dostawał za wszystko [...] zł. Wyjaśnił też, że jedyne prawdziwe faktury, to faktury z L.-P. sp. z o.o. dotyczące sprzedaży towarów malarskich, zatem innych niż zakwestionowane przez organ.
Z kolei w trakcie przesłuchania w charakterze świadka w dniu [...] lipca 2019 r. M. Z. odnośnie spółki L.-P. zeznał (t. I, k. 330-339), że jest jej udziałowcem i prezesem, ale podobnie jak w A. P. sprawami spółki L.-P. zajmował się R. C.. On nie zajmował się zarządzaniem spółką L.-P.. W zakresie rozliczeń finansowych M. Z. do protokołu przesłuchania z dnia [...] października 2019 r. w charakterze podejrzanego wyjaśnił (t. I, k. 354-360): "K. P. M. A. jest firmą od R. . Co miesiąc na maila A. wysyłał dane do faktur i wskazywał co należy wpisać: numer pozycji, treść faktury, wartość, rodzaj płatności, wskazywał czy płatność nastąpi gotówką, czy przelewem. Przelewał na konto [...] chyba w [...] wyłącznie prowizję za faktury, to chyba właśnie było dokładnie 10%. Ja te pieniądze od A. wypłacałem
i przekazywałem R.. Dla siebie nic nie zostawiałem."
Rzetelność tych zeznań potwierdza dokonanie przez stronę zapłaty na rzecz A. P. sp. z o.o. za pośrednictwem banku kwoty odpowiadającej 16,93 % całej kwoty zobowiązania. Stanowiła ona prowizję za wystawianie faktur, a nie zapłatę za wykonanie usług. Kwoty przelewów nie opiewały więc na kwoty wynikające z faktur za usługi, lecz oscylowały wokół procentu z tych kwot, mających stanowić wynagrodzenie za "sprzedaż" faktur, a nie za sprzedaż usług wykazanych w fakturach.
Wskazać należy, że w zakresie rozliczeń między kontrahentami dominowały rozliczenia gotówkowe. Zapłatę w formie gotówkowej wskazano na 28 fakturach, a na 12 – przelew. Jedynie 7 faktur z otrzymanych 40 zostało uregulowanych przelewem bankowym (co stanowi 16,92 % całkowitej wartości faktur), a dla 4 faktur nie stwierdzono żadnego dokumentu zapłaty. Zauważyć należy, że inny sposób zapłaty stosowano w przypadku zapłaty za usługi świadczone przez Skarżącego - głównie
w formie bezgotówkowej. W przypadku nabyć od L.-P. sp. z o.o. w formie bezgotówkowej zrealizowano jedynie 13,85 % wartości dostaw.
Sąd zauważa, że w obecnej dobie dokonywanie zapłaty między profesjonalnymi podmiotami – przedsiębiorcami, w formie gotówkowej i rezygnowanie z zapłaty bezgotówkowej (głównie przelewu) nie jest stosowane w rzeczywistych transakcjach. Dokonywanie zapłat w formie gotówkowej, czyli w sposób niemożliwy do ich prześledzenia, także uzasadnia wniosek, że usługi fakturowane przez L.-P. sp.
z o.o. i A. P. sp. z o.o. były fikcyjne.
Nie można też pominąć okoliczności, że organ wykazał brak zależności pomiędzy wartością usług administracyjno-biurowych zakupionych przez K. P. M. A. w poszczególnych kwartałach 2017 r. a wartością dokonanej przez nią sprzedaży usług, jak też liczbą obsługiwanych klientów, co zostało przedstawione na s. 11 zaskarżonej decyzji. Przykładowo można podać, że w II kwartale 2017 r. K. P. M. A. obsługiwała miesięcznie średnio o 12 klientów więcej niż w 1 kwartale (wzrost
o 13,64%), natomiast wartość sprzedaży usług księgowych uległa zwiększeniu
o 11,06%. Pomimo zwiększenia w wyżej podanej skali ilości klientów i wartości sprzedaży usług księgowych, to wartość nabytych od L.-P. sp. z o.o. usług administracyjno-biurowych wzrosła aż o 23,50%. Z kolei w III kwartale 2017 r. nastąpił wzrost liczby klientów o około 5 podmiotów (o 5,33%), przychody z tytułu sprzedaży usług księgowych zwiększyły się o 6,14%, natomiast wartość nabycia usług administracyjno-biurowych uległa zmniejszeniu o 69,87% (z [...] zł do [...] zł). W ostatnim kwartale 2017 r. liczba klientów zwiększyła się o około 3 podmioty
(o 3,16%), przychody z tytułu sprzedaży usług księgowych zwiększyły się o 4,98%,
a wartość usług administracyjno-biurowych zakupionych od L.-P. sp. z o.o. i A. P. sp. z o.o. była wyższa o 79,16% w porównaniu z poprzednim kwartałem. Pomiędzy pierwszym i ostatnim kwartałem 2017 r. ilość podmiotów uległa zwiększeniu o około 20 (o 23,48%), wartość sprzedaży usług księgowych o 23,75%, a wartość usług administracyjno-biurowych nabytych od L.-P. sp. z o.o. i A. P. sp.
z o.o. zmniejszyła się w tym czasie o 67,78%. W konsekwencji, trudno nie przyznać racji organowi, że zwiększenie wartości nabywanych usług administracyjno-biurowych nie wynikało ani ze zwiększenia ilości obsługiwanych podmiotów, ani ze zwiększenia przychodów ze sprzedaży usług księgowych.
Organ wykazał także, że uznając twierdzenia Skarżącego za prawdziwe należałoby przyjąć, iż zlecił on podwykonawcom wykonanie usług za cenę wyższą od kosztów wynagrodzeń kilku pracowników wykonujących prace księgowe na rzecz K. P. M. A., co więcej podwykonawcom zleciłby znacznie mniejszy zakres usług niż sam wykonywał na rzecz swoich klientów. Organ dokonał też analizy zatrudnienia pracowników przez Skarżącego (w 2018 r. – średnioroczne 8 osób) oraz porównał z zatrudnieniem w L.-P. sp. z o.o.,
a następnie w A. P. sp. z o.o. Ustalono, że A. P. sp. z o.o. nie była płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych w 2017 r., nie składała informacji o przychodach z innych źródeł oraz o dochodach i pobranych zaliczkach, co wskazuje, że nie zatrudniała w ogóle pracowników. Natomiast w L.-P. sp. z o.o. usługi miały maksymalnie wykonywać 2 osoby, przy czym wartość nabywanych usług wykonywanych najwyżej przez dwie osoby byłaby wyższa od wysokości wynagrodzeń zatrudnionych - przez Skarżącego - osób wykonujących prace księgowe przez 8 osób.
Nie narusza też prawa stanowisko organu, że nie jest wiarygodne, aby Skarżący od wielu lat świadczący usługi z zakresu rachunkowości przekazywał, i to bez pokwitowania, dokumenty dotyczące działalności jego zleceniodawców w celu ich zaewidencjonowania, osobie, która nie posiadała odpowiednich kwalifikacji
i występowała jako przedstawiciel L.-P. sp. z o.o. i A. P. sp. z o.o., które to spółki nie świadczyły usług w zakresie księgowości i rachunkowości. Nie jest również wiarygodne, aby powierzając dokumenty swoich kontrahentów ujawniał ich tajemnicę i narażał się na utratę zaufania, czego konsekwencją mogłaby być rezygnacja z usług K. P.. Ponadto po zmianie podmiotu, który od listopada 2017 r. miał wykonywać usługi, M. A. miał dostarczać dokumenty nadal do siedziby L.-P. sp. z o.o. na ul. [...] w P.. Dokonał zatem zmiany wykonawcy usług na A. P. sp. z o.o., pomimo że nie bywał w jej siedzibie, bowiem mieściła się ona w P. przy ul. [...], oraz pomimo, że spółka ta nie zatrudniała pracowników, a A. (K. ), którą M. A. widywał w biurze, nie była pracownikiem A. P. sp. z o.o. lecz L.-P. sp. z o.o.
W odniesieniu do usług transportowych odnotować należy, że Skarżący miał je realizować na podstawie podpisanej umowy oraz zleceń otrzymywanych od [...] sp.
z o.o. Usługi miały być wykonywane na terenie trzech województw. W celu realizacji zamówienia [...] sp. z o.o. udostępniała M. A. samochód służbowy oraz sprzęt pomiarowy. Po zakończeniu pomiarów M. A. zdawał zleceniodawcy sprzęt pomiarowy. Rację należy przyznać organowi, że nie jest wiarygodne, aby w przypadku ponoszenia przez M. A. odpowiedzialności materialnej za mienie otrzymane od [...] sp. z o.o., przekazywał je osobie, którą nie łączył z A. P. sp. z o.o. żaden stosunek prawny, oraz za jego pośrednictwem spółkom, bez uzyskania od nich zabezpieczenia na wypadek uszkodzenia lub utraty pojazdu i sprzętu, pomimo że nie dysponowały one nawet odpowiednim kapitałem gwarantującym naprawienie szkody. M. A. nie sporządzał również protokołów przekazania samochodu pomiarowego, pomimo że nie wiedział jakie osoby będą go użytkować w imieniu podwykonawców. Nie dokumentowanie przekazywania cudzego mienia w sytuacji ponoszenia za nie pełnej odpowiedzialności wobec swoich kontrahentów wpisuje się w fikcyjność umów zawieranych z L.-P. sp. z o.o. i A. P. sp. z o.o. Tym bardziej, że przetwarzaniem danych z nagrania oraz ich analizą zajmowali się pracownicy [...] sp. z o.o.
Ponadto należy zauważyć, że umowa z L.-P. sp. z.o.o. określała łączną wartość wynagrodzenia za wykonanie usługi pomiarowej. Oznaczało to, że przed wykonaniem pomiarów jakości radiowej strony musiałyby wiedzieć, ile godzin będzie wykonywana usługa, a nawet ile godzin pracy przypadnie na porę dzienną, a ile na porę nocną. Zgodzić się należy z organem, że nie jest to możliwe w sytuacji, gdy usługa wymagała dojazdów do miejsc znajdujących się na terenie trzech województw, czas jej wykonania uzależniony był więc również od czynników zewnętrznych, w tym choćby pogody, natężenia ruchu i przeszkód drogowych.
Organ dokonał analizy umów, protokołów odbioru, dowodów wpłaty KP i faktur od L.-P. sp. z o.o. Zasadnie wskazał, że wynika z nich, iż odbiory robót oraz zapłaty gotówkowe miały być dokonywane w P. w dniu wystawienia faktury przez L.-P. sp. z o.o. oraz że protokoły odbioru robót zostały sporządzone po sporządzeniu faktury, a przynajmniej po ustaleniu jej numeru. Nie stwierdzono natomiast protokołów odbioru usług od A. P. sp. z o.o. Fikcyjność tych dokumentów (faktur i protokołów) potwierdzają zeznania M. [...], który – jak to już wskazano - stwierdził, że "Co miesiąc na maila A. wysyłał dane do faktur i wskazywał co należy wpisać: numer pozycji, treść faktury, wartość, rodzaj płatności, wskazywał czy płatność nastąpi gotówką, czy przelewem".
Podkreślenia także wymaga, że w dniu [...] sierpnia 2021 r. prokurator przedstawił Skarżącemu zarzuty, że w okresie od [...] stycznia 2015 r. do [...] lutego 2019 r. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej przyjął nierzetelne faktury VAT, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych m.in. od L.-P. sp. z o.o. i od A. P. sp. z o.o. i wprowadził je do rejestrów zakupu VAT i deklaracji VAT, poświadczających nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne, tj. wykonania usług, podczas gdy ww. usługi nie zostały wykonane.
W rezultacie należy podzielić stanowisko organu, że w oparciu o treść art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. spornych wydatków udokumentowanych fakturami wystawionymi przez L.-P. sp. z o.o. i A. P. sp. z o.o. nie można uznać za koszty uzyskania przychodów. Skoro kwestionowane faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych pomiędzy podmiotami wskazanymi na kwestionowanych fakturach VAT, to brak jest podstaw do zaliczenia wydatków z nich wynikających do kosztów uzyskania przychodów (por. wyroki NSA: z dnia 14 lipca 2015 r., II FSK 1435/13, z dnia 25 czerwca 2015 r., II FSK 1272/1, z dnia 12 lutego 2014 r., II FSK 1864/12, z dnia 18 sierpnia 2004 r., FSK 958/04, z dnia 19 grudnia 2007 r., II FSK 1438/06, z dnia 14 marca 2008 r., II FSK 1755/06, z dnia 30 stycznia 2009 r., II FSK 1405/07, z dnia 20 lipca 2010 r., II FSK 418/09, z dnia 7 czerwca 2011 r., II FSK 462/11). Udokumentowanie poniesienia wydatku mającego stanowić koszt uzyskania przychodu nie może ograniczać się jedynie do posiadania przez podatnika
i zaewidencjonowania faktury. Faktura musi bowiem odzwierciedlać rzeczywiste zdarzenie gospodarcze. Nie będzie można uznać za prawidłową fakturę, gdy ta
w rzeczywistości nie odpowiada zdarzeniu gospodarczemu, które dokumentuje,
w szczególności, gdy zdarzenie gospodarcze w ogóle nie zaistniało bądź też zaistniało między innymi, niż to stwierdza faktura, podmiotami gospodarczymi. Podkreślenia wymaga, że rzetelność transakcji jest warunkiem sine qua non uznania wydatku za potrącalny koszt podatkowy, a organy podatkowe muszą dysponować środkami dowodowymi, aby w każdej chwili mogły zweryfikować wydatki, z uwzględnieniem przepisu art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2015 r., II FSK 1435/13). Takich dowodów strona nie dostarczyła.
Oceniając zaskarżoną decyzję, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 i art. 194 § 1 oraz art. 229 i art. 233 § 1 O.p. Chybiony jest zarzut ustalenia stanu faktycznego w oparciu o niepełny materiał dowodowy i pominięcie dowodów świadczących o faktycznym wykonaniu usług. Zdaniem Sądu, podejmowane przez organy podatkowe czynności zmierzające do ustalenia okoliczności związanych
z realizacją transakcji wymienionych w zakwestionowanych fakturach należy uznać
za wypełniające przesłanki z art. 122 O.p. Trzeba mieć na względzie, że przepis ten stanowi o działaniach niezbędnych, a wynikający z przepisów O.p. obowiązek organów gromadzenia materiału dowodowego nie jest nieograniczony i bezwzględny. W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na poczynienie miarodajnych ustaleń faktycznych, dlatego zarzut uchybienia zasadzie rzetelnego prowadzenia postępowania dowodowego nie może zostać uwzględniony. Wprawdzie organy podatkowe mają obowiązek gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego, ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy.
Wbrew twierdzeniom Skarżącego, organ nie naruszył również wyrażoną w art. 191 O.p. zasadę swobodnej oceny dowodów. Naruszenie tej zasady przez organ wymaga wykazania, że uchybił on zasadom logicznego rozumowania, wiedzy lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie Skarżącego o innej niż przyjął organ wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie, niż ocena organu. Podkreślić należy, że organy podatkowe przeprowadziły
w niniejszej sprawie postępowanie w wyczerpujący sposób. Uzyskane dowody zostały poddane wnikliwej i poprawnej ocenie. Świadczy o tym obszerna, wielowątkowa analiza motywów zaskarżonej decyzji, dokonana w kontekście zgromadzonego
w sprawie materiału dowodowego, która pozwala stwierdzić, że rozumowanie organów podatkowych uwzględnia reguły postępowania podatkowego, a przy tym pozostaje
w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Organy poddały bowiem ocenie wszystkie uzyskane dowody, po czym za pomocą logicznej, wspartej okolicznościami sprawy argumentacji, wykazały bezpodstawność twierdzeń Skarżącego. W opinii Sądu, argumentacja Skarżącego ogranicza się w głównej mierze do polemiki z ustaleniami organu.
Skarżący zarzuca też, że organ oparł swoje ustalenia na wyciągach
z protokołów przesłuchań świadków przeprowadzonych w postępowaniu karnym bez jego udziału i nie uwzględnił jego wniosków dowodowych, w tym wniosku
o przesłuchanie w charakterze świadka R. C.. Odnosząc się do tego należy zauważyć, że w myśl art. 181 O.p. dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje podatkowe, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Powyższy przepis stanowi odstępstwo od zasady bezpośredniości. Dopuszcza on, aby w postępowaniu podatkowym były wykorzystywane dowody i materiały zgromadzone w innych postępowaniach podatkowych czy karnych. Korzystanie z tak uzyskanych dowodów nie narusza jakichkolwiek przepisów O.p. (por. wyroki NSA z dnia: [...] listopada 2014 r., sygn. akt
I FSK 1746/13; 5 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 1808/13). Dla ustalenia prawdy materialnej nie można pozbawiać organów możliwości włączenia dowodów
z postępowań prowadzonych u innego podatnika lub w postępowaniu karnym, jeżeli służy to ustaleniu rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Strona miała prawo odnieść się do materiału dowodowego z innych postępowań (karnego), włączonego do akt sprawy, dlatego nie zostały naruszone jakiekolwiek jej uprawnienia procesowe. Powtórzenie przy tym określonych czynności dowodowych przeprowadzonych w innym postępowaniu staje się konieczne jedynie wtedy, kiedy ocena włączonych dowodów, dokonana w powiązaniu z materiałem dowodowym zebranym w postępowaniu podatkowym, uniemożliwia jednoznaczne i prawidłowe ustalenie stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1521/20). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. W postanowieniu z dnia [...] maja 2023 r. organ uzasadnił odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania R. C., K. O., a podana argumentacja nie narusza prawa (t. I, k. 32-35). W aktach sprawy znajdują się wyciągi protokołów przesłuchania R. C. w charakterze podejrzanego z dnia: [...] sierpnia 2019 r., [...] września 2019 r., [...] września 2019 r. (t. I, k. 340-353), [...] listopada 2019 r. (t. I, k. 365-369), [...] października 2021 r. (t. I, k. 394) oraz oświadczenie R. C. z dnia [...] października 2021 r. (t. I, k. 393); protokół konfrontacji skarżącego i M. [...] z dnia [...] października 2021 r. (t. I, k. 391-392); protokół konfrontacji skarżącego i R. C. z dnia [...] października 2021 r. (t. I, k. 388-390). Podobnie w aktach sprawy administracyjnej znajdują się wyciągi z protokołów przesłuchania M. [...] oraz K. O..
Należy też zauważyć, że zgodnie z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Organy podatkowe nie mają zatem obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia (procesowego odtworzenia) stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody. Gromadzenie materiału dowodowego nie może polegać na zbieraniu wszelkich informacji dotyczących zjawisk i zdarzeń. Skuteczność prawna żądania przeprowadzenia dowodu uzależniona jest od stwierdzenia, że przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a jednocześnie okoliczność ta nie została potwierdzona innym dowodem. Jeżeli organ na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Inaczej mogłoby dojść do sytuacji, w której należałoby prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarczyłby do podjęcia rozstrzygnięcia, a także wówczas, gdy należyta ocena zebranego materiału dowodowego prowadziłaby do nieodmiennej konstatacji, że innych dowodów poza ujawnionymi nie należy oczekiwać (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1647/13; wyrok NSA z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt I FSK 1553/18).
Organ odmawiając przeprowadzenia dowodów wydał postanowienie, wskazał przyczyny, z powodu których nie zachodzi konieczność dalszego gromadzenia dowodów (t. I, k. 32-35). Organ odniósł się do wniosków dowodowych także
w wydanych decyzjach, a podana w nich argumentacja i konkluzje są uprawnione.
Zauważyć też należy, że organ ma obowiązek zanonimizować te fragmenty protokołów, które nie są konieczne dla rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Protokoły bowiem z przesłuchania w postępowaniu karnym mogą zawierać także treści wykraczające poza przedmiotową sprawę (np. dotyczyć też innych podmiotów).
W takiej sytuacji organ ma obowiązek - wbrew twierdzeniom zawartym w skardze - "ukryć" dane dotyczące innych podmiotów. W niniejszej sprawie organ wydał w dniu [...] października 2022 r. postanowienie o włączeniu dokumentów w tym wyciągów
z protokołów, które to postanowienie doręczył Skarżącemu dnia [...] października 2022 r. Istotne jest też to, że organ nie odwoływał się do streszczeń z treści protokołów, lecz do wyciągów z protokołów, które są w aktach sprawy i były dostępne stronie. Nie ma natomiast potrzeby, aby podatnik zapoznawał się z tymi fragmentami protokołów
z przesłuchań w postępowaniu karnym, które nie odnoszą się do jego sprawy. Zasadnie zatem w niniejszej sprawie w aktach administracyjnych znajdują się tylko wyciągi z protokołów, a nie całe protokoły. Nie ma uzasadnienia do zapoznawania Skarżącego z treścią tych fragmentów zeznań (wyjaśnień), które nie dotyczą jego.
Odnośnie do pominięcia przez organ dowodu z nagrania rozmowy Pełnomocnika Skarżącego z R. C., w zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że załączonej do pisma z dnia [...] października 2022 r. płyty CD nie można było odtworzyć. Z nagrania tego ma wynikać, że R. C. "grozi zmianą zeznań w przypadku zaniechania wypłaty korzyści majątkowej" (skarga – s. 2). Jak już jednak wyżej zauważono, w aktach administracyjnych znajdują się wyciągi
z protokołów przesłuchań R. C. z dnia [...] września 2019 r. i z dnia [...] sierpnia 2019 r. (w charakterze podejrzanego), z których wynika, że faktury są "puste" i nie potwierdzają wykonania usług. Prawdą jest, że podczas konfrontacji ze Skarżącym w dniu [...] października 2021 r. R. C. złożył odmienne wyjaśnienia. Jednakże w dniu [...] października 2021 r. odwołał te wyjaśnienia
i potwierdził, że "Wszystkie usługi wskazane na przedmiotowych fakturach nie były wykonane zarówno przez L. P. i A. P. oraz przez K. O.". To, że faktury były "puste" potwierdza także jego oświadczenie z dnia [...] października 2021 r. Zatem ostatecznie R. C. podtrzymał treść pierwszych swoich wyjaśnień. Odtwarzanie nagrania z płyty CD nie było konieczne (pomijając ustalenie czy nagrania dokonano zgodnie z prawem i czy rzeczywiście organ nie mógł go odtworzyć). Istotne jest bowiem, że zeznania R. C. nie są jedynym dowodem w sprawie, lecz jednym z wielu. W tym kontekście nie bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, że pierwsze i ostatnie zeznania R. C. są zbieżne z zeznaniami M. Z. i świadczą o wystawianiu "pustych" faktur na rzecz Skarżącego. Potwierdzają tę okoliczność także inne ustalenia m.in. wystawianie protokołów odbioru prac i faktur za usługi na rzecz Skarżącego przed wykonaniem pomiarów jakości radiowej, ponoszenie za nabywane usługi administracyjno-biurowe wyższych kosztów niż ponoszone na rzecz pracowników wykonujących szerszy zakres czynności oraz dokonywanie zapłaty w formie gotówkowej. Zatem, brak przeprowadzenia dowodu
z nagrania płyty CD, nie oznacza, że postępowanie jest dotknięte wadą, która powinna skutkować uwzględnieniem skargi.
Strona akcentuje także fakt zmiany wyjaśnień przez R. C., jak i oparcia ustaleń faktycznych na wyjaśnieniach składanych przez podejrzanych, którzy nie mają obowiązku mówienia prawdy. Jak to już wyżej wskazano, w ramach konfrontacji R. C. zmienił swoje wyjaśnienia, jednak w następnych wyjaśnieniach i pisemnym oświadczeniu potwierdził, że wystawione faktury były "puste". Przy tym o nierzetelności tych faktur nie świadczą wyłącznie wyjaśnienia R. C., lecz także inne okoliczności. To natomiast, że organ oparł swoje ustalenia także na wyjaśnieniach podejrzanych samo przez się nie oznacza, że ustalenia te są błędne, tym bardziej, że Skarżący nie przedstawił kontrdowodów pozwalających na inną niż to dokonał organ ocenę materiału dowodowego.
W odniesieniu do usług pomiarów radiowych strona podkreśla fakt ich wykonania i zarzuca organowi brak wskazania (jeżeli nie realizował ich R. C.), kto je wykonywał. Należy jednak zauważyć, że jeśli organ ustalił, że
w relacji ze Skarżącym wskazane podmioty nie mogły obiektywnie rzecz biorąc wykonać spornych usług, to zasadniczo nie musiał ustalać, kto ewentualnie je wykonał. To przecież Skarżący powinien wiedzieć, kto był jego rzeczywistym kontrahentem.
W takiej sytuacji nie można wymagać, aby podatnika "wyręczyły" organy podatkowe, bądź czyniły w tym względzie dodatkowe założenia (domniemania) co do osoby kontrahenta (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt I FSK 330/19).
Należy też zauważyć, że przed wydaniem decyzji zarówno pierwszoinstancyjnej, jak i odwoławczej, Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego wyznaczył Skarżącemu termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (postanowienia z dnia [...] maja 2023 r. i [...] listopada 2023 r.). Skarżący miał zatem możliwość czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Wobec tego bezpodstawne są zarzuty naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym określonej w art. 123 § 1 O.p. Prawidłowo też organ odwoławczy określił zobowiązanie podatkowe w podatku w kwocie niższej niż organ pierwszej instancji, bowiem doszło do omyłkowego przestawienia cyfr, co doprowadziło do zawyżenia podatku (zamiast [...] zł, powinno być [...] zł). Sąd nie doszukał się naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego i procesowego, które wiązałoby się z koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI