I SA/BD 134/23

I SA/Bd 134/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Tomasz Wójcik /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji oraz uchylono postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 145 par. 1 pkt 5, art. 10 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 października 2023 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 12 stycznia 2013 r. nr SKO-4110/1060/22 w przedmiocie dofinansowaniu uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 10 listopada 2022 r. nr DPON.6001.87.6.2022 oraz postanowienie Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 25 października 2022 r. nr DPON.6001.87.5.2022, 2. przyznaje radcy prawnemu R. F. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. .
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. Prezydent M. B. (dalej także Prezydent, organ I instancji) po ponownym rozpatrzeniu w związku z decyzją SKO z dnia [...] października 2022 r., po uprzednim wznowieniu postępowania w sprawie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym zakończonego pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r., postanowieniem z dnia [...] października 2022 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 735 ze zm.) – dalej: "k.p.a." – uchylił pismo Prezydenta M. B. uznane za decyzję administracyjną z dnia [...] kwietnia 2022 r. oraz odmówił dofinansowania uczestnictwa M. T. (dalej także: Skarżąca, Strona) w turnusie rehabilitacyjnym. Podstawę wznowienia stanowiło uzyskanie przez organ informacji, iż M. T. legitymuje się orzeczeniem z dnia [...] maja 2022 r. o lekkim stopniu niepełnosprawności, a tym samym zaliczana jest do grupy o niższym priorytecie, gdyż powyższa okoliczność faktyczna nie była znana organowi w dniu wydania decyzji. Zaskarżona decyzja została wydana po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego co do przyczyny wznowienia oraz rozstrzygnięcia co do istoty.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r. SKO (dalej także: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że istniały podstawy do wznowienia postępowania w sprawie, gdyż zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję tj. fakt legitymowania się przez Skarżącą lekkim stopniem niepełnosprawności, a nie znacznym, w związku z którym zostało przyznane stronie dofinansowanie. Z uwagi na fakt, iż potrzeby znacznie przewyższają dostępne środki podjęta została przez Radę M. B. w dniu [...] kwietnia 2022 r. uchwała nr [...] w sprawie określenia zadań z zakresu rehabilitacji osób niepełnosprawnych finansowanych ze środków PFRON w W. w roku 2022. W tej uchwale wskazano, że w sytuacji gdy przyznany limit środków finansowanych nie umożliwia udzielenia dofinansowania wszystkim wnioskodawcom preferowane będą wnioski osób niepełnosprawnych, które realizują obowiązek szkolony, studiują i nie ukończyły 24 roku życia, osoby niepełnosprawne, które dotychczas nie korzystały z dofinansowań i refundacji i posiadające niskie dochody. W sytuacji gdy przyznany limit środków finansowych nie umożliwia udzielenia dofinansowania wszystkim wnioskodawcom o przyznaniu dofinansowania decyduje znaczny stopień niepełnosprawności. Kryterium dochodowe jest tylko jedną ze składowych. Gdy nie jest możliwe udzielenie dofinansowania wszystkim wnioskodawcom o dofinansowaniu decyduje posiadanie znacznego stopnia niepełnosprawności. Strona takim orzeczeniem się nie legitymuje. Legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu lekkim, które posiada niższy priorytet na liście osób ubiegających się o dofinansowanie do pobytu na turnusie rehabilitacyjnym. Posiadane środki, którymi dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. nie wystarczą na udzielenie dofinansowania pobytu strony na turnusie rehabilitacyjnym. Mając na uwadze powyższe w ocenie organu odwoławczego instancji, organ I instancji prawidłowo zebrał i zgromadził materiał dowodowy oraz ustalił i wyjaśnił wszystkie istotne w sprawie okoliczności oraz dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zarówno wznowienie postępowania w sprawie jak i wydanie decyzji merytorycznej.
W skardze do tut. Sądu Skarżąca podniosła, że decyzja jest dla niej krzywdząca. Dodała, że nie zgadza się z odebraniem przyznanego jej dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia [...] września 2023 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymał wnioski i twierdzenia przedstawione w skardze, zarzucił naruszenie art. 7a k.p.a. poprzez wydanie w sprawie decyzji na niekorzyść Skarżącej mimo istniejących wątpliwości co do treści normy prawnej oraz przedstawił uzupełniającą argumentację. Wniósł ponadto o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Jednocześnie w myśl art. 135 p.p.s.a., sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2023 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] października 2023 r. (k. 23 akt sądowych). Wcześniej Skarżąca została poinformowana także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma. Z prawa tego Skarżąca skorzystała podtrzymując wnioski skargi oraz przedstawiając dodatkową argumentację w piśmie z dnia [...] września 2023 r.
Należy zaznaczyć, że dopuszczalność rozpoznania spraw na posiedzeniach niejawnych w czasie obowiązywania obostrzeń związanych z epidemią COVID-19 była rozważana przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 26 lipca 2022 r. sygn. akt II FSK 1230/21 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak orzeczenia przytaczane w dalszej części uzasadnienia), a wyrażone w nim poglądy tut. Sąd podziela.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji SKO w B. z dnia [...] stycznia 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta M. B. z dnia [...] listopada 2022 r. wydaną po wznowieniu postępowania administracyjnego i odmawiającą dofinansowanie uczestnictwa Skarżącej w turnusie rehabilitacyjnym.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego, przy czym podstawą uchylenia powyższych rozstrzygnięć były uchybienia natury proceduralnej.
Prezydent M. B. postanowieniem z dnia [...] października 2022 r. wznowił postępowanie w sprawie przyznania Skarżącej pismem uznanym na decyzję z dnia [...] kwietnia 2022 r. dofinansowania udziału w turnusie rehabilitacyjnym w związku ze złożonym przez nią wnioskiem z dnia [...] stycznia 2022 r. Po przeprowadzeniu postępowania Prezydent decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. uchylił powyższą decyzję z dnia [...] kwietnia 2022 r. i odmówił dofinansowania uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Kolegium.
Jako podstawę wznowienia postępowania z urzędu Prezydent podał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia o wznowieniu postępowania przemawiała o tym okoliczność, że organ I instancji nie dysponował wiedzą, iż w momencie składania wniosku Skarżąca nie posiadała znacznego stopnia niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Na tle tego przepisu w literaturze prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym: "(...) Wznowienie postępowania jest uzasadnione w komentowanym przypadku jedynie wtedy, gdy okoliczności faktyczne lub dowody istniały już w dniu wydania decyzji ostatecznej (a zatem potencjalnie mogły zostać uwzględnione w rozstrzygnięciu), lecz nie były znane organowi podejmującemu rozstrzygnięcie" (por. M. Wojtuń [w:] Z. Kmieciak, J. Wegner, M. Wojtuń, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 145.).
Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że we wniosku o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym, na stronie 3, Skarżąca w zakresie stopnia niepełnosprawności zaznaczyła, zarówno stopień lekki, jak i znaczny (por. k. 10 akt admin. I inst.). Nie można zatem uznać, że organ nie dysponował informacją o znacznym stopniu niepełnosprawności. Rzeczą organu było tę okoliczność zweryfikować, zwłaszcza w obliczu wskazania dwóch stopni niepełnosprawności. Należy zauważyć, że Skarżącej najpierw, w dniu [...] kwietnia 2022 r., przyznano dofinansowanie w wysokości [...] zł. Dopiero później, po wydaniu w istocie rzeczy decyzji, pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. skierowano do Skarżącej wezwanie o uzupełnienie dokumentu w postaci orzeczenia o niepełnosprawności. W piśmie tym organ wprost wskazał na nieścisłości w zakresie oznaczenia stopnia niepełnosprawności we wniosku. Jeśli strona nie załączyła do wniosku, wymienionych w jego treści, wymaganych dokumentów należało ją wezwać do uzupełnienia braków wniosku stosownie do obowiązujących w tym zakresie przepisów.
Jeśli przyjąć, że w dniu [...] kwietnia 2022 r. wydano decyzję przyznającą dofinansowanie, która zakończyła postępowanie w sprawie wniosku z dnia [...] stycznia 2022 r., to wezwanie z dnia [...] kwietnia 2022 r. nie mieści się w ramach tego postępowania. Okoliczność podana we wniosku co do znacznego stopnia niepełnosprawności nie była zatem okolicznością nową dla organu I instancji. Organ natomiast jej nie zweryfikował, bądź ją przeoczył. Jednakże powyższe nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej. Taki charakter niewątpliwie miało rozstrzygnięcie z dnia [...] kwietnia 2022 r., co, w świetle powołania się na uchwałę NSA z dnia 25 października 2012 r. sygn. akt II GPS 1/12, nie budziło też wątpliwości organów obu instancji, gdyż z urzędu przeprowadziły postępowanie w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu zastosowanie trybu nadzwyczajnego wznowienia postępowania z urzędu, nie może być usprawiedliwiać mankamentów czynności podejmowanych przez organ w postępowaniu zwykłym.
Podsumowując w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania przewidziana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Ponadto należy zgodzić się ze Skarżącą, że nie umożliwiono jej wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Zgodnie bowiem z art. 10 § 1 k.p.a. na organach administracji publicznej ciąży obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W istocie rzeczy Prezydent wydając decyzję w dniu [...] listopada 2022 r., czyli w dzień po wydaniu zawiadomienia, w którym wyznaczono 7-dniowy termin do zapoznania się z zabranym w sprawie materiałem dowodowym i doręczając zawiadomienie w tym samym dniu co decyzję naruszył art. 10 § 1 k.p.a., czyniąc wynikające z niego uprawnienie strony czysto iluzorycznym. Działanie takie można odbierać jako lekceważące w stosunku do uprawnień, gwarancji przysługujących stronie postępowania administracyjnego; nawet w sytuacji, gdy w ramach postępowania wznowieniowego nie zostały zgromadzone żadne dowody. Podobnie SKO w B. nie zapewniając możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego naruszyło art. 10 § 1 k.p.a. Należy w związku z tym zauważyć, że w aktach postępowania odwoławczego znajduje się stanowisko Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] grudnia 2022 r. w przedmiocie odwołania Skarżącej (por. k. 6 akt admin. II inst.). Jednocześnie z jego treści nie wynika, aby zostało ono skierowane do Skarżącej.
Podkreślić jednocześnie należy, że ze względu na przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie, który dotyczy oceny zgodności z prawem decyzji wydanej w postępowaniu w trybie nadzwyczajnym (wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej) oraz charakterem dostrzeżonych uchybień Sąd nie odnosi się do kwestii, czy Skarżącej przysługuje dofinansowanie do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym, o przyznanie którego występowała we wniosku z dnia [...] stycznia 2022 r.
Organ zobowiązany będzie do uwzględnienia przedstawionego w uzasadnieniu stanowiska Sądu w kontekście rozważań co do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w niniejszej sprawie.
Z przedstawionych wyżej powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2019 r. poz. 68 ze zm.). Jednocześnie kwotę zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego przyjęto na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935) uwzględniając stan prawny ukształtowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 53/22 (Dz.U. z 2023 r., poz. 842).
J. Ziołek T. Wójcik U. Wiśniewska