I SA/Bd 123/21

I SA/Bd 123/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2021-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Agnieszka Olesińska
Jarosław Szulc /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
III FSK 4330/21 - Wyrok NSA z 2024-02-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 58 § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Olesińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi m. S.A. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] października 2020r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. określił Spółce [...] wysokość nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności kwoty w wysokości [...] zł. Postanowienie to doręczono Spółce w dniu [...] listopada 2020r.
Pismami z dnia [...] listopada 2020r. Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie oraz złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia strona wskazała, że w związku z epidemią COVID-19 zmienił się tryb pracy w jednostkach Banku, które są odpowiedzialne za przyjmowanie i wysyłanie korespondencji. Wprowadzony został tryb pracy zmianowej, a także praca w mniejszych zespołach. Dodatkowo, wszystkie otrzymane przesyłki przechowywane są w odosobnionym pomieszczeniu przez dłuższy czas zanim zostaną przekazane dalej. Konsekwencją tego jest opóźniony wpływ dokumentów do poszczególnych zespołów odpowiedzialnych za ich realizację. Powyższe utrudnienia mające wpływ na obieg dokumentów spowodowane są czynnikiem niezależnym od Banku, jakim jest epidemia COVID-19. Brak zachowania terminu do złożenia zażalenia nie był zatem zawiniony przez Bank, co przemawia za tym, aby termin ten został przywrócony. Spółka wskazała również, że przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu [...] listopada 2020r., kiedy to Departament Prawny Banku otrzymał wiadomość o postanowieniu, czego potwierdzeniem ma być załączona do wniosku kopia oświadczenia pracownicy Banku - A. K..
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
W uzasadnieniu organ powołał treść art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2020r., poz. 256 ze zm. – dalej "K.p.a."), jednocześnie wskazując, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu określonego w art. 58 § 2 K.p.a.
Odnosząc się do argumentacji zawartej we wniosku organ stwierdził, że opóźniony obieg dokumentów spowodowany zmianą organizacji pracy Banku w związku z epidemią COVID-19 nie stanowi okoliczności świadczącej o braku winy w uchybieniu terminu. Dyrektor wskazał, że pomiędzy datą doręczenia postanowienia organu egzekucyjnego, tj. [...] listopada 2020r., a wskazaną we wniosku datą, z jaką dłużnik zajętej wierzytelności miał dowiedzieć się o wydanym postanowieniu, tj. [...] listopada 2020r. minęło 12 dni. W ocenie organu, względy ostrożności wynikające z obostrzeń sanitarnych w związku z COVID-19 nie mogą uzasadniać tak długiej zwłoki w przekazaniu korespondencji w ramach jednej jednostki. Funkcjonujące w Banku procedury wewnętrzne, zalecenia czy wytyczne, nie mogą wpływać na niezachowanie terminów procesowych określonych obowiązującymi przepisami prawa. Bank, jako instytucja publiczna, powinien zapewnić takie funkcjonowanie swoich jednostek, aby gwarantować terminowe i zgodnie z przepisami prawa działanie, nawet pomimo trudności związanych z epidemią COVID-19. W ocenie organu odwoławczego, przyjęcie prezentowanej we wniosku argumentacji za zasadną oznaczałoby, że w tym zakresie dłużnik zajętej wierzytelności postawiony zostanie w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, co jest niedopuszczalne.
Ponadto organ podkreślił, że obecnie obowiązujące przepisy prawa nie przewidują zawieszenia terminów procesowych dla strony, jak miało to miejsce w okresie obowiązywania art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 poz. 374 ze zm.), który wszedł w życie z dniem 31 marca 2020r. Powyższa regulacja została uchylona na podstawie przepisu art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875), która weszła w życie z dniem 16 maja 2020r. Obecnie zatem, przepisy prawa nie przewidują odstępstw w zakresie biegu terminów procesowych z uwagi na obowiązujący stan epidemii.
Reasumując organ stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie został spełniony warunek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia, co stanowi jedną z przesłanek określonych w art. 58 § 1 K.p.a.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie art. 58 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] października 2020r.
Uzasadniając skargę Spółka wskazała, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń niezależnych od skarżącej, z uwagi na konieczności zapewnienia bezpieczeństwa pracownikom i klientom Banku w związku z epidemią COVID-19. Z uwagi na zastosowane środki bezpieczeństwa w postaci kwarantanny prewencyjnej korespondencji oraz wprowadzenia pracy zmianowej wydłużył się czas obiegu dokumentów oraz opóźnił przepływ dokumentów między jednostkami. Zmiany wprowadzone w organizacji pracy były konieczne w celu ochrony zdrowia i zapobieżeniu zakażeniu wirusem, a zatem nie można stwierdzić, że uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącej. Wprowadzenie zmian organizacyjnych spowodował stan epidemii, a zatem czynnik niezależny od strony. Stosowanie się do nowych procedur było szczególnie istotne w okresie, w którym zostało doręczone postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] października 2020r., bowiem wtedy miały miejsce szczególnie liczne przypadki zakażeń wirusem SARS-CoV-2. W ocenie Spółki, wszystkie przesłanki określone w art. 58 § 1 K.p.a. zostały spełnione, zatem termin do wniesienia zażalenia powinien zostać przywrócony. Zdaniem Skarżącej, niezasadna jest argumentacja organu o braku obowiązujących przepisów prawa przewidujących zawieszenie terminów procesowych, bowiem gdyby w dacie złożenia zażalenia obowiązywał art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 poz. 374 ze zm.), nie byłoby konieczne składanie prośby o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 - dalej "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Spór pomiędzy skarżącą a organem sprowadza się do ustalenia, czy w sprawie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, zaś zgodnie z § 2 omawianego przepisu, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Podkreślić należy, że przepisy art. 58 § 1 i 2 K.p.a., wskazują, że termin należy przywrócić, jeżeli następujące przesłanki zostaną spełnione łącznie: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
Sąd podziela stanowisko organu, że w kontrolowanej sprawie nie została spełniona jedna z wymienionych przesłanek, tj. uprawdopodobnienie przez skarżącą, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winy.
Wprawdzie uprawdopodobnienie oznacza złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Nie mniej, z uwagi na fakt, iż art. 58 § 1 K.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku ( np. wyrok WSA w Opolu z dnia 25 kwietnia 2016r., II SA/Op 462/15).
Przy ocenie przesłanki braku winy należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się w szczególności przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. W takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 lutego 2016r., III SA/Łd 1274/15, LEX nr 2012488, por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 stycznia 2016r., I SA/Go 509/15).
Sąd podziela prezentowany zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie pogląd (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011 r. I FSK 2000/09, wyrok z dnia 20 stycznia 2010 r. I SA/Bd 647/08, wyrok z dnia 3 czerwca 2011 r. I SA/Kr 500/11, wyrok z dnia 3 czerwca 20011 r. III SA/GI 2284/10, wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2016r., I SA/Kr 1549/15, LEX nr 1995615), że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 328-329; B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wrocław 2008, s. 674-678, P. Pietrasz, Komentarz do art.162 ustawy - Ordynacja podatkowa, LEX nr 145249).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy i odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze stwierdzić należy, że sama konieczność zachowania procedur wewnętrznych, zaleceń czy też wytycznych, a także tryb pracy zmianowej i praca w mniejszych zespołach, zasadniczo nie powinny wpływać na niezachowanie terminów procesowych, określonych obowiązującymi przepisami prawa. Zdaniem Sądu przedstawiona przez Spółkę argumentacja mająca uzasadniać przywrócenie terminu charakteryzuje się dużym stopniem ogólności i w zasadzie sprowadza się do stwierdzenia, że z uwagi na epidemię COVID-19 oraz wprowadzone procedury, obieg dokumentów w spółce uległ wydłużeniu. Skarżąca nie wykazała dlaczego i w jaki konkretnie sposób tzw. kwarantanna prewencyjna dokumentów wpłynęła na niemożność terminowego wniesienia zażalenia. Skarżąca nie podała ile czasu trwała kwarantanna dokumentów, od kiedy ją wprowadzono, dlaczego wprowadzenie pracy zmianowej uniemożliwiło terminowe wniesienie środka zaskarżenia. Niewątpliwie, nie było wystarczające samo pobieżne wskazanie funkcjonowania pewnych ograniczeń, a także akcentowanie, że taką nadzwyczajną okolicznością jest stan epidemii, która spowodowała ograniczenie swobody i tempa działań podmiotów prowadzących działalność gospodarczą oraz instytucji. Tym bardziej, że jak słusznie wskazał organ, pomiędzy datą doręczenia postanowienia organu egzekucyjnego, tj. [...] listopada 2020 r., a wskazaną we wniosku o przywrócenie terminu datą, z jaką dłużnik zajętej wierzytelności miał dowiedzieć się o wydanym postanowieniu, tj. [...] listopada 2020 r. minęło 12 dni, natomiast zażalenie wraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało nadane [...] listopada 2020r.
W ocenie Sądu, ogólnikowa, lakoniczna argumentacja Skarżącej, nie mogła wywrzeć zamierzonego skutku, w postaci przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje również polemika dotycząca zagadnienia zawieszenia biegu terminów procesowych, w oparciu o nieobowiązujący już art. 15zzs ust. 1 ustawy z dnia [...] marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Kwestia ta, pozostaje poza przedmiotem rozpoznawanej sprawy.
Natomiast, podkreślenia w kontekście tej sprawy wymaga, iż strona postępowania dysponująca odpowiednim zapleczem organizacyjnym jest zobowiązana do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonych obowiązków. W żadnym razie o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne tej jednostki oraz zaniedbania jej pracowników (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2001 r., sygn. akt IV SA 1340/99, niepubl.). Z treści załączonego do wniosku o przywrócenie terminu oświadczenia A. K. – specjalisty bankowego wynika, że w dniu [...] listopada 2020r, podczas ręcznej weryfikacji dokumentów w systemie bankowym "znalazła" postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] października 2020r. Należy podkreślić, że podmioty gospodarcze, a w szczególności instytucje sektora bankowego powinny podejmować działania oraz organizować funkcjonowanie jednostki w taki sposób, by nie dochodziło do uchybienia terminom procesowym.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu organ słusznie wywiódł, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, aby uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winy. Sąd w kontrolowanej sprawie nie dopatrzył się uzasadnienia dla zarzutów podnoszonych w skardze, a organ w okolicznościach tej sprawy, nie miał możliwości podjęcia innego rozstrzygnięcia, jak odmówić przywrócenia terminu do złożenia zażalenia.
W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.