I SA/Sz 144/12

I SA/Sz 144/12 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2012-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska /przewodniczący/
Ewa Wojtysiak /sprawozdawca/
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
II GSK 1391/12 - Wyrok NSA z 2013-12-05
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
art 28 , par. 3 ust.1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 sierpnia 2011 r. Nr [...]
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy P. S. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. odmawiającą ww. stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne okresy od 1999 r. do 2002 r. oraz odsetek w łącznej wysokości [...] zł.
Z uzasadnienia decyzji organu rentowego wynika, że w dniu 6 czerwca 2011 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., dalej zwanego "Zakładem", wpłynął wniosek zobowiązanego z dnia 3 czerwca 2011 r. w sprawie umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek, umotywowany trudną sytuacją finansową i zdrowotną.
Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, uznając, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności z art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DZ.U. Nr 137, poz. 887, ze zm.), dalej zwanej "u.s.u.s.".
Pismem z dnia 9 września 2011 r. zobowiązany zwrócił się o ponowne rozpoznanie sprawy, wskazując, że jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna
z prawem do pobierania zasiłku do dnia 31 grudnia 2011 r., prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, która również pobiera zasiłek dla bezrobotnych, ma na utrzymaniu troje dzieci, na które otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł. Dłużnik podniósł także, że dochody uzyskiwane w gospodarstwie domowym nie wystarczają na zaspokojenie najważniejszych potrzeb życiowych rodziny i z tego powodu korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w formie zakupu obiadów dla dwójki uczących się dzieci. Ponadto, wnioskodawca oświadczył, iż w związku ze złym stanem zdrowia pogarsza się jego stan psychiczny.
Rozpoznając ponownie sprawę Zakład utrzymał w mocy ww. decyzję, nie stwierdzając podstaw do zmiany dotychczasowego rozstrzygnięcia.
Zakład ustalił, że zobowiązany prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług ogólnobudowlanych, projektowych oraz zaopatrzenia materiałowego, która została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej decyzją Burmistrza Miasta i Gminy w G. w dniu [...] r. Na koncie płatnika figurują zaległości z tytułu nieopłaconych składek za okres 05/1999-01/2002 w części finansowanej przez płatnika w kwocie [...] zł (plus odsetki za zwłokę liczone do dnia zapłaty włącznie). Ponadto, organ rentowy stwierdził, że zobowiązany jest zarejestrowany
w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. i otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych,
przy czym z tego tytułu za okres 06-08/2011 r. otrzymał średni miesięczny dochód w kwocie [...] zł brutto. Ww. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką M. S., która również zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. i za okres 06-08/2011 r. otrzymała średni miesięczny dochód w kwocie [...] zł brutto.
Zakład wskazał także na prowadzone postępowania egzekucyjne administracyjne i sądowe z zajętego świadczenia rentowego oraz zwrócił uwagę na bezskuteczność zajęcia wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez zobowiązanego w 2010 r. z uwagi na otrzymywanie go w kwocie wolnej od potrąceń. Do Zakładu ostatnia wpłata wpłynęła w dniu 14 grudnia 2010 r. w kwocie [...] zł.
Organ ustalił także, że zobowiązany nie posiada nieruchomości na terenie gminy G., a ponadto, że wraz z małżonką ma na utrzymaniu troje dzieci, na które otrzymują zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem w łącznej miesięcznej kwocie [...] zł. Z innych ustaleń faktycznych organu wynikało ponadto, że zobowiązany korzysta także z pomocy społecznej w formie zasiłków celowych i okresowych, które w okresie od stycznia do czerwca 2011 r. pobrał w łącznej kwocie [...] zł. Miesięczne wydatki na utrzymanie, zostały przyjęte według oświadczenia zobowiązanego
w wysokości [...] zł, uwzględniono także koszty związane
z leczeniem w wysokości [...] zł. Organ ustalił, że średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny wynosi [...] zł brutto.
Następnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Zakład przytoczył i omówił przesłanki umorzenia należności składkowych określone w art. 28 u.s.u.s. oraz
w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r.", wskazując także na uznaniowy i wyjątkowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia i obowiązek każdego ubezpieczonego przedsiębiorcy regulowania składek, co jest działaniem w interesie Zakładu będącego dysponentem Funduszu ubezpieczeń. Dalej organ stwierdził, że nawet w obiektywnie trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, ZUS nie jest obligowany do umorzenia zaległości.
Odnosząc się dalej w uzasadnieniu decyzji do ustalonego stanu faktycznego, organ rentowy ocenił, iż zobowiązany wprawdzie w aktualnej sytuacji materialnej
i rodzinnej nie jest w stanie opłacić zadłużenia, bowiem utrzymuje trójkę dzieci, ponosi wydatki na leczenie, a podstawę zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny stanowią środki uzyskane z pomocy społecznej, jednakże zdaniem organu umorzenie zadłużenia jest niezasadne. Motywem uzasadniającym takie rozstrzygnięcie według organu jest okoliczność, że zobowiązany i jego małżonka pozostają w wieku aktywności zawodowej, pomimo okresowego korzystania z zasiłków dla bezrobotnych skarżący podejmował także pracę, a mimo to nie przystąpił do spłacania zadłużenia. Ponadto, w ocenie organu, powołane schorzenia zobowiązanego nie stanowią o jego niezdolności do pracy, zwracając uwagę na jedynie okresowe orzeczenia ZUS o częściowej niezdolności do pracy w okresie od 9 października 2009 r. do 31 marca 2010 r. Umorzeniem należności – jak wywiódł Zakład - nie można premiować biernej postawy zobowiązanego, który nie podejmował prób przystąpienia do spłaty należności publicznoprawnej, na przestrzeni wielu lat. Nie można stwierdzić, iż sytuacja w której obecnie znajduje się zobowiązany ma charakter trwały, nieodwracalny, uniemożliwiający w pozostałym okresie wymagalności przedmiotowych należności do podjęcia prac zarobkowych
i przystąpienia do spłacania należności publicznoprawnej. Zakład zwrócił także uwagę na generowanie zadłużenia w okresie prowadzenia działalności gospodarczej oraz, że skutkiem zaniechania regulowania składek była konieczność dochodzenia wierzytelności po stronie ZUS. Zdaniem Zakładu, ryzyko nierentownej działalności ponosi wyłącznie przedsiębiorca, i nie jest dopuszczalne przenoszenie tego ryzyka na ZUS. Umorzenie jest przeznaczone dla sytuacji wyjątkowych (krytycznych) takich gdzie ze względu na brak możliwości zarobkowania odzyskanie należności publicznoprawnej jest w ogóle niemożliwe.
Zakład wyjaśnił także, że podejmując decyzję organ administracji publicznej, kieruje się również interesem społecznym, a to oznacza, iż bierze się pod uwagę, nie tylko sytuację finansową strony, ale ogólny stan finansów publicznych, w tym sytuację pozostałych płatników, gdzie aktualnie świadczenia emerytalno - rentowe dotowane są dodatkowo z budżetu z podatków i innych danin publicznych. W ocenie Zakładu, umorzenie należności byłoby przedwczesne z uwagi na to że zadłużenie objęte jest postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym po zbiegu egzekucji przez komornika sądowego, a egzekucja nie zagraża egzystencji zobowiązanego i jego rodziny, bowiem otrzymywane świadczenia nie podlegają zajęciu.
W skardze do WSA w Szczecinie na wyżej powołaną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. P. S. wniósł o zmianę niekorzystnej decyzji i umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne okresy od 1999 r. do 2002 r., z uwagi na nieuwzględnienie przez Zakład bardzo istotnych przesłanek związanych z trudną sytuacją materialną jego rodziny.
W uzasadnieniu skargi skarżący przede wszystkim wskazał na pogorszenie się jego sytuacji na przestrzeni ostatnich trzech lat zarówno pod względem zdrowotnym i finansowym. Wskazał na utrzymujące się bezrobocie, brak prawa do zasiłku, brak ofert pracy, zwiększanie się wydatków związanych z utrzymaniem dorastających dzieci (koszty nauki, wyżywienia, ubrania), a także na kolejną przewlekłą chorobę zapalenie trzustki.
W odpowiedzi na skargę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wniósł
o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
Podkreślić na wstępie należy, że Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ a następnie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bada jedynie, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. W tym kontekście, zgodnie
z art. 135 p.p.s.a., sąd ma obowiązek zastosować wszelkie przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosując powyższe zasady, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 p.p.s.a.).
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim podnieść należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych prawem.
Zdaniem Sądu, ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. W przypadku umorzenia zaległych należności
z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ograniczeniami tymi są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s., jak i w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Wskazana regulacja określa dwie kategorie sytuacji, w których nastąpić może umorzenie należności z tytułu zaległych składek. W art. 28 ust. 2 u.s.u.s. przewidziana została możliwość umorzenia należności wyłącznie wobec całkowitej ich nieściągalności. W ust. 3a tego artykułu dopuszczono natomiast możliwość umorzenia takich należności w uzasadnionych przypadkach, tj. w sytuacji, gdy przewidziana w powołanym przepisie, całkowita nieściągalność nie zachodzi.
O ile w ramach pierwszej z tych kategorii grupa przesłanek pozwalających na zastosowanie instytucji umorzenia ma charakter precyzyjny, pozostawiający wąskie granice swobodnej oceny organu, to w przypadku umorzenia "w uzasadnionych przypadkach" okoliczności przewidziane w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. oraz w powołanym rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r., dają organowi zdecydowanie szerszy zakres swobody uznania. Nie zmienia to jednak faktu, że w każdym przypadku, organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonych
w przepisach przesłanek. Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Treść zawarta
w uzasadnieniu decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie przy ocenie jej prawidłowości, realizowanej w administracyjnym toku instancji, a następnie w ramach kontroli sądowej. Szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.
Należy również wskazać, iż prawidłowo skonstruowane uzasadnienie, zawierające wyczerpujące omówienie co do oceny zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładni zastosowanych przepisów i oceny przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa jest istotne z punktu widzenia stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", realizowanej na mocy art. 107 § 3 K.p.a. Organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Celem jest doprowadzenie stron do przekonania o trafności wydanego rozstrzygnięcia
i uniknięcie w ten sposób wykonania decyzji z zastosowaniem środków przymusu.
W rozpoznawanej sprawie Zakład odmówił umorzenia należności składkowych przy obiektywnie trudnej sytuacji życiowej i finansowej skarżącego i jego rodziny, wobec braku realnych perspektyw na podwyższenie poziomu jego dochodów.
Organ orzekający stwierdził, że skarżący i jego rodzina wprawdzie utrzymują się ze środków z pomocy społecznej, jednakże znajdują się w wieku aktywności zawodowej, a skarżący nie wykazał niezdolności do pracy (poza okresową), co oznacza, że istnieją możliwości zarobkowe. Wskazano także, że za umorzeniem nie przemawiają zdarzenia mające miejsce wcześniej, a więc to, że zadłużenie powstało w okresie prowadzonej działalności gospodarczej, oraz bierna postawa skarżącego co do spłaty zaległości pomimo uzyskiwania czasowo wynagrodzenia za pracę. Organ uznał, że trudności finansowe skarżącego mają charakter przejściowy,
a umorzenie nie jest zasadne ze względu na uznaniowy charakter decyzji oraz zasadę równego traktowania ubezpieczonych przedsiębiorców, którzy mają obowiązek wpłacania należnych składek. Wreszcie stwierdzono, ze umorzenie byłoby przedwczesne z uwagi na to, że prowadzona jest egzekucja, która nie zagraża egzystencji rodziny.
Stanowisko organu jest nie do przyjęcia, przedstawione bowiem wyżej okoliczności nie zostały rzetenie przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący wątpliwości. Szczególnie, że w omawianym przypadku decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale jego elementarnych potrzeb – posiadania środków niezbędnych do przeżycia skarżącego i jego całej rodziny.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, że pięcioosobowa rodzina, w tym troje małoletnich dzieci, utrzymuje się z środków publicznych pochodzacych z pomocy społecznej, wynoszących według ustaleń organu kwotę niewiele ponad 400 zł miesięcznie na osobę w gospodarstwie domowym. Skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej, nie pracuje, nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych, jego małżonka również jest zarejestrowana jako bezrobotna, w chwili obecnej bez prawa do zasiłku. Zdaniem Sądu, wskazuje to jednoznacznie, że potrzeby życiowe rodziny zaspokajane są poniżej poziomu minimum socjalnego, czego organ nie uwzględnił. Nie jest pewne, a raczej jest wątpliwe, czy środki jakie otrzymuje rodzina z pomocy społecznej są w ogóle wystarczające do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Niezrozumiałe jest dla Sądu, i budzi istotne wątpliwości także ogólnikowe stwierdzenie organu co do tego, że egzekucja nie zagraża egzystencji rodziny. Z zaskarżonej decyzji w ogóle nie wynika, z jakich składników majątkowych w chwili obecnej jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, skoro jak sam ustalił organ, skarżący nie posiada majątku, jedynie przejściowo uzyskiwał wynagrodzenie za pracę i to w kwocie nie podlegającej zajęciu, a następnie wskazał, że zarówno on jak i małżonka pobierali zasiłek dla bezrobotnych, a także stale, w okresie ubiegania się o umorzenie, zasiłki z pomocy społecznej w minimalnych kwotach. Całkowicie chybiony dla Sądu jest argument organu rentowego, że o bezzasadności wniosku świadczy fakt nie podjęcia dobrowolnej spłaty zadłużenia przez zobowiązanego w okresie zatrudnienia, skoro jego wynagrodzenie było tak niskie, że nawet nie podlegało egzekucji. W uzasadnieniu decyzji zabrakło jakiejkolwiek analizy miesięcznych dochodów skarżącego i majątku w kontekście skutecznej egzekucji, jak i ewentualnej dobrowolnej spłaty należności. Ogólnikowe stwierdzenie o niezakończeniu tego postępowania egzekucyjnego oznacza, że organ nie ustalił, a zatem i nie ocenił tych kwestii w sposób wystarczający, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania. W ocenie Sądu, organ nie rozważył także należycie okoliczności dotyczących stanu zdrowia skarżącego i jego wpływ na jego zdolności zarobkowe, nie ustalił bowiem rodzaju schorzeń, na jakie cierpi skarżący oraz, czy nie są to dolegliwości o charakterze przewlekłym ograniczającym możliwość podjęcia pracy, zwłaszcza wobec faktu, że skarżący miał już czasowo orzeczoną częściową niezdolność do pracy. W ocenie Sądu, nie zostało zbadane, z jakich przyczyn utrzymuje się stan bezrobocia u skarżącego i jego małżonki, co także wydaje się istotne dla merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o umorzenie składek. Wreszcie organ w ogóle nie wyjaśnił, na czym opiera swoje twierdzenie o przejściowym charakterze trudności finansowych skarżącego i o możliwości spłaty lub wyegzekwowania w okresie wymagalności należności, pomijając w ogóle fakt, że zadłużenie skarżącego przekracza kwotę [...] zł.
Sąd zwraca uwagę, że powołany przez organ interes publiczny - w tym przypadku sprowadzony do interesu jednego z działów finansów publicznych, określanego jako stan finansów ubezpieczeń społecznych, z zasady sprzeczny jest
z interesem prywatnym, tj. ważnym interesem osoby zobowiązanej, przy czym
z założenia ten pierwszy uzyskuje wyższą rangę. Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić, ponieważ interes publiczny nie powinien być rozumiany, jako sprzeczny
z indywidualnym interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego i jego rodzinę, pozbawionych możliwości zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb życiowych, do innej formy pomocy państwa, powodującej również konieczność korzystania z publicznych środków finansowych, niewątpliwie nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.
W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje wprost, że sytuacja finansowa rodziny skarżącego jest szczególnie trudna i uzasadnia stwierdzenie, że spłata zadłużenia pociągnęłaby za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Biorąc pod uwagę już chociażby tę okoliczność, że skarżący i jego rodzina (żona i troje dzieci) obecnie utrzymują się z publicznych środków pomocowych, trudno przyjąć, że wyegzekwowanie od strony zaległych należności jest realne, a w szczególności, że może pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela.
Przyjęcie stanowiska, że "interes publiczny" ma wyższą rangę niż "ważny interes osoby zobowiązanej" oznacza, iż norma prawna, która dopuszcza umorzenie należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wobec bezustannie niezadowalającego stanu finansów ubezpieczeń społecznych nie znalazłaby w praktyce w ogóle zastosowania. Takie rozumowanie byłoby natomiast sprzeczne ze społeczną funkcją omawianej instytucji prawnej (zob. wyrok NSA z 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 345/06 - publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl).
Należy także wziąć po uwagę, że system ubezpieczeń społecznych jest to system ustawowo zagwarantowanych świadczeń związanych z pracą, służących zaspokojeniu potrzeb wywołanych przez zdarzenia losowe i finansowanych przez ubezpieczonych na zasadzie rozłożenia ich ciężaru na osoby do nich następnie uprawnione. Mieszcząca się w tym systemie również funkcja ochronna ubezpieczenia społecznego, nie pozwala na egzekwowanie niespłaconych składek
w każdej sytuacji, bez względu na konsekwencje dla zobowiązanego i jego rodziny. Każdy przypadek powinien być rozpoznawany indywidualnie.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, zabrakło szczegółowego rozważenia i indywidualnego podejścia do szczególnej sytuacji majątkowej
i rodzinnej skarżącego (która niewątpliwie nie nosi znamion sytuacji przejściowej)
z punktu widzenia skutków dla zobowiązanego i jego rodziny, co oznacza, iż zaskarżona decyzja nie mieści się w sferze swobodnego uznania, lecz nosi cechy dowolności.
Reasumując, w świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że ustalenia dokonane przez organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego są niepełne i w konsekwencji niewyczerpująco rozpatrzone, co doprowadziło do wydania decyzji o nieprzekonującej treści i tym samym krzywdzącej skarżącego, czym dopuszczono się naruszenia reguł procesowych zawartych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. oraz naruszenia prawa materialnego, tj. art. 28 u.s.u.s., jak i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.
Zakład przy ponownym rozpoznaniu sprawy - mając na uwadze wskazania Sądu - winien rozważyć, czy w stosunku do skarżącego znajdują zastosowanie przesłanki, o jakich mowa ww. przepisach.
Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, organ ponownie badając sprawę - mając na względzie w szczególności przesłanki umorzenia należności określone § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. - winien poddać wnikliwej analizie sytuację życiową i materialną wnioskodawcy oraz jego rodziny, ze szczególnym uwzględnieniem dochodów i niezbędnych wydatków, biorąc pod uwagę konieczność utrzymania gospodarstwa domowego na poziomie niezagrażającym egzystencji. Nadto, organ winien rzetelnie rozważyć w kontekście problemów zdrowotnych skarżącego, wyjaśniając też kwestię przyczyn utrzymującego się bezrobocia oraz możliwości podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącego i jego małżonkę. Na tej dopiero podstawie, organ będzie mógł sformułować realną i racjonalną ocenę dotyczącą obecnej i przyszłej sytuacji finansowej skarżącego i jej rodziny oraz perspektyw uzyskania dochodów na poziomie umożliwiającym spłatę - relatywnie wysokiego - zadłużenia wobec ZUS. Ocena ta winna uwzględniać indywidualną, obiektywnie trudną sytuację zobowiązanego.
W przypadku zaistnienia jakichkolwiek wątpliwości co do merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, organ ma obowiązek przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiałów i dowodów w sprawie (art. 136 K.p.a.).
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.