I SA/Bd 110/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Bydgoszczy oddalił skargę J. Z. na decyzję SKO odmawiającą umorzenia zobowiązania z tytułu zwrotu dotacji, uznając brak przesłanek ważnego interesu zobowiązanego i interesu publicznego.
Skarżący J. Z. domagał się umorzenia zobowiązania wynikającego z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zwrot dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przez spółkę. Organy administracji odmówiły umorzenia, uznając, że nie zachodzi ważny interes zobowiązanego ani interes publiczny. Skarżący powoływał się na trudną sytuację finansową i zdrowotną. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że skarżący nie wykazał wystarczająco swojej sytuacji i nie współdziałał w wyjaśnieniu sprzeczności w dochodach i wydatkach.
Sprawa dotyczyła skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. odmawiającą umorzenia zobowiązania z tytułu zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przez spółkę, a następnie przeniesionego na członków zarządu. Skarżący, 78-letni J. Z., powoływał się na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną, w tym znaczną niepełnosprawność i liczne choroby, a także na fakt, że pełnił funkcję członka zarządu w ramach wolontariatu. Organy administracji, w tym SKO, odmówiły umorzenia, argumentując, że skarżący nie wykazał istnienia ważnego interesu zobowiązanego ani interesu publicznego. W szczególności organy wskazały na sprzeczności w przedstawionych przez skarżącego danych dotyczących dochodów i wydatków, a także na zaciąganie przez niego kolejnych kredytów bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po ponownym rozpoznaniu sprawy zgodnie z wytycznymi poprzedniego wyroku, oddalił skargę. Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły brak przesłanek do umorzenia, podkreślając, że ciężar dowodu w zakresie wykazania ważnego interesu zobowiązanego spoczywa na wnioskodawcy. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał wystarczająco swojej trudnej sytuacji materialnej, nie wyjaśnił rozbieżności w dochodach i wydatkach, a zaciąganie kredytów bankowych nie stanowi przesłanki do umorzenia należności publicznoprawnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zobowiązany nie wykaże w sposób rzetelny i kompletny swojej sytuacji, nie wyjaśni sprzeczności w dochodach i wydatkach, a zaciąganie kredytów bankowych nie stanowi przesłanki do umorzenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ciężar dowodu w zakresie wykazania ważnego interesu zobowiązanego spoczywa na wnioskodawcy. Skarżący nie wykazał wystarczająco swojej trudnej sytuacji materialnej, nie wyjaśnił rozbieżności w dochodach i wydatkach, a zaciąganie kredytów bankowych nie stanowi przesłanki do umorzenia należności publicznoprawnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.f.p. art. 64 § 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Przepis ten stanowi podstawę do umarzania należności w całości w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Użyte sformułowanie "może" wskazuje na swobodę uznania administracyjnego, jednakże nie może ono oznaczać dowolności. Do uznania dochodzi dopiero po ustaleniu zaistnienia przesłanek, a w przypadku ich braku organ jest zobowiązany odmówić przyznania ulgi.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja finansowa i zdrowotna skarżącego jako podstawa do umorzenia zobowiązania. Wolontariacki charakter pełnienia funkcji członka zarządu. Decyzje w tożsamych przypadkach w innych miastach zapadają korzystnie dla stron. Zaciągnięcie kolejnych kredytów bankowych jako okoliczność uzasadniająca umorzenie.
Godne uwagi sformułowania
ciężar dowodzenia wskazanych powyżej przesłanek spoczywa na wnioskodawcy nie można uzasadniać takiego wniosku posiadaniem zobowiązań z tytułu kredytów bankowych spłata zaciągniętych kredytów bankowych nie jest pozytywną przesłanką do udzielenia ulgi w formie umorzenia zaległości podatkowych instytucje bankowe nie mogą być traktowane w sposób uprzywilejowany w stosunku do organu dotującego
Skład orzekający
Tomasz Wójcik
przewodniczący
Leszek Kleczkowski
członek
Urszula Wiśniewska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy umorzenia należności publicznoprawnych w przypadku niewykazania ważnego interesu zobowiązanego i braku współpracy z organem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów o finansach publicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest rzetelne udokumentowanie swojej sytuacji finansowej i zdrowotnej przy ubieganiu się o ulgi, a także konsekwencje braku współpracy z organami administracji.
“Czy trudna sytuacja życiowa zawsze gwarantuje umorzenie długu? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bd 110/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Leszek Kleczkowski
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1270
art 64 ust 1 pkt 2 lit a
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 13 stycznia 2025 r. nr SKO-4230/146/2024 w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi oddala skargę
Uzasadnienie
Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. orzekł:
1) o wysokości dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przez [...] Sp. z o.o. w 2018r. w kwocie [...]zł,
2) o wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez [...] Sp. z o.o. w 2018r. w kwocie [...]zł,
3) zobowiązał Spółkę do zwrotu ww. kwot do budżetu Miasta B. w ciągu 15 dni od daty otrzymania decyzji wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r. utrzymało w mocy ww. decyzję. Następnie Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. orzekł wobec J. Z. i M. W. jako członków zarządu spółki [...] o przeniesieniu na członków zarządu odpowiedzialności za zobowiązania [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. wynikające z ostatecznej i prawomocnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2022r. Organ ustalił wysokość przenoszonego zobowiązania solidarnie na kwotę [...]zł, wysokość odsetek od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji, tj. [...] czerwca 2023r. na kwotę [...]zł oraz wysokość kosztów egzekucyjnych na kwotę [...]zł.
M. W. i J. Z. w dniu [...] lipca 2023 r. złożyli wspólnie wniosek o rozłożenie – na 36 rat miesięcznych – zobowiązania wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2023r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2023r. Prezydent Miasta B. odmówił rozłożenia zobowiązania na raty.
Następnie M. W. i J. Z. pismem z dnia [...] września 2023 r. złożyli wspólnie wniosek o umorzenie w całości lub w części, ewentualnie rozłożenie na raty zobowiązania wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2023r. wskazując, że umorzenie zobowiązania miałoby prowadzić do odzyskania przez dłużników równowagi finansowej. J. Z. wskazał, że funkcję członka zarządu spółki pełnił w ramach wolontariatu, nie otrzymując z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Podał, że przeżywa bardzo trudny czas w swoim życiu i cierpi na wiele chorób. Podkreślił, że powstanie zadłużenia wyniknęło ze źle zinterpretowanych przepisów. Decyzja w sprawie oparta jest o zasadę uznania administracyjnego, a w innym miastach w tożsamych przypadkach zapadają decyzje korzystne dla stron. Na poparcie argumentacji dołączono dokumentację finansową i medyczną.
Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] października 2023 r., działając na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1270 dalej: "u.f.p.") odmówił J. Z. i M. W. udzielenia ulgi w spłacie niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym w postaci umorzenia w całości zobowiązania wraz z odsetkami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], decyzją z dnia [...] grudnia 2023r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Po rozpoznaniu skargi J. Z., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 21 maja 2024 r. o sygn. akt I SA/Bd 81/24 uchylił decyzję Kolegium, jak i decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2023r. W wyniku powyższego, do rozpoznania pozostał wniosek J. Z. i M. W. o umorzenie zobowiązania w całości lub w części.
Prezydent Miasta B., wypełniając wytyczne WSA w Bydgoszczy, przeprowadził odrębne postępowanie wobec J. Z. ("Skarżący", "Strona", "Wnioskodawca") i decyzją z dnia [...] października 2023r. odmówił umorzenia zobowiązania wraz z odsetkami. W odwołaniu wniesiono o ponowne rozpoznanie sprawy. Strona powołała się na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ("SKO", "Kolegium"), decyzją z dnia [...] stycznia 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu SKO podało, że materialną podstawą podjętej decyzji jest art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo odczytał uzasadnienie wyroku WSA w Bydgoszczy oraz przeprowadził stosowne i odpowiednie czynności dowodowe, by sprostać wytycznym w nim zawartych.
Przeprowadzono odrębne postępowanie dowodowe względem J. Z.. Ustalenia faktyczne dotyczące sytuacji finansowej, bytowej i życiowej Strony wynikają z przedłożonych dowodów i składanych oświadczeń. Zobowiązany ma 77 lat, samodzielnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka wspólnie ze swoją córką w lokalu mieszkalnym, darowanym w 2022r. wnuczce. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi odrębne od córki gospodarstwo domowe, na którego dochody składają się: emerytura i renta w łącznej wysokości [...] zł oraz jednorazowe świadczenie roczne [...] zł. Do swojej dyspozycji na konto otrzymuje kwotę [...]zł, ponieważ posiada comiesięczne zajęcie egzekucyjne wynoszące [...] zł, przy czym kwota ta obejmuje zobowiązania windykowane przez Urząd Miasta B., którego Strona domaga się obecnie umorzenia. Wysokość comiesięcznych dochodów po zajęciu egzekucyjnym to kwota [...]zł. W ponoszonych co miesiąc wydatkach wskazano na: żywność – ok. [...] zł, środki czystości i higieny – ok. [...] zł, czynsz – [...] zł, prąd – [...] zł, telefon – [...] zł, leki ok. [...] zł, tj. [...] zł, inne – [...] zł, kredyty – [...] zł, co stanowi kwotę miesięcznie [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, jest współwłaścicielem wraz z wnuczką pojazdu marki [...] z 2019 r.
Kolegium podkreśliło, że ponoszone wydatki są wyższe od miesięcznych dochodów o [...] zł, co jest sprzeczne z zasadami logiki i wzbudziło wątpliwości organu. Mimo wezwania Skarżący nie wyjaśnił zaistniałych sprzeczności. W związku z tym, w przekonaniu Kolegium, organ pierwszej instancji miał uzasadnione prawo do stwierdzenia, że tak wysoka różnica pomiędzy dochodami a wydatkami, musi być czymś kompensowana. W ocenie organu Strona przedstawia dane o swojej sytuacji majątkowej w sposób niekompletny i nierzetelny. Wniosek taki wypływa z materiału dowodowego, podejmowanych przez Wnioskodawcę czynności zmniejszających jego możliwości finansowe (zaciągnięcie dwóch kredytów w przeciągu roku, deklarowanie uiszczania opłat za mieszkanie pomimo braku takiego obowiązku, przeniesienie własności lokalu mieszkalnego na wnuczkę). Organ ocenił, że skoro Zobowiązany otrzymuje comiesięczne świadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie [...]zł, a zajęcie egzekucyjne w stosunku miesięcznym wynosi [...] zł, to pokrywa wszystkie swoje wydatki, pomimo dokonywanego zajęcia i jest w stanie wywiązać się ze zobowiązania wobec UM B.. Zatem za udzieleniem wnioskowanej ulgi nie przemawia ważny interes zobowiązanego ani interes publiczny. W związku z tym, skoro ze stanu faktycznego sprawy wynika, że żadna z przesłanek umorzenia nie zachodzi, wówczas nie mamy do czynienia z decyzją uznaniową, a decyzją związaną. Oznacza to, że stwierdzenie braku spełnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego obliguje organ do wydania decyzji o odmowie umorzenia należności. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Odnosząc się do wskazania Strony, że w dniu [...] listopada 2024 r. otrzymał kolejną pożyczkę z Banku w kwocie [...]zł, a rata spłaty z tego tytułu wynosić będzie od stycznia 2025 r. [...] zł, zatem koszty zobowiązań prywatnoprawnych wobec banków, zwiększyły się, po dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji do kwoty [...]zł, Kolegium stwierdziło, że podejmowane przez Stronę działania, po dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, nie mogą mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, ponieważ stan faktyczny ustalany jest na dzień wydania decyzji przez Prezydenta Miasta B.. Jakkolwiek, oceniając przywoływane w odwołaniu przez Wnioskodawcę okoliczności zaciągania kolejnych kredytów w bankach Kolegium dodało, że skoro instytucje bankowe uznały sytuację Strony za dobrą i stabilną i kolejne kredyty są przyznane, to musi ona posiadać odpowiednią zdolność kredytową do ich spłaty. Ponadto Kolegium wskazało na sposób dysponowania przez Wnioskodawcę środkami pieniężnymi. W przekonaniu organu, obciążenia o charakterze cywilnoprawnym, które zaciągnięte zostały dobrowolnie, nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do tych obligatoryjnych, nałożonych w drodze ustawy. Spłata zaciągniętych kredytów bankowych nie jest pozytywną przesłanką do udzielenia ulgi w formie umorzenia zaległości podatkowych.
Zdaniem Kolegium, organ prawidłowo ustalił, że zajęcie egzekucyjne wobec zobowiązań na rzecz Urzędu Miasta B. w stosunku miesięcznym wynosi [...] zł i dopiero po tych czynnościach ZUS przelewa Skarżącemu co miesiąc środki pieniężne w wysokości [...] zł, zatem sytuacja finansowa uwzględnia już zobowiązania wynikające na rzecz tego wierzyciela.
W ocenie Kolegium, organ prawidłowo uznał, że za udzieleniem wnioskowanej ulgi w stosunku do Skarżącego nie przemawia ważny interes zobowiązanego oraz że nie uzasadnia jej także interes publiczny.
W skardze Strona wskazuje na swoją trudną sytuację życiową, zdrowotną i finansową. Skarżący podkreśla, że ma 78 lat i brakuje mu środków finansowych na podstawowe życie i lekarstwa. Podaje, że jest osobą niepełnosprawną, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a choruje na cukrzycę typu II, migotanie przedsionków, nerwicę, depresję, mrowienie palców rąk i nóg, posiada zadłużenia finansowe w bankach, u krewnych i u rodziny. Skarżący wskazał przy tym, że Urząd Miasta B. każdego miesiąca pobiera spłatę egzekucyjną w kwocie [...]zł oraz drugą spłatę egzekucyjną wynoszącą przeciętnie [...] zł, więc razem to stanowi [...] zł, co pozbawia Skarżącego całkowicie środków do życia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie wystąpienia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a niemającym tu zastosowania).
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także – z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że akty te nie naruszają prawa. Kontroli Sądu została poddana decyzja odmawiająca Skarżącemu udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności w spłacie niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym wraz z odsetkami z tytułu zobowiązania wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2023r. w sprawie przeniesienia na członków zarządu odpowiedzialności za zobowiązania [...] sp. z o.o. z siedzibą w B., a wynikających z ostatecznej i prawomocnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2022 r. orzekającej o zwrocie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Zaskarżona decyzja zapadła w wyniku przyjęcia przez organ, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek warunkujących umorzenie należności, tj. nie wystąpił ważny interes zobowiązanego, jak również nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie wypowiedział się tut. Sąd który wyrokiem z dnia 21 maja 2024r. sygn. akt I SA/Bd 81/24 uchylił decyzję SKO i Prezydenta Miasta B.. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związani. Ponadto, zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że wskazane w powyższym przepisie podmioty muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W konsekwencji w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Zatem, skoro wyrok WSA Bydgoszczy z 21 maja 2024r. sygn. akt I SA/Bd 81/24 stał się prawomocny, to w związku z tym jego ustalenia wiązały zarówno organy orzekające ponownie w sprawie, jak i aktualnie sąd. Sąd w przywołanym orzeczeniu wskazał, że w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji organy w niedostateczny sposób rozważyły przesłankę ważnego interesu każdego zobowiązanego, nieprzekonująco, w sposób niepełny, odniosły się do niespełnienia wskazanej przesłanki. Stąd też wyprowadzona przez organy ocena została dokona przedwcześnie. W związku z powyższym Sąd przyjął, że w sprawie z wniosku Skarżącego (J. Z.) ponownego rozważenia wymaga kwestia istnienia przesłanki ważnego interesu strony i ponownego wyliczenia ewentualnej nadwyżki. Sąd nie przesądził, czy przesłanka ta występuje i w jakiej wysokości. Wskazał natomiast, że w przypadku ustalenia, że przesłanka ważnego interesu Wnioskodawcy nie występuje, wówczas organ obowiązany będzie wydać decyzję odmowną.
Materialnoprawną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji stanowił prawidłowo powołany przez organ przepis art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może je umarzać w całości, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Użyte w omawianym przepisie sformułowanie "może" wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanek umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. W orzecznictwie sądowo administracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może jednak oznaczać dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Taki też kierunek rozstrzygnięcia w przypadku nie zaistnienia przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego" wskazał tut. Sąd w wyroku z dnia 21 maja 2024r. W pełni natomiast zaaprobował stanowisko organu o braku przesłanki interesu publicznego, a przedstawioną w tym zakresie argumentację uznał za trafną i zgodną z prawem.
W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności wymaga w pierwszym rzędzie ustalenia przez organ tego, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego". Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęć "ważnego interesu zobowiązanego". Z tego względu konkretną treść tych pojęć ustalać należy z uwzględnieniem okoliczności rozpoznawanej sprawy. Niemniej jednak o istnieniu ważnego interesu strony decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości. W orzecznictwie (wypracowanym na tle podobnego przepisu - art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa) przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Pojęcia ważnego interesu dłużnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też wyłącznie do zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również normalną sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków (zob. wyrok NSA z 5 października 2023 r., sygn. akt III FSK 3218/21 oraz powołane w nim orzecznictwo). W konsekwencji rozważenia wymagało, czy spłata zaległości, o umorzenie której wnosi Strona, nie nastąpi kosztem zaspokojenia podstawowych potrzeb Wnioskodawcy i jego rodziny.
Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że jak wynika z zaskarżonej decyzji kwota należności głównej według stanu na dzień [...] listopada 2024 r. to [...] zł (kwota wynikająca z decyzji wydanej dla [...] sp. z o.o. wynosiła [...] zł). Skarżący ma 77 lat, samodzielnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka wspólnie ze swoją córką, w lokalu mieszkalnym, darowanym w 2022r. wnuczce. Skarżący oświadczył, że prowadzi odrębne od córki gospodarstwo domowe, na którego dochody składają się: emerytura i renta Strony w łącznej wysokości [...] zł oraz jednorazowe świadczenie roczne [...] zł. Skarżący otrzymuje do swojej dyspozycji na konto kwotę [...]zł, ponieważ posiada comiesięczne zajęcie egzekucyjne wynoszące [...] zł, przy czym kwota ta obejmuje zobowiązanie windykowane przez Urząd Miasta B., którego domaga się obecnie umorzenia. Zauważyć w tym miejscu należy, że kwota, którą ustaliły organy jest zgodna z kwotą - [...] zł wynikającą z kserokopii decyzji ZUS z dnia [...].03.2024r., którą Skarżący załączył do skargi. Zatem jak prawidłowo przyjęto w zaskarżonej decyzji wysokość comiesięcznych dochodów po zajęciu egzekucyjnym to kwota [...]zł. W zakresie ponoszonych wydatków Strona wskazała na: żywność ok. [...] zł, środki czystości i higieny ok. [...] zł, czynsz [...] zł, prąd [...] zł, telefon [...] zł, leki ok.[...] zł, tj. [...] zł, inne [...] zł, kredyty [...] zł, co łącznie stanowi kwotę [...]zł (miesięcznie). Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, jest współwłaścicielem wraz z wnuczką pojazdu marki [...] z 2019 r.
Zasadnie organ wskazał, że zestawienie kwoty uzyskiwanego dochodu i ponoszonych kosztów wskazuje różnicę in minus [...] zł. Co oznacza, że taka kwota wydatków nie znajduje pokrycia w miesięcznym budżecie Strony. Pomimo wielokrotnych wezwań Skarżący tej kwestii nie wyjaśnił. W orzecznictwie, na tle wskazanej już regulacji zawartej w Ordynacji podatkowej w zakresie ulg, jednolicie wskazywane jest, że to podatnik który występuje z wnioskiem o zastosowanie ulgi ma obowiązek uzasadnić wniosek oraz ujawnić fakty oraz dowody będące w jego posiadaniu, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy. To wnioskodawca występuje ze stosownym wnioskiem o wszczęcie postępowania w tym zakresie i to zainteresowany powinien postarać się wykazać, że znajduje się w takiej sytuacji, która uzasadnia przyznanie ulgi. Zdaniem składu orzekającego, słusznie organ stwierdził, że ciężar wyjaśnienia sprzeczności w zakresie uzyskiwanych dochodów zdecydowanie przesunięty jest na stronę, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Zatem to Wnioskodawca powinien starać się wykazać wszelkie okoliczności przemawiające za uwzględnieniem jego żądania. Powinien aktywnie uczestniczyć w gromadzeniu dowodów i nie może czuć się zwolniony od współdziałania z organem. Sąd podziela stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w realiach niniejszej sprawy Skarżący na wezwanie, nie przedstawił organom dowodów pozwalających potwierdzić zasadność złożonego wniosku, a w szczególności wykazać jego ważny interes prywatny lub też interes publiczny, przerzucając ciężar dowodu na organy. Ponadto nie można uzasadniać takiego wniosku posiadaniem zobowiązań z tytułu kredytów bankowych. W tym miejscu wyjaśnić należy, że nie ma racji organ odwoławczy uznając, że podejmowane przez Skarżącego działania, po dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, nie mogą mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, ponieważ stan faktyczny ustalany jest na dzień wydania decyzji przez Prezydenta Miasta B.. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne co oznacza, że organ odwoławczy ocenia sprawę w całym jej aspekcie od początku uwzględniając także zmianę okoliczności faktycznych. Nie mniej pomimo dokonanego zastrzeżenia organ odwoławczy ocenił podniesioną w odwołaniu okoliczność otrzymania przez Stronę w dniu [...] listopada 2024 r. kolejnej pożyczki z banku w kwocie [...]zł, z ratą spłaty od stycznia 2025r. - [...] zł. Powyższe oznacza, że koszty zobowiązań prywatnoprawnych wobec banków, zwiększyły się, po dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji do kwoty [...]zł. Zdaniem Sądu, oceniając fakt zaciągania kolejnych kredytów w bankach Kolegium zasadnie stwierdziło, że instytucje bankowe musiały uznać sytuację Skarżącego jako dobrą i stabilną, skoro kolejne kredyty są przyznane, Skarżący musi zatem posiadać odpowiednią zdolność kredytową do ich spłaty. Nie mniej słusznie organ podkreślił, że spłata zaciągniętych kredytów bankowych nie jest pozytywną przesłanką do udzielenia ulgi w formie umorzenia zaległości podatkowych. Organ prawidłowo ocenił, iż ważnego interesu strony nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem Skarżącego o konieczności umarzania, ponieważ istnieją do spłaty raty kolejnych zaciąganych kredytów. Końcowo podnieść należy, że WSA w Bydgoszczy w przywołanym wyroku z dnia [...] maja 2024r. dostrzegł, że spłata kredytów nie może korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed zwrotem dotacji, gdyż instytucji bankowych nie można traktować w sposób uprzywilejowany w stosunku do organu dotującego.
W ocenie Sądu organy rzetelnie przeanalizowały sytuację majątkową i życiową Strony. Skarżący nie wyjaśnił jednak rozbieżności pomiędzy dochodem, a zadeklarowanymi przez siebie wydatkami. Wnioskodawca jak oświadczył płaci czynsz za mieszkanie i prąd, co jest sprzeczne z ustalonym stanem faktycznym, iż Skarżący nie jest zobowiązany do żadnych opłat związanych z korzystaniem z mieszkania, gdyż ustanowiona służebność mieszkania jest nieodpłatna. Dalej, Skarżący nie wskazywał, iż posiada zadłużenia u rodziny i znajomych. W sprawie, istotne jest także to, że organy miały na uwadze zarówno podeszły wiek jak i zły stan zdrowia Wnioskodawcy wobec czego uwzględniono wydatki powiązane z zakupem leków, ale Strona nie wskazała, by podejmowane leczenie generowało powstanie jakichkolwiek innych kosztów. Ustosunkowując się do podniesionej w skardze kwestii pobierania przez Urząd Miasta spłaty egzekucyjnej w wysokości [...] zł to podkreślić należy, że kwota ta nie została wcześniej wykazana w żadnym dokumencie przedłożonym przez Stronę a z ustaleń organu wynika, że zajęcia egzekucyjne zamykają się kwotą [...]zł i obejmują także zobowiązania windykowane przez Urząd Miasta B.. Zasadnie zatem organ uznał, że trudna sytuacja materialna Strony, na którą powoływała się ona we wniosku o udzielenie ulgi, nie daje automatycznej możliwości umorzenia przedmiotowej należności.
Zdaniem Sądu za prawidłowy należy również uznać wniosek organu co do braku w sprawie przesłanki "interesu publicznego". Organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo wywiódł, że za "interes publiczny" należy uznać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Zastosowanie ulgi jest możliwe wyłącznie w razie ustalenia, że stan faktyczny sprawy należy do wyjątkowych, a więc takich, w których sytuacja strony w sposób oczywisty wymaga, aby interes fiskalny Państwa ustąpił miejsca interesowi dłużnika. Odwołanie się do interesu publicznego na gruncie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p., wymaga każdorazowo dokonywania oceny skutków prawnych rozstrzygnięć z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, wyrażających się generalną zasadą regulowania należności pieniężnych w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Co w niniejszej sprawie organ uczynił w zgodzie powyższymi zasadami.
Reasumując ponownie podkreślić należy, że w orzecznictwie administracyjnym wskazuje się, iż w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności ciężar dowodzenia wskazanych powyżej przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. A w sprawie niniejszej organ prawidłowo wykazał, że Skarżący nie współdział z organem i nie wyjaśnił sprzeczności w zakresie swojej sytuacji materialnej.
Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa a dokonane ustalenia organu są spójne i logiczne, i nie wykraczają poza zakres swobodnej oceny dowodów. Tym samym należy stwierdzić, że zasadnie organ uznał, że w sprawie nie było podstaw do umorzenia należności wraz z odsetkami stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 2 lit.a) u.f.p.
Mając powyższe na uwadze, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów prawa, które zgodnie z art. 145 p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W konsekwencji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI