I SA/BD 110/23

I SA/Bd 110/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-05-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Szulc /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Wójcik
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6560
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 931
art. 7 ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 maja 2023 r. sprawy ze skargi R. H. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 10 stycznia 2023 r., nr 0114-KDIP1-1.4012.688.2022.1.MŻ w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz R. H. kwotę 200 zł (słownie: dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej z zakresu prawa podatkowego R. H. (skarżący) podał, że prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie produkcji energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii – energetyka wiatrowa. Jest czynnym podatnikiem podatku VAT. Posiada 9 sztuk turbin wiatrowych, przy nabyciu i budowie których dokonał odliczenia podatku VAT naliczonego. W najbliższym czasie planuje dokonać darowizny 4 turbin wiatrowych na rzecz małżonki, która prowadzi działalność gospodarczą. Pomiędzy wnioskodawcą a małżonką istnieje ustrój wspólności majątkowej. Składniki majątkowe zostały zakupione przez wnioskodawcę z majątku wspólnego małżonków. W kontekście podanego opisu skarżący zadał pytanie, czy darowizna składników majątkowych opisanych w zdarzeniu przyszłym będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
Zdaniem skarżącego, darowizna 4 sztuk turbin wiatrowych na rzecz małżonki nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów usług. W opisanym zdarzeniu przyszłym nie będzie miała miejsca dostawa towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2022r. poz. 931 ze zm.; dalej jako: "u.p.t.u."), gdyż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpi element wynagrodzenia. Zdaniem strony, w opisanym przypadku co do zasady nie ma możliwości dokonywania wypłaty wynagrodzenia z wzajemnych świadczeń między małżonkami, co wynika z istoty wspólności majątkowej. Skarżący zauważył, że art. 7 ust. 2 u.p.t.u. nie ma zastosowania do małżonków będących we wspólności ustawowej łącznej, ponieważ nie występuje tu przeniesienie wspólnego majątku z jednego podatnika na drugiego. Fakt, że małżonkowie prowadzą oddzielne działalności gospodarcze nie ma znaczenia, bowiem każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym. W sytuacji, gdy pomiędzy małżonkami istnieje ustawowa wspólność majątkowa, wszelkie transakcje, jakie zawierane są pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębne działalności gospodarcze nie mogą mieć charakteru odpłatnego. Nie można ich również uznać jako nieodpłatne przeniesienie towaru, albowiem małżonkowie nie mogą wyodrębnić udziałów, którymi mogliby niezależnie rozporządzać. Tym samym, w ocenie skarżącego, należy uznać, że opisana w zdarzeniu przyszłym czynność między małżonkami nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż po pierwsze nie stanowi odpłatnej dostawy towarów, po drugie nie stanowi nieodpłatnego przekazania towarów należących do przedsiębiorstwa.
W interpretacji indywidualnej z dnia [...] stycznia 2023 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu organ przywołał treść przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.; dalej jako: "k.c.") mających zastosowanie w sprawie. Dalej podał, że skarżący w oparciu o składniki majątku wspólnego posiada odrębne przedsiębiorstwo (odrębną własność ekonomiczną), natomiast jako małżeństwo współwłasność łączną. Zatem prowadząc swoje przedsiębiorstwo w oparciu o część składników majątku wspólnego ma nad tym majątkiem kontrolę ekonomiczną. Skarżący, mimo, że prowadzi działalność gospodarczą w oparciu o część majątku wspólnego, to w sensie ekonomicznym jest właścicielem tej części majątku wspólnego. W ocenie organu, pomimo zakupu i budowy składników majątku w postaci turbin wiatrowych w ramach istniejącej małżeńskiej wspólnoty majątkowej, składniki te były/są przeznaczone wyłącznie do działalności gospodarczej skarżącego, w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u. Oznacza to, że z tytułu przekazania w drodze darowizny 4 turbin wiatrowych do działalności gospodarczej żony, skarżący będzie działał jako podatnik w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.t.u. Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy i obowiązujące przepisy organ stwierdził, że planowane przeniesienie przez skarżącego w drodze darowizny towaru w postaci 4 turbin wiatrowych na rzecz żony występującej jako odrębny przedsiębiorca, będzie stanowić nieodpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2 u.p.t.u., podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. Organ zauważył, że w związku z nabyciem i wybudowaniem turbin wiatrowych przysługiwało skarżącemu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z którego to uprawnienia skarżący skorzystał. Tym samym spełnione zostały przesłanki zawarte w podanym przepisie.
W złożonej skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji zarzucając naruszenie art. 14c ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie oraz art. 7 ust. 2 u.p.t.u., poprzez uznanie, że darowizna środków trwałych na rzecz małżonki podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Zdaniem skarżącego, z analizy art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 i 2 u.p.t.u. wynika, że co do zasady, opodatkowaniu podatkiem VAT podlega odpłatna dostawa towarów (przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel), a także wszelkie inne przeniesienie towarów bez wynagrodzenia, a w szczególności darowizny, pod warunkiem, że podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Przy czym, jak zauważył skarżący, w ww. przepisach chodzi o przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Natomiast, w przypadku osób fizycznych będących małżonkami nabywanie przez te podmioty towarów w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej oznacza, że towary te są ich własnością i pozostają ich własnością także mimo dokonania formalnej czynności przekazania składnika majątku służącego do prowadzenia działalności gospodarczej z działalności jednego małżonka do działalności drugiego małżonka. Ustrój majątkowy małżeński wyklucza bowiem możliwość przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel z jednego małżonka na drugiego. Dalej skarżący podkreślił, że z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż podstawą opodatkowania dostawy towarów lub świadczenia usług jest wynagrodzenie rzeczywiście otrzymane z tego tytułu. Wynagrodzenie jest zatem wartością subiektywną, czyli rzeczywiście otrzymaną a nie wartością oszacowaną według kryteriów obiektywnych. Wynagrodzenie musi być wyrażalne w pieniądzu. Ponadto nie można domniemywać, że element wynagrodzenia istnieje w każdej sytuacji, w której mowa jest o dostawie towarów. W opisanym zdarzeniu przyszłym nie będzie miała miejsca dostawa towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 VAT, gdyż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpi element wynagrodzenia. Co do zasady nie ma możliwości dokonywania wypłaty wynagrodzenia z wzajemnych świadczeń między małżonkami, co wynika z istoty wspólności majątkowej. W ocenie skarżącego art. 7 ust. 2 u.p.t.u., nie ma zastosowania do małżonków będących we wspólności ustawowej łącznej, ponieważ nie występuje tu przeniesienie wspólnego majątku z jednego podatnika na drugiego. Na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług nie mamy do czynienia z dwoma odrębnymi podmiotami (podatnikami VAT), z których jeden dokonuje nieodpłatnego świadczenia, a drugi z tego nieodpłatnego świadczenia korzysta. Fakt, że małżonkowie prowadzą oddzielne działalności gospodarcze nie ma znaczenia, bowiem każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym. W sytuacji, gdy pomiędzy małżonkami istnieje ustawowa wspólność majątkowa, wszelkie transakcje, jakie zawierane są pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębnie działalność gospodarczą nie mogą mieć charakteru odpłatnego. Nie można ich również uznać jako nieodpłatne przeniesienie towaru, albowiem małżonkowie nie mogą wyodrębnić udziałów, którymi mogliby niezależnie rozporządzać.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Wstępnie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021r., poz. 2095 – dalej "ustawa COVID-19"). Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1652/21 przewidziane w przytoczonym powyżej przepisie ograniczenie prawa do jawnego rozpoznania sprawy jest dopuszczalne ze względu na treść art. 45 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, odnosi się bowiem do sytuacji wyjątkowej - stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a więc służy tym samym ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, równoważąc wartości indywidualne i publiczne w stanach wyjątkowych. Dopuszczalność rozpoznania spraw na posiedzeniach niejawnych w czasie obowiązywania obostrzeń związanych z epidemią COVID-19 była rozważana przez Naczelny Sąd Administracyjny także w wyroku z dnia 26 lipca 2022r. sygn. akt II FSK 1230/21, a wyrażone w nim poglądy tut. Sąd również podziela.
W piśmie z dnia 24 marca 2023 r. organ wniósł o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, jednakże takiej zgody i oświadczenia o możliwościach technicznych udziału w rozprawie zdalnej nie złożył skarżący. W związku z tym Sąd oddalił wniosek organu o przeprowadzenie zdalnej rozprawy i rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Skarżący został poinformowany o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości pisemnego wypowiedzenia się w sprawie.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Natomiast w myśl art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sporną w sprawie jest kwestia, czy podlega opodatkowaniu VAT "darowizna", a w istocie przeniesienie składników majątkowych – turbin wiatrowych nabytych z majątku wspólnego małżonków, pomiędzy którymi istnieje ustrój wspólności majątkowej, wykorzystywanych do działalności gospodarczej przez jednego z małżonków – do działalności gospodarczej drugiego z małżonków.
Skarżący we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej podał, że planuje dokonać darowizny 4 turbin wiatrowych na rzecz małżonki, która prowadzi działalność gospodarczą. W małżeństwie istnieje ustrój wspólności majątkowej. Składniki majątkowe zostały zakupione przez skarżącego z majątku wspólnego małżonków. Jest on czynnym podatnikiem podatku VAT. Przy nabyciu i budowie turbin wiatrowych dokonał odliczenia podatku VAT naliczonego. Zdaniem skarżącego, darowizna turbin wiatrowych na rzecz małżonki nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów usług. W przypadku osób fizycznych będących małżonkami nabywane przez te podmioty towary w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej są ich własnością i pozostają ich własnością także mimo dokonania formalnej czynności przekazania składnika majątku służącego do prowadzenia działalności gospodarczej z działalności jednego małżonka do działalności drugiego małżonka. Ustrój majątkowy małżeński wyklucza bowiem możliwość przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel z jednego małżonka na drugiego. Prowadzenie przez małżonków odrębnych działalności gospodarczych nie ma wpływu na uprawnienie do dysponowania i zarządzania majątkiem.
Organ jest przeciwnego zdania podnosząc, że skarżący w oparciu o majątek wspólny prowadzi indywidualną jednoosobową działalność gospodarczą. Zatem, w oparciu o składniki majątku wspólnego posiada odrębne przedsiębiorstwo (odrębną własność ekonomiczną), natomiast jako małżeństwo współwłasność łączną. Prowadząc swoje przedsiębiorstwo w oparciu o część składników majątku wspólnego ma nad tym majątkiem kontrolę ekonomiczną. Skarżący, mimo, że prowadzi działalność gospodarczą w oparciu o część majątku wspólnego, to w sensie ekonomicznym jest właścicielem tej części majątku wspólnego. Wobec tego, planowane przeniesienie w drodze darowizny towaru w postaci turbin wiatrowych na rzecz żony występującej jako odrębny przedsiębiorca, będzie stanowić nieodpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2 u.p.t.u., podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u.
Kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy jest więc ustalenie, czy w opisanym we wniosku o interpretację zdarzeniu przyszłym będzie miała miejsce dostawa towaru.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. opodatkowaniu podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Jak wynika z art. 7 ust. 1 u.p.t.u., przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Z kolei art. 7 ust. 2 u.p.t.u. stanowi, że przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności: 1) przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, 2) wszelkie inne darowizny - jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.
Zasadą jest więc, że opodatkowaniu podatkiem VAT podlega odpłatna dostawa towarów (przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel), a także wszelkie inne przeniesienie towarów bez wynagrodzenia, a w szczególności darowizny, pod warunkiem, że podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zdaniem Dyrektora KIS autonomiczność prawa podatkowego wyklucza możliwość interpretacji przepisów, która zakładałaby, że stosunki majątkowe między małżonkami, regulowane przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mogą kształtować zakres praw i obowiązków podatników podatku od towarów i usług.
Skład orzekający w niniejszej sprawie z tym poglądem się nie zgadza. Należy bowiem podkreślić, że na gruncie podatku od towarów i usług, w sytuacji dostawy towarów konieczne jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. W przypadku małżonków, nabywane przez nich z majątku wspólnego towary w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej są i pozostają ich własnością, mimo dokonania formalnej czynności przekazania składnika majątku służącego do prowadzenia działalności gospodarczej z działalności jednego małżonka do działalności drugiego małżonka. W analizowanej sytuacji opisanej we wniosku, gdy istnieje wspólność majątkowa małżeńska, nie istnieje możliwość przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel elementów majątku wspólnego z jednego małżonka na drugiego.
Skład orzekający podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 887/16, w którym Sąd ten odwołując się do autonomii prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług uznał, że należy mieć głównie na względzie, że podatek ten rządzi się określonymi zasadami. Poza wyjątkami wskazanymi w ustawie o VAT, z uwagi na treść art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT oraz art. 2 ust. 1a Dyrektywy Rady z dnia 28 listopada 2006 r. nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE seria L z 2006r. Nr 347/1 ze zm., dalej: Dyrektywa 112), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega, co do zasady, odpłatna dostawa towarów. To odpłatność stanowi element konieczny dla powstania obowiązku w podatku od towarów i usług. Odpłatność oznacza wykonanie dostawy, czy świadczenia usług za wynagrodzeniem. Wyjaśniając znaczenie tego pojęcia, które nie jest definiowane ani na gruncie ustawy o VAT, ani Dyrektywy 112, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wielokrotnie podkreślał konieczność istnienia bezpośredniego związku pomiędzy otrzymaną zapłatą, a wykonanym świadczeniem w postaci dostawy towarów, czy też usługą (por. wyrok w sprawie C-16/93 R.J. Tolsma przeciwko Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden). Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa, podstawą opodatkowania dostawy towarów lub świadczenia usług jest wynagrodzenie rzeczywiście otrzymane z tego tytułu. Owo wynagrodzenie jest zatem wartością subiektywną, czyli rzeczywiście otrzymaną, a nie wartością oszacowaną według kryteriów obiektywnych. Wspomniane wynagrodzenie musi być wyrażalne w pieniądzu. Ponadto nie można domniemywać, że element wynagrodzenia istnieje w każdej sytuacji, w której mowa jest o dostawie towarów (zob. podobnie wyroki TS z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie Astra Zeneca UK,C-40/09, ECLI:EU:C:2010:450, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo oraz z 19 grudnia 2012 r. w sprawie Orfey Byłgarija, C-549/11, ECLI:EU:C:2012:832, pkt 44 oraz Opinia Rzecznika Generalnego z dnia 22 lutego 2018 r. w sprawie C-665-16, pkt 57, pkt 59, pkt 87).
Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do rozpoznawanej przed tym Sądem sprawy zauważył, że co do zasady nie ma możliwości dokonywania wypłaty wynagrodzenia z wzajemnych świadczeń między małżonkami, co wynika z istoty wspólności majątkowej. NSA zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o. z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa, obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (jest to ich majątek wspólny). Wspólność ustawowa obejmuje wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Wspólność małżeńska została ukształtowana jako wspólność łączna, którą charakteryzuje to, że w czasie jej trwania małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym, nie mogą rozporządzać udziałami, a także nie mogą żądać podziału majątku objętego wspólnością ustawową. Wspólność ta jest wspólnością masy majątkowej, to znaczy obejmuje cały zbiór praw majątkowych takich jak własność i inne prawa rzeczowe czy wierzytelności. Pomimo trwania wspólności każdy z małżonków ma zarówno prawo do udziału i rozporządzania tak całym majątkiem wspólnym, jak i w odniesieniu do poszczególnych składników majątku wspólnego. Wspólność majątkowa małżeńska nie jest bowiem samodzielnym i niezależnym od małżonków bytem, który realizuje swoje własne uprawnienia do określonych lub wszystkich składników tego mienia. Podmiotami uprawnionymi do dysponowania i zarządzania całym mieniem są zawsze małżonkowie tworzący wspólność majątkową małżeńską. Prowadzenie przez małżonków odrębnych działalności gospodarczych nie ma zatem wpływu na uprawnienie do dysponowania i zarządzania majątkiem.
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym wyroku, każdy z małżonków może być odrębnym czynnym podatnikiem VAT. Nie ma przy tym przeszkód, aby pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębne działalności istniała ustawowa wspólność majątkowa. Jednak ustrój ustawowej wspólność majątkowej istniejący miedzy małżonkami ma istotne znaczenie dla oceny czy transakcje mające miejsce między małżonkami prowadzącymi odrębnie działalność gospodarczą dokonywane w ramach tych działalności, traktowane są jako czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji gdy pomiędzy małżonkami istnieje ustawowa wspólność majątkowa, wszelkie transakcje, jakie zawierane są pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębnie działalność gospodarczą nie mogą mieć charakteru odpłatnego. W takim przypadku nie jest możliwe uregulowanie należności pomiędzy małżonkami. Jeden z małżonków nie może dokonać wypłaty wynagrodzenia drugiemu z małżonków środkami pieniężnymi objętymi wspólnością ustawową za składniki majątku wchodzące w skład wspólności ustawowej. W tej sytuacji NSA uznał, że autonomia prawa podatkowego nie stoi na przeszkodzie by uznać, że przesunięcie towarów z działalności gospodarczej męża do działalności gospodarczej małżonki, dokonywane w ramach tych działalności, gdy małżonków łączy wspólność majątkowa istniejąca na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, nie stanowi odpłatnej dostawy towarów i nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
W zaskarżonej interpretacji organ odniósł się do argumentacji zawartej w przytoczonym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślając, że nie stwierdzono w nim, iż do powyższej transakcji, mającej charakter nieodpłatny, nie będzie mieć zastosowania art. 7 ust. 2 u.pt.u. W ocenie organu powołany wyrok nie może wpłynąć na odmienne rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.
Również z tym stanowiskiem Sąd w składzie orzekającym się nie zgadza, podzielając i adoptując jednocześnie zapatrywania zaprezentowane przez WSA w Gdańsku w wyroku z 11 grudnia 2018r., sygn. akt I SA/Gd 939/18, a także WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 25 maja 2021r., sygn. akt I SA/Bd 171/21.
Wobec tego należy ponownie podkreślić, że przypadku małżonków, nabywane przez nich z majątku wspólnego towary w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej są i pozostają ich własnością, mimo dokonania ( opisanej jako darowizna ) formalnej czynności przekazania składnika majątku służącego do prowadzenia działalności gospodarczej z działalności jednego małżonka do działalności drugiego małżonka. W takiej sytuacji nie istnieje możliwość przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel z jednego małżonka na drugiego.
Zdaniem Sądu, art. 7 ust. 2 u.p.t.u. nie ma zastosowania do małżonków pozostających we wspólności majątkowej, ponieważ w takim wypadku ( niezależnie od przyjętej przez wnioskodawcę formuły przekazania majątku w formie darowizny ) nie wystąpi przeniesienie wspólnego majątku z jednego podatnika na drugiego. Podmiotami uprawnionymi do dysponowania i zarządzania całym mieniem są zawsze małżonkowie tworzący wspólność majątkową małżeńską. Prowadzenie przez małżonków odrębnych działalności gospodarczych nie ma wpływu na uprawnienie do dysponowania i zarządzania majątkiem wspólnym. To, że każdy z małżonków jest samodzielnym podatnikiem VAT nie ma w takim przypadku znaczenia, każdy z nich może bowiem samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym. Każdy z małżonków posiada władztwo i kontrolę ekonomiczną nad poszczególnymi składnikami majątku wspólnego i możliwość dysponowania nimi, każdy z nich ma prawo do rozporządzania nimi jak właściciel. Nie mogą oni z majątku wspólnego wyodrębnić udziałów, którymi każdy z nich mógłby samodzielnie i niezależnie od drugiego dysponować.
W związku z tym należało uznać, że opisana w zdarzeniu przyszłym czynność między małżonkami nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż po pierwsze nie stanowi odpłatnej dostawy towarów, a co istotne w realiach niniejszego sporu – nie stanowi nieodpłatnego przekazania towarów należących do przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 7 ust. 2 u.p.t.u..
Mając na uwadze powyższe, Sąd będąc związany zarzutami skargi stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę co do zastosowania art. 7 ust. 2 u.p.t.u. w kontekście zdarzenia przyszłego opisanego we wniosku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ interpretacyjny zobowiązany będzie do uwzględnienia wyrażonego przez Sąd w niniejszym wyroku stanowiska i zawartej w nim oceny prawnej.
W ocenie Sądu, niezasadny jest natomiast zarzut wydania zaskarżonej interpretacji indywidualnej z naruszeniem art. 14c Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie (§ 1). W razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym (§ 2). Interpretacja indywidualna zawiera pouczenie o treści art. 14na oraz o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego (§ 3).
W wydanej interpretacji indywidualnej organ przedstawił istotę spornego zagadnienia, wskazał adekwatne regulacje prawne, przedstawił sposób ich rozumienia oraz odniósł je do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego, prezentując stanowisko i wnioski odmienne od sformułowanych przez skarżącego. Wybór argumentacji, która jest wystarczająca dla dokonania oceny zagadnienia podatkowego przedstawionego we wniosku należy do organu. Brak merytorycznej poprawności stanowiska organu i jego uzasadnienia, nie skutkuje naruszeniem art. 14c Ordynacji podatkowej. Zaskarżona interpretacja zawiera wszystkie niezbędne elementy, w tym także pouczenie o treści art. 14na Ordynacji podatkowej oraz o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Natomiast ze względów wcześniej podniesionych zaskarżoną interpretację należało uchylić na podstawie art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego, na które składa się uiszczony wpis od skargi (200 zł), orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a.