I SA/Bd 104/25

I SA/Bd 104/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski
Urszula Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art 59 par 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 11 grudnia 2024 r. nr 0401-IEE1.7113.50.2024.2 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku M. B. ("Skarżący", "Strona’, "Zobowiązany") na podstawie tytułów wykonawczych z [...] września 2011 r., [...] kwietnia 2012 r. oraz z [...] maja 2012 r., obejmujących należności z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Celem wyegzekwowania należności organ egzekucyjny dokonał następujących czynności egzekucyjnych:
- Zawiadomieniami z [...] września 2011 r. zajął wierzytelność z rachunku bankowego w Banku [...] w K.; wraz z zawiadomieniami o zajęciu [...] września 2011 r. doręczono odpisy tytułów wykonawczych. W odpowiedzi z [...] października 2011 r. bank poinformował, iż z uwagi na brak obrotów rachunek został wypowiedziany.
- Zawiadomieniami z [...] października 2011 r. zajął wierzytelność z rachunku bankowego w [...] Bank [...] S.A. w K.; zawiadomienia doręczono [...] października 2011 r. W odpowiedzi na zajęcie bank pismem z [...] października 2011 r. poinformował o przyjęciu zajęcia do realizacji.
- Zawiadomieniami z [...] kwietnia 2012 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelność z rachunku bankowego w [...] Bank [...] S.A., przy których [...] kwietnia 2012 r. doręczono odpisy tytułów wykonawczych. W odpowiedzi z [...] kwietnia 2012 r. bank poinformował o przyjęciu zajęcia do realizacji.
- Zawiadomieniami z [...] maja 2012 r. zajął wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank [...] S.A.; wraz z zawiadomieniami o zajęciu [...] maja 2012 r. doręczono odpisy tytułów wykonawczych.
Do wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank [...] S.A. nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową prowadzoną przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. M. B.. Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z [...] lipca 2011r. rozstrzygnął zbieg przekazując łączne prowadzenie egzekucji w całości komornikowi sądowemu. Zawiadomieniem z [...] czerwca 2013 r. komornik sądowy zajął wierzytelność z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. Natomiast zawiadomieniem z [...] września 2013 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego w [...] Izbie Rzemiosła i Przedsiębiorczości w B.. Powyższe zajęcia okazały się nieskuteczne. Postanowieniem z [...] czerwca 2017r. [...] Sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. umorzył prowadzone z majątku Zobowiązanego postępowanie egzekucyjne z powodu bezskuteczności egzekucji.
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. pismem z [...] lutego 2022 r. zawiadomił Stronę o ponownie wszczętej egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych w związku z ustaleniem nowego składnika majątkowego, tj. świadczenia emerytalno-rentowego. Organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] marca 2022r. zajął świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego, ubezpieczenia społecznego i renty socjalnej w ZUS. Zawiadomienia te doręczono Zobowiązanemu w dniu [...] marca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. pismem z [...] marca 2022 r. poinformował organ egzekucyjny, że z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową, do czasu wskazania organu właściwego do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, środki pieniężne uzyskane z zajęcia świadczenia emerytalnego przechowywane będą na koncie depozytowym. Pismem z [...] maja 2022r. organ egzekucyjny zawiadomił Stronę o przekazaniu sprawy Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w B. -
M. B. w celu łącznego prowadzenia egzekucji do świadczenia emerytalnego. Jednocześnie poinformował o umorzeniu opłat za czynności egzekucyjne naliczone do zawiadomień o zajęciu.
W dniu [...] czerwca 2022 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek Zobowiązanego z [...] maja 2022r. "o umorzenie egzekucji komorniczej" z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Dyrektor Oddziału ZUS w B. postanowieniem z [...] czerwca 2022 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych. Na powyższe postanowienie pismem z [...] lipca 2022r. złożono zażalenie, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zarzucono rażące naruszenie art. 24 ust. 4 oraz art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1009, dalej: "u.s.u.s."). Zobowiązany podniósł, że dla zawieszenia biegu przedawnienia konieczne jest podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony. Natomiast z uzasadnienia postanowienia wynika, że tytuły wykonawcze z [...] września 2011r. stanowiące podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego zostały odebrane przez pełnomocnika, [...], któremu jednak Strona nigdy nie udzielała pełnomocnictwa do reprezentowania przed organami ZUS. W związku z tym, [...] września 2011 r. nie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a tym samym do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności. W zakresie należności za miesiące od maja 2011 r. do lipca 2011r., bieg przedawnienia rozpoczął się od daty ich wymagalności. Wobec powyższego, dochodzone należności przedawniły się. Zasadne jest więc umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). Postanowieniem z [...] sierpnia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia celem szczegółowego zbadania przez organ egzekucyjny kwestii przedawnienia dochodzonych należności.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Oddziału ZUS w B. postanowieniem z [...] września 2022 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego
prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych. Postanowieniem z [...] listopada 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy ww. postanowienie, na które Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Sąd prawomocnym wyrokiem z 14 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Bd 25/23 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] listopada 2022 r. W uzasadnieniu wskazano, że wbrew ustaleniom organów, z treści potwierdzenia odbioru korespondencji z [...] września 2011 r. wynika, że A. O. wprawdzie odebrała przesyłkę [...] września 2011 r., jednak adnotacja na dokumencie potwierdzenia odbioru wskazuje, że działała w charakterze pełnomocnika. W sposób jednoznaczny przeczy to stanowisku organów, że doręczenie nastąpiło do rąk dorosłego domownika. Powyższe dodatkowo potwierdza okoliczność, że na potwierdzeniu odbioru wykreślono zapisy pkt 1, w tym o sposobie doręczenia przyjętym przez organy. Jednocześnie nie podjęto żadnych działań zmierzających do usunięcia powyższych niespójności, choćby w drodze uzyskania wyjaśnień od operatora pocztowego i dokonania ich oceny w konfrontacji z zebranym materiałem dowodowym, w tym stanowiskiem Skarżącego.
Kierując się wskazaniami Sądu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] lipca 2023 r. uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w B. z [...] września 2022r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z [...] września 2023 r. Dyrektor Oddziału ZUS w B. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych. Postanowieniem z [...] listopada 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS.
W wyniku rozpatrzenia skargi Zobowiązanego WSA w Bydgoszczy prawomocnym wyrokiem z 09 kwietnia 2024 roku sygn. akt I SA/Bd 84/24 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] listopada 2023 r. Sąd stwierdził, że doręczenie [...] września 2011r. do rąk [...] zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wraz z tytułami wykonawczymi, obejmującymi należności z tytułu składek za miesiące od maja do lipca 2011 r. należy uznać za nieskuteczne. Wskazał, że wykładnia przepisów regulujących zasady doręczeń osobom fizycznym dokonana w zaskarżonym postanowieniu jest błędna. Przyjęcie wykładni art. 42 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego rozszerzającej skuteczność doręczenia pism w tym trybie jest sprzeczna z treścią tego przepisu, który to reguluje tylko przypadki doręczenia bezpośrednio adresatowi pisma. Nietrafnie zaś wskazał Skarżący skutki wadliwego doręczenia również na należności za grudzień 2011 r. Jak wynika z akt sprawy, przesyłkę zawierającą tytuły wykonawcze dotyczące tego miesiąca skutecznie doręczono [...] kwietnia 2012 r. do rąk dorosłego domownika – żony Skarżącego. W tym przypadku nie mają więc zastosowania zastrzeżenia co do prawidłowości dokonanego doręczenia zastępczego. Przesyłkę tę doręczono bowiem zgodnie z art. 43 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W sprawie nie jest kwestionowana skuteczność doręczenia przesyłki zawierającej tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne. Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za styczeń i luty 2012 r. Przesyłkę tę odebrał Skarżący osobiście [...] maja 2012 r.
Kierując się wskazaniami Sądu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] sierpnia 2024 r. uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w B. z [...] września 2023 r. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z [...] października 2024 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z [...] września 2011 r. o numerach [...].
Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec tego w sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.
Przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. zawiera katalog zamknięty enumeratywnie określonych przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa. Wystąpienie którejkolwiek z nich oznacza konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. W rozpatrywanej sprawie, Zobowiązany podniósł zarzut przedawnienia należności z tytułu składek, który stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2011r., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zmiana stanu prawnego w zakresie przedawnienia nastąpiła 01 stycznia 2012 r. Ustawą z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378) nastąpiła zmiana brzmienia art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Skrócony został okres przedawnienia należności z tytułu składek do 5 lat. Termin ten odnosi się wprost do należności, których bieg terminu przedawnienia rozpoczął się 01 stycznia 2012 r. lub później. Ustawa ta wprowadziła jednocześnie przepisy przejściowe regulujące przedawnienie należności, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r.
W myśl art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 01 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 01 stycznia 2012r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 01 stycznia 2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.
Zgodnie z obowiązującym obecnie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Składki za maj, czerwiec i lipiec 2011 r. stały się wymagalne odpowiednio [...] czerwca 2011 r., [...] lipca 2011 r. i [...] sierpnia 2011 r. Wobec powyższego, w przedmiotowej sprawie do należności powstałych przed [...] stycznia 2012r., a więc za miesiące od maja do lipca 2011r. zastosowanie ma 5 letni okres przedawnienia. Stosownie do art. 24 ust. 5b u.s.u.s., zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje od podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Za taką czynność, jak wskazał organ, uznać należy doręczenie odpisów tytułów wykonawczych. W związku z tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w prawomocnym wyroku z 9 kwietnia 2024 r. syg. akt I SA/Bd 84/24 uznał doręczenie [...] września 2011 r. tytułów wykonawczych z [...] września 2011 r. obejmujących powyższe należności za nieskuteczne, to w tym dniu bieg terminu przedawnienia nie został zawieszony. Oznacza to, że termin przedawnienia tych należności minął [...] stycznia 2017 r. Organ podniósł, że pomimo tego, mogą być one dochodzone z przedmiotu hipoteki. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 5 u.s.u.s., nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Przepis art. 26 ust. 2 u.s.u.s. stanowi, że wystawione przez Zakład dokumenty stwierdzające istnienie należności z tytułu składek oraz jej wysokość są podstawą wpisu hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości stanowiącej własność zobowiązanego.
W zaskarżonym rozstrzygnięciu organ wskazał, że [...] grudnia 2011 r. dokonano wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej (na kwotę [...]zł) na podstawie decyzji o wysokości zadłużenia z [...] listopada 2011 r. (korespondencja została odebrana przez Zobowiązanego [...] listopada 2011 r.) za okres od października 2010 r. do września 2011 r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W dniu [...] grudnia 2011 r. dokonano wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej (na kwotę [...]zł) na podstawie decyzji o wysokości zadłużenia z [...] listopada 2011 r. (korespondencja została odebrana przez Skarżącego [...] listopada 2011 r.) za miesiące od października 2010 r. do września 2011 r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Z powyższego wynika zatem, że należności za miesiące od maja do lipca 2011 r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych są zabezpieczone wpisem hipoteki przymusowej i można ich dochodzić z przedmiotu zabezpieczenia. Należności te nie ulegają przedawnieniu, co oznacza, że termin przedawnienia nie powoduje ich wygaśnięcia. Natomiast wszelkie zastrzeżenia dotyczące doręczenia Skarżącemu decyzji określającej wysokość zadłużenia nie podlegają weryfikacji w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora Oddziału ZUS w B..
Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ wskazał, że egzekucja administracyjna na podstawie art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. została wszczęta z chwilą doręczenia zawiadomień o zajęciu dłużnikowi zajętej wierzytelności, tj. [...] września 2011 r. Późniejsze doręczenie odpisów tytułów wykonawczych nie ma wpływu dla określenia daty i skuteczności wszczęcia egzekucji. Ponowne doręczenie tytułów wykonawczych umożliwiło Skarżącemu skorzystanie z przysługujących środków prawnych służących ochronie interesów w postępowaniu egzekucyjnym, takich jak zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Ponowienie czynności doręczenia odpisów tytułów wykonawczych nie ma także wpływu na wszczęcie postępowania egzekucyjnego, do którego doszło wcześniej. Należy bowiem rozróżnić wszczęcie egzekucji administracyjnej od wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie egzekucji, zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a, następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego ma miejsce w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji wraz z tytułem wykonawczym, a jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym – w dniu wystawienia tytułu wykonawczego, co ma miejsce w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym, w ocenie organu, błędne jest twierdzenie Skarżącego, że wobec nieotrzymania tytułów wykonawczych postępowanie nigdy nie było prowadzone, a ponowne wszczęcie egzekucji również nie nastąpiło.
Wobec niestwierdzenia przesłanki określonej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W skardze wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zarzucono naruszenie:
1. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. wskutek nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia składek objętych tytułami wykonawczymi, mimo upływu okresu przedawnienia tych świadczeń;
2. art. 61 u.p.e.a. przez błędne uznanie, że w sprawie nastąpiło zabezpieczenie wpisem hipoteki przymusowej zobowiązania wynikającego z tytułów wykonawczych [...] z dnia [...] września 2011 r. ponieważ wpis zadłużenia dotyczy decyzji administracyjnych, a nie tytułów wykonawczych, których dotyczy niniejsze postępowanie;
3. art. 59 § 1 u.p.e.a. wskutek nieumorzenia postępowania egzekucyjnego, mimo że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi wygasł z dniem [...] stycznia 2017 r., z uwagi na to, że przedmiotowe tytuły wykonawcze nie zostały doręczone Stronie, co wprost potwierdził WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 14 marca 2023 r. w sprawie sygn. akt I SA/Bd 25/23;
4. art. 62c u.p.e.a. wskutek niezawiadomienia Skarżącego o przekazaniu egzekucji sądowemu organowi egzekucyjnemu;
5. art. 62 § 1 u.p.e.a. wskutek niezastosowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 dalej: "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku zaś nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej także "DIAS") utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeni Społecznych w B. w przedmiocie odmowy umorzenia postepowania egzekucyjnego. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia mając na uwadze treść art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.), w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020r. Wyjaśnić jeszcze należy, że w niniejszej sprawie dwukrotnie wypowiedział się tut. Sąd uchylając wydane uprzednio rozstrzygnięcia. Zgodnie z zaleceniami wyrażonymi w wyroku z dnia 09 kwietnia 2024r. sygn. akt I SA/Bd 84/24: "w ponownie prowadzonym postępowaniu organ, mając na uwadze, oceny prawne zawarte w niniejszym wyroku, w tym dotyczące nieskutecznego doręczenia tytułów wykonawczych o numerach od [...], powinien ustalić i ocenić, czy dochodzone należności dotyczące w szczególności składek za okres od maja do lipca 2011 r., ale także za grudzień 2011 r. oraz za okres od stycznia do lutego 2012 r. nie uległy przedawnieniu. Konieczne jest więc ustalenie, czy i w jakim okresie, a także w stosunku do których należności wystąpiły przesłanki skutkujące przerwą lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, o jakich mowa w art. 24 u.s.u.s., a także, czy mimo ich wystąpienia, zobowiązania i tak nie uległy przedawnieniu. Okoliczność ewentualnego przedawnienia należności organ powinien brać pod uwagę niezależnie od wniesionych zarzutów, a stwierdzenie przedawnienia dochodzonych należności za którykolwiek okres rozliczeniowy, winno skutkować umorzeniem prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a." Ocena zawarta w przywołanym orzeczeniu na mocy art. 153 p.p.s.a. wiąże nie tylko organy ale także sąd.
Przesłanki umorzenia postępowania zostały określone w sposób enumeratywny w art. 59 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu przed dniem 30 lipca 2020 r.) zgodnie z którym umarza się postępowanie egzekucyjne w całości albo w części w przypadku:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Nadto zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Należy przy tym wskazać, że w ramach postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny bada jedynie czy zachodzą przesłanki określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. lub w innych przepisach. Zgodnie natomiast z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. organ egzekucyjny, nie może wkraczać w kompetencję organu administracji publicznej, który w postępowaniu rozpoznawczym (jurysdykcyjnym) w sposób władczy rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2018 r. w sprawie II FSK 2794/16 LEX nr 2559187).
Przenosząc powyższe ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że Skarżący jako podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazał okoliczność przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi tj. przesłankę z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Tytuły wykonawcze których dotyczy zaskarżone postanowienie o numerach od [...] obejmują składki za maj, czerwiec i lipiec 2011r. wobec czego stały się one wymagalne odpowiednio [...] czerwca, [...] lipca i [...] sierpnia 2011r.
Jak trafnie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu podstawę ustalenia terminu przedawnienia przedmiotowych zobowiązań stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Podkreślić trzeba, że kwestia przedawnienia należności na ubezpieczenia społeczne uregulowana była w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. zgodnie z jego brzmieniem nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw - art. 1 pkt 9 (Dz.U.2002.241.2074 ze zm.) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Powołana nowela wprowadziła do ustawy instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Natomiast ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2004.121.1264) ww. przepisowi art. 24 ust. 5b u.s.u.s. nadano nowe brzmienie. Zgodnie z nim bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei od 01 stycznia 2012 r. na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U.2023.1087 dalej: "u.o.r.p."), zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Podczas, gdy bez zmian pozostał przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s.
Mając na uwadze, że bieg przedawnienia spornych należności składkowych rozpoczął się przed dniem 01 stycznia 2012 r., przy rozstrzygnięciu tej sprawy należało uwzględnić art. 27 u.r.o.p., regulujący przepisy przejściowe. Zgodnie z tą regulacją do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 01 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 01 stycznia 2012r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 01 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 01 stycznia 2012 r.
Wyjaśnić jeszcze należy, że według art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z art. 1a pkt 12 u.p.e.a., ilekroć w ustawie mowa jest o środku egzekucyjnym, to (w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych) rozumie się przez to egzekucję między innymi: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych, z weksla, z ruchomości, z nieruchomości oraz z innych wymienionych w ustawie składników majątku. Pojęcie czynności egzekucyjnej oraz środka egzekucyjnego wskazuje, że zastosowanie środka egzekucyjnego oraz dokonanie pierwszej czynności egzekucyjnej odbywa się zawsze w ramach postępowania egzekucyjnego, a więc po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Należy przy tym rozróżnić wszczęcie egzekucji administracyjnej od wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie egzekucji, zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a., następuje co do zasady z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego i odbywa się w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego ma miejsce z chwilą złożenia przez wierzyciela do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. W przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu, jego wszczęcie nastąpi z chwilą pierwszego aktu procesowego organu (czynności procesowej) lub pierwszej czynności egzekucyjnej rozumianej jako działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
Odnosząc powyższe rozważania do treści art. 24 ust. 5b u.s.u.s., wskazać należy, że organ za pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek o której dłużnik został zawiadomiony, uznał, doręczenie Skarżącemu tytułów wykonawczych z [...] września 2011r. Mając jednak na uwadze ocenę prawną wyrażoną przez tut. Sąd w prawomocnym wyroku z dnia [...] kwietnia 2024r., zgodnie z którą doręczenie [...] września 2011r. tytułów wykonawczych o numerach [...] było nieskuteczne, to jak słusznie przyjął organ w tym dniu bieg terminu przedawnienia nie został zawieszony. W konsekwencji termin przedawnienia należności objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi minął [...] stycznia 2017r.
Pomimo powyższych ustaleń , organ prawidłowo przyjął, że nie doszło do przedawnienia należności z uwagi na zabezpieczanie ich wpisem hipoteki. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 5 u.s.u.s., nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Przepis art. 26 ust. 2 powyższej ustawy stanowi natomiast, że wystawione przez Zakład dokumenty stwierdzające istnienie należności z tytułu składek oraz jej wysokość są podstawą wpisu hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości stanowiącej własność zobowiązanego. Jak wynika z akt sprawy [...] grudnia 2011r. dokonano wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej nr [...] (na kwotę [...]zł) na podstawie decyzji o wysokości zadłużenia nr [...] ([...]) z [...] listopada 2011r. (odebrana przez Skarżącego [...] listopada 2011r.) za okres od października 2010r. do września 2011r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Natomiast [...] grudnia 2011r. dokonano wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej nr [...] (na kwotę [...]zł) na podstawie decyzji o wysokości zadłużenia nr [...] ([...]) z [...] listopada 2011r. (odebrana przez Skarżącego [...] listopada 2011r) za miesiące od października 2010r. do września 2011r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, że należności za miesiące od maja do lipca 2011r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, objęte tytułami wykonawczymi z [...] września 2011r. o numerach od [...], są zabezpieczone wpisem hipoteki przymusowej i można ich dochodzić z przedmiotu zabezpieczenia. Brak było zatem podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Ustosunkowując się do zarzutu Strony dotyczącego relacji daty wydania decyzji stanowiących podstawę dokonania wpisu hipoteki (14.11.2011r.) a daty wystawienia tytułów wykonawczych (19.09.2011r.) wyjaśnić należy, że zgodnie z normą zawartą w przywołanym już wyżej art. 26 ust. 2 u.s.u.s., Zakład może na podstawie wystawionych przez siebie dokumentów, stwierdzających istnienie należności z tytułu składek, dokonać wpisu hipoteki do księgi wieczystej prowadzonej do nieruchomości, której właścicielem jest zobowiązany. Ustanowienie hipoteki przymusowej, nie jest jednak ani rodzajem, ani sposobem egzekucji, bowiem jego skutkiem nie jest wyegzekwowanie roszczenia, lecz zabezpieczenie wykonania obowiązku. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 stycznia 2016r., sygn. akt IV CSK 205/15: " (...) hipoteka przymusowa nie zmierza do zaspokojenia wierzyciela i nie warunkuje wszczęcia egzekucji z nieruchomości, a sąd wieczystoksięgowy nie działa, jako organ egzekucyjny. Hipoteka przymusowa występuje, jako środek zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności". Dokonując wpisu hipoteki sąd oparł się na decyzji, która wydana została na podstawie art. 83 w zw. z art. 26 i 27 u.s.u.s. określającej stan należności Zobowiązanego z tytułu zaległych składek w związku nie opłaceniem ich w ustawowych terminach. W konsekwencji nie jest zasadne stanowisko Zobowiązanego, że "zobowiązania wynikające z w/wym decyzji nie mogą być objęte tytułami wykonawczymi wystawionymi w dniu [...] września 2011r.." Obowiązek zapłaty składek objętych tytułami wykonawczymi nie wynikał z decyzji z dnia [...] listopada 2011r. a z przepisu prawa (art. 17 , art. 46 w zw. z art. 32 u.s.u.s.).
Za niezasadny Sąd uznał, także zarzut naruszenia art. 61, art. 62 § 2 i art. 62 c u.p.e.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że z uwagi na zbieg egzekucji do świadczenia emerytalnego, Dyrektor Oddziału ZUS w B. przesłał do Skarżącego zawiadomienie z [...] maja 2022r. o przekazaniu sprawy innemu organowi egzekucyjnemu, tj. Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w B. M. B., odebrane [...] maja 2022r. (k.- 108A akt admin.).
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przy wydaniu zaskarżonego postanowienia mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.