I SA/Bd 1038/17

I SA/Bd 1038/17 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2018-08-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Leszek Tyliński
Zdzisław Pietrasik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 379/19 - Postanowienie NSA z 2023-04-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 935
ART. 61 A PAR. 1
Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2017 poz 1201
art. 18 art. 59 par. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 sierpnia 2018r. sprawy ze skargi L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Skarżący wystąpił do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T.
o umorzenie, ewentualnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod numerem [...] do czasu ostatecznego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]. Powyższą decyzją została utrzymana w mocy decyzja Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...]. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności Strony za zaległości podatkowe "M. " Sp. z o.o. w T. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: grudzień 2010r., luty, marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik
i listopad 2011r., odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego. W piśmie uzupełniającym wniosek, Skarżący wyjaśnił, że wniósł o to, aby to wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie ewentualnie zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 i art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017r., poz. 1201 ze zm.), dalej: "u.p.e.a." Wnioskodawca jednocześnie wyjaśnił, że z uwagi na złożenie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, postępowanie to zostało zawieszone. Dlatego też złożenie wniosku
o zawieszenie postępowania podatkowego jest bezprzedmiotowe.
Postanowieniem z dnia [...]. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wystąpienia przez wierzyciela do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazując,
że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości złożenia wniosku do wierzyciela o skierowanie wniosku do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W złożonym zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wszczęcie postępowania w sprawie wystąpienia przez wierzyciela do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Skarżący zakwestionował stanowisko organu, że brak jest możliwości wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Podkreślił, że jego pismo stanowiło prośbę do wierzyciela, aby ten podjął inicjatywę poprzez złożenie wniosku do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił, że jego podanie stanowiło sygnał, aby wierzyciel zastanowił się nad koniecznością podjęcia konkretnej czynności. Zdaniem strony, do takiego wniosku nie są potrzebne żadne regulacje prawne, a tym samym wskazana przez organ podatkowy pierwszej instancji podstawa prawna uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie jest błędna.
Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że Skarżący nie może skutecznie żądać od wierzyciela, aby ten na jego wniosek wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie organ wskazał, że w art. 59 § 1 u.p.e.a. ustawodawca wyliczył obligatoryjne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, a zatem w sytuacji, gdy zaistnieje którakolwiek ze wskazanych tam przesłanek, organ egzekucyjny ma obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne zarówno na wniosek zobowiązanego (po zbadaniu, czy jest on uzasadniony),
jak i z urzędu. Ustawa ta nie przewiduje natomiast możliwości żądania przez zobowiązanego od wierzyciela, aby ten wystąpił na jego prośbę z wnioskiem
o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się do wskazywanej przez Wnioskodawcę przesłanki z art. 59 § 1
pkt 9 u.p.e.a. organ odwoławczy zauważył, że wniosek wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego zależy od tego, czy w ocenie wierzyciela zaistniał stan,
w którym taki wniosek winien być złożony. Zobowiązany nie może domagać się od wierzyciela, by taki wniosek wierzyciel złożył. Wierzyciel kieruje się bowiem własną oceną sprawy i podejmuje autonomiczną decyzję w kwestii wnioskowania o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ jednocześnie zaznaczył, że żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany może wnieść bezpośrednio do organu egzekucyjnego na każdym etapie postępowania egzekucyjnego, czego jak wynika ze złożonych pism, strona jest świadoma.
W świetle powyższego organ uznał, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym, w myśl art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ze zm.), dalej: "K.p.a.", zachodzi przesłanka uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego
w sprawie wniosku skierowanego do wierzyciela o to, aby wierzyciel, na żądanie zobowiązanego, wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Ponadto organ zauważył, że w związku z wniesionymi przez stronę zarzutami
w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z dnia [...]. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia
[...]. od nr [...] do nr [...] wystawionych przez wierzyciela - Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T., do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów
w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji. Skarżący zarzucił, że organy wyciągnęły błędne wnioski ze złożonego
w sprawie wniosku. Zaznaczył, że nigdy nie kwestionował okoliczności, iż posiada uprawnienia do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że takie uprawnienie przysługuje wierzycielowi, tj. Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w T.. Wniosek dłużnika stanowił jedynie wniosek o podjęcie przez wierzyciela inicjatywy poprzez złożenie wniosku do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ponieważ to wierzyciel jest dysponentem postępowania egzekucyjnego. Wniosek zobowiązanego stanowił zatem jedynie sygnał, aby wierzyciel zastanowił się nad koniecznością podjęcia konkretnej czynności zwłaszcza, gdy nie ma możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego na innej podstawie. Tym samym podstawa prawna wskazana przez oba organy, która ma uzasadniać odmówienie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w sprawie jest błędna. Zdaniem Skarżącego, pod pozorem braku podstawy prawnej do wydania rozstrzygnięcia, organy obu instancji nie odniosły się w ogóle do treści wniosku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia
z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. w przedmiocie odmowy wszczęcia - na wniosek Skarżącego - postępowania w zakresie wystąpienia przez wierzyciela do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne jest prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zaległości podatkowych z tytułu solidarnej odpowiedzialności Strony za zaległości podatkowe "M. " Sp. z o.o. w T. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: grudzień 2010r., luty, marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2011r., odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że procesową podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte (art. 61a K.p.a. stosowany jest w związku z art. 18 u.p.e.a.).
Z treści art. 61a § 1 K.p.a. wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 K.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ww. przepisie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania na przykład, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania
w trybie administracyjnym. Odmowa zatem wszczęcia postępowania na podstawie
art. 61a § 1 K.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce wyłącznie
w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2015r., sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821). Inaczej mówiąc przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a. muszą być oczywiste, obiektywne, a zatem których ustalenie i wskazanie (podanie) nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu.
W rozpoznawanej sprawie - wbrew zarzutom i wnioskom skargi - zasadne jest stanowisko organów obu instancji, że zaistniała przeszkoda uniemożliwiająca wszczęcie i przeprowadzenie postępowania w sprawie wystąpienia przez wierzyciela do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wystąpiła bowiem "inna uzasadniona przyczyna", o której mowa w art. 61a § 1 K.p.a., uniemożliwiająca wszczęcie postępowania administracyjnego w zakresie objętym żądaniem wniosku.
W tym kontekście podać należy, że we wniosku z dnia [...]. Skarżący zwrócił się do wierzyciela - Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego
w T. o złożenie wniosku do organu egzekucyjnego (Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T.) o umorzenie, ewentualnie o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod znakiem [...].ER, do czasu ostatecznego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy skargi z dnia [...]. Uzasadniając swoje żądanie Wnioskodawca powołał się na to,
że oczekuje na rozstrzygnięcie skargi wniesionej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. orzekającą o Jego solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe "M." Sp. z o.o. w T. z tytułu podatku od towarów i usług. Następnie w piśmie z dnia [...]. Wnioskodawca podał, że z uwagi na złożenie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, postępowanie to zostało zawieszone, dlatego też złożenie wniosku
o zawieszenie postępowania podatkowego jest bezprzedmiotowe.
Zgodnie zatem z żądaniem Skarżącego, wierzyciel powinien wszcząć i prowadzić postępowanie w przedmiocie wystąpienia do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podnieść należy, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji uregulowana jest w art. 59 u.p.e.a., na podstawie którego postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Stosownie do art. 59 § 2 tej ustawy, postępowanie egzekucyjne może być umorzone
w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
W niniejszej sprawie niewątpliwie wniosek Strony należy rozważyć w kontekście przesłanki z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie umarza się na żądanie wierzyciela. Nie budzi zatem wątpliwości, że wierzyciel jest uprawniony do wystąpienia do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zawieszenie lub umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nie oznacza to jednak, że istnieje podstawa prawna do wszczęcia na wniosek zobowiązanego i prowadzenia przez wierzyciela postępowania
w przedmiocie wystąpienia z wnioskiem do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie wystąpienia z żądanym wnioskiem do organu egzekucyjnego. Brak również podstawy prawnej do wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia. Zatem Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że z powodu braku materialnoprawnej podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego, zaistniała inna uzasadniona przyczyna skutkująca odmową wszczęcia postępowania administracyjnego stosownie do art. 61a § 1 K.p.a. Organ prawidłowo zinterpretował
i zastosował - wbrew twierdzeniom skargi - art. 61a § 1 K.p.a.
Należy również podnieść, że skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty,
to w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a., organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym.
Na marginesie tut. Sąd zauważa, że postanowieniem z dnia 13 lipca 2018r. sygn. akt II FSK 1800/18 Naczelny Sad Administracyjny wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]. w przedmiocie odpowiedzialności Skarżącego jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe Spółki
z tytułu podatku od towarów i usług za wskazane okresy rozliczeniowe, odsetki za zwłokę i koszty egzekucyjne.
W związku z powyższym, nie stwierdzając naruszenia prawa - w tym naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. - skutkującego koniecznością wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził,
że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.