I SA 83/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-10-26
NSAnieruchomościŚredniawsa
komunalizacjanieruchomościwznowienie postępowaniak.p.a.strona postępowaniaAgencja Własności Rolnejdecyzja administracyjnakontrola sądu

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej dotyczącą komunalizacji nieruchomości, wskazując na istotne błędy proceduralne i merytoryczne w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego.

Sprawa dotyczyła skargi M. Spółka z o.o. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą uchylenia decyzji komunalizacyjnej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając istotne błędy w jej uzasadnieniu, w tym brak analizy kluczowych zarzutów dotyczących charakteru nieruchomości i statusu strony postępowania. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów odwołania, co naruszało wymogi proceduralne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. Spółka z o.o. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (KKU) z dnia [...] listopada 2002 r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 r. odmawiającą uchylenia decyzji komunalizacyjnej z 1992 r. dotyczącej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję KKU, stwierdzając, że jej uzasadnienie zawierało istotne błędy merytoryczne i proceduralne. Wskazano na sprzeczność ustaleń KKU z materiałem sprawy, błędną interpretację wyroku NSA oraz brak ustosunkowania się do kluczowych zarzutów odwołania, w szczególności dotyczących charakteru nieruchomości i statusu prawnego skarżącej spółki oraz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa jako stron postępowania. Sąd podkreślił, że KKU nie przeprowadziła należytego postępowania wyjaśniającego co do przyczyn wznowienia postępowania, a jej ocena statusu strony była niekonsekwentna. Ponadto, organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, co stanowiło naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Sąd uznał, że uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie przedstawił należytej oceny zarzutów dotyczących charakteru skomunalizowanego gruntu i wynikającej z tego konieczności określenia osoby, która powinna być stroną postępowania komunalizacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że KKU nie przedstawiła oceny zarzutów odwołania dotyczących charakteru gruntu i statusu strony, co było głównym zarzutem odwołania. Ocena ta była niekonsekwentna i niepełna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1-8

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy przesłanek wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 148 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania.

k.p.a. art. 149 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Nakazuje przeprowadzenie postępowania co do wszystkich przyczyn wznowienia.

k.p.a. art. 151 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy rozstrzygnięcia o istocie sprawy po wznowieniu postępowania.

k.p.a. art. 146 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przeszkody uchylenia decyzji po upływie 5 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia.

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definiuje pojęcie strony postępowania.

Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 5 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o samorządzie terytorialnym i ustawa o pracownikach samorządowych

Dotyczy wyłączenia mienia z komunalizacji.

Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 11 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o samorządzie terytorialnym i ustawa o pracownikach samorządowych

Dotyczy wyłączenia z komunalizacji mienia należącego do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

P.u.s.a. art. 97 § § 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Reguluje przekazanie spraw do rozpoznania przez wojewódzkie sądy administracyjne.

P.u.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. "c"

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Podstawa do uchylenia decyzji organu.

P.u.s.a. art. 152

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Dotyczy skutków prawnych uchylenia decyzji.

Pomocnicze

u.g.n.r. SP art. 1

Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa

u.g.n.r. SP art. 2

Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa

u.p.p. art. 46

Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych

k.c. art. 55³

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 132 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy możliwości uchylenia decyzji.

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji.

P.p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uzasadnienie decyzji KKU zawierało błędy merytoryczne i proceduralne. KKU nie ustosunkowała się do wszystkich zarzutów odwołania. KKU nie przeprowadziła należytego postępowania wyjaśniającego co do przyczyn wznowienia postępowania. Ocena statusu prawnego skarżącej jako strony postępowania była niekonsekwentna i niepełna.

Godne uwagi sformułowania

Uzasadnienie decyzji powinno zatem spełniać warunki tak co do jego treści, jak i formy, a więc powinno przedstawiać logiczny związek z treścią rozstrzygnięcia i nie może zawierać wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z sentencją. Skoro w ocenie organu II instancji Wojewoda [...] nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego co do "przyczyn wznowienia w kierunku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 pomimo, iż wznowiono postępowanie na tej podstawie i pomimo wyraźnych wskazań w tej materii", takie ustalenie nakazywało uchylić decyzję Wojewody, a nie orzekać o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie przedstawił jakiejkolwiek oceny zarzutów odwołania, a w szczególności odnoszących się do charakteru skomunalizowanego gruntu i wynikającej z tego konieczności określenia osoby, która powinna być stroną postępowania komunalizacyjnego.

Skład orzekający

Daniela Kozłowska

przewodniczący sprawozdawca

Krystyna Kleiber

członek

Marek Stojanowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnych, prawidłowość prowadzenia postępowania w przedmiocie wznowienia, ustalanie statusu strony w postępowaniu komunalizacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania komunalizacyjnego i przepisów wprowadzających ustawy o samorządzie terytorialnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowań administracyjnych dotyczących nieruchomości i znaczenie prawidłowego uzasadnienia decyzji oraz ustalenia kręgu stron. Jest to interesujące dla prawników procesualistów i specjalistów od prawa administracyjnego.

WSA: Błędy w uzasadnieniu decyzji administracyjnej mogą prowadzić do jej uchylenia.

Dane finansowe

WPS: 10 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA 83/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Daniela Kozłowska /przewodniczący sprawozdawca/
Krystyna Kleiber
Marek Stojanowski
Sygn. powiązane
I OSK 331/05 - Wyrok NSA z 2006-08-31
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA - Krystyna Kleiber NSA - Marek Stojanowski Protokolant- Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004 r. sprawy ze skargi M. Spółka zo.o. w K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] w przedmiocie komunalizacji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącej kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA 83/03
U z a s a d n i e n i e
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r., nr [...], utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 r., nr [...], odmawiającą uchylenia po wznowieniu postępowania ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r., nr [...], w części dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę W. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m², objętej księgą wieczystą nr [...] oraz stwierdzającą, że decyzja komunalizacyjna w części dotyczącej działki nr [...] wydana została z naruszeniem prawa.
Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wniosła M. spółka z o.o. w K.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 lutego 2002 r., sygn. I SA 1766/00, stwierdził nieważność decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2000 r. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 r.
Sąd przyjął, że postępowanie zakończone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. mogło zostać wznowione, o ile wystąpiły przesłanki prawne określone w arat. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. oraz dotrzymany został termin do wniesienia podania o wznowienie określony w art. 148 § 1 kpa., jeśli wniosek o wznowienie składała strona. Jeśli strona występuje o wznowienie, to podanie jej winno zostać złożone do organu w terminie przewidzianym w art. 148 k.p.a. – 1 m-ca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, a w przypadku żądania wznowienia z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Organ właściwy do rozpoznania wniosku o wznowienie obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy żądanie wznowienia postępowania złożone zostało w terminie przewidzianym ustawą, gdyż niedochowanie terminu powoduje obowiązek wydania decyzji odmawiającej wznowienia postępowania. Organ właściwy do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie nie dokonał oceny, czy wniosek został wniesiony w ustawowym terminie. Strona miała się dowiedzieć o decyzji z [...] maja 1992 r. w dniu 22 kwietnia 1998 r., zatem od tego dnia należy liczyć miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie. Wniosek o wznowienie postępowania z datą 18 maja 1998 r. zarejestrowany został pod datą 16 czerwca 1998 r.. Wskazywałoby to, że wniosek złożony został po terminie. Należało więc kwestię daty złożenia wniosku wyjaśnić, bo od tego uzależniony był sposób dalszego postępowania w sprawie. Pełnomocnik skarżącej spółki na rozprawie stwierdził, że wniosek został sporządzony w maju 1998 r., ale z uwagi na równoległe działania o zmianę decyzji komunalizacyjnej w trybie art. 155 k.p.a. złożony został w czerwcu 1998 r. Wojewoda [...] nie dokonując oceny terminowości wniosku postanowieniem opartym na art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. wznowił postępowanie. Postanowienie to stanowić miało podstawę do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zatem postępowanie wyjaśniające winno było wykazać, czy w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 i 5. Wojewoda [...], który w związku z wprowadzeniem trójstopniowego podziału terytorialnego Państwa stał się właściwy w sprawie, powołał się wprawdzie na postanowienie z dnia [...] lipca 1998 r. o wznowieniu postępowania, ale nie wykazał w pełni istnienia lub braku przesłanek wznowieniowych tak w decyzji z [...] marca 2000 r., jak i w jej uzasadnieniu. Rozstrzygnięcie Wojewody odnosi się tylko do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.pa. i pomija, że wznowienie postępowania nastąpiło także na podstawie przesłanki z pkt 4. Wbrew zatem obowiązkowi z art. 149 § 2 k.p.a. nakazującemu przeprowadzić postępowanie co do wszystkich przyczyn wznowienia, organ ograniczył się do wyjaśnienia tylko jednej z dwu przesłanek (pkt 5). Nie wiadomo zatem, czy nie zajmując stanowiska co do pkt 4, to organ założył milcząco, że M. przysługiwała legitymacja strony. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wypowiedziała się w tej kwestii jednoznacznie mówiąc o braku uprawnień skarżącej jako strony postępowania komunalizacyjnego. Jeśli organy orzekające doszłyby do wniosku, że wnioskodawcy nie przysługiwał przymiot strony, to nie powinny dalej prowadzić postępowania, bo to mogło toczyć się tylko na wniosek strony. Należało więc w takim przypadku wznowione postępowanie umorzyć, a nie prowadzić merytorycznie w aspekcie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5. Wojewoda zastosował przy rozstrzygnięciu tryb z art. 151 § 2 k.p.a. uznając, że wystąpiły okoliczności z art. 146 § 1 k.p.a., tj. od daty doręczenia decyzji adresatowi tzn. Gminie W. upłynęło 5 lat. Organ odwoławczy to akceptował. Upływ terminu 5 lat liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie. W aktach nie ma pewnego dowodu doręczenia decyzji z [...] maja 1992 r. Gminie W. Gdyby w niniejszej sprawie istniały podstawy do wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. – to przy rozstrzygnięciu o istocie sprawy w 2000 r. organ musiałby mieć na uwadze art. 146 § 1 k.p.a. Gmina W. co najmniej w dniu złożenia wniosku o wpis w kw – [...] sierpnia 1992 r. – była w posiadaniu decyzji komunalizacyjnej.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., [...], umorzył wznowione na wniosek M. postępowanie zakończone ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. w części dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę W. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Uzasadniając tę decyzję organ wskazał, że z przepisu art. 148 k.p.a. jednoznacznie wynika, iż aby postępowanie mogło być wznowione muszą wystąpić łącznie dwa warunki: z wnioskiem o wznowienie wystąpi strona i zachowany zostanie miesięczny termin do złożenia wniosku. Pojęcie strony określa art. 28 k.p.a. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa i właściwa gmina. Stroną takiego postępowania może być także inna osoba, która wykaże, że Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości lub posiada inny tytuł prawny do nieruchomości, który wyłącza ją z komunalizacji. Z treści wniosku o wznowienie postępowania wynika, że M. ma interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu komunalizacyjnym. Przy komunalizacji z mocy prawa bada się, czy dane mienie nie podlega wyłączeniu z komunalizacji na podstawie art. 11 i 12 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Wyłączeniu podlega także mienie, które przed wejściem w życie ustawy, tj. przed 27 maja 1990 r. znajdowało się pod zarządem innych niż Państwo państwowych osób prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje, że istnienia zarządu nie można domniemywać i musi on wprost wynikać z decyzji określającej położenie nieruchomości, jej powierzchnię oraz sposób korzystania. W postępowaniu komunalizacyjnym nie mają zastosowania przepisy art. 4 ust. 1 rozporządzenia z 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Z tego powodu należy stwierdzić, że M. nie miała przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym, bowiem nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego jej zarząd sporną nieruchomością w dniu [...] maja 1990 r. Nie zachowany został również miesięczny termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Wnioskodawca o decyzji komunalizacyjnej dowiedział się w dniu 22 kwietnia 1998 r., natomiast wniosek o wznowienie postępowania został złożony w dniu 16 czerwca 1998 r.
W odwołaniu M. spółka z o.o. zarzuciła decyzji Wojewody [...] naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w tym art. 5 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, art. 1 i 2 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w związku z art. 46 i następnymi ustawy z 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych, art. 55³ k.c. oraz art. 145 § 1 pkt 1 w związku z art. 146 § 1 k.p.a. i art. 28 oraz 155 k.p.a. Wojewoda [...] odmawiając decyzją z dnia [...] marca 2000 r. uchylenia decyzji komunalizacyjnej stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu [...] maja 1990 r. gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 55 ³ k.c. i pozostawała we władaniu państwowej osoby prawnej, jaką była H. w K. Rozpoznając ponownie uprawnienia skarżącej Wojewoda nie wezwał Agencji Własności Rolnej SP i nie uzyskał dokumentów wskazujących na tytuł prawny włączenia tego gospodarstwa rolnego do Zasobu Własności Rolnej SP, pomijając całkowicie unormowania ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Wojewoda [...] umarzając postępowanie przyjął dowolnie, że nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r. należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego nie badając, czy mienie to podlega wyłączeniu spod komunalizacji, do czego zobowiązywał art. 11 i ustawy z 10 maja 1990 r. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 5 września 1995 r., III AZP 18/95 jednoznacznie określa pozycję AWR, której prezes wykonuje przy rozpatrywaniu indywidualnych spraw dotyczących gruntów uprawnienia organu I instancji. Zatem z mocy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi SP Agencja Własności Rolnej, jako osoba prawna wykonuje prawo własności i inne prawa rzeczowe na rzecz Skarbu Państwa. Nie może być takiej sytuacji, aby organ administracji rządowej w oparciu o przepisy ustawy komunalizacyjnej nie dopuścił do udziału w procesie komunalizacji AWR uprawnionej do reprezentowania Skarbu Państwa w stosunku do nieruchomości włączonych do Zasobu Własności Rolnej. Następcą prawnym po zlikwidowanym przedsiębiorstwie państwowym H. w K. jest AWR i ona jako reprezentant Skarbu Państwa decyduje o dalszym zagospodarowaniu mienia. Urzędy i organy administracji nie kwestionowały prawa do gruntu inwestora, jakim była H., na którym realizowane były – za ich zgodą – już w 1967 r. inwestycje, np. magazyny. Te same organy wydając decyzję o opłatach za zarząd nie kwestionowały prawa skarżącej do tego gruntu. Skarżąca wykazała swój interes prawny, gdyż wykonująca uprawnienia właścicielskie AWR wniosła przedmiotowy grunt jako aport do spółki M. Organ nie poddał analizie tej okoliczności. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewoda nie wskazał żadnego orzeczenia tego Sądu odmawiającego Agencji Własności Rolnej prawa strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Organ pierwszej instancji umarzając postępowanie nie dokonał rzetelnej analizy dokumentów załączonych do akt. Niezrozumiałe jest także, dlaczego organ nie zajął się wnioskiem skarżącej i Gminy W. o uchylenie decyzji komunalizacyjnej w trybie art. 132 § 2, na co zwracał uwagę NSA. Ta kwestia wyjaśnia okoliczności przekroczenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Gmina W. i skarżąca były zgodne, że należy uchylić decyzje komunalizacyjna, a Wojewoda [...] przychylał się do tego. Po zmianie podziału terytorialnego Państwa zmieniło się stanowisko organu, Wojewody [...].
Po rozpatrzeniu odwołania M. spółka z o.o. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., [...], utrzymała w mocy powołaną wyżej decyzję Wojewody [...]. Uzasadniając decyzję Komisja stwierdziła, że w sprawie nie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające co do przyczyn wznowienia w kierunku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. pomimo, iż wznowiono postępowania na tej podstawie i pomimo wyraźnych wskazań w tej materii. "W szczególności (odmiennie jak w poprzedniej decyzji z dnia ([...].03.2000 r.) organ I instancji ustosunkował się częściowo co do przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 1, natomiast w ogóle nie ustosunkował się do drugiej przesłanki stanowiącej w istocie drugą podstawę do wznowienia, a mianowicie do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 6." W dalszej części uzasadnienia Komisja stwierdziła, że trafnie organ pierwszej instancji ustalił, że "stronie odwołującej się nie przysługuje przymiot strony", ponieważ stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa i właściwa gmina. Gdyby nawet w sprawie istniały przesłanki do rozpatrzenia - po wznowieniu postępowania - sprawy komunaliacyjnej, to zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. niemożliwe byłoby uchylenie dotychczasowej decyzji, bowiem od dnia jej ogłoszenia upłynęło 5 lat.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. podniosła, iż Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa powtórzyła stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego i stwierdziła, że w sprawie nie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające co do przyczyn wznowienia. Następnie Komisja przeszła do analizy pojęcia strony w postępowaniu komunalizacyjnym i podzieliła pogląd organu I instancji. Zagadnienie to ma kluczowe znaczenie dla sprawy zarówno w aspekcie prawa materialnego, jak i procesowego. W aspekcie prawa materialnego należy powołać art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Należało rozważyć, czy z mocy tych przepisów M. spółce z o.o. względnie Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługiwało mienie i na jakiej podstawie. Zagadnieniem tym nie zajmowały się organy. Wykonywanie zarządu przez skarżącą nieruchomością (działką nr [...] o pow. [...] m²) odpowiada dyspozycji art. 11 ustawy, według którego nie podlegają komunalizacji składniki mienia ogólnonarodowego należące do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa przyjęła, że M. nie jest stroną i że art. 11 nie ma zastosowania. Jeżeli chodzi o aspekt procesowy, to art. 33 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym określa stronę, której definicję zawiera art. 28 k.p.a. Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa i jej poprzednik prawny są podmiotami wykonującymi prawo zarządu w imieniu Skarbu Państwa, a nie jak przyjęto w decyzji, iż stroną – podmiotem mającym interes prawny – może być tylko właściciel, tj. Skarb Państwa i gmina. Przedstawiona przez KKU ocena jest niekonsekwentna i została dokonana na tle niepełnego ustalenia elementów definiujących pojęcie strony. Przymiot strony w aspekcie procesowym ma ten, kto wystąpi z odpowiednim żądaniem procesowym . Jeśli KKU odmówiła Agencji Własności Rolnej SP prawa strony, to w ten sposób uniemożliwiła reprezentowanie interesów Skarbu Państwa. Wyłączenie składników mienia z zasobów Agencji przez podmioty nieuprawnione do zarządzania tym mieniem osłabia autorytet organów władzy oraz destabilizuje działania jednostek, którym przekazano mienie w zarząd. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie przeanalizowała dostatecznie przeszkód uchylenia decyzji określonych w art. 146 § 1 k.p.a. Ponieważ prawa strony w niniejszej sprawie przysługują także Agencji Własności Rolnej SP należy przyjąć, że Agencja nie otrzymała decyzji komunalizacyjnej dotychczas, a o komunalizacji dowiedziała się 5 czerwca 1998 r. i w dniu złożenia podania o wznowienie postępowania, tj. 15 czerwca 1998 r. nie upłynął termin 1 miesiąca do złożenia podania, ani też termin 5 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Choćby z tego powodu decyzja KKU jest bezpodstawna. W sprawie była wydania decyzja Wojewody [...] z [...] marca 2000 r. stwierdzająca, że decyzja komunalizacyjna wydana została z naruszeniem prawa. Wojewoda w tej decyzji stwierdził, że skomunalizowana nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 53³ k.c. pozostające we władaniu państwowej osoby prawnej i podlegała przepisom ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnym Skarbu Państwa. To ustalenie dało Wojewodzie podstawę do stanowiska, że nieruchomość nie mogła być przedmiotem komunalizacji z mocy prawa. Wojewoda orzekł stosownie do art. 151 § 1 i 2 k.p.a. Wprawdzie decyzja ta została przez NSA uznana za nieważną, jednak wyrażony w niej pogląd należy ocenić także pod kątem obecnego rozstrzygnięcia, skoro rażące naruszenie prawa zostało przyznane. Obecne decyzja pozbawiają skarżącą prawa całkowicie i nie przyznają możliwości odszkodowania.
Orzekające w sprawie organy nie rozważyły możliwości uchylenia decyzji komunalizacyjnej w trybie art. 132 k.p.a., chociaż wniosek taki został złożony, nie rozpoznano sporu także w trybie art. 155 k.p.a.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa odpowiadając na skargę wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269).
Skarga jest uzasadniona, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Takie warunki powinno spełniać uzasadnienie decyzji organu administracji wszystkich szczebli. Uzasadnienie decyzji, jako jeden z ustawowo określonych elementów decyzji, ma wykazać, że podjęte rozstrzygnięcie wynika z analizy całego materiału dowodowego sprawy, o czym stanowią art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
Uzasadnienie decyzji powinno zatem spełniać warunki tak co do jego treści, jak i formy, a więc powinno przedstawiać logiczny związek z treścią rozstrzygnięcia i nie może zawierać wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z sentencją. Z decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2002 r. wynika, że jej rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] nie w pełni odpowiada tym wymogom. Uzasadnienie decyzji KKU zawiera merytoryczne błędy, np. w zakresie możliwości zaskarżenia postanowienia o wznowieniu postępowania na co wskazuje zawarte w niej stwierdzenie, że "postanowienie z [...] sierpnia 1998 r. było ostateczne i nie zostało zaskarżone w trybie skargi do NSA", podczas gdy postanowienie takie nie podlega zaskarżeniu. Sprzeczny z materiałami sprawy jest także ten fragment uzasadnienia, w którym KKU przyjmuje, iż wyrok NSA "stwierdza wyłącznie nieważność decyzji organu I instancji po wznowieniu postępowania". W wyroku NSA z 14 lutego 2002 r. orzeczono bowiem o stwierdzeniu nieważności decyzji I i II instancji, a więc także decyzji KKU z dnia [...] czerwca 2000 r.
Dalsza część uzasadnienia decyzji KKU pozostaje w ewidentnej sprzeczności z rozstrzygnięciem. Skoro w ocenie organu II instancji Wojewoda [...] nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego co do "przyczyn wznowienia w kierunku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 pomimo, iż wznowiono postępowanie na tej podstawie i pomimo wyraźnych wskazań w tej materii", takie ustalenie nakazywało uchylić decyzję Wojewody, a nie orzekać o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Kolejny fragment uzasadnienia odnosi się do przesłanek wznowienia, a organ w tym miejscu powołuje art. 145 § 1 pkt 1 i 6 k.p.a., które to przesłanki wznowienia nie były przedmiotem oceny organu pierwszej instancji. Jest to więc całkiem nowe ustalenie organu II instancji. Po przedstawieniu tej kwestii Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa dochodzi do stwierdzenia, że organ I instancji ustalił, iż odwołującej się spółce nie przysługuje przymiot strony.
Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie przedstawił jakiejkolwiek oceny zarzutów odwołania, a w szczególności odnoszących się do charakteru skomunalizowanego gruntu i wynikającej z tego konieczności określenia osoby, która powinna być stroną postępowania komunalizacyjnego. Zagadnienie to było głównym zarzutem odwołania, mimo to nie było przedmiotem oceny Krajowej Komisji Odwoławczej. Na organie odwoławczym ciąży obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, a te w uzasadnieniu nie zostały nawet przytoczone.
Wskazane uchybienia pozwalają na stwierdzenie, że zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 152 ustawy przepisy wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 97 § 2 powyższej ustawy w związku z art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI