I SA 55/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-09-16
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościzwrotwywłaszczeniedecyzjanieważnośćpostępowanie administracyjnezmiana prawarzecz osądzona

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, uznając, że zmiana przepisów prawnych uniemożliwia traktowanie nowego wniosku jako tożsamego z poprzednim.

Skarga dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości. Właściciele występowali o zwrot nieruchomości dwukrotnie, na podstawie różnych przepisów prawnych. Sądy administracyjne niższych instancji odmawiały stwierdzenia nieważności, uznając, że zmiana interpretacji przepisów nie stanowi rażącego naruszenia prawa. WSA uchylił te decyzje, wskazując na istotną zmianę stanu prawnego między pierwszym a drugim wnioskiem o zwrot nieruchomości, co wyklucza zasadę rzeczy osądzonej.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Właściciele nieruchomości występowali o jej zwrot kilkukrotnie, opierając się na różnych przepisach prawnych (ustawa z 1985 r. i ustawa z 1997 r.). Organy administracji odmawiały stwierdzenia nieważności, argumentując, że zmiana interpretacji przepisów nie jest rażącym naruszeniem prawa i powołując się na zasadę rzeczy osądzonej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje, uznając skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że zmiana przepisów prawnych dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości między pierwszym a drugim wnioskiem o zwrot była na tyle znacząca, że nie można przyjąć tożsamości roszczeń i zastosować zasady rzeczy osądzonej. Sąd wskazał na wyrok Sądu Najwyższego jako podstawę swojej argumentacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego między wnioskami.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że znacząca zmiana regulacji prawnych dotyczących zwrotu nieruchomości między pierwszym a drugim wnioskiem wyklucza zastosowanie zasady rzeczy osądzonej, ponieważ nie można przyjąć tożsamości roszczeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § § 1 pkt. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 200

Pomocnicze

Dz. U. nr. 10 poz. 64 art. 6

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Dz. U. z 1991r. nr. 30 poz. 127 art. 69

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Dz. U. nr. 115 poz. 741 art. 216

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Dz. U. nr. 115 poz. 741 art. 136

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Dz. U. nr. 115 poz. 741 art. 137

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Dz. U. nr. 153 poz.1271 art. 97 § § 1

Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Istotna zmiana stanu prawnego dotycząca zwrotu wywłaszczonych nieruchomości między pierwszym a drugim wnioskiem o zwrot. Nowe roszczenie nie jest tożsame z poprzednim, co wyklucza zastosowanie zasady rzeczy osądzonej.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów administracji o braku rażącego naruszenia prawa z powodu zmiany interpretacji przepisów. Stwierdzenie tożsamości wniosków i zastosowanie zasady rzeczy osądzonej.

Godne uwagi sformułowania

nie zachodzi stan rzeczy osądzonej w sytuacji, gdy były właściciel wywłaszczonej nieruchomości wystąpił o jej zwrot opierając swoje żądanie na podstawie art.216 w związku z art. 136 ust.3 i art. 137 ustawy dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami [...] jeżeli wcześniej wystąpił z żądaniem zwrotu tej samej nieruchomości , ale na innej podstawie prawnej zdecydowana odmienność zawartych w obu ustawach uregulowań prawnych dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości Nie jest to zmiana interpretacji przepisów prawa , lecz zasadnicza zmiana uregulowań prawnych.

Skład orzekający

Daniela Kozłowska

przewodniczący

Elżbieta Lenart

sprawozdawca

Emilia Lewandowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady rzeczy osądzonej w kontekście zmian przepisów prawnych dotyczących zwrotu nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów prawnych dotyczących zwrotu nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotna jest zmiana stanu prawnego dla możliwości ponownego dochodzenia praw, nawet jeśli dotyczy tej samej nieruchomości. Jest to ważna lekcja dla prawników zajmujących się nieruchomościami i administracyjnym prawem procesowym.

Czy można dochodzić zwrotu nieruchomości po raz drugi? WSA: Tak, jeśli zmieniło się prawo!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA 55/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Daniela Kozłowska /przewodniczący/
Elżbieta Lenart /sprawozdawca/
Emilia Lewandowska
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Daniela Kozłowska Sędziowie WSA - Emilia Lewandowska WSA - Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant - Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2004 r. sprawy ze skargi A.S., A.M. i G.K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia ... listopada 2002 r., nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia ... października 2002 r., nr ...; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury solidarnie na rzecz A.S., A.M. i G.K. kwotę 300 zł (trzysta) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.S., A.M. i G.K. wnosili o uchylenie w całości decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia ... listopada 2002r. nr ... utrzymującej w mocy swoją decyzję z dnia ... października 2002r. nr ... odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody ... z dnia ... października 2002r. nr ..., którą to decyzją utrzymał on w mocy decyzję Starosty ... z dnia ... sierpnia 2000 r. nr ... umarzającą postępowanie administracyjne dotyczące zwrotu nieruchomości położonej w ... przy ... oznaczonej jako działka nr ... o pow. 220 m².
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko , stwierdzając równocześnie ,że w skardze nie wskazano na żadne nowe okoliczności sprawy , ani też nie podniesiono nowych zarzutów.
W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsza skarga stała się - na zasadzie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr. 153 poz.1271) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w dniu ... października 1977r.- na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. nr. 10 poz .64 ze zm.)- pomiędzy skarżącymi ( wówczas właścicielami nieruchomości położonej w ... przy ... ) a Zakładami ... " P." ... została zawarta umowa sprzedaży w/w nieruchomości.
W marcu 1993r. byli właściciele nieruchomości wystąpili o jej zwrot w trybie art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991r. nr. 30 poz. 127 ze zm.).
W dniu ... lutego 1994r. Kierownik Urzędu Rejonowego w ... wydał decyzję nr ... o odmowie zwrotu nieruchomości z uwagi na brak przesłanki zbędności oraz z uwagi na fakt oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste przedsiębiorstwu "P."- w związku z czym nie znajdowała się ona we władaniu Skarbu Państwa.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody ... z dnia ... kwietnia 1994r. nr ....
Pismem z dnia 11 kwietnia 200r. byli właściciele nieruchomości ponownie wystąpili o jej zwrot , wskazując na zaistniałe w latach 1994 – 2000 zmiany w stanie faktycznym i prawnym. Podstawą prawną ich żądania był przepis art. 216 w związku z art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. nr. 115 poz. 741 ze zm.)
Decyzją z dnia ... sierpnia 2000r. nr. ... Starosta ... umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie powołując się na fakt , że sprawa dotycząca zwrotu nieruchomości została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną.
Po rozpoznaniu odwołania byłych właścicieli Wojewoda ... decyzją z dnia ... października 2000r. nr. ... utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając argumentację zawartą w jej uzasadnieniu.
Skarga byłych właścicieli zastała odrzucona przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w ... z uwagi na nie uiszczenie stałego wpisu sądowego.
W dniu ... kwietnia 2002r. ( data prezentaty ) byli właściciele złożyli do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody ... z dnia ... października 2000r. nr. ... oraz decyzji Starosty ... z dnia ... sierpnia 2000r. nr. ... umarzającej postępowanie administracyjne. Zarzucali oni obu decyzjom rażące naruszenie prawa poprzez przyjęcie tożsamości obu wniosków tj. wniosku z 1993r. i wniosku z 2000r.
Rozpoznając odwołanie skarżących Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia ... października 2002r. nr. ... odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody ... z dnia ... października 2000r. nr. ... .W uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził , że przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami nie stanowią nowej regulacji prawnej w stosunku do art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości , gdyż instytucje zwrotu unormowane w obu ustawach nie różnią się co do zasady - powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2000r. sygn. akt. I SA 90/99. Przyznał on również fakt, że w późniejszym okresie ukształtowało się orzecznictwo sądowe uznające ,że ciągłość regulacji prawnej nie została zachowana ,bowiem szereg kwestii zastało unormowanych w obu ustawach w sposób odmienny. Uznał jednak ,że jest to odmienna interpretacja przepisów prawa, w związku z czym rozstrzygnięcie wynikające z przyjęcia innej interpretacji prawnej nie można potraktować jako rażącego naruszenia prawa – nawet jeżeli później interpretacja ta zostanie uznana za nieprawidłową.
Nie zgadzając się z taką argumentacją byli właściciele złożyli wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia ... listopada 2002r. nr. ... utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia ... października 2002r podtrzymując dotychczasową argumentację , że zmiana interpretacji przepisów nie stanowi podstawy do uznania , iż decyzja rażąco narusza prawo.
Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi do Sądu, w której skarżący – powołując się na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia ... lipca 2001r. sygn. akt. ... – wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skargę należy uznać za zasadną. Jak wynika z treści uzasadnienia przywołanego w skardze wyroku Sądu Najwyższego nie zachodzi stan rzeczy osądzonej w sytuacji, gdy były właściciel wywłaszczonej nieruchomości wystąpił ojej zwrot opierając swoje żądanie na podstawie art.216 w związku z art. 136 ust.3 i art. 137 ustawy dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. nr. 115 poz. 741 ze zm.) jeżeli wcześniej wystąpił z żądaniem zwrotu tej samej nieruchomości , ale na innej podstawie prawnej ( art. 69 ust. 1 i 3 poprzednio obowiązującej ustawy dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991 r. nr. 30 poz.127 ze zm.) Uzasadnieniem takiego stanowiska była zdecydowana odmienność zawartych w obu ustawach uregulowań prawnych dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. W związku zatem z tak znaczącą zmianą stanu prawnego , nie można przyjąć w niniejszej sprawie , że obecne roszczenie skarżących jest tożsame z ich roszczeniem z 1993r. zakończonym prawomocną decyzją. Nie jest to zmiana interpretacji przepisów prawa , lecz zasadnicza zmiana uregulowań prawnych.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd z mocy przepisów art. 145 § 1 pkt. c w zw. z art. 152 i art.200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI