I SA 392/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-07-13
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyzaliczki na podatekodsetki za zwłokępostępowanie egzekucyjnezarzuty w egzekucjinieistnienie obowiązkurozliczenie roczneOrdynacja podatkowaustawa o PIT

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że odsetki od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy są należne nawet jeśli ostateczne rozliczenie roczne wykazało brak podatku.

Podatnik złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący argumentował, że nie istnieje obowiązek zapłaty odsetek od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy za 2019 rok, ponieważ jego roczne rozliczenie wykazało brak należnego podatku. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że niezapłacona w terminie zaliczka na podatek stanowi zaległość podatkową, od której naliczane są odsetki za zwłokę, niezależnie od ostatecznego rozliczenia rocznego.

Sprawa dotyczyła skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący złożył deklarację PIT-36L za 2019 rok, wykazując należne zaliczki na podatek dochodowy za poszczególne miesiące, których nie zapłacił. W związku z tym organ podatkowy wystawił tytuł wykonawczy obejmujący odsetki od zaległości. Skarżący wniósł zarzuty, argumentując, że nie istnieje obowiązek zapłaty odsetek, ponieważ jego roczne rozliczenie wykazało dochód niepodlegający opodatkowaniu, a zatem zobowiązanie do zapłaty zaliczek nie jest samoistne. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznały te argumenty za niezasadne. Sąd podkreślił, że niezapłacona w terminie zaliczka na podatek stanowi zaległość podatkową w rozumieniu Ordynacji podatkowej, od której naliczane są odsetki za zwłokę. Sąd wyjaśnił, że odsetki te są należne do dnia złożenia zeznania podatkowego, niezależnie od ostatecznego wyniku rozliczenia rocznego. Sąd oddalił skargę, uznając, że egzekwowany obowiązek istnieje.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, niezapłacona w terminie zaliczka na podatek dochodowy stanowi zaległość podatkową, od której naliczane są odsetki za zwłokę, niezależnie od ostatecznego rozliczenia rocznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej (art. 51 § 2 i art. 53 § 1), niezapłacona w terminie zaliczka na podatek jest zaległością podatkową, a od zaległości tych naliczane są odsetki za zwłokę. Odsetki te są należne do dnia złożenia zeznania podatkowego lub upływu terminu do jego złożenia, a ich naliczanie nie jest uzależnione od istnienia zobowiązania podatkowego za rok podatkowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § 2 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z powodu nieistnienia obowiązku.

u.p.d.o.f. art. 44 § 1 pkt 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Obowiązek wpłaty zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.

O.p. art. 51 § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Definicja zaległości podatkowej.

O.p. art. 51 § 2

Ustawa Ordynacja podatkowa

Uznanie niezapłaconej zaliczki na podatek za zaległość podatkową.

O.p. art. 53 § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Naliczanie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych i zaliczek na podatek.

O.p. art. 33 § 2 pkt 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Podstawa zarzutu nieistnienia obowiązku.

PPSA art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 3a § 1 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa do prowadzenia egzekucji na podstawie deklaracji podatkowej.

u.p.d.o.f. art. 44 § 15

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Warunki, w których podatnicy mogą nie wpłacać zaliczki na podatek.

u.p.d.o.f. art. 9 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zasada opodatkowania rzeczywistych dochodów.

u.p.d.o.f. art. 45 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Obowiązek złożenia zeznania rocznego.

O.p. art. 53 § 2

Ustawa Ordynacja podatkowa

Stosowanie art. 53 § 1 do nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek w części przekraczającej wysokość podatku należnego za okres rozliczeniowy.

O.p. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji.

O.p. art. 144

Ustawa Ordynacja podatkowa

Stosowanie przepisów KPA do postępowania przed organem odwoławczym.

O.p. art. 17 § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 18

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 23 § 1, 4

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 34 § 1, 2

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 35 § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 353 § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Zasada swobody umów (nie dotyczy spraw administracyjnych).

O.p. art. 359 § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Obowiązek zapłaty odsetek (nie dotyczy spraw administracyjnych).

k.p.a.

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Finansów z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezapłacona w terminie zaliczka na podatek dochodowy stanowi zaległość podatkową, od której naliczane są odsetki za zwłokę, niezależnie od ostatecznego rozliczenia rocznego.

Odrzucone argumenty

Nieistnienie obowiązku zapłaty odsetek od niezapłaconych zaliczek, ponieważ roczne rozliczenie wykazało brak należnego podatku. Zobowiązanie do zapłaty zaliczek nie jest samoistne i podlega wykonaniu tylko w razie istnienia zobowiązania podatkowego. Naruszenie zasad państwa prawa i przepisów Kodeksu cywilnego poprzez żądanie odsetek od nieistniejącego zobowiązania.

Godne uwagi sformułowania

nieuiszczona w terminie zaliczka staje się zaległością podatkową odsetki za zwłokę są należne do dnia złożenia zeznania podatkowego nie ma znaczenia wynik końcowy rozliczenia rocznego podatnika

Skład orzekający

Krzysztof Kandut

przewodniczący sprawozdawca

Monika Krywow

członek

Borys Marasek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady naliczania odsetek od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy, nawet jeśli roczne rozliczenie wykaże brak podatku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatników - naliczania odsetek od zaliczek. Wyjaśnia kluczowe zasady interpretacji przepisów podatkowych w tym zakresie.

Nawet jeśli nie zapłaciłeś podatku, odsetki od zaliczek mogą Cię dopaść!

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 392/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-07-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Borys Marasek
Krzysztof Kandut /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Krywow
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 145/23 - Wyrok NSA z 2024-06-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33 par. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Asesor WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Borys Marasek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 lipca 2022 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 1 lutego 2021 r. nr 2401-IEW2.711.2.2021.2 2401-IEW2_.711.1.2021 2401-21-024085 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 1 lutego 2021 r. nr 2401-IEW2.711.2.2021.2; 2401-IEW2_.711.1.2021 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - dalej zwana: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 4 i art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm. - dalej zwana: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia M. J. (dalej zwany: strona, skarżący, zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z 7 grudnia 2020 r. nr [...] w sprawie oddalenia zarzutu nieistnienia obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr 2431.723.690331.2020 z 12 października 2020 r.
Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Z akty sprawy przedłożonych Sądowi wynika, że skarżący złożył w organie podatkowym deklarację PIT-36L o wysokości dochodu/ straty za 2019 r., w której wykazał m.in. należne zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące styczeń, luty, lipiec, sierpień w kwotach odpowiednio: 297 zł, 74 zł, 1.732 zł, 1.375 zł, należne w 2019 r. Zaliczek powyższych podatnik nie zapłacił, pomimo upomnienia doręczonego 21 września 2020 r. W związku z tym wierzyciel, Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., 12 października 2020 r. wystawił tytuł wykonawczy nr 2431.723.690331.2020 (doręczony zobowiązanemu 30 października 2020 r.) obejmujący odsetki od w/w zaległości w zaliczkach na podatek za styczeń, lipiec i sierpień 2019 r. (w kwotach odpowiednio: 17 zł, 96 zł, 67 zł – ogółem, z kosztami upomnienia i egzekucyjnymi, 202,40 zł) i skierował tenże tytuł, nadając stosowną klauzulę, do postępowania egzekucyjnego.
Pismem z 6 listopada 2020 r. (data nadania w placówce pocztowej) zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Potwierdził, że złożył zeznanie podatkowe za rok 2019, jednak wynika z niego, że osiągnął dochód w kwocie 2.133 zł, czyli w wysokości niepodlegającej opodatkowaniu. Nie istnieje więc roszczenie główne (podatek) od którego możliwe byłoby dochodzenia odsetek. Nie można w takiej sytuacji domagać się od podatnika spełnienia roszczenia (zapłaty podatku) tylko na tej podstawie, że w ciągu poszczególnych miesięcy narastająco w którymś okresie osiągnął dochód podlegający opodatkowaniu, a następnie wskutek straty dochód ten się pomniejszył. Inaczej rzecz ujmując, zobowiązanie do zapłaty zaliczek na podatek dochodowy nie może być postrzegane jako zobowiązanie samoistne, podlegające wykonaniu niezależnie od faktu istnienia zobowiązania (podatku), którego zaliczka stanowi jednie cześć składową.
Jak argumentował zobowiązany, obowiązek uiszczenia odsetek jest co do zasady wprost i bezpośrednio związany z istnieniem określonego zobowiązania. Jeśli zobowiązanie to jest podzielne w ten sposób, że regulować je należy w ratach, to zgodnie z art. 53 w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa - od nieuregulowanej części zobowiązania podatnik ma obowiązek uiszczenia odsetek. Należy odróżnić sytuacje w której istnieje zobowiązanie podatkowe od stanu w jakim wskutek bilansu okresowego (np. rocznego cyklu podatkowego) nie stwierdzono istnienia zobowiązania podatkowego. W tej drugiej sytuacji domaganie się zapłaty odsetek od nieistniejącego zobowiązania jest nie do pogodzenia z zasadami państwa prawa. Generalną zasadą państwa prawa wyrażoną w art. 359 § 1 KC jest obowiązek zapłaty odsetek wyłącznie w sytuacji wskazanej w ustawie.
Postanowieniem z 7 grudnia 2020 r. wierzyciel oddalił w/w zarzut zobowiązanego. Jak wyjaśnił w uzasadnieniu, powołując m.in. przepisy art. 33 § 1 i 2 oraz art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a., wierzyciel oddala zarzut zobowiązanego, jeżeli stwierdzi istnienie obowiązku. Organ powołując art. 44 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazał, że podatnicy osiągający dochód z działalności gospodarczej są obowiązani bez wezwania wpłacać w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy według zasad określonych w ustawie. W myśl art. 44 ust. 15 w/w ustawy podatnicy, mogą nie wpłacać zaliczki, jeżeli podatek należny od dochodu osiągniętego od początku roku pomniejszony o sumę zaliczek wpłaconych od początku roku nie przekracza 1000 zł. Jeżeli podatek należny od dochodu osiągniętego od początku roku pomniejszony o sumę zaliczek wpłaconych od początku roku przekracza 1000 zł, wpłacie podlega różnica pomiędzy podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku a sumą zaliczek wpłaconych od początku roku.
Niedopełnienie przez podatnika powyższych obowiązków rodzi obowiązek zapłaty odsetek na zasadach określonych w art. 53 § 1 ustawy Ordynacja Podatkowa w zw. z § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek. Organ wyjaśnił dalej, że nieuiszczona w terminie zaliczka z końcem roku podatkowego traci swój byt prawny. Tym niemniej, zanim to nastąpi, stanowi ona zaległość podatkową, od której obliczane są odsetki za zwłokę. Zaliczka jest więc "należnością główną", która gdy nie zostanie uiszczona w terminie lub zostanie uiszczona w zaniżonej wysokości, spowoduje naliczenie odsetek. Odsetki od zaliczek nie są powiązane z zobowiązaniem podatkowym za dany rok podatkowy. Pomimo, że ustał byt prawny zaliczek, a zatem przestała istnieć zaległość z tego tytułu, nie zmienił się charakter odsetek naliczonych od zaliczek. Wciąż są to odsetki należne z tytułu zaległości podatkowej, jako że zgodnie z art. 51 2 Ordynacji podatkowej za zaległość podatkową uważa się także niezapłaconą w terminie płatności zaliczkę na podatek.
W zażaleniu, wnosząc o uchylenie w/w postanowienia, zobowiązany powtórzył argumenty prezentowane uprzednio w piśmie z 6 listopada 2020 r. Podkreślił, że w tej sprawie brak jest podstaw formalnych do domagania się uiszczenia odsetek od zobowiązania podatkowego, które nie istnieje. Obowiązek uiszczenia odsetek jest bowiem, co do zasady, wprost i bezpośrednio związany z istnieniem określonego zobowiązania. Pobranie odsetek od podatku, który nie istnieje, jest naruszeniem dyspozycji art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem skutkuje opodatkowaniem dochodu, który nie wystąpił.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie podzielił zarzutów zażalenia i zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że pojęcie "nieistnienia obowiązku" oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano i nie doręczono decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. W przypadku skarżącego, jak argumentował organ, obowiązek zapłaty zaliczek na podatek dochodowy wynikał wprost ze złożonego przez niego zeznania podatkowego PIT-36L za 2019 r. W związku z nieuiszczeniem zadeklarowanych zaliczek organ podatkowy naliczył odsetki za zwłokę, co zarzut nieistnienia obowiązku czyni chybionym.
Dalej organ powołał przepisy art. 44 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 15 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i stwierdził, że obowiązek wpłaty zaliczek w podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczy poszczególnych miesięcy, a każda nieuregulowana w terminie zaliczka staje się odrębną zaległością podatkową. Zaliczki istnieją do czasu ich rozliczenia w zeznaniu rocznym składanym zgodnie z art. 45 ust. 1 w/w ustawy. Jednakże pomimo, że po zakończeniu roku podatkowego zaliczki stają elementem tego rocznego rozliczenia, pozostaje uprawnienie do dochodzenia odsetek od niewpłaconych w terminie zaliczek (por. art. 53a O.p.), które naliczane są do dnia złożenia zeznania podatkowego za rok podatkowy. Dlatego w przedmiotowej sprawie wystąpił obowiązek zapłaty należności w postaci odsetek za zwłokę. Nie ma więc racji zobowiązany twierdząc, że naruszono art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jak wyjaśnił organ, istnieje odrębność zobowiązań z tytułu zaliczek na podatek oraz zobowiązań z tytułu podatków. Pomimo jednak, że ustał byt prawny zaliczek, a tym samym przestała istnieć zaległości z tego tytułu, to nie zmienił się charakter odsetek naliczonych od zaliczek - wciąż są to należne odsetki od niezapłaconej w terminie płatności zaliczki i nie ma tu znaczenia wynik końcowy rozliczenia rocznego podatnika. Istnieje więc obowiązek podlegający wykonaniu.
W skardze zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie
1. art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez pominięcie i naruszenie zasady, iż opodatkowaniu podlegają rzeczywiste dochody osiągnięte przez podatnika;
2. art. 44 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez wadliwą wykładnię, a to poprzez uznanie, iż zaliczka na podatek stanowi samodzielne zobowiązanie podatkowe, podczas gdy nie stanowi ona samoistnego zobowiązania i nie może być postrzegana w oderwaniu od faktu istnienia należności, której stanowi integralną część (podatku);
3. art. 51 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez wadliwą wykładnię, a to poprzez uznanie, iż pod dyspozycją przepisu o objęciu zaliczki na podatek pojęciem "zaległości" tworzy z zaliczki samodzielne zobowiązanie możliwe do dochodzenia bez względu na istnienie zobowiązania głównego którego zaliczka jest integralną częścią, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu nakazuje uznanie, iż zaliczka na podatek może stać się zaległością podatkową jako część zobowiązania podatkowego, ale dla istnienia prawa do odsetek od tej zaległości musi istnieć formalnie samo zobowiązanie w postaci należnego podatku;
4. art. 353 § 1 KC poprzez pominięcie, a to poprzez uznanie, iż można żądać spełnienia odsetek od świadczenia nieistniejącego;
5. art. 359 § 1 KC poprzez pomięcie, a to poprzez uznanie, iż można domagać się odsetek od nieistniejącego zobowiązania w drodze analogii, a nie na podstawie zasady określonej wprost w normie prawnej.
W uzasadnieniu skarżący przedstawił argumentacją mającą popierać stawiane zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Podaniem z 9 lutego 2021 r. skarżący złożył wniosek "ewentualny" o wyłączenie od orzekania w jego sprawie konkretnie wskazanych asesorów orzekających w tut. Sądzie. Postanowieniem z 4 października 2021 r. Sąd oddalił w/w wniosek skarżącego. Wskutek zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 15 marca 2022 r. sygn. III FZ 6/22 zażalenie oddalił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Podstawę prawną obowiązku objętego tytułem wykonawczym stanowiła w tej sprawie deklaracja podatkowa PIT-36L za 2019 r., którą skarżący złożył w organie podatkowym i zadeklarował do zapłaty należne zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące styczeń, luty, lipiec, sierpień w kwotach odpowiednio: 297 zł, 74 zł, 1.732 zł, 1.375 zł, należne. Zaliczek tych zobowiązany nie zapłacił, a to spowodowało naliczenie odsetek za zwłokę. Podstawę do prowadzenia egzekucji na podstawie deklaracji stanowił więc art. 3a § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wyegzekwowania odsetek od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące styczeń, lipiec, sierpień 2019 r. Ocena działań organu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy prawidłowo uznał on za niezasadny podniesiony przez skarżącego zarzut, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być nieistnienie obowiązku.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie ich treść, przy czym - zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są więc sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.
Skarżący w opisanym na wstępie piśmie z 6 listopada 2020 r. sformułował zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Wprawdzie skarżący nie wskazał wyraźnej podstawy prawnej zarzutu, tym nie mniej mając na uwadze treść w/w pisma, organ zasadnie zakwalifikował zarzut jako wywodzony z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.
Zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, jak trafnie wskazał organ, kiedy obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji (w postępowaniu zabezpieczającym - podlegający zabezpieczeniu), bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie. Zobowiązany podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje.
Skarżący nieistnienie obowiązku upatruje w tym, że w złożonym zeznaniu podatkowym za rok 2019 zadeklarował dochód w kwocie 2.133 zł, czyli w wysokości niepodlegającej opodatkowaniu, a zatem w ogóle nie powstało roszczenie o zapłatę podatku od podatnika. Skoro nie jest on zobowiązany do zapłaty podatku, bo nie osiągnął za 2019 r. dochodu podlegającego opodatkowaniu, to nie można od niego żądać zapłaty odsetek od zaliczek na podatek tylko dlatego, że w ciągu poszczególnych miesięcy roku podatkowego, narastająco, w którymś okresie zaliczki te były należne, choć ostatecznie dochód ukształtował się na takim poziomie, że podatek od niego nie jest należny. Skarżący uważa zatem, że zobowiązanie do zapłaty zaliczek na podatek dochodowy nie jest samoistne i podlega wykonaniu jedynie w razie zaistnienia zobowiązania (podatku), którego zaliczka stanowi cześć składową. Domaganie się zapłaty odsetek od nieistniejącego zobowiązania w zaliczkach jest więc nadużyciem prawa, a w szczególności narusza zasady wyrażone w art. 353 § 1, art. 359 § 1 KC i przepisach Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, powołanych w skardze.
Odnosząc się do tak przedstawionych argumentów w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że ustawa Kodeks cywilny reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi, co wynika z jej art. 1. Nie ma więc zastosowania w sprawach administracyjnoprawnych, co zarzuty skarżącego w tym względzie czyni nietrafnymi.
Niezasadne są także pozostałe zarzuty wywodzone z art. 9 ust. 1 i art. 44 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 51 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa.
Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r. poz.1509 ze zm. - dalej zwana: u.p.d.o.f.) podatnicy osiągający dochody z działalności gospodarczej, o której mowa w art. 14, są obowiązani, bez wezwania, wpłacać w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy według zasad określonych w ust. 3. Zgodnie z art. 44 ust. 6 u.p.d.o.f. zaliczki miesięczne od dochodów wymienionych w ust. 1, wpłaca się w terminie do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Zaliczkę za ostatni miesiąc lub ostatni kwartał roku podatkowego podatnik wpłaca w terminie do 20 stycznia następnego roku podatkowego. Podatnik nie wpłaca zaliczki za ostatni miesiąc lub odpowiednio kwartał, jeżeli przed upływem terminu do jej wpłaty złoży zeznanie i dokona zapłaty podatku na zasadach określonych w art. 45.
W myśl art. 44 ust. 15 w/w ustawy, podatnicy osiągający dochody z działalności gospodarczej mogą nie wpłacać zaliczki obliczonej według w/w zasad, jeżeli podatek należny od dochodu osiągniętego od początku roku pomniejszony o sumę zaliczek wpłaconych od początku roku nie przekracza 1000 zł. Jeżeli podatek należny od dochodu osiągniętego od początku roku pomniejszony o sumę zaliczek wpłaconych od początku roku przekracza 1000 zł, wpłacie podlega różnica pomiędzy podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku a sumą zaliczek wpłaconych od początku roku.
W przypadku skarżącego warunek, o którym mowa w zdaniu ostatnim został spełniony, gdyż zadeklarowana zaliczka za lipiec wyniosła 1.732 zł. Uwzględnił to organ, naliczając odsetki od 20 sierpnia 2019 r., co wynika ze znajdującej się w aktach karty kontowej.
Na podstawie art. 51 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, niezapłacony w terminie podatek jest zaległością podatkową. Stosownie do art. 51 § 2 tej ustawy, za zaległość podatkową uważa się także niezapłaconą w terminie płatności zaliczkę na podatek, w tym również zaliczkę, o której mowa w art. 23a, lub ratę podatku.
W myśl art. 53 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę przy czym regułę tę stosuje się również do nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek w części przekraczającej wysokość podatku należnego za okres rozliczeniowy.
Co istotne, odsetki za zwłokę są naliczane do dnia zapłaty podatku, włącznie z tym dniem (zob. § 4 ust. 1 pkt 1 i 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. U. z 2005 r. nr 165, poz. 1372 ze zm.), a w przypadku nieuregulowanych w terminie płatności w całości lub w części zaliczek na podatek dochodowy – do dnia złożenia zeznania podatkowego za rok podatkowy lub inny okres rozliczeniowy, zaś w przypadku niezłożenia zeznania w terminie, na ostatni dzień terminu złożenia zeznania.
Z powyższych regulacji wynika, że naliczanie odsetek od niezapłaconej w terminie płatności zaliczki na podatek, jako zaległości podatkowej w rozumieniu art. 51 § 2 i art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, obejmuje czas najdalej do upływu roku podatkowego, w którym powstał obowiązek zapłaty zaliczki. Natomiast naliczanie odsetek za czas po upływie roku podatkowego, w którym powstał obowiązek zapłaty zaliczki, jest poddane reżimowi art. 53 § 2 tej ustawy, który nakazuje stosować jej art. 53 § 1. Chodzi w tym przypadku już nie ściśle o zaległość podatkową, ale o nieuregulowaną w terminie płatności zaliczkę na podatek w części przekraczającej wysokość podatku należnego za rok podatkowy. Ta ostatnia sytuacja nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie, jednak zaistniał przypadek, o którym mowa w zdaniu wcześniejszym, o czym trafnie orzekł organ w zaskarżonym postanowieniu.
Sąd stoi na stanowisku, że w przypadku takim jak w rozpoznawanej sprawie, nieuiszczona w terminie płatności zaliczka staje się zaległością podatkową, a od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę. W związku z tym, że obowiązek wpłaty zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych dotyczy poszczególnych miesięcy, to każda niezapłacona zaliczka staje się odrębną zaległością podatkową. Zaległość ta istnieje do czasu jej rozliczenia w zeznaniu rocznym. Wówczas miesięczne zobowiązania z tytułu zaliczek na podatek ulegają konwersji w roczne zobowiązanie podatkowe i od tego czasu organ podatkowy nie może już domagać się od podatnika zapłaty zaliczek na podatek, lecz samego podatku. Może jednak organ domagać się zapłaty odsetek od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy: 1) do dnia złożenia zeznania podatkowego lub upływu terminu do jego złożenia oraz (według odrębnego reżimu, który nie dotyczy tej sprawy) 2) do dnia zapłaty od części przekraczającej wysokość podatku należnego za okres rozliczeniowy. W rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja, o której mowy w w/w punkcie 1.
Mając na uwadze powyższe należało podzielić stanowisko organu co do tego, że egzekwowany obowiązek – wbrew zarzutom skargi – istnieje, stąd jako niezasadne ocenił Sąd zarzuty skargi naruszenia w/w przepisów ustaw, a w konsekwencji naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI