I SA 2733/03

I SA 2733/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch /sprawozdawca/
Elżbieta Lenart /przewodniczący/
Maria Tarnowska
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2005 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2003 r., nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA 2733/03
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania T. K. i A. W. utrzymało w mocy decyzję nr [...] Prezydenta m. W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. odmawiającą przekształcenia w prawo własności - prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy [...] [...], przysługującego A. W. oraz T. K.
Jak wynika z uzasadnień powołanych decyzji organy ustaliły następujący stan faktyczny sprawy:
A. W., Z. K. i T. K. złożyli w dniu [...] marca 1999 r. wniosek o przekształcenie w prawo własności - prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości położonej w W. przy [...] [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...].
Grunt przedmiotowej nieruchomości pozostaje we współużytkowaniu wieczystym osób fizycznych – A W. i T. K. do [...] części oraz osoby prawnej Spółki z o.o. "[...]" do [...] części.
Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. Prezydent m. W. odmówił uwzględnienia wniosku mając na względzie, iż przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U.z 1999 r. Nr 65, poz. 46 ze zm.) stosuje się tylko w stosunku do osób fizycznych, natomiast przedmiotowa nieruchomość pozostaje we współużytkowaniu wieczystym osób fizycznych i osoby prawnej. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 5 ustawy nie można było przekształcić prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tylko do części nieruchomości, bowiem przekształcenie mogło dotyczyć tylko całej nieruchomości gruntowej. Od decyzji Prezydenta m. W. T. K. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., które decyzją z dnia [...] października 1999 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Na skutek skargi wniesionej przez Z. K. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 lutego 2001 r. sygn. akt I SA 2215/99 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 1999 r. oraz decyzję Prezydenta m. W. z dnia [...] czerwca 1999 r. wskazując, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2000 r. K.10/2000 orzekł, że art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. jest niezgodny z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co w konsekwencji oznacza, że z dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego tj. z dniem 20 grudnia 2000 r. przepis ten utracił moc obowiązującą.
W wyniku ponownego rozpoznania wniosku o przekształcenie Prezydent m. W. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. ponownie odmówił przekształcenia w prawo własności - prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy [...] [...] przysługującego A. W. oraz T. K. Z. K. zmarła w dniu [...] grudnia 2002 r. i na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] lutego 2003 r. sygn. akt [...] spadek po zmarłej nabyli A. W. i T. K. każde z nich w 1/2 częściach. Organ zważył, że jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. przepisy o przekształceniu dotyczą wyłącznie osób fizycznych. Jeśli chodzi zaś o przedmiotową nieruchomość, to jej współużytkownikami wieczystymi są zarówno osoby fizyczne jak i osoba prawna. W sytuacji gdy do gruntu ustanowione jest prawo użytkowania wieczystego w formie niepodzielnych udziałów, przekształcenie tego prawa w prawo własności może nastąpić jedynie przy jednoczesnym przekształceniu wszystkich istniejących udziałów w użytkowaniu wieczystym. Przekształcenie tylko jednego udziału skutkowałoby tym, że pozostali współużytkownicy wieczyści posiadaliby swoje prawo użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym własność osoby fizycznej, co nie jest dopuszczalne w świetle art. 232 kc.
Od powyższej decyzji odwołali się A. W. oraz T. K. podnosząc, że już raz Naczelny Sąd Administracyjny uchylił odmowne decyzje organów obu instancji w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 grudnia 2002 r. W tej sytuacji decyzja Prezydenta m. W. uzasadniająca odmowę sprzecznością z art. 232 kc jest wadliwa. Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem, że uwłaszczenie jednego współużytkownika wieczystego nie może być uwarunkowane sytuacją prawną ani faktyczną pozostałych. Gmina władna jest przekształcić we własność także prawo użytkowania wieczystego osoby prawnej usuwając w ten sposób przeszkodę uniemożliwiającą uwzględnienie wniosku odwołujących się.
Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zważyło, że do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego ukształtowanego jako współużytkowanie wieczyste w prawo własności może dojść, jeżeli spełnione są dwie przesłanki określone w art. 2 ust. 5 ustawy, a mianowicie: wniosek złożą wszyscy współużytkownicy wieczyści do dnia 31 października 2002 r., przy czym w razie braku zgody stosuje się art. 199 kc, oraz wszyscy współużytkownicy wieczyści nabyli prawo użytkowania wieczystego do dnia 31 października 1998 r. Przepis ten nie utracił mocy obowiązującej wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 grudnia 2000 r. K.10/2000. Natomiast wskutek nowelizacji ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności dokonanej ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. (Dz. U. Nr 72, poz. 749) dodano w art. 1 ust. 5 ustawy - pkt 2a ustanawiający wymóg, aby wszyscy użytkownicy wieczyści nabyli prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zgodnie z ust. 2. Przepis ten przesądza, iż nie może zostać przekształcone w prawo własności prawo współużytkowania wieczystego osoby fizycznej w sytuacji, gdy pozostałym współużytkownikiem wieczystym jest osoba prawna, bowiem nie podlega ona przepisom ustawy.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli A. W. oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skarg stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), postanowieniem z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt I SA 2734/03 odrzucił skargę A. W. z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia.
T. K. we wniesionej przez siebie skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 grudnia 2000 r. K.10/2000, w którym przyjęto zasadę, iż uwłaszczenie jednego współużytkownika wieczystego nie może być warunkowane sytuacją prawną ani faktyczną pozostałych. Skarżący twierdzi, iż gdyby nawet nie było wyroku Trybunału Konstytucyjnego, to i tak Gmina byłaby władna wypełnić nałożony na nią ustawą uwłaszczeniową obowiązek, przekształcając z własnej inicjatywy we własność prawo użytkowania wieczystego osoby prawnej nie podlegającej przepisom tej ustawy. Usunęłoby to rzekomą przeszkodę w postaci współistnienia na jednym gruncie własności prywatnej i wieczystego użytkowania gruntu gminnego i otworzyło drogę do załatwienia wniosku. Decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skarżący zarzucił naruszenie art. 32 Konstytucji RP przez różnicowanie uprawnień obywateli w zależności od zdarzeń wywołanych działaniami organów państwa, na które nie mieli oni wpływu. W świetle konstytucyjnej zasady równości nie może stanowić przeszkody przepis art. 232 kc, z którego zresztą nie wynika, że chodzi w nim o własność fizycznie wyodrębnioną i że nie dopuszcza on własności w idealnej części. W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja pozostaje także w sprzeczności z zasadą państwa prawa, gdyż mimo wyrządzenia obywatelowi jednej krzywdy w postaci sprzedaży mieszkań dopuszcza drugą przez odmowę przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Ponadto skarżący uważa, iż do rozpoznania wniosku o przekształcenie właściwym był stan prawny obowiązujący w dniu wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku uchylającego wcześniejszą decyzję odmowną, a nie stan prawny będący wynikiem późniejszej zmiany ustawy. Błędny jest pogląd, jakoby Gmina nie była władna zadysponować swoim mieniem w taki sposób, aby nieodpłatnie przekształcić także prawo współużytkowania wieczystego przysługującego spółce i w ten sposób usunąć przeszkodę w załatwieniu wniosku skarżącego. Takie działanie spotkałoby się z pewnością z aprobatą spółki, a w wyniku takiego przekształcenia nie istniałaby w ogóle własność Gminy. Gmina w tej sprawie nie powinna kierować się zasadami rynku lecz uwzględnić słuszny interes obywateli.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Jak wyżej zaznaczono, stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa.
Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że organ administracji obowiązany jest stosować przepisy prawa obowiązującego w czasie rozstrzygania sprawy. W dniu wydania zaskarżonej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. obowiązywał stan prawny wynikający z nowelizacji ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, dokonanej powołaną wyżej ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. Zgodnie z art. 1 ust. 5 znowelizowanej ustawy jej przepisy stosuje się do osób fizycznych będących właścicielami lokali, którym przysługuje udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jako w prawie związanym z własnością tych lokali, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące warunki:
1) wniosek, o którym mowa w art. 2, złożą wszyscy współużytkownicy wieczyści do dnia 31 grudnia 2002 r., przy czym w razie braku zgody stosuje się odpowiednio art. 199 Kodeksu cywilnego (pkt 1),
2) wszyscy współużytkownicy wieczyści nabyli prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zgodnie z ust. 2 (pkt 2a).
W dniu wydania zaskarżonej decyzji grunt nieruchomości przy [...] [...] w W. był przedmiotem użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym – A. W. i T. K. w [...] części oraz osobie prawnej – "[...]" Spółka z o.o. w pozostałej części. Okoliczność ta powoduje, że przy ocenie prawa skarżącego T. K. oraz A. W. do przekształcenia przysługującego im użytkowania wieczystego w prawo własności należało uwzględnić fakt, iż pozostały współużytkownik wieczysty nie podlega przepisom ustawy, a zatem nie jest spełniona przesłanka, o której mowa w art. 1 ust. 5 pkt 2a ustawy. To oznacza, że wniosek o przekształcenie nie mógł być uwzględniony.
Sąd administracyjny nie jest właściwy do oceny zgodności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa oraz zasadą demokratycznego państwa prawnego norm ustawowych, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Drogą do takiej kontroli może być wyłącznie skarga konstytucyjna do Trybunału Konstytucyjnego.
Wobec tego, iż brak było podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.