I SA 2724/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-06-22
NSAAdministracyjneWysokawsa
komunalizacjanieruchomościustawa komunalizacyjnagminaorgan administracjidecyzja administracyjnapostępowanie nadzwyczajneprawo samorządowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dotyczącą stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1993 r. i decyzji odmawiającej stwierdzenia jej nieważności.

Gmina P. zaskarżyła decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1993 r. dotyczącej przekazania nieruchomości Związkowi Dzielnic W. oraz decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności tejże decyzji. Gmina argumentowała, że decyzja komunalizacyjna została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nieruchomość znajdowała się na jej terenie i powinna zostać skomunalizowana na jej rzecz. Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną, stwierdzając, że nieruchomość nie mogła zostać skomunalizowana na rzecz Gminy P. na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, gdyż w dniu wejścia w życie ustawy pozostawała w zarządzie Miejskich Zakładów [...] podlegających organowi stopnia wojewódzkiego, a nie podstawowego.

Skarga Gminy P. dotyczyła decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 1993 r. o nieodpłatnym przekazaniu na własność Związkowi Dzielnic W. nieruchomości położonej w P., a także decyzji Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów z 1996 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody. Gmina P. twierdziła, że decyzja komunalizacyjna została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nieruchomość znajdowała się na jej terenie i powinna zostać nabyta przez nią na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając ją za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że kryterium miejsca położenia mienia ma znaczenie przy komunalizacji opartej na art. 5 ust. 1 ustawy, jednak w tym przypadku nieruchomość w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej pozostawała w zarządzie Miejskich Zakładów [...], dla których organem założycielskim był terenowy organ administracji stopnia wojewódzkiego. W związku z tym nieruchomość ta nie mogła zostać skomunalizowana na rzecz Gminy P. na podstawie art. 5 ust. 1, lecz mogła być przekazana w trybie art. 5 ust. 4 ustawy. Sąd odrzucił również argumentację dotyczącą możliwości uwłaszczenia następcy prawnego Miejskich Zakładów [...], wskazując, że przekształcenie w zakład budżetowy spowodowało utratę bytu prawnego poprzedniej jednostki i brak możliwości nabycia praw do nieruchomości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja komunalizacyjna z 1993 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Uzasadnienie

Nieruchomość w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej pozostawała w zarządzie Miejskich Zakładów [...], dla których organem założycielskim był terenowy organ administracji stopnia wojewódzkiego. W związku z tym nieruchomość ta nie mogła zostać skomunalizowana na rzecz Gminy P. na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy, lecz mogła być przekazana w trybie art. 5 ust. 4 ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. art. 5 § ust. 4

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Dotyczy przekazania na rzecz gminy mienia ogólnonarodowego innego niż wymienione w ust. 1-3, jeśli jest związane z realizacją zadań gminy. W tym przypadku nieruchomość mogła być przekazana w tym trybie.

Pomocnicze

Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Dotyczy mienia należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego oraz przedsiębiorstw, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom. W przypadku tej nieruchomości nie miał zastosowania, gdyż była w zarządzie Miejskich Zakładów [...] podlegających organowi stopnia wojewódzkiego.

Dz. U. Nr 34, poz. 200 art. 40 § ust. 2

Ustawa z dnia 18 maja 1990 r. o ustroju samorządu miasta stołecznego Warszawy

Dz. U. Nr 153, poz. 1271 art. 97 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje przejście spraw do Wojewódzkich Sądów Administracyjnych po reformie sądownictwa administracyjnego.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (rażące naruszenie prawa).

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm. art. 2 § ust. 1-3

Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Dotyczy nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntów Skarbu Państwa i własności budynków przez państwowe osoby prawne. Nie miał zastosowania do Miejskich Zakładów [...] z uwagi na ich przekształcenie.

Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm. art. 2a

Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Dotyczy nabycia uprawnień przez komunalne osoby prawne. Wymaga istnienia osoby prawnej w określonych datach.

Dz. U. Nr 91, poz. 455

Ustawa z dnia 7 października 1992 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ze zm.

Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej

Dz. U. Nr 155, poz. 1014 ze zm.

Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej pozostawała w zarządzie Miejskich Zakładów [...], dla których organem założycielskim był terenowy organ administracji stopnia wojewódzkiego, co wykluczało komunalizację na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy. Miejskie Zakłady [...] przestały istnieć w wyniku przekształcenia w zakład budżetowy przed wejściem w życie przepisów umożliwiających uwłaszczenie, co uniemożliwiło nabycie praw do nieruchomości przez następcy prawnego.

Odrzucone argumenty

Decyzja komunalizacyjna z 1993 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nieruchomość znajdowała się na terenie Gminy P. i powinna zostać skomunalizowana na jej rzecz na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy. Władztwo 'imperium' przysługujące terenowemu organowi stopnia podstawowego (Naczelnikowi Miasta P.) powinno skutkować komunalizacją na rzecz Gminy P. Miejskie Zakłady [...] miały trwały tytuł prawny do nieruchomości, a ich następca prawny (zakład budżetowy) nabył prawa do nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

nie można podzielić poglądu skarżącej, że decyzja komunalizacyjna z 1993 r., jak również decyzja odmawiająca stwierdzenia jej nieważności z 1996 r. w sposób rażący naruszają przepisy prawa dokonywanie różnicowania rodzajów władań na wspomniane 'imperium' i 'dominium' nie miało by w ogóle racji bytu mienie pozostające w dniu 27 maja 1990r w zarządzie innej państwowej osoby prawnej niż Skarb Państwa nie podlegało komunalizacji

Skład orzekający

Monika Nowicka

przewodniczący sprawozdawca

Anna Lech

sędzia

Cezary Pryca

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy komunalizacyjnej z 1990 r., w szczególności kryteriów nabycia mienia przez gminy w zależności od jego położenia i statusu prawnego podmiotu zarządzającego nim w dniu wejścia w życie ustawy. Wyjaśnienie kwestii uwłaszczenia komunalnych osób prawnych i skutków ich przekształceń."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego z początku lat 90. i ustawy komunalizacyjnej, która została zastąpiona innymi przepisami. Niemniej, zasady interpretacji prawa i ustalania statusu prawnego mienia mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonego sporu o własność nieruchomości wynikającego z procesu komunalizacji po 1990 roku, z udziałem gminy, organów administracji państwowej i związku dzielnic. Pokazuje to zawiłości prawne związane z transformacją ustrojową.

Kto odziedziczył majątek po PRL? Zawiłości komunalizacji nieruchomości po 1990 roku.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA 2724/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-06-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Lech
Cezary Pryca
Monika Nowicka /przewodniczący sprawozdawca/
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Anna Lech NSA Cezary Pryca Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi Gminy P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra – Szefa Urzędu Rady Ministrów Nr [...] z dnia [...] lutego 1996 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. nr [...] oraz stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. nr [...] w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność Związkowi Dzielnic W. nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działki nr [...] i [...] oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA 2724/02
UZASADNIENIE
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Gmina P. wnosiła o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2002 r. nr [...] znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] znak: [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. nr [...] w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność Związku Dzielnic W. nieruchomości położonej w mieście P. pomiędzy ulicami [...],[...] i [...], oznaczoną jako działki nr [...] i [...], w obrębie nr [...], o powierzchni [...] m kw. oraz decyzji Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia [...] lutego 1996 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności w/w decyzji Wojewody [...] nr [...].
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsza skarga stała się – na zasadzie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Wojewoda [...], działając na podstawie przepisu art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. ) oraz art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 18 maja 1990 r. o ustroju samorządu miasta stołecznego Warszawy ( Dz. U. Nr 34, poz. 200 ), decyzją z dnia [...] grudnia 1993 r. nr [...] orzekł o nieodpłatnym przekazaniu na rzecz Związku Dzielnic W.własności nieruchomości położonej w P.iędzy ulicami [...],[...] i [...], oznaczonej jako działki nr [...] i [...] z obrębu [...], o powierzchni [...] m kw.
W uzasadnieniu powyższej decyzji komunalizacyjnej Wojewoda wskazał, że ponieważ nieruchomość ta położona była poza granicami administracyjnymi W. ogła być ona przekazana jedynie "uznaniowo". Uwzględniając zaś wniosek Związku Dzielnic W.z dnia 28 października 1992 r. organ wziął pod uwagę, że na przedmiotowej nieruchomości zlokalizowana była zajezdnia [...] i podstacja trakcyjna Miejskich Zakładów [...]( stanowiąca ważne ogniwo w obsłudze komunikacji miejskiej [...]) a zatem przekazanie tej nieruchomości na rzecz Związku umożliwiało zakładowi użyteczności publicznej prawidłowe funkcjonowanie i sprawną obsługę mieszkańców W.raz jej okolic, w tym również mieszkańców P
Po uprawomocnieniu się decyzji komunalizacyjnej w dniu 26 października 1995 r. Burmistrz Gminy P.niósł o stwierdzenie jej nieważności. Powołując się na treść uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r. W 13/91 OTK 1992/2/37 twierdził, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa albowiem uregulowane w ustawie komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. nabycie mienia następowało nie z tytułu dotychczasowego władania nim przez podmioty określone w art. 5 ust. 1 ustawy lecz wg miejsca położenia nieruchomości tj. na rzecz gminy, na której terenie znajduje się nieruchomość.
Prawomocną decyzją z dnia [...] lutego 1996 r. nr [...] Minister-Szef Urzędu Rady Ministrów odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] ustalając, że w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej tj. w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie Miejskich Zakładów [...] w W. stosunku do których funkcję organu założycielskiego pełnił terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, o którym mowa w przepisie art. 5 ust. 2 pkt. 1 cyt. ustawy. Skoro zatem nieruchomość będąca własnością Skarbu Państwa nie należała do podmiotów określonych w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy to nie mogła stać się z mocy prawa ani mieniem Gminy P. ani mieniem gmin W. ( ponieważ jak wspomniano pozostawała poza granicami administracyjnymi tego miasta ). Mogła natomiast zostać przekazana w trybie przepisu art. 5 ust. 4 ustawy Związkowi Dzielnic W. – na jego wniosek - jako mienie ogólnonarodowe inne niż wymienione w art. 5 ust. 1-3 a związane z realizacją przez gminy W. zadań o charakterze użyteczności publicznej w zakresie transportu komunikacyjnego.
Wnioskiem z dnia 27 marca 2001 r. uzupełnionym pismem z dnia 31 października 2001 r. Gmina P. ponownie wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. nr [...] oraz wniosła również o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia [...] lutego 1996 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
W uzasadnieniu wystąpienia w szczególności ponownie stwierdzono, że decyzja ta jak również decyzja odmawiająca stwierdzenia jej nieważności rażąco naruszają prawo a konkretnie przepis art. 5 ust.1 i 4 ustawy komunalizacyjnej. Odwołując się do wyżej wymienionej uchwały Trybunału Konstytucyjnego i posługując się zaczerpniętą z niej terminologią wskazano, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, położonej na terenie Gminy P., uprawnienia z tytułu "imperium" wykonywał były naczelnik miasta i gminy w P. Mienie Miejskich Zakładów [...] położone zatem na tym terenie nabyła z mocy prawa gmina P. Zdaniem wnioskodawcy, Związek Dzielnic W. nie mógł nabyć tego mienia ani z mocy prawa ani w trybie przekazania mienia ( art. 5 ust. 4 ustawy ), gdyż mienie to nie było mieniem ogólnonarodowym, o którym mowa w przepisie art. 5 ust. 4 ustawy.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił stwierdzenie nieważności obu objętych wnioskiem decyzji.
W uzasadnieniu swego stanowiska podniósł, że będący podstawą wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego przepis art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm. ) w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 7 października 1992r . zmieniającą ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 91, poz. 455 ) z którego wynika, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, natomiast budynki, lokale i urządzenia usytuowane na tych gruntach stają się – z mocy prawa- własnością wymienionych osób prawnych ( zgodnie z art. 2a - także komunalnych osób prawnych ) nie może mieć zastosowania do wspomnianych Miejskich Zakładów [...]. Wprawdzie na dzień 5 grudnia 1990 r. Zakłady te funkcjonowały jako komunalna osoba prawna ( przedsiębiorstwo użyteczności publicznej ), jednakże przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 października 1992 r. utraciły swój prawny byt, gdyż uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 1991 r. Rada Miasta W. dokonała wyboru dla Zakładów tych nowej formy organizacyjno-prawnej w postaci zakładu budżetowego a następnie uchwałą nr [...] zmienioną uchwała nr [...] z dnia czerwca 1991 r. zadecydowała o przekształceniu z dniem 1 czerwca 1991 r. przedsiębiorstwa komunalnego Miejskie Zakłady [...] w zakład budżetowy pod tą samą nazwą. Aktualnie zaś jednostka ta nosi nazwę Miejskie Zakłady [...] i jest nadal zakładem budżetowym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej ( Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ze zm.) i ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych ( Dz. U. Nr 155, poz. 1014 ze zm. ).
Ponadto organ nie zgodził z opinią zawarta we wniosku, iż Wojewoda [...] powinien skomunalizować sporną nieruchomość w trybie przepisu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej albowiem – jak twierdził wnioskodawca – " ustawodawca zadeklarował nabycie z mocy prawa mienia przez jednostki samorządu gminnego przyjmując, w pierwszym rzędzie, prymat położenia na terytorium danej gminy stwierdzając, iż ponieważ przedmiotowa nieruchomość znajduje się w województwie objętym inną regulacją a mianowicie art. 5 ust. 2 ustawy zaś przepis art. 5 ust. 1 ustawy ma zastosowanie tylko do mienia należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji stopnia podstawowego oraz przedsiębiorstw (...), zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom, podczas gdy Miejskie Zakłady [...] w W. w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej podporządkowane były terenowemu organowi administracji stopnia wojewódzkiego ( a nie podstawowego ), pogląd prezentowany przez wnioskodawcę nie był zasadny.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Gmina P. podniosła, że decyzja organu z dnia [...] czerwca 2002 r. została wydana z pominięciem okoliczności, iż skoro Miejskie Zakłady [...] w dniu [...] grudnia 1993 r. miały uregulowany trwały tytuł prawny do spornej nieruchomości to Wojewoda [...] nie mógł przyjąć, że nieruchomość ta jest związana z realizacją zadań miasta W., gdyż decyzja taka bezprawnie pozbawiła Zakłady te prawa zarządu nieruchomością a ponadto ponieważ - w sensie imperium – nieruchomość ta należała do terenowego organu administracji stopnia podstawowego tj. Naczelnika Miasta P. ( jeśli nie nabywało jej z mocy prawa miasto W. ) to winna nabyć ją gmina P., gdyż spełniała wszystkie warunki określone w przepisie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej.
Decyzją z dnia [...] września 2002 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia dodatkowo podniósł, że stanowisko wnioskodawcy w części dotyczącej komunalizacji mienia ogólnonarodowego na rzecz gmin wg kryterium jego położenia byłoby do przyjęcia tylko wówczas, gdyby mienie to nie było w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej w zarządzie Miejskich Zakładów [...] w W.. Ustawodawca jednak wyraźnie doprecyzował w art. 5 ust. 1 pkt. 1-3 tej ustawy, iż na własność gmin z mocy prawa może przejść tylko takie mienie, które należy do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, do przedsiębiorstw państwowych dla których organy te pełnią funkcję organu założycielskiego oraz do zakładów i jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom. Inne mienie natomiast a za takie należało uznać mienie należące do przedsiębiorstwa utworzonego przez terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego w województwie warszawskim, nie podlegało - ze względu na kryterium położenia - komunalizacji w trybie przepisu art. 5 ust. 2 pkt 1-3 ustawy i mogło być przekazane na rzecz gminy, która złożyła odpowiedni wniosek i wykazała, że mienie to jest związane z realizacją jej zadań ( art. 5 ust. 4 ustawy ).
W uzasadnieniu organ powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego tj. wyrok z dnia 25 stycznia 1996 r. sygn. akt I SA 1819/94, w którym Sąd (w analogicznej sprawie ) stwierdził, że grunty położone poza granicami W., pozostające w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie przedsiębiorstwa, dla którego organem założycielskim w tym dniu był Prezydent Miasta W. – nie należały w rozumieniu przepisów komunalizacyjnych do rady narodowej względnie terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, ani też do przedsiębiorstwa lub zakładu, dla których wymieniony organ pełnił funkcję organu założycielskiego stwierdził, że cytowana ustawa nie daje Wojewodzie żadnych podstaw zarówno do wydania decyzji stwierdzającej, że przedmiotowa nieruchomość stała się z mocy prawa mieniem W., jak i stwierdzającej, że stała się ona z mocy prawa mieniem Gminy P.
Ponadto organ przywołując uchwałę Sadu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1995. sygn. akt III AZP 10/94 ( OSNAP 1995/9/103 ) nie podzielił także stanowiska wnioskodawcy zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w części dotyczącej uwłaszczenia przedsiębiorstwa komunalnego "Miejskie Zakłady [...]" w W., przekształconego z dniem 1 czerwca 1991 r. w zakład budżetowy, gdyż przepis art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nakazujący stosować odpowiednio znowelizowane przepisy art. 2 ust. 1-3, stworzył nowe uprawnienia dla komunalnych osób prawnych, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj dniem 24 grudnia 1992 r. takich uprawnień nie miały. Komunalne osoby prawne uprawnienia takie mogły bowiem nabyć, jeśli istniały w dniu wejścia w życie ustawy i w chwili powstania prawa miały zdolność nabycia tego prawa. Zatem poza warunkiem, że grunty, budynki i urządzenia musiały w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawać w zarządzie komunalnej osoby prawnej, dla nabycia przez nią uprawnień wynikających z ustawy, komunalna osoba prawna musiała istnieć zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r. jak i w dniu 24 grudnia 1992 r. Skoro nabycie praw następuje z dniem 24 grudnia 1992 r. z mocą wsteczną obowiązującą od dnia 5 grudnia 1990 r. to jeśli tego rodzaju osoba istniała w dacie wcześniejszej, ale przed datą późniejszą przestała już istnieć to, z chwilą utraty osobowości prawnej utraciła ona zdolność nabywania prawa.
W skardze do Sądu skarżąca Gmina wniosła o uchylenie powyższej decyzji zarzucając jej rażące naruszenie przepisu art. 7, 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 5 ust. 4 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz pracownikach samorządowych.
Zdaniem skarżącej skoro przedmiotowa nieruchomość pozostawała w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie Miejskich Zakładów [...] w W., które następnie zostały z dniem 1 czerwca 1991 r. przekształcone w zakład budżetowy, to zakład ten jako następca prawny poprzednich Zakładów nabył wszelkie przysługujące im prawa w tym także prawo zarządu do działek nr [...] i [...] w P. a także budynków i urządzeń znajdujących się na tych działkach.
Powyższe oznaczało - zdaniem skarżącej - że działki te nie mogły być przedmiotem komunalizacji na podstawie przepisu art. 5 ust. 4 cytowanej ustawy a ponieważ mienie to należało "w sensie imperium" do terenowego organu stopnia podstawowego – Naczelnika miasta P. i nie nabywało go W., nabywała je Gmina P. na zasadzie przepisu art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy komunalizacyjnej. W tych warunkach skarżąca wywodziła, że sporna nieruchomość nie stanowiła innego mienia niż wymienione w przepisie art. 5 ust. 1 pkt 1-3 ustawy a wobec tego art. 5 ust. 4 nie mógł mieć do niej zastosowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należy uznać za nieuzasadnioną i z tego powodu podlegała oddaleniu.
Analiza materiału dowodowego wskazuje, że argumenty, na które powoływała się skarżąca w tej jak i innych sprawach ulegały pewnej zmianie i ewolucji, w konsekwencji sprowadzając się do wyżej przytoczonych zarzutów zawartych w przedmiotowej skardze. Niezależnie jednak od podnoszonej argumentacji jednoznaczną intencją skarżącej było doprowadzenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. nr [...].
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że decyzja ta nie została zaskarżona i uprawomocniła się. Podejmowane przez Gminę P. - już w trybach nadzwyczajnych - kolejne nieudane próby wzruszenia jej mają tę, z punktu widzenia skarżącej, słabą stronę, że inne przesłanki brane są pod uwagę w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym a inne przesłanki mają znaczenie w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym. W tym ostatnim bowiem postępowaniu przedmiotem oceny organu są kwestie czysto prawne, rozstrzygane w oparciu o zasady kasacyjne.
Skarga w przedmiotowej sprawie dotyczyła decyzji rozstrzygającej o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w postępowaniu komunalizacyjnym ( zwyczajnym ) oraz decyzji wydanej w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, czyli wydanej w trybie nadzwyczajnym.
Podnoszone argumenty na poparcie aktualnego wniosku w części dotyczacej ztwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, aczkolwiek bardzo zbliżone do argumentacji podnoszonej w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji przez Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 1996 r. nr [...] były jednak nieco szersze niż poprzednio a ponadto ponieważ brak przesłanki nieważności decyzji jest podstawą do wydania decyzji o odmowie stwierdzenia jej nieważności a nie uzasadnia odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego, Sąd uznał, że wydane w niniejszym postępowaniu decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji były prawidłowe pod względem proceduralnym.
W ocenie Sądu decyzje te były także zasadne pod względem merytorycznym. Nie można bowiem podzielić poglądu skarżącej, że decyzja komunalizacyjna z 1993 r., jak również decyzja odmawiająca stwierdzenia jej nieważności z 1996 r. w sposób rażący naruszają przepisy prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Należy podzielić pogląd, że w przypadku komunalizacji kryterium miejsca położenia mienia ma zasadnicze znaczenie, ale jedynie w przypadku komunalizacji opartej na zasadzie przepisu art. 5 ust. 1 . W niniejszej zaś sprawie podstawą wydania decyzji komunalizacyjnej nie mógł być w/w przepis, gdyż sporna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. pozostawała w zarządzie Miejskich Zakładów [...] dla których organem założycielskim był terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego.
Nie można przy tym zaakceptować stanowiska, że przepis art. 5 ust. 1 powinien - pomimo wszystko - stanowić podstawę do stwierdzenia komunalizacji w/w nieruchomości na rzecz Gminy P. z tego powodu, że grunt ten znajdował się na jej terenie a w związku z tym władztwo nad nim, określone w powołanej wyżej uchwale Trybunału Konstytucyjnego mianem "imperium" przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. Naczelnikowi Gminy P. – jako terenowemu organowi administracji państwowej. W takim bowiem przypadku dokonywanie różnicowania rodzajów władań na wspomniane "imperium" i "dominium" nie miało by w ogóle racji bytu, gdyż przyjmując niejako nadrzędność władztwa rozumianego pod pojęciem "imperium" należało by za każdym razem orzekać o komunalizacji mienia na rzecz tej gminy na terenie której znajduje się konkretny grunt, niezależnie od uprawnień do niego innych podmiotów. W tym kontekście bowiem zawsze można by było twierdzić, iż każda nieruchomość stanowiąca w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa stanowi mienie określone w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, gdyż zawsze w stosunku do takiej nieruchomości przysługiwało władztwo określane pojęciem "imperium" odpowiedniemu terenowemu organowi władzy państwowej stopnia podstawowego.
Sąd w tym składzie podziela utrwalony już w orzecznictwie pogląd, że mienie pozostające w dniu 27 maja 1990r w zarządzie innej państwowej osoby prawnej niż Skarb Państwa nie podlegało komunalizacji, gdyż nie należało – w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej – do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Przedmiotowa zatem nieruchomość stanowiła mienie inne niż wymienione w przepisach art. 5 ust 1-3 i mogła stanowić przedmiot decyzji o jej przekazaniu w trybie przepisu art. 5 ust. 4 w/w ustawy.
Argument, że Miejskie Zakłady [...] mając tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości mogły z niej korzystać bez potrzeby przekazania jej Związkowi Dzielnic W. jest argumentem, który mógłby być brany pod uwagę, ale w postępowaniu odwoławczym od decyzji Wojewody [...] z 1993 r. ma bowiem charakter merytoryczny natomiast nie może świadczyć, iż podjęcie takiej decyzji skutkowało rażącym naruszeniem prawa.
Za niezasadne Sąd uznał także wywody zawarte w skardze a dotyczące możliwości uwłaszczenia spornym gruntem jednostki będącej następcą Miejskich Zakładów [...]. Podzielając pogląd wyrażony w powołanej wyżej uchwale Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1995 r., iż komunalna osoba prawna nabywa uprawnienia przysługujące jej na zasadzie przepisu art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) pod warunkiem, iż istniała zarówno w dacie 5 grudnia 1990r. jak i w dniu 23 grudnia 1992 r. tj dniu wejścia w życie w/w ustawy stwarzającej co do zasady możliwość uwłaszczenia osoby prawnej komunalnej, Sąd uznał, iż ponieważ w niniejszej sprawie Miejskie Zakłady [...] stając się zakładem budżetowym przestały istnieć w dniu w dniu 1 czerwca 1991 r., nie nabyły określonych uprawnień i takich praw nie nabył także zakład budżetowy.
W tej sytuacji stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy został zgromadzony wyczerpująco i uznając, że w świetle jego nie można postawić zarzutu organowi rażącego naruszenia prawa Sąd – z mocy przepisu art. 151 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI