I SA 2714/02

I SA 2714/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-06-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Lech /sprawozdawca/
Cezary Pryca
Monika Nowicka /przewodniczący/
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Cezary Pryca NSA Anna Lech (spr) Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002 r., 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz Przedsiębiorstwa [...] z siedzibą w W. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA 2714/02
UZASADNIENIE
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] września 2002 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 r., nr [...].
W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast przedstawił następujący stan sprawy: decyzją z dnia [...] września 2001r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...] r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1969 r., nr [...] i utrzymującej ją w mocy decyzji Komisji Odwoławczej Do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 1979 r., nr [...] dotyczących wywłaszczenia części nieruchomości położonej w W. przy [...] i ul. [...] oznaczonej jako S. Rep. Hip. [...] daw. [...] Zd. Nr [...] oraz ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Decyzją z dnia [...] lipca 2002r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po rozpatrzeniu wniosku radcy prawnego A. K. pełnomocnika Przedsiębiorstwa [...] W. odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 r. W uzasadnieniu stwierdzono, że brak jest podstaw prawnych do wznowienia w trybie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy wnioskodawca nie posiada przymiotu strony w sprawie.
Wnioskiem z dnia 14 sierpnia 2002 r. radca prawny A. K. pełnomocnik Przedsiębiorstwa [...] W. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. Wnioskodawca zarzucił organowi centralnemu, iż w sposób arbitralny ograniczył krąg podmiotów uczestniczących w postępowaniu, a ponadto wskazał, że interes prawny Przedsiębiorstwa [...] W. do występowania jako strona w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] września 2001 r. wynika z treści przepisu art. 207 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że z treści wniosku z dnia 14 sierpnia 2002 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. wynika, że w przekonaniu wnioskodawcy w sprawie zachodzi przesłanka wznowienia wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, w którym wskazano, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Błędne jest przy tym twierdzenie wnioskodawcy, że organ centralny w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] września 2001 r. ograniczył w sposób arbitralny krąg stron, gdyż stosownie do obowiązującego prawa status strony nie wynika ani z uznania danego podmiotu za stronę przez organ administracyjny, ani tym bardziej z interesu faktycznego wnioskodawcy, ale z przepisów prawa materialnego ustanawiających prawa lub obowiązki.
Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Tym samym brak jest podstaw prawnych, aby wywodzić istnienie interesu prawnego strony z samej treści przepisu art. 207 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46 poz. 543, ze zm.), który przewiduje jedynie możliwość wystąpienia z określonym roszczeniem, nie przyznaje natomiast prawa rzeczowego do nieruchomości. Dokumentem przyznającym takie prawo są w świetle obowiązującego prawa jedynie: akt notarialny, decyzja administracyjna lub orzeczenie sądu.
Nie stanowi takiego dokumentu ani zawiadomienie nr [...] o ustaleniu opłaty rocznej, ani też kolejne wnioski z dnia 17 października 1994r, z dnia 15 listopada 1996 r. i z dnia 21 listopada 1996 r. o oddanie przedmiotowych gruntów w użytkowanie wieczyste, tym bardziej, że z treści kserokopii kolejnego wniosku z dnia 26 listopada 1998 r. wynika, że postępowanie uwłaszczeniowe nie zostało zakończone.
Ponadto pismem z dnia 5 lipca 2002r. nr [...] Zastępca Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa i Przekształceń Własnościowych [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. poinformował, że według stanu prawnego w dniu 27 maja 1990 r. Przedsiębiorstwo nie legitymuje się zarządem prawnym do przedmiotowego gruntu. W piśmie tym wskazano także, że w odniesieniu do nieruchomości przy ul. [...] wniosek komunalizacyjny zostanie złożony przez Gminę W.
Również sam wnioskodawca wznowienia w piśmie z dnia 14 sierpnia 2002 r. stwierdza, że stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych uniemożliwiło dokonanie po dniu 11 września 2001 r. komunalizację oraz jakiekolwiek uwłaszczenie w stosunku do spornej nieruchomości, gdyż formalnie nie należ ona już do zasobów publicznych.
Przedsiębiorstwo [...] W. nie przedstawiło zatem w toku postępowania administracyjnego dokumentu potwierdzającego fakt nabycia przez nie praw rzeczowych do nieruchomości objętej zakończonym postępowaniem nadzorczym, gdyż dokument taki do tej pory nie został wydany. Brak takiego dokumentu, a także fakt, że z udzielonych w pismach przez organy administracyjne wyjaśnień nie tylko jednoznacznie wynika, że w odniesieniu do Przedsiębiorstwa [...] W. nie została wydana decyzja o stwierdzeniu nabycia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, ale ponadto Przedsiębiorstwo nie posiada do gruntu prawa zarządu, obligowało organ centralny do stwierdzenia w decyzji z dnia [...] lipca 2002 r., że występujące z wnioskiem Przedsiębiorstwo nie wykazało przymiotu strony w zakończonym decyzją z dnia [...] września 2001 r. postępowaniu nadzorczym.
Nie ma zatem podstaw prawnych do wznowienia w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy wnioskodawca nie posiada przymiotu strony w sprawie.
Na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2002 r. złożyło skargę Przedsiębiorstwo [...] zwane dalej "Przedsiębiorstwem" z siedzibą w W. i wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002 r. z powodu rażącego naruszenia prawa.
W uzasadnieniu skargi Przedsiębiorstwo podniosło, że od wielu lat jest dysponentem znacznej części nieruchomości będącej przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności, a bez własnej winy nie brało udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wywłaszczenia części nieruchomości położonej w W. przy [...] i ulicy [...] oznaczonej jako [...] Rep.Hip. [...] dow [...] Zd. [...] oraz ustalenia odszkodowania za tą nieruchomość.
Jako dowody Przedsiębiorstwo przedstawiło kopię decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1962 r., nr [...] o ustaleniu opłaty rocznej za użytkowanie gruntu o powierzchni [...] m2 przy ulicy [...] w W., błędnie przez organ przyjętą jako "zawiadomienie". Nadto Przedsiębiorstwo poinformowało organ, że poza decyzją z 1962 r. dysponuje następującymi decyzjami:
1. Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...].07.1970 r. o ustaleniu opłaty rocznej za użytkowanie gruntu o powierzchni [...] m2 przy ul. [...];
2. Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...].03.1973 r. o ustaleniu opłaty rocznej za użytkowanie gruntu o powierzchni [...] m2 przy [...];
3. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. nr [...] z dnia [...].05.1988 r. o zmianie opłaty rocznej z tytułu zarządu terenu o powierzchni [...] m2 przy ul. [...];
4. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. nr [...] z dnia [...].05.1988 r. o zmianie opłaty rocznej z tytułu zarządu terenu o powierzchni [...] m2 przy [...].
Skarżące Przedsiębiorstwo zarzuca, że informację tę organ po prostu pominął nie czyniąc w tym względzie nawet wzmianki w uzasadnieniu decyzji z dnia [...].09.2002 r., choć trudno przyjąć, aby była ona pozbawiona znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z treści § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będących dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) wynika bowiem jednoznacznie, że dokumentami umożliwiającymi stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5.12.1990 r. użytkowania wieczystego do gruntu są m.in.: decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości (jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.) bądź decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością.
W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, odmowa przyznania Przedsiębiorstwu legitymacji strony jest pozbawiona podstaw prawnych.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Bardzo istotne znaczenie ma fakt, że w dacie wydania decyzji w niniejszej sprawie przez organ II instancji odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego ostateczna decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 r., ta ostatnia decyzja nie była prawomocna, gdyż została zaskarżona do Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2003 r. sygn. akt I SA 2802/01 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2001 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że w postępowaniu administracyjnym nie wykazano kto jest następcą prawnym wnioskującego o wywłaszczenie, a ustalenie to "może także mieć znaczenie przy ocenie zdolności podmiotów do występowania w postępowaniu administracyjnym".
Prima facie mogłoby się wydawać, iż ocena legalności działania organu administracji publicznej zakończonego zaskarżoną decyzją stała się bez - przedmiotowa po uchyleniu decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wywłaszczeniowej, gdyż nie ma przedmiotu postępowania sądowego.
Jednak sąd ocenia zgodność z prawem decyzji w dacie jej wydania to jest na [...] września 2002 r., a wtedy decyzja z dnia [...] września 2001 r. pozostawała w obrocie prawnym i była ostateczna, chociaż nie była jeszcze prawomocna.
W tej sytuacji należy ocenić, że zaskarżona decyzja winna podlegać kontroli sądowoadministarcyjnej.
Przedstawione przez skarżące Przedsiębiorstwo dokumenty dotyczące jego uprawnień do gruntu w kontekście oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z dnia 18 czerwca 2003 r. wskazują, że organ w zaskarżonej decyzji przedwcześnie przyjął, ze skarżącemu nie służy prawo strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, a zatem również wnioskowanie o wznowienie tego postępowania, gdyż kwestia następstwa prawnego poszczególnych przedsiębiorstw po byłym zjednoczeniu nie została wyjaśniona.
Uchylenie przez sąd decyzji organów obu instancji o stwierdzeniu nieważności decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu będzie miało ten skutek, ze postępowanie z wniosku byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości toczyć się będzie ponownie i w tym postępowaniu, po wyjaśnieniu kwestii następstwa prawnego, na co wskazał sąd w powołanym wyżej wyroku z dnia 18 czerwca 2003 r., należy ustalić strony postępowania.
Natomiast postępowanie administracyjne dotyczące wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] września 2001 r. która, tak jak poprzedzającą ją decyzja z dnia [...] kwietnia 2001 r. została uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2003 r., straciło swój przedmiot.
Zatem skarżącemu Przedsiębiorstwu, po umorzeniu postępowania wznowieniowego, przysługiwać będzie ponownie wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, w którym uprzednio nie brał udziału.
Organ administracji w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją nie wyjaśnił okoliczności sprawy, nie zastosował zasady oficjalności, czym naruszył przepisy art. 7, 9, 28, 77 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).