I SA/WA 1596/04

I SA/Wa 1596/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-10-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Lech
Ewa Dzbeńska
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) sędzia NSA Ewa Dzbeńska NSA Anna Lech Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2005 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza na rzecz L. C. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] kwotę 500 ( pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA/Wa 1596/04
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania L. C. oraz E. K. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. w sprawie odmowy przyznania L. C. i E. K. – następcom prawnym dawnych właścicieli hipotecznych, prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości, oznaczonej hip. [...], położonego w W. przy ul. [...], stanowiącego obecnie część nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] o pow. [...] m², utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazało, że do Kolegium wpłynęło odwołanie L. C. i E. K. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...], odmawiającej im przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości oznaczonej hip. [...], o pow. [...] m², położonego w W. przy ul. [...], stanowiącego obecnie część nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] o pow.[...] m².
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że nieruchomość przy ul. [...], objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy .
W dniu [...] sierpnia 1965 r. M. K. złożył wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości na podstawie uchwały nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m.st. Warszawy w użytkowanie wieczyste, która przewidywała 6 miesięczny termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego gruntu licząc od dnia wejścia w życie uchwały. Termin ten został, zdaniem odwołujących się dotrzymany przez M. K., gdyż złożył on wniosek w dniu 3 sierpnia 1965 r., a termin do jego złożenia upłynął w dniu 1 sierpnia, którym była niedziela.
Odwołujący podnieśli, że został spełniony warunek zawarty w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, która dawała możliwość zwrotu pewnej kategorii budynków na rzecz byłych właścicieli, jeżeli złożą oni wniosek do dnia 31 grudnia 1988 r. W opinii odwołujących się wniosek M. K. złożony w dniu 3 sierpnia 1965 r. był wnioskiem, o którym mowa w ustawie, gdyż został złożony do dnia 31 grudnia 1988 r., a ustawodawca nie określił początkowej daty składania takiego wniosku, wobec czego wniosek z 1965 r. powinien zostać uznany za złożony w trybie art. 82 wyżej wskazanej ustawy.
Rozpatrując odwołanie oraz całość sprawy organ drugiej instancji wskazał, że nieruchomość położona przy ul. [...], oznaczona hip. nr [...], objęta jest działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.
Zgodnie z wyrokiem Sądu Powiatowego dla W. Wydział [...] [...], sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 1958 r. właścicielami nieruchomości oznaczonej hip. [...] byli W. i M. K. - w częściach równych niepodzielnie, wskutek ustania ustawowej wspólności małżeńskiej.
Organ podkreślił, że objęcie gruntu przy ul. [...] przez gminę, nastąpiło w dniu 19 kwietnia 1948 r. Wniosek w trybie dekretu o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości nie został złożony. Dopiero w dniu [...] sierpnia 1965 r. (wtorek) M. K. złożył wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości powołując się na uchwałę nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r., w sprawie oddanie niektórych terenów na obszarze m.st. Warszawy w użytkowanie wieczyste, która przewidywała 6 miesięczny termin na złożenie wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego gruntu licząc od dnia wejścia w życie uchwały, to jest od dnia 1 sierpnia 1965 r.
Organ podniósł, że kolejnym aktem prawnym regulującym sprawy zwrotu nieruchomości warszawskich, objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. była ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Przepis art. 82 tej ustawy przewidywał, iż poprzedni właściciele działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, a także domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali oraz domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych lub ich następcy prawni mogą zgłosić w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie wymienionych gruntów w użytkowanie wieczyste. Zdaniem organu także w tym terminie wniosek nie został złożony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie i zebrany materiał dowodowy podniosło, że nie zachodzą w przedmiotowej sprawie przesłanki mogące być podstawą uchylenia decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Organ podkreślił, że przepisy prawa w okresie od roku 1945 do dnia 31 grudnia 1988 r. dawały kilkakrotnie możliwość byłym właścicielom lub ich następcom prawnym uzyskania prawa użytkowania wieczystego gruntów objętych dekretem z dnia 26 października 1945 r. Możliwości te nie zostały wykorzystane przez osoby uprawnione do gruntu przy ul. [...]. Wniosek złożony przez M. K. w dniu [...] sierpnia 1965 r. został złożony we wtorek. Ostatnim dniem do jego złożenia był poniedziałek [...] sierpnia.
Zdaniem organu odwoławczego, nie został również złożony wniosek w trybie art. 82 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Ponadto organ podniósł, że wniosek złożony w terminie i tak nie miałby podstaw, gdyż zgodnie z przepisami art. 82 ust. 2 tej ustawy mógłby być skuteczny, jeżeli działka gruntu zabudowana była wcześniej domami mieszkalnymi. Przedmiotowa działka przy ul. [...] w dniu wejścia w życie dekretu z 1945 r. była zabudowana budynkami produkcyjnymi.
Ponadto organ drugiej instancji podniósł, że własność nieruchomości przy ul. [...] została w 1997 r. przeniesiona na rzecz "[...]" Spółka z o.o. w W., w związku z czym [...] nie jest jej właścicielem.
Skargę na powyższą decyzję w terminie złożyła L. C. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wskazała, że M. K. złożył wniosek dekretowy w dniu 3 sierpnia 1965 r. w trybie uchwały nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m.st. Warszawy w użytkowanie wieczyste (M. P. Nr 6, poz. 16).
Skarżąca podniosła, że ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127) także przewidywała zwrot pewnej kategorii budynków na rzecz byłych właścicieli lub ich następców prawnych wraz z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego do gruntu, na którym one się znajdują.
Przepis art. 82 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy dotyczył domów jednorodzinnych, małych domów mieszkalnych, domów, w których liczba izb nie przekracza 20, a także domów, w których przed dniem 21 listopada 1945 r., to jest przed wejściem w życie powołanego dekretu, została wyodrębniona własność poszczególnych lokali oraz domów, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych. Prawo to zostało ograniczone jedynie do dawnych właścicieli lub ich następców prawnych, którzy złożyli wniosek o zwrot nieruchomości w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. Wzmiankowany przepis ustawy nie mówi natomiast, iż wniosek ten miałby być złożony po dniu 1 sierpnia 1985 r.
Skarżąca podkreśliła, że skoro wniosek M. K. był złożony w czasie obowiązywania uchwały i skoro nie został jeszcze rozpoznany, a nadto odpowiada treścią wnioskowi, o którym mowa w art. 82 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, to organ winien go rozpatrzyć, zwłaszcza wobec faktu, iż grunt oznaczony nr hip. [...], przy ul. [...] zabudowany jest między innymi budynkami administracyjno-mieszkalnymi (informacja zawarta w piśmie Urzędu [...] Gmina [...] Wydziału Architektury, Urbanistyki i Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] – "informacja urbanistyczna" – w aktach sprawy). Na dowód mieszkalnego przeznaczenia budynku znajdującego się na przedmiotowym gruncie skarżąca złożyła kopie z księgi meldunkowej budynku i podniosła, że widnieją na niej wpisy i opłaty meldunkowe jego mieszkańców.
Odnośnie twierdzenia organu, że wniosek M. K. o ustanowienie wieczystego użytkowania wniesiono po terminie wyznaczonym przez uchwałę nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. skarżąca wskazała, iż termin do złożenia wniosku upłynął w dniu 1 sierpnia 1965 r. i przypadał na niedzielę, a wnioskodawca złożył wniosek w pierwszym dniu pracy urzędu, po dniu wolnym od pracy.
Skarżąca dodała, że Gmina wiedząc o roszczeniach następców prawnych byłych właścicieli do przedmiotowej nieruchomości nie powinna dokonywać rozporządzenia gruntem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Organ wskazał, że wniosek M. K. złożony w trybie uchwały nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. nie został złożony w terminie. Termin ten upłynął 1 sierpnia 1965 r., to jest w niedzielę. Wniosek mógł być skutecznie złożony do końca 2 sierpnia 1965 r. w poniedziałek (tj. pierwszy dzień pracy urzędu). M. K. złożył wniosek we wtorek [...] sierpnia 1965 r., czyli po terminie.
Odnosząc się do zarzutu, że skoro wniosek z dnia [...] sierpnia 1965 r. nie został rozpatrzony na podstawie uchwały nr 11 Rady Ministrów, to powinien zostać potraktowany jako wniosek o zwrot nieruchomości na podstawie art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, organ wskazał, że zarzut ten jest niezasadny. Przepis art. 82 ust. 2 tej ustawy dotyczył działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, a także domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali oraz domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych.
Działka przy ul. [...] w dniu wejścia w życie dekretu z 1945 r. była zabudowana budynkami produkcyjnymi. Nawet jeżeli przyjąć, iż na terenie produkcyjnym znajdował się budynek administracyjno-mieszkalny, to trudno uznać, iż był to dom spełniający wymagania, o których mowa w art. 82 ust. 2 ustawy.
Odnosząc się do możliwości przyznania na rzez osób skarżących prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. [...] organ wskazał, iż własność tej nieruchomości została w 1997 r. przeniesiona na rzecz "[...]" Spółka z o.o. w W., w związku z czym [...] nie jest już jej właścicielem i tym samym stroną w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 61 § 4 kpa organ administracji publicznej ma obowiązek
zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Z kolei o tym, kto jest stroną postępowania stanowi przepis art. 28 kpa. Organ administracji publicznej obowiązany jest więc z urzędu ustalić, kto w danej sprawie ma interes prawny lub obowiązek.
Wszczynając postępowanie na wniosek strony organ administracji nie może tylko jej gwarantować udziału, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne podmioty.
Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji, nieruchomość będącą przedmiotem postępowania została w 1997 r. zbyta na rzecz "[...]" Spółka z o.o. w W. Potwierdza tę okoliczność znajdująca się w aktach administracyjnych umowa przeniesienia własności nieruchomości, sporządzona w formie aktu notarialnego z dnia 8 kwietnia 1997 r., zawarta pomiędzy Prezydentem W. a Spółką "[...]" oraz zawiadomienie Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. o wpisie prawa własności do księgi wieczystej nr [...].
Niewątpliwie właściciel nieruchomości ma interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa, w uczestniczeniu w postępowaniu administracyjnym w sprawie dotyczącej tej nieruchomości.
Spółka "[...]" nie brała udziału w postępowaniu przed organem drugiej instancji.
Z kolei z akt postępowania przed organem pierwszej instancji nie wynika, aby była ona zawiadomiona w trybie art. 61 § 1 kpa o wszczęciu postępowania z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli o przyznanie im prawa użytkowania wieczystego. Co prawda z adnotacji pod treścią uzasadnienia decyzji nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. wynika, że decyzję otrzymała Spółka "do wiadomości", to jednak wskazać należy, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują takiej formy doręczenia decyzji, a ponadto, w aktach brak jest dowodu doręczenia decyzji Spółce.
Wobec powyższego organy obydwu instancji wydając decyzję naruszyły przepisy art. 7, 8, 10 § 1, 61 § 4 w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnia to uchylenie obydwu decyzji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Rozstrzygnięcia z pkt 2 i 3 wyroku uzasadnione są treścią przepisów art. 152 i 200 wyżej powołanej ustawy.