I SA 2501/03

I SA 2501/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-03-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-11-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Emilia Lewandowska
Gabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Kosińska
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Sygn. powiązane
I OSK 956/06 - Postanowienie NSA z 2008-03-04
I OSK 264/08 - Wyrok NSA z 2008-04-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędzia WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. N., B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA 2501/03
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...].10.2003 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu wniosku M. N. z dnia 01.09.2003 r. B. K. z dnia 13.08.2003 r., "L." spółka z o.o. z dnia 26.08.2003 r. oraz w związku z pismem A. K. z dnia 20.09.2003 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...].07.2003r., nr [...] dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dn. [...].11.1955 r., dotyczącego gruntu przy ul. [...] (obecnie Al. [...]) - na zasadzie art. 138 §1 pkt 3 k.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze.
W toku postępowania administracyjnego ustalono, że decyzją z dn. [...].07.2003 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego z dn. [...].11.1955 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (obecnie Al. [...]).
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...].07.2003 roku organ podkreślił, że nieruchomość położona w Al. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dn. 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 i ust. 2 pow. dekretu, dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni uprawnieni byli w terminie sześciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) z czynszem symbolicznym. W stosunku do nieruchomości w Al. [...] wniosek taki został złożony po terminie. Decyzją administracyjną z dnia [...] października 1948 r. znak: [...] przywrócono byłym właścicielom przedmiotowej nieruchomości termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu. Przepisy planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia pozwalały na jego dalsze wykorzystywanie przez dotychczasowych właścicieli. Odmowa oddania gruntu w użytkowanie wieczyste nastąpiła zatem z rażącym naruszeniem prawa.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili M. N., B. K., "L." spółka z o.o. jako właściciele lokali w budynku i jednocześnie użytkownicy wieczyści ułamkowych części gruntu w Al. [...] stwierdzając, że prawa wnioskodawców jako spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości są wątpliwe, wniosek "dekretowy" został złożony z uchybieniem sześciomiesięcznego terminu, a termin ten nie mógł być przywrócony. Podnosili, że sześciomiesięczny termin do złożenia wniosku o przyznanie dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną określony postanowieniem art. 7 ust.1 Dekretu ma charakter terminu prawnomaterialnego i jest terminem zawitym. Nie dostrzegło tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając decyzję z dnia [...] lipca 2003 roku czym rażąco naruszyło art. 6 i art. 7 kpa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniosło, że odwołanie od decyzji administracyjnej a zatem również wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy może skutecznie złożyć strona. Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., a następnie przepisy tego kodeksu, może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku obywateli. Mieć interes w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązujący, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, tj. stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracyjnego. W takim wypadku obywatelowi nie przysługują atrybuty strony w postępowaniu administracyjnym (wyrok NSA z dnia 22.02.1984 roku sygn. Akt. I S.A. 1748/83). Organ wskazał, że postępowanie dotyczy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego, w którym Skarb Państwa, po rozpoznaniu wniosku dawnych właścicieli nieruchomości, rozporządził własnością gruntu w ten sposób, że odmówił ustanowienia na nim prawa własności czasowej. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem, właściciele lokali i użytkownicy wieczyści części nieruchomości nie są w postępowaniu takim stronami w rozumieniu art. 28 k.p.a. (wyroki NSA z dn. 0104.2003 r., sygn. akt I SA 289/02 i z dn. 13.05.2003 r., sygn. akt I SA 1702/01). Decyzja organu I instancji dotyczy zatem stosunków własnościowych między gminą a spadkobiercami byłych właścicieli nieruchomości przy Al. [...], nie dotyczy zatem interesu prawnego właściciela lokalu w budynku na wskazanym gruncie i użytkownika wieczystego ułamkowej części tego gruntu. Skoro zatem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony przez osobę, która nie jest stroną w sprawie, postępowanie odwoławcze winno zostać umorzone.
Skargę na decyzję z dnia [...].10.2003 roku nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. wnieśli M. N., B. K. i L. spółka z o.o. w W.
Skarga "L." spółka z o.o. w W. została prawomocnie odrzucona postanowieniem z dnia 15 grudnia 2004 roku.
Skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc, iż rażąco narusza art. 28 kpa.
W uzasadnieniu podnieśli, że jest bezspornym, iż wniosek o przyznanie praw do nieruchomości [...] przy ul. [...] (obecnie Al. [...]) został złożony po terminie.
Wskazali, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym (uchwała 5 sędziów NSA z dnia 1996 r. opubl. ONSA 1997/2/56) do terminu przewidzianego w art. 7 ust.1 dekretu z 28 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie mają zastosowania przepisy postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu.
Tym samym decyzja z dnia [...].10.1948 r. o przywróceniu terminu zawitego - na którą się powołuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...].07.2003r. uznając tym, że wniosek dekretowy został złożony w terminie i były właściciel mógł skutecznie ubiegać się o prawa do nieruchomości, jest obarczona wadą wynikającą z art. 156 §1 pkt 2 i Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno z urzędu (art. 157 § 2 kpa) wszcząć stosowne postępowanie w celu wyeliminowania z obiegu prawnego decyzji z dnia [...].10.1948 r. obarczonej wadą nieważności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że właściciele lokali w budynku położonym na przedmiotowym gruncie i użytkownicy wieczyści części gruntu nie mają przymiotu strony, co rażąco narusza art. 28 kpa oraz art. 139 kpa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o oddalenie skargi podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Zgodnie z przepisem art. 157 § 2 Kpa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może skutecznie domagać się strona, a więc stosownie do przepisu art. 28 Kpa tylko taka osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy zakwestionowana decyzja.
W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego kwestionowaną decyzją, lecz także każdy podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie.
Interes prawny, o którym mowa w art. 28 Kpa, nie zależy od indywidualnego przekonania, że zachodzi związek między postępowaniem, a sytuacją zainteresowanego, lecz ma charakter obiektywny i musi wynikać z ustawowego źródła.
Kwestią wstępną, która wymagała rozważenia w pierwszej kolejności jest kwestia posiadania legitymacji procesowej przez skarżących w niniejszej sprawie. Stroną postępowania administracyjnego jest podmiot, który żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny (art. 28 kpa).
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] dotyczy interesu prawnego aktualnego właściciela tej nieruchomości oraz byłego właściciela, którego legitymacja procesowa wywodzi się z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Decyzja zapadła w sprawie niniejszej, dotyczy zatem stosunków własnościowych jedynie między tymi podmiotami. W żadnym wypadku nie może ona rozstrzygać o wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o sprzedaży najemcom lokali mieszkalnych wraz z oddaniem ułamkowej części gruntu w użytkowanie wieczyste (uchwała składu 5 sędziów NSA z 9.11.1998 r. OPK 4-7/98. ONSA 1999, nr 1, poz. 13). Oznacza to, że skarżący nie mają legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dn. [...].11.1955 r., odmawiającego dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy Al. [...].
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20.09.2000 roku w sprawie I CKN 729/99 stwierdził, iż "każdy ze współwłaścicieli ma idealną część niepodzielonej rzeczy, czyli rachunkowy ułamek tej rzeczy. Udział jest prawem, które należy wyłącznie do współwłaściciela. Dlatego też może nim rozporządzać bez zgody pozostałych współwłaścicieli".
Prawna kategoria interesu prawnego, na której jest oparta legitymacja procesowa także w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy do prawa materialnego. W przepisach tego prawa - musi być norma lub normy prawne, przewidujące w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu dookreślonego podmiotu możliwość wydania decyzji administracyjnej.
Sąd orzekający podziela pogląd, iż właściciele lokali nie mają interesu prawnego do występowania w charakterze stron w postępowaniu administracyjnym w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...].
Skoro skarga została wniesiona przez podmioty nieuprawnione do jej wniesienia, to Sąd zwolniony jest od zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze.
Skarga jest nieuzasadniona i należało ją oddalić na podstawie artykułu 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).