I SA 2373/02

I SA 2373/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-06-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Banasiewicz
Maria Wiśniewska
Monika Nowicka /przewodniczący sprawozdawca/
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Maria Wiśniewska NSA Joanna Banasiewicz Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi B.Z. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania do nieruchomości [...] prawa własności czasowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2001 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
I SA 2373/02
UZASADNIENIE
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B.Z. z domu K. wnosiła o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] października 2001 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1955 r., nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1955 r. nr [...] o odmowie przyznania A.K. prawa własności czasowej na nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] i oznaczonej nr hip [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż ustanowienie własności czasowej na przedmiotowej nieruchomości pozostawało by w sprzeczności z obowiązującym – w dacie wydania przez Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzji – planem zagospodarowania
przestrzennego.
W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga stała się – z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nieruchomość położona w W. przy ulicy [...], w obrębie [...], o powierzchni [...] m kw., oznaczona nr hip. [...] stanowiła własność A. i F. małżonków K.. Z uwagi na wejście w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50, poz. 279 ) stała się ona z mocy prawa z dniem 21 listopada 1945 r. własnością Gminy W. a następnie - w oparciu o przepis art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej ( Dz. U. Nr 14, poz. 130 ) przeszła na własność Skarbu Państwa.
Obecnie w skład w/w nieruchomości wchodzi część działki o nr [...] stanowiącej własność Miasta W. ( vide: decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...]) oraz część działki ewidencyjnej nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa – pod ulicą [...].
W dniu [...] września 1955 r. orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło byłym właścicielom ustanowienia na przedmiotowej nieruchomości prawa własności czasowej, uzasadniając swoje stanowisko w ten sposób, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości położonej przy ulicy [...] ( [...] ), oznaczonej nr hip. [...] jest przeznaczony na cele użyteczności publicznej, a w związku z tym korzystanie z niego przez dotychczasowych właścicieli nie da się pogodzić z określonym w w/w planie przeznaczeniem terenu.
Odwołanie od powyższego orzeczenia złożył A.K., przy czym dotyczyło ono – tak jak i wniosek – nieruchomości położonej przy ulicy [...].
Decyzją z dnia [...] listopada 1955 r. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję jako słuszną i zgodną z przepisami prawa określając jednocześnie wspomnianą nieruchomość jako grunt położony przy ulicy [...] ( w innym miejscu [...] ).
W dniu 27 września 1968 r. zmarł A.K. i prawa do spadku po nim przeszły na żonę F.K. i syna R.K.. Z kolei w dniu 4 lipca 1973 r. zmarła F.K. a spadek po niej nabyła w całości wnuczka B.K.. Następnie R.K. zmarł w dniu 28 września 1980 r.a spadkobiercami jego zostały żona Z.K. i córka B.K., która w dniu 10 lutego 1993 r. odziedziczyła spadek po matce Z.K..
Wnioskiem z dnia 19 października 2000 r. B.Z. ( z d. K. ) wystąpiła – na zasadzie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - o stwierdzenie nieważności przytoczonej wyżej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej utrzymującej w mocy orzeczenie o odmowie ustanowienia własności czasowej na nieruchomości położonej przy ulicy [...], zarzucając jej brak – w dacie orzekania – prawomocnego planu zagospodarowania przestrzennego, stanowiącego związek z podstawą odmowy oraz pominięcie kwestii dopuszczalności korzystania z nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli. Podniosła ponadto, że w dacie orzeczenia plan taki nie obowiązywał zaś późniejsze przeznaczenie nieruchomości na cele przemysłowe nie wykluczało możliwości korzystania z gruntu przez A. i F. K., ponieważ prowadzili oni przedsiębiorstwo produkujące rowery. Podkreśliła przy tym, iż budynki fabryczne przejęte na podstawie w/w decyzji i i II instancji zostały przekazane przedsiębiorstwom państwowym, które do dziś użytkują je w niezmienionej formie. Biorąc powyższe pod uwagę wnioskodawczyni twierdziła, że objęta wnioskiem decyzja rażąco narusza przepisy art. 7 cytowanego dekretu, które stanowiły o obowiązku gminy uwzględnienia wniosku byłego właściciela, o ile tylko korzystanie przez niego z nieruchomości dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wg planu zagospodarowania.
Decyzją z dnia [...] października 2001 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1955 r. W uzasadnieniu swego stanowiska organ powołał się na informację udzieloną w dniu 22 stycznia 2001 r. przez Archiwum Państwowe W. w której podano, że nieruchomość położona przy ulicy [...] znajdowała się - w dacie orzekania o odmowie ustanowienia własności czasowej – w granicach terenu objętego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Nr [...], który został uchwalony w dniu [...] marca 1949 r.( na podstawie art. 3 lit. a ustawy z dnia 3 lipca 1947 r. o odbudowie m. W. i uchwały Naczelnej Rady Odbudowy W. z dnia [...] maja 1948 r. ) a uzyskał moc obowiązującą ( zgodnie z § 8 i 16 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia [...] grudnia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy sporządzaniu planów zagospodarowania przestrzennego dla obszaru W. i W. Zespołu Miejskiego oraz zawieszenia wniosków o zmianę przeznaczenia terenów i dokonywania inwestycji na tym obszarze Dz. U R.P. Nr [...], poz. [...] ) z dniem ogłoszenia w Monitorze Polskim obwieszczenia Przewodniczącego Naczelnej Rady Odbudowy W. tj. z dniem 14 marca 1949 r. ( M.P. z 1949 r., Nr [...], poz. [...] ). Wg tego planu przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenach przeznaczonych cyt: " pod zakłady przemysłowe, składy i.t.p. sektora publicznego z pozostawieniem niezabudowanej części terenu urządzonej jako dziedzińce, dojazdy, bocznice, zieleńce" i " na drogi wraz z urządzeniami pomocniczymi oraz na urządzenia kolejowe".
Na podstawie materiałów inwentaryzacyjnych Biura Odbudowy [...] sporządzonych w latach 1945 – 1946 nadesłanych przy w/w piśmie przez Archiwum Państwowe oraz notatki znajdującej się w aktach sprawy ( k. 5 akt wł. ) organ ustalił, że nieruchomość przy ulicy [...] stanowiła pusty plac. W tych warunkach Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że decyzja utrzymująca w mocy orzeczenie o odmowie ustanowienia własności czasowej nie narusza w sposób rażący obowiązującego porządku prawnego, gdyż korzystanie przez byłych właścicieli z nieruchomości nie dałoby się pogodzić z planowanym przeznaczeniem trenu wg planu zabudowania.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni wnosiła o zmianę w/w decyzji przez uwzględnienie wniosku. Stanowisko swoje motywowała tym, że nieruchomość położona przy ulicy [...], oznaczona nr [...] stanowiła do 1945 r. część terenów prywatnego przedsiębiorstwa [...] Fabryka [...] A. K. W., ul [...], na której - w pomieszczeniach magazynowych - składowano materiały niezbędne do produkcji, opał a jej niezabudowana część stanowiła parking i plac manewrowy dla pojazdów dostarczających materiały do produkcji i odbierających gotowe wyroby. Ponadto odwołująca się wskazała na sprzeczność pomiędzy uzasadnieniem decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2001 r., w którym organ stwierdził, iż nieruchomość położona przy ulicy [...] stanowiła plac niezabudowany a treścią orzeczenia administracyjnego o odmowie ustanowienia własności czasowej, w której stwierdzono jednoczesne przejęcie przez Państwo budynków znajdujących się na powyższym gruncie i które to orzeczenie utrzymała w mocy decyzja objęta wnioskiem o wszczęcie postępowania nadzorczego.
W odwołaniu podniesiono także, iż na przedmiotowej nieruchomości do dnia dzisiejszego znajdują się zabudowania gospodarcze wzniesione przez A.K., wynajmowane obecnie przez Spółdzielnię "[...]" osobom trzecim, zaś ponieważ nieruchomość ta stanowiła część fabryki rowerów odwołująca się twierdziła, że nie można przyjąć – jak uczynił to organ – iż korzystanie z niej było sprzeczne z obowiązującym w dacie orzekania planem.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie stwierdzając dodatkowo, że z porównania map: Miasta W. – mapy granic nieruchomości [...] wg stanu na 1939 r., planu zagospodarowania przestrzennego Nr[...] z 1949 r. oraz kopii fragmentu aktualnej mapy geodezyjnej wynika, że nieruchomość oznaczona nr hip [...] została wydzielona z dawnej nieruchomości oznaczonej jako [...]. Jednakże ani z mapy z 1039 r. ani z planu z 1949 r., w którym zostały naniesione budynki znajdujące się na gruntach nieruchomości [...], nie wynika, aby przedmiotowa nieruchomość była zabudowana. Zabudowana natomiast była – wg planu zagospodarowania przestrzennego Nr [...] z 1949 r. – nieruchomość [...] położona przy ulicy [...], oznaczona nr hip. [...], granicząca z przedmiotową nieruchomością.
W uzasadnieniu organ odniósł się także do dowodu w postaci kserokopii zdjęć lotniczych przedstawiających obraz terenu z okresu 1945 r. w rejonie ulic [...] i [...], złożonych przy odwołaniu stwierdzając, iż materiał ten nie może być uznany za dowód w sprawie, bowiem nie posiada pieczęci potwierdzającej jego zgodność z oryginałem jak również nie zawiera zaznaczenia miejsca położenia przedmiotowej nieruchomości i spornych budynków.
Powyższa decyzja stała się z kolei przedmiotem skargi do Sądu, w której skarżąca zarzuciła organowi niewłaściwą interpretację zapisu planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dacie orzekania o odmowie ustanowienia własności czasowej. Zgodnie bowiem z brzmieniem tego zapisu teren, na którym znajduje się nieruchomość oznaczona nr hip. [...] przeznaczona była m. in. pod zakłady przemysłowe, składy itp. sektora publicznego z pozostawieniem niezabudowanej części terenu jako dziedzińce, dojazdy, bocznice, zieleńce i drogi wraz z urządzeniami pomocniczymi zaś tak sprecyzowane przeznaczenie terenu organ zakwalifikował jako użyteczność publiczną. Ponadto skarżąca wskazała, że dla prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa niezbędne jest istnienie nie tylko gruntów zabudowanych obiektami budowlanymi lecz również konieczne jest istnienie terenów składowych, dojazdów, placów manewrowych, które to warunki spełniała przedmiotowa nieruchomość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 i 2 w zw. z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej przez rozpoznawanie skarg na m. in. decyzje administracyjne, nie będąc przy tym związany granicami skargi. Powyższe oznacza, że Sąd badając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem bierze pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia porządku prawnego.
W niniejszej sprawie przed ustaleniem, czy obowiązujący - w dacie wydawania decyzji o odmowie ustanowienia na rzecz byłych właścicieli nieruchomości prawa własności czasowej – plan zagospodarowania przestrzennego pozwalał na korzystanie z gruntu przez w/w osoby, należało przede wszystkim rozważyć co było przedmiotem wspomnianych decyzji.
Jak wynika z akt archiwalnych wniosek A. K. dotyczył nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], oznaczonej nr hip. [...] ( vide: pismo A.K. zatytułowane "podanie" z dnia 6 grudnia 1948 r. oraz odwołanie byłego właściciela z dnia 11 października 1955 r. ). Tymczasem w obu decyzjach tj. w orzeczeniu administracyjnym z dnia [...] października 1955 oraz w decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1955 r. mowa jest wymiennie o nieruchomości położonej przy ulicy [...] lub [...] ( w jednym zdaniu występuje litera "[...]" przy adresie nieruchomości, w innym z kolei jest wykreślona albo w ogóle jej nie ma ).
Nadto orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W., które utrzymała w mocy decyzja będąca przedmiotem niniejszego postępowania nadzorczego, zawiera również rozstrzygnięcie o przejściu wszystkich budynków i ich fragmentów znajdujących się na nieruchomości na własność Skarbu Państwa. W aktach archiwalnych znajdują się również i inne dokumenty świadczące o tym, że wydając obie decyzje w latach 50 – tych organy traktowały nieruchomość, o której orzekały, jako nieruchomość zabudowaną np. pismo Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia 31 października 1955 (k.9), opis nieruchomości (k. 16), protokół (k. 17) i inne. W związku zatem z ustaleniami poczynionymi przez organ w postępowaniu nadzorczym, iż nieruchomość położona przy ulicy [...] była nieruchomością niezabudowaną, należy w pierwszej kolejności wyjaśnić co było przedmiotem obu decyzji wydanych w postępowaniu zwyczajnym. Czy decyzje te dotyczyły nieruchomości znajdującej się przy ulicy [...] czy [...]. Jeśli okazałoby się, że decyzje te dotyczyły innej nieruchomości niż ta, której dotyczył wniosek byłego właściciela, mogłoby oznaczać to, że wniosek ten do tej pory nie został w ogóle rozstrzygnięty. Wyjaśnieniu wówczas podlegałaby okoliczność czy zapadłe decyzje były legalne, tj. czy zostały wydane na wniosek osoby uprawnionej czy też bez takiego wniosku.
Jeśliby się okazało, że decyzje te dotyczyły jednak nieruchomości położonej przy ulicy [...] koniecznym staje się ustosunkowanie się organu, do zawartego w nich rozstrzygnięcia co do przejścia na własność Skarbu Państwa znajdujących się na niej budynków, których - wg obecnych ustaleń organu - w ogóle nigdy nie było, pod kątem uregulowań zawartych w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 ew. pkt. 5 k.p.a., którego to odniesienia brak w zaskarżonej decyzji.
Reasumując, w tej sytuacji rozstrzygnięcie czy wniosek o stwierdzenie nieważności (czy też nie ) decyzji utrzymującej w mocy decyzję orzekającą o braku przesłanek – w rozumieniu przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy – do ustanowienia na rzecz byłych właścicieli nieruchomości [...] prawa własności czasowej, musi poprzedzić przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność, której nieruchomości dotyczyła objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej. Dopiero bowiem prawidłowe i konkretne ustalenie przedmiotu tej decyzji pozwoli na przyjęcie właściwej, dalszej drogi postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę i nie przesądzając - na tym etapie sprawy – o zasadności ustaleń o braku zabudowań na nieruchomości położonej przy ulicy [...] oraz kwestii zgodności korzystania z niej przez dotychczasowego właściciela z planem zabudowy, Sąd z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.