I SA 2574/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-06-15
NSAnieruchomościŚredniawsa
wywłaszczenienieruchomościpostępowanie administracyjnenieważność decyzjiprawo rzeczowekpakontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące wywłaszczenia nieruchomości z powodu naruszeń proceduralnych w postępowaniu administracyjnym.

Sprawa dotyczyła skargi M. B. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości z 1982 r. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, stwierdzając, że postępowanie administracyjne było obarczone istotnymi naruszeniami proceduralnymi, w tym brakiem pouczenia strony przy przesłuchaniu, brakiem protokołów z przesłuchania świadków oraz niewłaściwą oceną dowodów w postaci oświadczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. B. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy z 1982 r. dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania. Skarżąca podnosiła, że nie brała udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadnienie wskazywało na istotne naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), w tym brak pouczenia strony przy przesłuchaniu, brak protokołów z przesłuchania świadków, co uniemożliwiło ocenę prawidłowości tych dowodów, oraz traktowanie oświadczeń jako dowodów bez należytej oceny całokształtu materiału dowodowego i wyjaśnienia sprzeczności. Sąd stwierdził, że te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenia przepisów k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stanowią podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na konkretne uchybienia: brak pouczenia strony przy przesłuchaniu, brak protokołów z przesłuchania świadków uniemożliwiający ocenę dowodów, oraz niewłaściwą ocenę dowodów w postaci oświadczeń jako dokumentów prywatnych, co narusza art. 80 k.p.a. nakazujący wyjaśnienie sprzeczności w materiale dowodowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uchylając decyzję lub postanowienie, orzeka o ich niewykonalności.

Pomocnicze

k.p.a. art. 86

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ może przesłuchać stronę, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Stronę należy pouczyć o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania.

k.p.a. art. 83 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy obowiązku pouczenia strony przy przesłuchaniu.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej obowiązany jest do podjęcia oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego, wyjaśniając wszystkie występujące sprzeczności.

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Określa właściwość sądu administracyjnego do rozpoznania skargi w okresie przejściowym.

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 2

Dotyczy orzekania o kosztach postępowania w sprawach przekazanych do rozpoznania sądom administracyjnym.

u.NSA art. 55 § ust. 1

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Dotyczy orzekania o kosztach postępowania przed NSA (w tym kontekście, jako przepis przejściowy).

p.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 86 k.p.a. poprzez brak pouczenia strony przy przesłuchaniu. Brak protokołów z przesłuchania świadków uniemożliwiający ocenę dowodów. Naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę dowodów i brak wyjaśnienia sprzeczności.

Godne uwagi sformułowania

nie ma podstaw do stwierdzenia jej nieważności nie brała udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym zarzuty podniesione w skardze były przedmiotem rozpoznania już w postępowaniu odwoławczym zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy stronę przesłuchiwaną w tym trybie należy uprzednio pouczyć o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania uniemożliwia Sądowi ocenę prawidłowości przeprowadzenia tych dowodów są w istocie rzeczy dokumentami prywatnymi moc dowodowa tych dokumentów pozwala jedynie na stwierdzenie, że osoby, które je podpisały tak twierdzą stanowi naruszenie art. 80 k.p.a. nakazującego organowi administracji publicznej podejmowanie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego nie uczyniły tego organy orzekające w niniejszej sprawie

Skład orzekający

Anna Łukaszewska-Macioch

sędzia

Jan Tarno

sprawozdawca

Marek Stojanowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Naruszenia proceduralne w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza dotyczące dowodów i przesłuchań, mogą prowadzić do uchylenia decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania administracyjnego w sprawach wywłaszczeniowych i oceny dowodów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe są procedury administracyjne i jak błędy formalne mogą doprowadzić do uchylenia nawet merytorycznie uzasadnionych decyzji. Jest to ważna lekcja dla praktyków prawa administracyjnego.

Błędy proceduralne w postępowaniu wywłaszczeniowym doprowadziły do uchylenia decyzji po latach.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA 2574/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-06-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch
Jan Tarno /sprawozdawca/
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2004 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w K. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2002 r., nr [...], 2. stwierdza, że decyzje wymienione w pkt 1 nie podlegają wykonaniu.
Uzasadnienie
I SA 2574/02
UZASADNIENIE
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po rozpatrzeniu odwołania M. B. decyzją z [...] września 2002 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2002 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w G. z [...] sierpnia 1982 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położone we wsi G., oznaczonej jako działka nr [...] oraz o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W uzasadnieniu podniósł, że co prawda próby odnalezienia całości akt wywłaszczeniowych nie przyniosły rezultaty, ale przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe pozwala przyjąć, że decyzja Naczelnika Gminy w G. z [...] sierpnia 1982 r. została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i doręczona wszystkim stronom postępowania administracyjnego. Nie ma więc podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Powołano się przy tym na dowód z przesłuchania strony, dowody z przesłuchania świadków S. C. i J. G., oświadczenie T. N., byłego Naczelnika Gminy w G. oraz oświadczenie T. M., byłego Dyrektora KOSD w K..
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. B. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w G. z [...] sierpnia 1982 r., nr [...] i przywrócenie jej prawa własności. Podniosła w szczególności, że nie brała udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym. Stwierdziła również, że powołani przez Wojewodę [...] również nie brali bezpośredniego udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym toczącym się w jej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono w niej, że zarzuty podniesione w skardze były przedmiotem rozpoznania już w postępowaniu odwoławczym i nie wniosły żadnych nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skargi stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Po pierwsze, zgodnie z art. 86 kpa organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Oznacza to, że stronę przesłuchiwaną w tym trybie należy uprzednio pouczyć o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania (art. 83 § 3 kpa). Jak wynika z protokołu rozprawy administracyjnej przeprowadzonej 12 czerwca 2002 r. organ I instancji nie dopełnił tego obowiązku.
Po drugie, w administracyjnych aktach sprawy przedłożonych Sądowi nie ma protokołów z przesłuchania świadków S. C. i J. G., co uniemożliwia Sądowi ocenę prawidłowości przeprowadzenia tych dowodów. Skoro Sąd dokonuje badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w oparciu m. in. o materiał dowodowy zebrany w toku postępowania administracyjnego, to powyższy brak nakazuje przyjąć niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w zakresie, w jakim organy powołują się na zeznania tych świadków.
Po trzecie, znajdujące się w administracyjnych aktach sprawy oświadczenie T. N., byłego Naczelnika Gminy w G. oraz oświadczenie T. M., byłego Dyrektora KOSD w K. są w istocie rzeczy dokumentami prywatnymi. Zatem moc dowodowa tych dokumentów pozwala jedynie na stwierdzenie, że osoby, które je podpisały tak twierdzą. Danie im wiary w sytuacji, gdy brak jest całości akt wywłaszczeniowych, a przesłuchiwana strona twierdzi coś całkowicie odmiennego stanowi naruszenie art. 80 kpa nakazującego organowi administracji publicznej podejmowanie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Powyższy przepis nakazuje organowi m. in. wyjaśnienie wszystkich sprzeczności, jakie występują w zebranym materiale dowodowym, a tego organy orzekające w niniejszej sprawie nie uczyniły.
Wszystkie omówione wyżej uchybienia stanowią naruszenia przepisów kpa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono według art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI