I SA 2275/02

I SA 2275/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-06-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Lech
Cezary Pryca /przewodniczący/
Marek Stojanowski /sprawozdawca/
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie NSA Anna Lech NSA Marek Stojanowski /spr./ Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2004 r. sprawy ze skargi Polskiego [...] [...] "[...]" S.A. Oddział w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r. , nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącego Polskiego [...] [...] [...] S.A. Oddział w [...] kwotę 300 zł (trzysta) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA 2275/02
UZASADNIENIE
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Polskiego [...] [...] "[...]" SA o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1997r. nr [...] wydaną w sprawie uwłaszczenia Centrali [..] [...] - w części dotyczącej działki nr [...] o powierzchni [...] m2 położonej w [...] przy ul. [...].
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast rozpoznając sprawę wskazał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 i 9 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), decyzją z dnia [...] sierpnia 1997 r. stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Centralę [...] [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [...] i oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz nabycie własności naniesień budowlanych położonych na tym gruncie.
W związku z wystąpieniem Wojewody [...], w zawiadomieniu z dnia 12 stycznia 2001 r. poinformowano o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji — w części dotyczącej działki nr [...] o powierzchni [...] m2, powstałej z działki nr [...].
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej - w części dotyczącej działki nr [...] o powierzchni [...] m2. W uzasadnieniu podał, że postanowieniem z dnia [...] maja 2001r.Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zawiesił postępowanie, a następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2002 r. zostało ono podjęte. Zgodnie z art. 2 ust. 1-2 w/w. ustawy z dnia 29 września 1990 r. ustawodawca uwłaszczył z dniem 5 grudnia 1990 r. państwowe osoby prawne, jeżeli posiadały w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy. Brak którejkolwiek z przesłanek oznacza, że uwłaszczenie nie mogło nastąpić. Z akt wynika, że wg księgi wieczystej KW [...] działka nr [...] stanowi własność [...] Spółdzielni [...] "[...]" i działka ta w dniu 5 grudnia 1990 r. nie była własnością Skarbu Państwa, przy czym prawo własności Spółdzielni powstało w latach sześćdziesiątych. Skarb Państwa przejął na własność, w drodze wywłaszczenia (decyzja Prezydium WRN w [...] z dnia [...] maja 1956 r.) nieruchomość o powierzchni [...] m2, stanowiącą obecnie działkę nr [...]. Na ten tylko obszar była też wydana decyzja, z której wynika prawo zarządu — decyzja Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy z dnia [...] stycznia 1987 r. Powołując się na ww. decyzję wywłaszczeniową, została założona księga wieczysta KW [...] (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1997 r.), z wpisem własności Skarbu Państwa, przy czym określono, że wpis ten dotyczy obszaru [...] m2 , który stanowi działkę nr [...]. Wpisem w księdze wieczystej objęto zatem także teren sąsiedni - tj. dodatkowe [...] m2, który nie był własnością Skarbu Państwa. Wpis w KW [...] zawierał błąd i był niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Stosowna korekta została dokonana orzeczeniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. i orzeczeniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. oddalającym apelację. Sąd w KW [...] zmienił oznaczenie działki i jej powierzchnię na nr [...] o powierzchni [...] m2.
Decyzja uwłaszczeniowa — w części dotyczącej obszaru [...] m2, stanowiącego działkę nr [...], nie będącą w dniu 5 grudnia 1990 r. własnością Skarbu Państwa, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 2 ust. 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. co wyczerpuje przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, obligującą do stwierdzenia nieważności decyzji. Skoro działka nr [...] o powierzchni [...] m2 nie stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własności Skarbu Państwa (i Skarb Państwa nigdy nie stał się jej właścicielem), lecz stanowiła własność Spółdzielni, brak jest podstaw do przyjęcia, że wystąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Skutki te nie powstały z uwagi na to, że organ wojewódzki nie był władny do dysponowania "cudzym" gruntem (nie będącym własnością Skarbu Państwa), a przekształcenia organizacyjne jednostki uwłaszczonej nie mogą stać w kolizji z prawem własności i Konstytucją RP. "
Polski [...] [...] SA zwrócił się do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o ponowne rozpatrzenie sprawy uważając, że wystąpiły nieodwracalne skutki prawne.
Rozpatrując ponownie sprawę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w decyzji z dnia [...] kwietnia 2002r. Sporny teren nigdy nie był (i nadal nie jest) własnością Skarbu Państwa, gdyż był własnością [...]
"[...]" ( KW [...]). Skarb Państwa posiadał prawo własności jedynie w odniesieniu do obszaru [...] m2, oznaczonego jako działka nr [...]. Fakt, że w księdze wieczystej KW [...] w 1997 r. obie działki zostały ujęte jako własność Skarbu Państwa (z oznaczeniem działki nr [...]), nie pozbawia właściciela działki nr [...] własności, gdyż księga wieczysta nie kreuje sama z siebie prawa własności, lecz jedynie winna rejestrować to prawo, wynikające ze stosownych dokumentów. Zaistniały błąd w KW [...] został odpowiednio skorygowany orzeczeniami sądów powszechnych. Decyzja uwłaszczeniowa, w części odnoszącej się do działki nr [...] o powierzchni [...] m2, nie stanowiącej własności Skarbu Państwa była obarczona wadą, którą należało ocenić jako rażące naruszenie prawa i w konsekwencji zastosować przepisy art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
W kwestii nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 § 2 Kpa) Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazał, że skutki te, nie mogły zaistnieć. Skarb Państwa nie był właścicielem przedmiotowej działki. Wobec ochrony prawa własności wynikającego z Konstytucji RP (art. 21) oraz wobec braku podstaw prawnych do dysponowania przez organ wojewódzki nieruchomością stanowiącą własność osoby trzeciej, a także mając na względzie to, że przekształcenia organizacyjne jednostki uwłaszczonej i jej połączenia z inną jednostką, w tym także uchwały Walnego Zgromadzenia Wspólników, nie mogą zawłaszczać prawa własności osoby trzeciej ani użytkowania wieczystego w sposób sprzeczny z art. 232 kc, brak jest podstaw prawnych do uznania, iż w sprawie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne.
Skargę na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Polski [...] [...] [...] S.A. w [...] i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 156 § 2 kpa poprzez brak uwzględnienia okoliczności wskazujących, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r. stwierdzająca prawo użytkowania wieczystego Centrali [...] [...] "[...]" do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] - w tym, części o powierzchni [...] m2 stanowiącej część działki oznaczonej jako działka nr [...], wywołała nieodwracalne skutki prawne oraz naruszenie art. 77 kpa poprzez brak rozważenia całokształtu materiału dowodowego w sprawie, w tym dokumentów i stanowiska przesłanego Prezesowi Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w piśmie z dnia 14 lutego 2001 r. i art. 107 kpa poprzez rozstrzygnięcie w decyzji stwierdzającej nieważność części decyzji uwłaszczeniowej w zakresie dotyczącym działki nie wskazanej w tej decyzji - działki nr [...] o powierzchni [...] m2 , domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2002 r.
W uzasadnieniu podniósł, że stanowisko Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, w kwestii wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych, jest niezgodne z przepisami kodeksu handlowego art. 463 pkt. 1, art. 464 i art. 465, a także orzecznictwem Sądu Najwyższego ( wyrok z dnia 1 października 1998 r. sygn. akt I CKN 338/98 publ. OSN IC z.3 poz. 58 z 1999 r. ). Połączenie spółek poprzez przyłączenie jednej ze spółek do drugiej spółki następuje na podstawie aktów o charakterze korporacyjnym - uchwał walnego zgromadzenia akcjonariuszy i wywołuje skutek przeniesienia całego majątku na spółkę przejmującą. Jest to sukcesja uniwersalną w zakresie wszystkich praw i obowiązków. Połączenie spółek nie ma charakteru administracyjnego.
W dniu [...] września 1999 r. nastąpiło wykreślenie Centrali [...] [...] "[...]" S.A. (spółka przejęta) z rejestru handlowego, na skutek dokonanego w dniu [...] maja 1999 r. uchwałą Zgromadzenia Wspólników połączenia Spółki z [...] [...] S.A. ( spółką przejmującą), w trybie art. 463 pkt 1 kodeksu handlowego. Spółka Akcyjna [...] zakończyła swój byt prawny. W wyniku połączenia nastąpiło przeniesienie całego majątku spółki przejętej, na spółkę przejmującą, w zamian za akcje, które spółka przejmująca wydaje akcjonariuszom spółki przejmowanej. Skutkiem tego przejęcia jest zmiana podmiotu prawnego, który dalej prowadzi przedsiębiorstwo. Na skutek podjętej przez Zgromadzenie Wspólników Spółki przejmowanej uchwały, jej majątek został przeniesiony na spółkę przejmującą, w zamian za akcje które spółka przejmująca wydała jej dotychczasowym akcjonariuszom.
Skutkiem cywilnoprawnym decyzji stwierdzającej prawo użytkowania wieczystego [...] do działki nr [...] i przenoszącej nieodpłatnie własność budynków i innych naniesień budowlanych na niej się znajdujących, było nabycie praw majątkowych o określonej wartości, które zostały przeniesione na spółkę przejmującą, która dokonała podwyższenia swojego kapitału akcyjnego i następnie wydała akcjonariuszom spółki przejętej akcje ( art. 463 pkt. 1 k.h.).
Zdaniem skarżącego w sprawie mniejszej zaszły nieodwracalne skutki prawne. Zdarzenia cywilnoprawne tj. oświadczenie 'woli zawarte w uchwale Zgromadzenia Wspólników [...] S.A. o przyłączeniu spółki do [...] [...] SA. poprzez wniesienie całego majątku, ( w tym prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki i prawa własności naniesień budowlanych ), udostępnienie akcjonariuszom byłej [...] S.A. akcji w zamian za majątek oraz dopuszczenie akcji do obrotu publicznego, poprzez ogłoszenie oferty publicznej przez Ministra Skarbu Państwa spowodowało, że organ administracji publicznej tego skutku, którym jest nabycie praw podmiotowych przez osoby trzecie odwrócić nie może. Stwierdzenie zaś nieważności decyzji wywołuje skutek ex tunc co spowodowałoby naruszenie obowiązku realnego wniesienia kapitału wskazanego w art. 341 § 1 k.h. nakładającego na akcjonariusza obowiązek pełnej wpłaty należności na akcje i art. 347 k.h., który statuuje obowiązek ograniczenia obrotu akcjami wydanym w zamian za wkłady niepieniężne w okresie do zatwierdzenia przez walne zgromadzenie sprawozdania i rachunkowe za drugi rok obrotowy, a tego skutku organ administracji publicznej mocą decyzji administracyjnej odwrócić nie jest władny. W związku z dopuszczeniem akcji [...] S.A. do obrotu publicznego akcje imienne ( aportowe wydane akcjonariuszom byłej "[...]" S.A.) stały się akcjami zwykłymi na okaziciela.
Decyzja stwierdzająca prawo użytkowania wieczystego, stanowiąca akt administracyjny indywidualny, stanowiła zdarzenie cywilnoprawne - bezpośrednio wkroczyła w istniejące stosunki cywilnoprawne powodując ich powstanie, stanowiła też podstawę czynności cywilnoprawnych kształtując stosunki prawne między podmiotami - nabywcami akcji [...] S.A. Obalenie decyzji administracyjnej - która była podstawą ukształtowania stosunku cywilnoprawnego - wniesienia majątku do spółki, nie powoduje automatycznie bezskuteczności tej czynności, ale może mieć znaczenie w ocenie dopuszczalności przez sąd uchylenia się od skutków złożonych oświadczeń woli - o stanie majątku przedstawionym w ofercie publicznej - prospekcie emisyjnym, oraz co do nabycia akcji w drodze publicznego obrotu.
Skarżący wskazał też, że treść decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa stwierdzająca nieważność w części dotyczącej działki nr [...] o pow. [...] m2 jest niezgodna z treścią decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r., w której stwierdzono nabycie z mocy prawa przez Centralę [...] [...] wyłącznie działki nr [...] o pow. [..] m2 .
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Uwłaszczeniem objęto obszar [...] m2 oznaczony jako działka nr [...]. Zaskarżona decyzja odnosi się do części tej działki, tj. działki nr [...] o powierzchni [...] m2. Nie ma przeszkód prawnych do stwierdzania nieważności decyzji tylko w części, jeżeli część ta (którą można wydzielić) jest obarczona wadą z art. 156 § 1 kpa. Uwłaszczenie z dniem 5 grudnia 1990 r. dotyczyło nieruchomości Skarbu Państwa lub gminy. Działka nr [...] nigdy nie przeszła na własność Skarbu Państwa, stanowiąc własność [...] "[...]". Błędy w zakresie nieprawidłowego wpisu prawa własności w księdze wieczystej zostały odpowiednio skorygowane. Decyzja uwłaszczeniowa nie oznacza nacjonalizacji lub wywłaszczenia nieruchomości, a także przekształcenia organizacyjne spółek występujących w niniejszej sprawie, ani uchwały Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy tych spółek, nie mogą stanowić podstawy do odebrania osobie trzeciej prawa własności. Powyższe oznacza, iż brak jest podstaw aby uznać, że wystąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest o tyle uzasadniona, że skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002r.
Na wstępie należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienia o charakterze procesowym. Stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły wżycie przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.
Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie czy określona decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad, o których mowa w art.156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że nie jest istotą tegoż postępowania rozpatrywanie kwestii merytorycznych, a więc ponowne rozpatrzenie sprawy. Inaczej mówiąc, postępowanie nadzorcze prowadzone w oparciu o art. 156 - 158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast przeprowadził postępowanie wyjaśniające i ocenił, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności powołanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1997r. nr [...] wydanej w sprawie uwłaszczenia Centrali [...] [...] - w części dotyczącej działki nr [...] o powierzchni [...] m2 położonej w [...] przy ul. [...], czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi, należy odnieść się do istoty instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. W tej mierze można odwołać się do motywów uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992r. III AZP 4/92 (OSNCAP i US 1992r, nr 12, poz. 211).
W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy pokreślił, że decyzja administracyjna obarczona ciężkim wadami wymienionymi w treści art. 156 §1 k.p.a. wywołuje skutki prawne, lecz nie takie, które powinna powodować decyzja prawidłowa, ale dotknięta ułomnościami o charakterze podmiotowym i przedmiotowym. Te ułomne skutki prawne decyzji nie są uznawane przez prawo i w celu ich cofnięcia eliminuje się taką decyzję z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Zasadniczy sens tej instytucji prawnej polega więc na tym, że w każdym przypadku decyzja dotknięta wadami wymienionymi w art. 156 §1 k.p.a. powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego, a tym samym powinny być zawieszone skutki prawne, które decyzja taka wywołała. Wyjątek od tej zasady polegający na tym, że nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.) nie może być rozumiany i stosowany w taki sposób, iż podważony zostanie cel, któremu ta instytucja służy. Sąd Najwyższy zwracał również uwagę na to, że w ocenie tego, czy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, nie powinny być brane pod uwagę także późniejsze zdarzenia, które stworzyć mogą przeszkody w przywróceniu uprawnień lub nadaniu obowiązkom ich pierwotnego kształtu. Nie są to bowiem bezpośrednie skutki wykonania nowej decyzji administracyjnej, lecz zamierzone lub nieprzewidziane następstwa tego, że decyzja administracyjna, choć obciążona ciężkimi wadami, istnieje w obrocie prawnym i korzysta z domniemania legalności.
Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 kpa i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja ta dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wynikających z art. 156 § 1 kpa. Przepis ten w pkt. 2 nakłada na organ administracji publicznej obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest przy tym pogląd, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 kpa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie.
Oznacza to, iż decyzje administracyjne, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym podlegają domniemaniu legalności chyba, że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r. dotyczącej uwłaszczenia Centrali [...] [...] z siedzibą w [...] nieruchomością położoną w [...] przy ul. [...]oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] m 2 wyraził pogląd, iż w okolicznościach faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa, które uniemożliwiałyby stwierdzenie nieważności w/w decyzji uwłaszczeniowej. Zdaniem organu centralnego sposób połączenia Centrali [...] [...] SA z [...] [...] SA ma charakter administracyjnego połączenia zainteresowanych jednostek, co nie jest równoznaczne ze sprzedażą praw do nieruchomości osobie trzeciej, bowiem uchwały Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy nie przenoszą praw rzeczowych do nieruchomości. Poglądu tego w świetle materiału dokumentacyjnego sprawy podzielić nie można.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 1997 r., o której wyżej mowa, stwierdził nabycie przez Centralę [...] [...] z siedzibą w [...] z mocy prawa z dniem 5 XII 1990 r. prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...] oraz własności znajdujących się na tym gruncie budynków i urządzeń. Decyzja ta tworzyła po stronie Centrali [...] [...] jako właściciela budynków i użytkownika wieczystego w/w gruntu, a następnie jej następcy prawnego Centrali [...] [...] "[...]" SA prawo do rozporządzania tą nieruchomością. W roku 1999 doszło do fuzji - połączenia się dwóch spółek prawa handlowego tj. Centrali [...] [...] "[...]" SA z [...] [...] SA w oparciu o przepisy art. 463 pkt 1 i art. 464 i 465 Kodeksu handlowego.
Łączenie spółek w trybie przewidzianym w Dziale XII Rozdziale VII - zatytułowanym łączenie się spółek - Kodeksu handlowego następuje w drodze przeniesienia całego majątku jednej spółki na drugą z tym skutkiem, że albo spółka przenosząca majątek przestaje istnieć, a pozostaje spółka przejmująca jako jej prawnonabywczymi (art. 463 pkt 1 Kh), albo też przestają istnieć wszystkie łączące się spółki, a w ich miejsce powstaje nowa spółka, na którą przechodzi cały majątek łączących się spółek (art. 463 pkt 2). W przypadku połączenia spółek, o którym mowa w art. 463 pkt 1 Kh - a z takim przypadkiem połączenia mamy do czynienia w tej sprawie - następstwem tego połączenia jest rozwiązanie spółki przenoszącej swój majątek, a nabycie praw do tego majątku po stronie spółki przejmującej następuje w drodze sukcesji uniwersalnej, bowiem zgodnie z art. 465 § 3 Kh z chwilą wykreślenia spółki przejętej z rejestru, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, a ekwiwalentem nabycia przez spółkę przejmującą majątku są akcje wydawane akcjonariuszom spółki przejętej. Podstawowe znaczenie w procesie łączenia się spółek w omawianym trybie mają podejmowane w tym względzie uchwały Walnych Zgromadzeń Akcjonariuszy łączących się spółek wywierające również skutki w sferze majątkowej. Uchwały te podejmowane w formie aktu notarialnego nie są aktem administracyjnym, lecz są cywilnoprawnym oświadczeniem woli akcjonariuszy spółek wyrażonym w sposób przewidziany ustawą. Uchwały te mogą być zaskarżone do sądu powszechnego. Do fuzji dochodzi wówczas, gdy Walne Zgromadzenia Akcjonariuszy łączących się spółek podejmą w tej sprawie równobrzmiące uchwały.
Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Walne Zgromadzenia Akcjonariuszy obu łączących się spółek podjęły stosowne uchwały, co znalazło wyraz w rejestrach handlowych prowadzonych dla każdej z tych spółek, a następnie postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] Wydział [...] Gospodarczy z [...] maja 1999 r. sygn. akt [...] Centrala [...] [...] "[...]" SA jako spółka przejęta została wykreślona z rejestru handlowego. Z tą chwilą w jej prawa i obowiązki - w tym i do przejętego majątku - wstąpiła spółka przejmująca [...] [...] SA - obecnie Polski [...] [...] [...] SA w [...] - stając się użytkownikiem wieczystym gruntu położonego w [...] przy ul. [...] oraz właścicielem znajdujących się na nim naniesień budowlanych.
Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej należy wskazać, że nie zawsze jednak mimo wystąpienia wad decyzji dających podstawę do stwierdzenia jej nieważności będzie to możliwe. Przepis art. 156 § 2 Kpa określa sytuacje kiedy nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji wskazując m.in. jako negatywną przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji takie jej skutki prawne, które mają znamię nieodwracalnych. W piśmiennictwie przyjmuje się, że z nieodwracalnością skutków prawnych mamy do czynienia wtedy, gdy brak jest przepisów prawnych , które mogłyby stanowić dla organu administracji podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności (por. Postępowanie Administracyjne Wojciech Chróścielewski i Jan Paweł Tarno Zielona Góra 1999 str. 154 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r III AZP 4/92 OSNCP 12/92, poz-211, uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 16 grudnia 1996 r OPS 7/96, ONSA 2/97, poz.49). Jak zaznaczono decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] z [...] sierpnia 1997 r. jakkolwiek wadliwa, była ostateczna i dawała podstawę podmiotowi uwłaszczonemu do rozporządzenia nabytym w drodze uwłaszczenia mieniem. Organ administracyjny nie jest władny swoim działaniem przywrócić stanu poprzedniego odnośnie spornej nieruchomości (tj. stanu sprzed wydania przez Wojewodę [...] jego decyzji, o której mowa) nie ma bowiem podstawy prawnej, w oparciu o którą organ ten byłby upoważniony do ingerencji w stosunki cywilnoprawne powstałe po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. To zaś wskazuje, że wbrew twierdzeniom Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, w zaistniałej sytuacji mamy do czynienia z przesłanką uniemożliwiająca stwierdzenie nieważności omawianej decyzji Wojewody [...] w postaci nieodwracalnych skutków prawnych jakie decyzja ta wywołała.
W świetle tych rozważań należy także wskazać, że przy rozpoznaniu sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie wyjaśnił jeszcze szeregu innych istotnych dla jej rozstrzygnięcia kwestii. Wady decyzji wyliczone wyczerpująco w art. 156 § 1 pkt 1-6 kpa mają charakter materialnoprawny i nakazują ocenę decyzji, w odniesieniu do której toczy się postępowanie o stwierdzenie jej nieważności, w aspekcie naruszenia przepisów materialnoprawnych, które legły u podstaw jej wydania. Podstawą materialnoprawną decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1997r. były przepisy art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji w części odnoszącej się do działki nr [...] o powierzchni [...] m2, położonej w [...] przy ul. [...]., zostało wszczęte z urzędu z uwagi na to, że przedmiotowa działka była, jak podaje organ, własnością osoby trzeciej. Jednakże w ocenie Sądu organ centralny przy orzekaniu w postępowaniu nadzorczym powinien wyjaśnić, czy zostały naruszone przesłanki z art. 2 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 29 września 1990r. Przede wszystkim należało ustalić czy na dzień uwłaszczenia była urządzona księga wieczysta dotycząca działki gruntu o powierzchni [...] m2 . Należy bowiem mieć na względzie to, że decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny i stwierdza jedynie to co było na dzień 5 grudnia 1990r. Z dokumentacji dołączonej do akt sprawy wynika, że na dzień uwłaszczenia nie było urządzonej księgi wieczystej. Stan prawny spornej nieruchomości został określony we wcześniejszej decyzji wywłaszczeniowej, z której wynika, że wywłaszczeniem objęto grunt o powierzchni [...] m2 . Brak jest w aktach sprawy wyjaśnień w oparciu o jakie dane nastąpiło zamieszczenie wpisu księdze wieczystej powierzchni przedmiotowej działki w wymiarze [...] m2 a nie [...] m2 . To zaś oznacza, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie badał i nie rozważał nieodwracalnych skutków prawnych na dzień 5 grudnia 1990r. W tej dacie, jak już wspomniano, nie było urządzonej księgi wieczystej dla spornej nieruchomości, organ dysponował dokumentami, z których wynikało, że wywłaszczono nieruchomość o powierzchni [...] m2 , a orzekł o uwłaszczeniu [...] m2. Ponadto, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast powinien ewentualnie również odnieść się do kwestii czy można mówić o rażącym naruszeniu prawa w sytuacji, kiedy to organ administracji wydaje decyzję deklaratoryjną i bada przesłanki na dzień 5 grudnia 1990r.
Z powyższego wynika, że zarówno akta postępowania administracyjnego jak i treść uzasadnienia zaskarżonych decyzji wskazują, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w postępowaniu nadzorczym nie wyjaśnił należycie istotnych okoliczności sprawy, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie i tym samym naruszył przepis art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.
Tak więc w tych okolicznościach skarga została uwzględniona.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.
O koszach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.