I SA 2232/02

I SA 2232/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Tarnowska-Mieliwodzka
Daniela Kozłowska /przewodniczący/
Emilia Lewandowska /sprawozdawca/
Skarżony organ
Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym; Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska ( spr. ) As. WSA Anna Tarnowska – Mieliwodzka Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie dniu 16 września 2004 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz Województwa [...] kwotę 240 zł. (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA 2232/02
UZASADNIENIE
Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [..] czerwca 2002 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [..] z [...] października 2001 r., nr [..] odmawiającą stwierdzenia, że z dniem 1 stycznia 1999 r., mienie Skarbu Państwa, będące we władaniu Zespołu [...] im. S. H. z siedzibą w K., stało się z mocy prawa mieniem Województwa [....].
Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że Województwo [....] przekazało protokół zdawczo – odbiorczy mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu Zespołu [...] im. S. H. z siedzibą w K., w skład którego wchodzi nieruchomość gruntowa zabudowana , położona w K. stanowiąca własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Zespołu [...]objęta księgą wieczystą KW nr [..] i KW nr [..] w trybie art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r., - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczna (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).
Wojewoda [..] decyzją z dnia [...] grudnia 1998 r., nr [...] stwierdził, że z dniem [....] października 1997 r., przedmiotowe grunty, objęte decyzją Wojewody [..] z [...] października 2001r., z mocy prawa stały się przedmiotem użytkowania wieczystego dotychczasowego zarządcy tego gruntu tj. Państwowego Zespołu [...] w K.
Jednocześnie w pkt [...] decyzji Wojewoda [...] stwierdził , że znajdujące się na gruncie budynki, budowle i urządzenia z dniem [...] października 1997 r., stały się własnością Państwowego Zespołu [...] w K. Podstawą wydania decyzji Wojewody [...] było Zarządzenie Ministra Kultury i Sztuki nr [...] z dnia [...] października 1997 r., w sprawie nadania statusu państwowej instytucji kultury Państwowemu Zespołowi [..] w K. oraz art. 202 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm.), zgodnie z którym Zespół stał się z tym dniem z mocy prawa użytkownikiem wyżej wymienionych gruntów i właścicielem budynków znajdujących się na tym gruncie.
Brak jest w przepisach wykonawczych do art.145 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojowa państwa ( Dz. U. Nr. 106, poz. 668 ze zm.) stwierdzenia, jakiej jednostce samorządu terytorialnego ma być przekazany Zespół w celu prowadzenia w ramach zadań własnych.
Zarząd Województwa uznaje, że jest organem, który na podstawie pisma Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] grudnia 1998 r. oraz dołączonego protokołu zdawczo – odbiorczego z dnia [...] grudnia 1999 r. przejął Zespół [....] w celu prowadzenia w ramach zadań własnych.
Zgodnie z art. 145 ust. 5 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw (...) mienie państwowych instytucji kultury podlegających przekazaniu samorządowi województwa staje się z dniem przejęcia w rozumieniu art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa ( Dz. U. Nr.91, poz. 576 ze zm.) mieniem właściwej jednostki samorządu terytorialnego.
Art. 47 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa stanowi, że mieniem województwa jest własność i inne prawa majątkowe nabyte przez województwo lub inne osoby prawne. O tym, kiedy mamy do czynienia z wojewódzką osobą prawną, w tym konkretnym przypadku, rozstrzyga ustawa z dnia 25 października 1992 r. o organizacji i prowadzeniu działalności kulturalnej ( Dz. U. z 1997 r. Nr 110, poz. 721 ze zm.). Na podstawie tej ustawy oraz wyżej wymienionego zarządzenia Ministra Kultury wpisano Państwowy Zespół [....] w K. do Rejestru Instytucji Kultury, a tym samym przyznano mu status wojewódzkiej osoby prawnej.
Zgodnie z art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, państwowe osoby prawne, które z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się samorządowymi osobami prawnymi zachowując swój majątek. Tym samym organ odwoławczy uznał, że Państwowy Zespół [....] w K. wypełnia przesłanki tego przepisu i w związku z tym, przedmiotowego mienia nie można przekazać innej jednostce.
Biorąc pod uwagę powyższą argumentację prawną organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r., chociaż uzasadnienie tej decyzji opierało się na innych podstawach prawych i faktycznych, których Minister Skarbu Państwa nie podzielił.
Organ I instancji uznał z kolei, że stosownie do postanowień art. 147. ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa ( Dz. U. Nr 106, poz. 668), jednostki samorządu terytorialnego ( w zakresie nie objętym art. 145 i art. 146 ) przejmują z dniem 1 stycznia 1999 r. mające siedzibę na obszarze tych jednostek instytucje i jednostki organizacyjne, w tym mające osobowość prawną, podległe lub podporządkowane właściwym ministrom lub centralnym jednostkom administracji rządowej, wojewodom lub innym organom administracji rządowej albo przez nich nadzorowane, wykonujące określone w niniejszej ustawie zadania samorządu terytorialnego.
W wykonaniu dyspozycji ust. 1 i ust. 2 tejże ustawy Prezes Rady Ministrów Rozporządzeniem z dnia 19 lipca 1998 r. – w sprawie wykazu instytucji kultury o charakterze regionalnym wpisanych do rejestrów prowadzonych przez wojewodów, podlegających przekazaniu do samorządów województwa w celu ich prowadzenia, w ramach zadań własnych ( Dz. U. Nr 148 poz. 971 ) – nie ujął tej instytucji.
Jednocześnie Wojewoda [....] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] października 1997 r. przez Państwowy Zespół [...] w K. – prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa oraz prawa własność budynków i urządzeń znajdujących się na opisanym gruncie.
W tym stanie faktycznym i prawnym, stosownie do postanowień art. 60 ust. 1 i ust. 3 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. ( Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz wobec faktu nie wykazania tej jednostki jako przekazywanej na rzecz Wojewody [...], Wojewoda [....] odmówił decyzją z dnia [...] października 2001 r. komunalizacji przedmiotowego mienia Zespołu [...] na rzecz Województwa [...].
W skardze na decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2002 r. Województwo [...] wniosło o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący powołał się na to, że w związku z tym, że w załączniku do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 1998 r. ( Dz. U. Nr 148 , poz. 970 ) w sprawie wyboru instytucji kultury wpisanych do rejestrów prowadzonych przez ministrów i kierowników urzędów centralnych nie podlegających przekazaniu jednostkom samorządu terytorialnego ze względu na ogólnonarodowy charakter zadań przez nie wykonywanych, nie został wymieniony Zespół [...] bezsporny jest fakt, że prowadzenie Zespołu zostało przekazane na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Dodatkowo potwierdzeniem samorządowego charakteru przedmiotowej instytucji jest wymienienie Zespołu w załączniku do rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 29 grudnia 1998 r. ( Dz. U. Nr 166, poz. 1218 ) w sprawie ustalania listy samorządowych instytucji kultury, w których powołanie i odwołanie dyrektora wymaga zasięgnięcia opinii ministra właściwego do spraw kultury. Powołał się również na treść art. 145 ustawy z 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa. Przepis ten w ocenie skarżącego, wskazuje iż instytucje kultury prowadzone przez ministrów i kierowników urzędów centralnych, nie wymienione jako podlegające przekazaniu na rzecz powiatów oraz nie wymienione jako nie podlegające przekazaniu na rzecz jednostek samorządu terytorialnego ze względu na charakter i zakres prowadzonej przez nie działalności, podlegają przekazaniu na rzecz województw samorządowych.
Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawarta w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest uzasadniona gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Minister Skarbu Państwa uznał, że przedmiotowe mienie, będące we władaniu Zespołu [...] podlega wyłączeniu z komunalizacji na mocy art. 60 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawę reformującą administrację publiczną, który to przepis stanowi, że państwowe osoby prawne, które z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się samorządowymi osobami prawnymi, zachowują swój majątek. Organ uznał również, że Zespół ma status wojewódzkiej osoby prawnej tym samym wypełnił przesłanki tego przepisu. Definicję wojewódzkiej osoby prawnej zawiera art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa ( Dz. U. Nr 91, poz. 576 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem wojewódzkimi osobami prawnymi poza województwem, są samorządowe jednostki organizacyjne, którym ustawy przyznają wprost taki status, oraz te osoby prawne, które mogą być tworzone na podstawie odrębnych ustaw wyłącznie przez województwo.
Przyjmując, że Zespół [...] jest wojewódzką osobą prawna organ powinien był wskazać konkretny przepis ustawy, z którego wprost wynikałby taki status Zespołu. Tymczasem organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził jedynie, że na podstawie ustawy z dnia 25 października 1997 r. o organizacji i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz zarządzenia Ministra Kultury i Sztuki nr [...] z dnia [..] października 1997 r. w sprawie nadania statusu państwowej instytucji kultury Zespół [...] wpisano do Rejestru Instytucji Kultury. Wpis ten, w ocenie organu, stanowi o przyznaniu Zespołowi [...] statusu wojewódzkiej osoby prawnej . Takie uzasadnienie jest niewystarczające dla uznania, że Zespół [...] ma status wojewódzkiej osoby prawnej oraz, że w związku z tym mienie Skarbu Państwa będące we władaniu Zespołu podlega wyłączeniu z komunalizacji na mocy art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Organ nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości i oparty o właściwe przepisy prawa by zachodziła sytuacja prawna określona w art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 13 października1998 r. Zatem oparcie decyzji z powołaniem się na ten przepis nastąpiło z naruszeniem prawa a mianowicie art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz art. 47 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa.
Organy obu instancji w ogóle nie rozważyły, w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy, regulacji prawnej zawartej w art. 145 ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa ( Dz. U. Nr 106, poz. 668 ). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu samorząd województwa, z zastrzeżeniem ust. 4, przejmuje z dniem1 stycznia 1999 r. od ministrów i kierowników urzędów centralnych do prowadzenia jako zadania własne, instytucje kultury wpisane do prowadzonego przez nich rejestru i działające na obszarze danego województwa. Ust. 4 art. 145 tej ustawy stanowi, że Prezes Rady Ministrów określi w drodze rozporządzenia, wykaz instytucji kultury wpisanych do rejestrów prowadzonych przez ministrów i kierowników urzędów centralnych:
1) podlegających przekazaniu powiatom lub miastom na prawach powiatu
2) nie podlegających przekazaniu jednostkom samorządu terytorialnego ze względu na ogólnonarodowy charakter zadań przez nich wykonywanych.
W zakresie pkt. 2 z dniem 1 stycznia 1999 r. weszło w życie rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 8 grudnia 1998 r. ( Dz. U. Nr 148 poz. 970 ) w sprawie wykazu instytucji kultury wpisanych do rejestrów prowadzonych przez ministrów i kierowników urzędów centralnych, nie podlegających przekazaniu jednostkom samorządu terytorialnego ze względu na ogólnonarodowy charakter zadań przez nie wykonywanych. Wykaz stanowiący załącznik do tego rozporządzenia nie wymienia Zespołu [...].
Natomiast co do pkt 1 to nie ukazało się rozporządzenie dotyczące wykazu instytucji kultury o których mowa w ust. 4 art. 145, a podlegających przekazaniu powiatom lub miastom na prawach powiatów.
Istotne jest więc ustalenie przez kogo prowadzony był w dniu 1 stycznia 1999 r. rejestr instytucji kultury, do którego wpisany był Zespół [...]. W ogóle organy w toku postępowania tego nie ustalały. Natomiast ustalenie do jakiego rejestru był wpisany Zespół pozwoli na ocenę, czy z dniem 1 stycznia 1999 r. spełnione zostały przesłanki, określone w art. 154 ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. , do przejęcia Zespołu przez Województwo [...] do prowadzenia jako zadanie własne. To z kolei pozwoli na prawidłową ocenę , czy Województwo [....] spełnia przesłanki z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października – Przepisy wprowadzające ustawę reformującą administracje publiczną do nabycia z mocy prawa mienia będącego we władaniu Zespołu [...]
Z powyższych względów Sąd uchylił obie decyzje w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekając w kwestii wykonalność decyzji i kosztów postępowania sądowego, na podstawie art. 152 i 200 tej ustawy.