I SA 2184/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził niezgodność z prawem uchwały Rady Gminy w sprawie bezprzetargowej sprzedaży nieruchomości, uznając ją za akt z zakresu administracji publicznej podlegający kontroli sądowej.
Skarga dotyczyła uchwały Rady Gminy w sprawie bezprzetargowej sprzedaży nieruchomości. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów o samorządzie gminnym, wskazując na brak wyceny nieruchomości i nieokreślenie ceny sprzedaży. Sąd uznał, że uchwała o przeznaczeniu nieruchomości do sprzedaży, nawet w trybie bezprzetargowym, jest aktem z zakresu administracji publicznej i podlega kontroli sądowej na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Stwierdzono niezgodność uchwały z prawem, ponieważ kompetencje do jej wydania należały do zarządu gminy, a nie rady.
Skarżąca J. C. wniosła skargę na uchwałę Rady Gminy W. z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie bezprzetargowego zbycia nieruchomości komunalnej. Zarzuciła naruszenie art. 50 w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym, wskazując, że uchwała została podjęta przed wyceną nieruchomości i nie określała jej ceny, co naruszało zasadę szczególnej staranności. Podniosła również, że prawo własności zostało jej odebrane poprzez wywłaszczenie i jest stroną postępowania o uznanie sprzedaży za bezskuteczną. Prezydent W. wniósł o odrzucenie skargi, kwestionując doręczenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa i twierdząc, że uchwała nie narusza interesu skarżącej, a sprzedaż nieruchomości ma charakter cywilnoprawny. Sąd, analizując przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o samorządzie gminnym, uznał skargę za uzasadnioną, choć z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącą. Sąd przyjął szerokie rozumienie pojęcia 'sprawy z zakresu administracji publicznej', stwierdzając, że uchwała rady gminy o przeznaczeniu nieruchomości do sprzedaży, nawet w trybie bezprzetargowym, jest aktem administracyjnym poprzedzającym czynność cywilnoprawną i podlega kontroli sądu administracyjnego. Stwierdzono, że zaskarżona uchwała narusza przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ kompetencje do zbywania nieruchomości i ustalania nabywcy należą do zarządu gminy, a nie rady. Uchwała nie określała zasad, lecz konkretnego nabywcę, co wykraczało poza kompetencje rady. Z uwagi na upływ terminu, sąd nie mógł stwierdzić nieważności uchwały, a jedynie jej niezgodność z prawem, co skutkowało utratą mocy prawnej z dniem wydania orzeczenia. Sąd orzekł również, że uchwała nie podlega wykonaniu i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała rady gminy o przeznaczeniu nieruchomości do sprzedaży, nawet w trybie bezprzetargowym, jest aktem z zakresu administracji publicznej, ponieważ poprzedza czynność cywilnoprawną i jest podejmowana w ramach wykonywania publicznoprawnych zadań gminy.
Uzasadnienie
Sąd przyjął szerokie rozumienie pojęcia 'sprawy z zakresu administracji publicznej', wskazując, że uchwała ta nie ma charakteru cywilnoprawnego, a jedynie poprzedza czynność cywilnoprawną, będąc decyzją o zmianie przeznaczenia nieruchomości w gminnym zasobie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_niezgodność_z_prawem
Przepisy (9)
Główne
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Umożliwia zaskarżenie uchwały organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, jeśli narusza interes prawny lub uprawnienie skarżącego.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje orzekanie sądu administracyjnego w przypadku stwierdzenia niezgodności aktu z prawem.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje orzekanie o niepodleganiu wykonaniu zaskarżonego aktu.
Pomocnicze
u.s.g. art. 7 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Nakazuje zachowanie szczególnej staranności przy zarządzaniu mieniem komunalnym.
u.s.g. art. 18 § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Określa kompetencje rady gminy w sprawach majątkowych, w tym określanie zasad nabycia, zbycia i obciążania nieruchomości.
u.g.n. art. 37 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa przypadki zbycia nieruchomości w drodze bezprzetargowej.
u.g.n. art. 11
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa zarząd gminy jako organ reprezentujący gminę w sprawach gospodarowania nieruchomościami.
u.g.n. art. 25 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przyznaje zarządowi gminy kompetencje do gospodarowania gminnym zasobem nieruchomości.
Przepisy wprowadzające p.u.s.a. i p.p.s.a. art. 97 § 1
Ustawa Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przekazuje sprawy wniesione do NSA przed 1 stycznia 2004 r. do rozpoznania przez wojewódzkie sądy administracyjne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała rady gminy o przeznaczeniu nieruchomości do sprzedaży w trybie bezprzetargowym jest aktem z zakresu administracji publicznej. Kompetencje do zbywania nieruchomości i ustalania nabywcy należą do zarządu gminy, a nie rady. Uchwała nie określała zasad zbywania, lecz konkretnego nabywcę, co wykraczało poza kompetencje rady.
Odrzucone argumenty
Uchwała o sprzedaży nieruchomości ma charakter cywilnoprawny i nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Prezydent W. nie został skutecznie wezwany do usunięcia naruszenia prawa.
Godne uwagi sformułowania
Sąd w składzie niniejszym, wbrew stanowisku prezentowanemu w odpowiedzi na skargę, opowiada się za przyjęciem dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie przez sprawy z zakresu administracji publicznej należy rozumieć 'wszelkie akty, czynności, działania i sprawy załatwiane przez organy administracji, które nie mają charakteru cywilnoprawnego' Decydowanie o tym ma w sobie typowe cechy administrowania mieniem komunalnym, które ma służyć gminie w celu zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty mieszkańców.
Skład orzekający
Ewa Dzbeńska
przewodniczący
Daniela Kozłowska
członek
Marek Stojanowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kontroli sądów administracyjnych nad uchwałami organów gminy dotyczącymi gospodarowania mieniem komunalnym, w szczególności w kontekście sprzedaży nieruchomości."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z podziałem kompetencji między radą a zarządem gminy oraz interpretacją pojęcia 'sprawy z zakresu administracji publicznej'.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego zakresu kontroli sądów administracyjnych nad uchwałami samorządowymi, co jest kluczowe dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami.
“Sąd administracyjny kontroluje uchwały o sprzedaży nieruchomości: kluczowe rozstrzygnięcie o kompetencjach rady gminy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA 2184/03 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2004-05-13 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2003-10-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Daniela Kozłowska Ewa Dzbeńska /przewodniczący/ Marek Stojanowski /sprawozdawca/ Sygn. powiązane I OSK 273/05 - Wyrok NSA z 2005-07-13 Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Stwierdzono niezgodność z prawem zaskarżonego aktu Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie WSA Daniela Kozłowska NSA Marek Stojanowski (spr.) Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2004 r. sprawy ze skargi J. C. na uchwałę Rady Gminy W. z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie sprzedaży nieruchomości w trybie bezprzetargowym 1. stwierdza niezgodność zaskarżonej uchwały z prawem, 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej kwotę 10 zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie I SA 2184/03 UZASADNIENIE J. C. wystąpiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skargą na uchwałę Rady Gminy U. z dnia [...] maja 2002r. nr [...] w przedmiocie bezprzetargowego zbycia mienia komunalnego W. S. w postaci niezabudowanej nieruchomości położonej przy ul. [...] i [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2 oraz udziału [...] części we współwłasności działki nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] -[...] -[...] wskazując, że narusza ona art. 50 w związku z art. 7 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym ( tj. Dz. U. z 2000 Nr 98 , poz. 1071 ze zm. ) – tzn. nie jest ona zgodna z dyrektywą art. 50, nakazującą zachowanie szczególnej staranności, ponieważ została ona podjęta przed wyceną tej nieruchomości. Podkreśliła, że uchwała ta nie wskazuje ceny nieruchomości, która została przeznaczona do sprzedaży bezprzetargowej. Rada Gminy nie powinna rozdzielnie traktować kwestii "decyzji o sprzedaży nieruchomości" oraz "ceny nieruchomości". Radni opowiedzieli się za sprzedażą nie wiedząc, jaką cenę uzyska Gmina w rezultacie zbycia mienia komunalnego. Taka praktyka, w ocenie skarżącej, pozostaje w sprzeczności z "nakazem szczególnej staranności osób i organów zarządzających (rozporządzających) mieniem komunalnym. Podniosła również, iż zbycie dokonało się bez decyzji podziałowych, zniesienia współwłasności małżonków S. z Gminą itd. Wskazała również, iż wielokrotnie zwracała się do Prezydenta W. o przeprowadzenie samokontroli. Nie przyniosło to jednak rezultatu. Prezydent W., pismem z dnia [...] lipca 2003r. został wezwany do usunięcia naruszenia prawa, w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Podkreśliła, że ma interes prawny w sprawie z uwagi na to, iż prawo własności, będące przedmiotem zaskarżonej uchwały, zostało jej odebrane poprzez wywłaszczenie. Skarżąca skutecznie wszczęła postępowanie w przedmiocie zwrotu spornej nieruchomości, o czym wiedział Zarząd ówczesnej Gminy U. Aktualnie skarżąca jest powódką przed Sądem Okręgowym w W., sygn. akt [...], w sprawie o uznanie czynności sprzedaży nieruchomości za bezskuteczną, opisanej w § 1 uchwały. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie. Jednocześnie wskazał, że wbrew twierdzeniu skarżącej, do dnia dzisiejszego nie zostało mu doręczone wezwanie w trybie art. 101 powołanej ustawy o samorządzie gminnym. Podkreślił, że podjęcie zaskarżonej uchwały nr [...] nie naruszało interesu prawnego ani uprawnienia skarżącej. Podjęcie uchwały w przedmiocie rozporządzenia gruntem komunalnym nie jest aktem z zakresu administracji publicznej. Gmina jest osobą prawną i działając poprzez swoje organy może rozporządzać majątkiem na gruncie cywilnoprawnym. W wyniku podjętej uchwały nr [...] doszło do bezprzetargowego rozporządzenia działką nr ewidencyjny [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] -[...] -[...], na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce gruntami (tj. z 2000 r., Dz. U. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Przedmiotowa działka o pow. [...] m2 , zgodnie z opinią Wydziału Głównego Architekta Gminy, nie mogąc być samodzielną działką, nie powinna być zbywana w drodze przetargu. Wobec tego skarżąca nie mogła skorzystać z prawa pierwszeństwa, które byli właściciele mogą realizować, zgodnie z dyspozycją art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ administracji wskazał, iż gdyby przedmiotowa działka była działką samodzielną i doszłoby do zbycia jej w drodze przetargu to skarżąca nie byłaby w stanie zrealizować swego prawa z uwagi na fakt, iż przed wywłaszczeniem była współwłaścicielką w ułamkowej części, a wielu współwłaścicieli było nieznanych. Z tego też powodu postępowanie o zwrot nieruchomości w obu instancjach zakończyło się jego umorzeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona chociaż z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienia o charakterze procesowym. Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym ( tj. Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz.1591 ze zm. ) przyznaje każdemu, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone, możliwość zaskarżenia uchwały organów gminy (zarządu i rady), podjętej w sprawach z zakresu administracji publicznej. Ustawodawca nie zamieścił w tej ustawie definicji pojęcia "sprawy z zakresu administracji publicznej". Poglądy prawne wyrażone na ten temat w judykaturze są niejednolite ze względu na rozmaity charakter prawny tych uchwał, wymagających różnej oceny prawnej w zależności od ich konkretnej treści. W piśmiennictwie prawniczym na ogół przyjmuje się, że wykładnia systemowa tego pojęcia pozwala uznać, że sprawą z zakresu administracji publicznej jest akt administracyjny skierowany do mieszkańców gminy, zawierający przepisy powszechnie obowiązujące, w tym także określające zasady i ogólne czynności z zakresu zarządu majątkiem gminy adresowane do mieszkańców gminy, jak również do jej organów w celu bezpośredniego wykonywania przez gminę zdań publicznych odnoszących się do podmiotów prawa, jako członków społeczności lokalnej. Nie mieszczą się w tym pojęciu sprawy indywidualne rozstrzygane w konkretnych sprawach w drodze decyzji administracyjnych, dotyczące imiennie oznaczonego adresata i wywołujące dla niego skutki w sferze cywilnoprawnej (por. A. Agopszowicz, Z. Gilowska, Ustawa o samorządzie terytorialnym, Komentarz Warszawa 1997 r. s. 450). Wyrażany jest również pogląd, że "podstawą zaskarżenia w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. jest niezgodność z prawem uchwały organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, wywołującej negatywne następstwa w sferze prawnej skarżącego (zniesienie, ograniczenie, uniemożliwienie realizacji uprawnienia, naruszenie interesu prawnego), zaś podstawą jej wzruszenia - niezgodność z prawem" ( M. Bogusz - Podstawy zaskarżenia i wzruszenia uchwały organu gminy w trybie art. 101 ustawy o samorządzie terytorialnym, PiP z 1994 r. z. 12, s. 64 i następne). Wielokrotnie wypowiadał się w tym względzie zarówno Sąd Najwyższy jak i Naczelny Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 września 1996 r., III ARN 45/96 (OSNAPiUS 1997 nr 8, poz. 125), Sąd Najwyższy stwierdził, że pojęcie "sprawa z zakresu administracji publicznej" ma charakter materialnoprawny i obejmuje sprawy należące do właściwości organów gminy, rozstrzygane w drodze uchwały. Istotnym kryterium uznania uchwały organu gminy za uchwałę podjętą w sprawach z zakresu administracji publicznej jest zatem przynależność norm prawnych stanowiących podstawę jej wydania do norm prawa administracyjnego (publicznego) i wynikający z tej normy charakter przedmiotu regulacji w drodze uchwały. W postanowieniu z dnia 24 września 1997 r., III RN 41/97 (OSNAPiUS 1998 nr 6, poz. 171) Sąd Najwyższy stwierdził, że gminy jako jednostki samorządu terytorialnego powołane zostały wyłącznie w celu realizacji zadań publicznych. W sensie normatywnym całokształt spraw zaliczonych do zakresu działania gminy ma na celu realizację zadań publicznych i z tej przyczyny sprawy te należą do zakresu administracji publicznej. Przewidziana więc w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym skarga na uchwałę, podjętą przez organ gminy "w sprawie z zakresu administracji publicznej" stanowić ma jedną z form gwarancji prawnych realizacji zasady demokratycznego państwa prawnego i zasady praworządności. Dlatego nasuwające się w praktyce wątpliwości co do dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej powinny być interpretowane na rzecz ochrony praw obywatelskich i prawa do sądu. Na podstawie tych wywodów Sąd Najwyższy sformułował tezę, że "na uchwałę rady gminy w sprawie określenia zasad gospodarki nieruchomościami służy skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym". Za szerokim rozumieniem pojęcia "spraw z zakresu administracji publicznej" opowiedział się także Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 14 września 1994 r. W 10/94 (OTK 1994 cz. II, poz. 44 i 46). Trybunał zwrócił uwagę, że działalność gmin również w odniesieniu do mienia komunalnego nie opiera się wyłącznie na przepisach prawa cywilnego, ale ze względu na publicznoprawny status gmin i mienia komunalnego działalność ta opiera się także na przepisach prawa samorządowego. Z tego właśnie względu działania i akty prawne podejmowane przez organy samorządu terytorialnego mogą być kwalifikowane jako działania z zakresu wykonywania administracji publicznej, mimo że zmierzają do wywołania w przyszłości określonych skutków cywilnoprawnych, jeżeli działaniom tym nadawana jest forma charakterystyczna dla aktów administracyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego występuje również kierunek szerokiego rozumienia spraw z zakresu administracji publicznej. W nie opublikowanym wyroku z dnia 2 czerwca 1993 r., SA/Wr 302/93 NSA stwierdził, że w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym można wnieść skargę "na uchwałę podjętą przez organ gminy w sprawie ogłoszenia przetargu na sprzedaż, oddanie w wieczyste użytkowanie, dzierżawę lub najem lokalu albo nieruchomości, jeżeli dana czynność narusza uprawnienia skarżącego, chronione przepisami prawa z zakresu administracji publicznej". W wyroku z dnia 7 listopada 1991 r., SA/Wr 824/91 NSA stwierdził, że "uchwała rady gminy ustalająca tryb przetargowy sprzedaży komunalnych lokali mieszkalnych jest uchwałą w sprawie z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym". Za szerokim rozumieniem pojęcia sprawy z zakresu administracji publicznej, zawartego w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, z odwołaniem się do przepisów Konstytucji RP z 1997 r., opowiedziano , się także w uzasadnieniu wyroku składu siedmiu sędziów NSA z dnia 17 maja 1999 r. sygn. OSA 1/99 (ONSA 1999, z. 4, poz. 109). Sąd w składzie niniejszym, wbrew stanowisku prezentowanemu w odpowiedzi na skargę, opowiada się za przyjęciem dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, ponieważ zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Z kolei w § 2 tego artykułu mówi się, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej ( § 2 pkt 5 w/w art. 3 ) oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków , inne niż określone w pkt 5 , podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej ( pkt 6 w/w art. 3). Powyższe pozwala przyjąć, że sprawa niniejsza mieści się w szeroko rozumianym określeniu "sprawa z zakresu administracji publicznej", użytym w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, ponieważ przez sprawy z zakresu administracji publicznej należy rozumieć "wszelkie akty, czynności, działania i sprawy załatwiane przez organy administracji, które nie mają charakteru cywilnoprawnego". Przy wykładni przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym należy dojść do wniosku, że do uchwal organów gminy w sprawach z zakresu administracji publicznej, które można zaskarżyć do sądu administracyjnego, należą uchwały, które nie mają charakteru cywilnoprawnego, a więc takie uchwały, które same przez się nie są czynnościami cywilnoprawnymi i nie wywołują skutków cywilnoprawnych, choć są podejmowane z zamiarem podjęcia w przyszłości określonych czynności cywilnoprawnych. Chodzi tu więc o działania gminy na etapie poprzedzającym podejmowanie czynności cywilnoprawnych. Tak jest przy podejmowaniu przez organy gminy rozstrzygnięcia o tym, czy określona nieruchomość (nieruchomości) ma być przeznaczona do sprzedaży. Na tym etapie decydowania nie chodzi jeszcze o dokonanie sprzedaży nieruchomości, ale przede wszystkim o to, czy nieruchomość ma nadal pozostać własnością gminy, czy też gmina ma się wyzbyć własności określonej nieruchomości. Decydowanie o tym ma w sobie typowe cechy administrowania mieniem komunalnym, które ma służyć gminie w celu zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty mieszkańców. Z tego względu gospodarowanie nieruchomościami stanowiącymi własność gminy podlega nie tylko szczególnym unormowaniom o charakterze cywilnoprawnym, ale także przepisom administracyjno-prawnym, zawartym w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Należy bowiem uwzględniać, że nieruchomości stanowiące własność gminy, nieobciążone prawami rzeczowymi na rzecz innych podmiotów, tworzą gminny zasób nieruchomości, który, zgodnie z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może być wykorzystywany na cele rozwojowe gminy i zorganizowanej działalności inwestycyjnej oraz na realizację innych celów publicznych. Oznacza to, że decydowanie o przeznaczeniu takiej nieruchomości do sprzedaży jest na tym etapie niczym innym jak decydowaniem o zmianie przeznaczenia nieruchomości, a nie podejmowaniem czynności sprzedaży. Organ gminy bowiem rozstrzyga o tym, czy określona nieruchomość ma pozostać w gminnym zasobie nieruchomości, czy też nie. Rozstrzyganie o tym w formie uchwały właściwego organu gminy następuje w ramach wykonywania publicznoprawnych zadań gminy i poprzedza rozporządzenie nieruchomością w formie czynności cywilnoprawnych. Tego rodzaju rozstrzygnięcie w formie uchwały organu gminy jest więc podejmowane w sprawie z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Oznacza to, że uchwała rady gminy o przeznaczeniu nieruchomości do sprzedaży w drodze bezprzetargowej (czy też przetargu) może być zaskarżona do sądu administracyjnego. Przeciwko temu stanowisku nie może przemawiać to, że uchwała dotyczy określonej nieruchomości. Nie ma bowiem podstaw do formułowania poglądu, iż przedmiotem zaskarżenia na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym mogą być tylko uchwały o charakterze ogólnym. W tej kwestii należy podzielić stanowisko wyrażone w doktrynie (T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne. Warszawa 1999, s. 71 i nast.) i w orzecznictwie sądowym (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 23 października 2000 r. sygn. OPS 13/00), że na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego także uchwały o charakterze indywidualnym. Zaskarżona uchwała Rady Gminy W. z dnia [...] maja 2002r. Nr [...] w sprawie sprzedaży, w trybie bezprzetargowym, na rzecz W. S., nieruchomości położonej przy ul. [...] i [...] została wydana na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit "a" powołanej ustawy z dnia 8 marca 1990r o samorządzie gminnym oraz art. 37 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarowaniu nieruchomościami. W uchwale tej orzeczono m. in. o przeznaczeniu do sprzedaży w trybie bezprzetargowym, W. S. niezabudowanej nieruchomości gruntowej położonej przy ul. [...]. i [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2 oraz udziału [...] we współwłasności działki nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] -[...] -[...]. Wykonanie tej uchwały powierzono Zarządowi Gminy. Powołany w uchwale jako podstawa prawna przepis art. 18 ust. 2 pkt 9 lit " a" ustawy z 8 marca 1990 r. stanowi, że do wyłącznej własności rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu dotyczących określenia zasad nabycia, zbycia i obciążania nieruchomości gruntowych oraz ich wydzierżawiania lub najmu na okres dłuższy niż 3 lata, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Oznacza to, że rada gminy może podejmować uchwały w przedstawionych sprawach pod warunkiem, że ustawy szczególne nie odebrały jej tych kompetencji. Stosownie więc do powołanego przepisu art. 18 ust. 2 pkt 9 lit a ustawy o samorządzie gminnym, rada gminy określa zasady nabycia, zbycia i obciążenia nieruchomości gruntowych, lecz zaskarżona uchwała nie znajduje podstawy prawnej w tym przepisie. Zasady bowiem regulują sposób załatwiania spraw danego rodzaju, mają więc uniwersalny charakter i dlatego nie mogą być adresowane do sprawy oznaczonej pod względem podmiotowym - jak czyni to zaskarżona uchwała - gdyż w drodze stanowienia zasad nie załatwia się spraw indywidualnych. Z przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, które są przepisami szczególnymi w stosunku do ustawy o samorządzie gminnym, wynika wyraźny podział kompetencji pomiędzy radą gminy a jej zarządem w sprawach gospodarowania nieruchomościami. W myśl przepisu art. 11 tej ustawy, z zastrzeżeniem wyjątków w niej zamieszczonych oraz w ustawach szczególnych, organem reprezentującym gminę w sprawach gospodarowania nieruchomościami gminnymi jest zarząd gminy. Wyjątki, o których mowa w art. 11 dotyczą sytuacji określonych w konkretnych przepisach ustawy, kiedy działanie zarządu gminy wymaga uprzedniej zgody rady. Zarząd gminy w myśl art. 25 ust. 1 i 2 gospodaruje gminnym zasobem nieruchomości i w ramach tego uprawniony jest m. in. do zbywania nieruchomości wchodzących w skład zasobu (art. 25 ust. 2 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 7 ustawy). Tak więc rada gminy, która stanowi zasady nabywania, zbywania, obciążania oraz ich wydzierżawiania i najmu na okres dłuższy niż trzy lata nie może wypowiadać się w tej kwestii. Zaskarżona uchwała nie określa zasad, lecz nabywcę nieruchomości, podczas gdy do ustalania nabywcy - w tym pierwszeństwa i związanej z pierwszeństwem drogi bezprzetargowej - dochodzi dopiero po sporządzeniu i ogłoszeniu wykazu nieruchomości, o jakim mowa w art. 35 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec tego uchwała nr [...] z dnia [...] maja 2002r. jest sprzeczna z prawem. Zachodzi więc sytuacja, o której stanowi przepis art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. Wobec upływu terminu przewidzianego w art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym Sąd nie może stwierdzić jej nieważności, a uprawniony był jedynie orzec o niezgodności z prawem tej uchwały - stosownie do art. 94 ust. 2 ustawy. Jak wynika to z powołanego przepisu - zdanie drugie - uchwała ta straciła moc prawną z dniem wydania orzeczenia. W odpowiedzi na skargę kwestionowano również wezwanie przez skarżącą organu, w trybie art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o samorządzie gminnym, do usunięcia naruszenia prawa. Jednakże z przedłożonych do akt sprawy dokumentów wynika, że wymóg ten został spełniony w dniu [...] lipca 2003r. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271) orzekł jak w sentencji. Na podstawie art.152 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy w zw. z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI