I SA 1763/02

I SA 1763/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-04-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Lech
Cezary Pryca
Irena Kamińska /przewodniczący sprawozdawca/
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie NSA Cezary Pryca NSA Anna Lech Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu O. z dnia [...] lutego 2001 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza, od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 30 (trzydzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA 1763/02
UZASADNIENIE
Decyzją nr [...] znak: [...] z dnia [...].02.2001 r. Starosta Powiatu O. odmówił dokonania zwrotu na rzecz J.B. na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. nieruchomości, stanowiącej część gruntu uregulowanego w księdze wieczystej KW - nr [...].
Wymieniona nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jako działki ewid. nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, wchodzące w skład gruntu o pow. ogólnej [...] ha uregulowanego w księdze wieczystej KW – nr [...] nabyta została na własność Państwa od J.N. (obecnie B.) aktem notarialnym z dnia [...].XI.1971 r. rep. [...] sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym w W. przed notariuszem M.J.
W akcie tym podano, że nabycie nieruchomości na własność Państwa wraz z istniejącym drzewostanem nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 18 z 1961 r. poz. 94), na cele powiększenia istniejącego na sąsiednim gruncie Ośrodka [...] Urzędu Rady Ministrów.
Wnioskiem z dnia [...].09.2000 r. pełnomocnik J.B. byłej właścicielki wystąpił z wnioskiem o zwrot tej nieruchomości na zasadzie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
W wyniku rozpatrzenia wniosku i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego Starosta Powiatu O. w/w decyzją z dnia [...].02.2001 r., nr [...] odmówił dokonania zwrotu przedmiotowej nieruchomości, uzasadniając że została wykorzystana na cele, dla których nastąpiło jej nabycie tj. na powiększenie Ośrodka [...], stanowiącego własność Skarbu Państwa, a znajdującego się w zarządzie Urzędu Rady Ministrów. Teren Ośrodka [...] stanowił park dworski z pałacykiem. Nabyty wspomnianym aktem notarialnym z dnia [...].11.1971 r. zadrzewiony grunt działek ewid. nr [...] i [...] o ogólnej pow. [...] ha wykorzystywany był dla potrzeb Ośrodka [...] jako park oraz częściowo jako ogród o wysokiej kulturze upraw.
W dniu [...].03.1981 r. na podstawie decyzji Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia [...].03.1981 r. teren Ośrodka Kolonijnego wraz z zabudowaniami, drzewostanem i inwentarzem ruchomym przekazany został protokołem zdawczo-odbiorczym Urzędowi Gminy [...] w użytkowanie na czas nieokreślony z przeznaczeniem dla potrzeb służby zdrowia i oświaty. Wchodzące w skład tego terenu wymienione działki nr [...] i [...] (obecnie nr [...] i [...]) od czasu przejęcia w 1981 r. stanowiły nadal część parku i częściowo użytkowane były rolniczo przez nauczycieli Szkoły Podstawowej w [...] zlokalizowanej w pałacyku.
Przedmiotowy grunt (dawnego Ośrodka [...] Urzędu Rady Ministrów) stał się z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własnością Gminy [...].
Według pisemnej informacji Zarządu Gminy [...] z dnia [...].12.2000 r. [...] Gmina [...] od chwili przejęcia terenu dla potrzeb gminnej służby zdrowia i oświaty tj. od 1981 r. do 1997 r. na swój koszt wykonała inwentaryzację szczegółową wraz z ekspertyzą stanu drzew, renowację drzewostanu, alejek, prace ziemne i porządkowe, oświetlenie parku zasilane energetycznie ([...] latarni) oraz podłączenie do gminnej sieci wodociągowej dla celów gospodarki rolnej.
W roku 2000 działka nr [...] i część działki nr [...] (oznaczona obecnie nr [...]) została wydana "[...]" Sp z o.o. na podstawie zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...].05.2000 r. Repert A nr [...] sporządzonego przed M.W. notariuszem w O. umowy przedwstępnej zamiany. Spółka poniosła koszty na wykonanie ogrodzenia i utwardzenia ciągów pieszych oraz przejęła opiekę nad drzewostanem. Głównym celem zamiany było pozyskanie przez Gminę od "[...]" działki pod ośrodkiem zdrowia (obecnie własność Spółki) oraz stworzenie ciągów pieszych i spacerowych wzdłuż ul. [...] i rzeki [...].
Przy tak ustalonym stanie faktycznym nie było zdaniem organu I instancji podstaw do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, bowiem została ona po wywłaszczeniu wykorzystana zgodnie z jej celem wywłaszczenia.
Od decyzji organu I instancji odwołanie do Wojewody [...] złożył pełnomocnik J.B. wnosząc o uchylenie i zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Odwołujący się podnosił, że akt notarialny przenoszący własność nieruchomości w oparciu o art. 6 ustawy z 1958 r., dotknięty był nieważnością gdyż pracownik Urzędu Rady Ministrów działający w imieniu Skarbu Państwa nie posiadał notarialnego pełnomocnictwa do zawarcia umowy kupna-sprzedaży. Było to sprzeczne z treścią art. 99 kc, który wymaga dla pełnomocnictwa do dokonania określonej czynności formy zastrzeżonej dla dokonania tej czynności.
Nadto zespół pałacowo-parkowy oznaczony jako działka nr [...] został w 1945 r. zabrany właścicielom bezprawnie, a następnie zwrócony dawnej właścicielce. Przedmiotowe nieruchomości zostały nabyte przez Państwo w celu powiększenia ośrodka [...], który znajdował się w zespole pałacowo-parkowym.
Ponieważ zespół pałacowo – parkowy został odebrany właścicielce bezprawnie nie było też podstaw do wywłaszczenia sąsiednich nieruchomości.
Odwołujący się stwierdził ponadto, że w zabudowaniach przejętych przez Urząd Rady Ministrów nie było ośrodka [...] były one natomiast wykorzystywane przez Ministra Spraw Wewnętrznych oraz ZMP na szkolenia i konferencje.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].06.02 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. Nr 98 z 2000 r. poz. 1071) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. – Dz.U. Nr 46 z 2000 r. poz. 543) po rozpatrzeniu odwołania od decyzji nr [...] Starosty Powiatu O. z dnia [...].02.2001 r. odmawiającej zwrotu nabytej na własność Państwa aktem notarialnym z dnia [...].11.1971 r. nieruchomości położonej we wsi [...] Gminna, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] (dawne nr [...] i [...]) uregulowanej w księdze wieczystej KW- nr [...] (dawniej w KW-[...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotowe działki wykorzystane zostały na cele powiększenia Ośrodka Kolonijnego URM tj. na cele, dla których nastąpiło ich nabycie w/w aktem notarialnym z dnia [...].11.1971 r., a dopiero w 1981 r. uległy przekazaniu innemu użytkownikowi na inne cele tj. dla potrzeb służby zdrowia i oświaty, organ pierwszej instancji zajął zdaniem organu odwoławczego słuszne stanowisko, że w tym przypadku nie zachodzą przesłanki wynikające z art. 137 powołanej wyżej ustawy z dnia 21.08.1997 r. do uznania nieruchomości za zbędną na cel określony w umowie notarialnej nabycia.
Nie powstaje, bowiem obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli została ona wykorzystana (użyta) zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu (ewent. w umowie notarialnej nabycia sporządzonej jak wyżej podano na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości), choćby następnie była wykorzystywana na inne cele lub nastąpiło rozporządzenie nieruchomością.
Tego rodzaju pogląd zgodny jest ze stanowiskiem w sprawach dotyczących zwrotów wywłaszczonych nieruchomości, zawartym w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13.06.1995 r. sygn. akt III-AZP-3/95, a także w niektórych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego np., z dnia 6.09.1994 r. sygn. akt IV-S.A.-1041/93 i 19.04.1996 r. sygn. akt SA-I-LU-1812/95.
W tej sytuacji, zaskarżoną decyzję Starosty O. z dnia [...],02,2001 r. odmawiającą zwrotu wymienionych wyżej działek nr [...] i [...] z obrębu [...] Gmina, organ II instancji, jako prawidłową utrzymał w mocy.
Zgłoszone w odwołaniu strony zarzuty dotyczące prawidłowości aktu notarialnego nabycia przedmiotowych działek, nie kwalifikują się do rozpatrzenia w postępowaniu administracyjnym, mogą być ewentualnie skierowane przez zainteresowane osoby na drogę cywilno-prawną.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody [...] pełnomocnik J.B. ponownie podniósł zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Z dniem 1 stycznia 2004 r. sprawa została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdyż zgodnie z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sady administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2-002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Za trafny uznać należy pogląd wyrażony w uzasadnieniu decyzji przez organ II instancji, iż nie mogą być brane pod uwagę w niniejszym postępowaniu zarzuty dotyczące ważności aktu notarialnego z dnia [...].11.1971 r. przenoszącego własność nieruchomości. Ważności tego aktu nie można bowiem wzruszyć w drodze postępowania administracyjnego, a zatem w obrocie pozostaje skutek, w postaci przeniesienia własności nieruchomości wywołany tym aktem.
Bez znaczenia również w niniejszej sprawie jest fakt umowy zamiany spornej nieruchomości, zawartej ze Spółką "[...]" Sp zo.o. oraz poczynionych przez tę spółkę nakładów.
Wprawdzie Spółka "[...]" powinna być uczestnikiem postępowania przed organem administracyjnymi I instancji, jednak uprawnienie to utraciła w postępowaniu odwoławczym. Zgodnie bowiem z art. 390 § 2 kodeksu cywilnego roszczenie związane z nie zawarciem umowy przyrzeczonej przedawniają się z upływem roku od dnia w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Przyrzeczona umowa zamiany jak wynika z altu notarialnego z dnia [...].05.00 r. miała być zwarta najpóźniej do dnia [...].12.00 r. Tak więc w dniu wydania decyzji przez organ I instancji ([...].02.01 r.) nie upłynął jeszcze roczny termin przedawnienia, a spółce "[...]" przysługiwało roszczenie, o którym mowa w art. 390 § 2 kc. t.j. prawo dochodzenia zawartej umowy przyrzeczonej. Spółka była zatem stroną w rozumieniu art. 28 kpa miała bowiem roszczenie zmierzające do uzyskania w wyniku zamiany prawa własności spornej nieruchomości. Jednak okres przedawnienia wskazany w art. 390 § 3 k.c upłynął w toku postępowania międzyinstancyjnego przed organami administracji w związku z czym brak jest podstaw do uznania, że decyzja organu II instancji wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Co do nakładów nie mogą one być rozliczane w toku postępowania administracyjnego i poprzez wydanie decyzji administracyjnej.
Natomiast zgodzić należy się ze skarżącym, że organa administracji nie wyjaśniły w sposób dostateczny czy zaistniały przesłanki, zwrotu wywłaszczonej nieruchomości określone w art. 136 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz czy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 w /w ustawy.
Brak jest w aktach sprawy dostatecznych dowodów na to, że wywłaszczone nieruchomości przeznaczone zostały na potrzeby ośrodka [...] w zespole pałacowo-parkowym i że ośrodek taki faktycznie funkcjonował. Zgromadzone na tą okoliczność przez organ I instancji oświadczenia mieszkańców wsi [...], dotyczą tylko nieruchomości oznaczonej dawnym numerem, [...] podczas gdy postępowaniem administracyjnym objęta była ponadto nieruchomość oznaczona dawnym numerem [...] ( obecnie [...]). W aktach sprawy brak jest nadto dowodów na to, że organa administracji zwracały się do właściwych urzędów, w których posiadaniu znajdował się zespół pałacowo-parkowy, z pytaniem na jakie cele i w jakich okresach był on wykorzystywany i czy faktycznie był tam ośrodek kolonijny. Wszystko powoduje, że naruszone zostały przepisy art. 7 i 77 § 1, 80 kpa co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Mając to na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.