I SA 1716/02

I SA 1716/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-04-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Pryca
Daniela Kozłowska /sprawozdawca/
Ewa Dzbeńska /przewodniczący/
Sygn. powiązane
OSK 1184/04 - Wyrok NSA z 2005-03-16
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Dzbeńska Sędziowie WSA -Daniela Kozłowska (spr.) NSA - Cezary Pryca Protokolant - Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia ... czerwca 2002 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia ... czerwca 2001 r., nr ..., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Infrastruktury 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej.
Uzasadnienie
I SA 1716/02
U z a s a d n i e n i e
H.K. wystąpiła do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w ... z dnia ... lutego 1954 r., nr ..., i orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium RN w ... z dnia ... lipca 1954 r., nr ..., w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości położonej w ... przy ul. ... (d. ...) o pow. 2857 m², oznaczonej hip. nr .... We wniosku wskazała, że podstawę wywłaszczenia stanowił dekret z dnia ... kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Organy orzekające o wywłaszczeniu nie wykazały, że nieruchomość ta jest niezbędna na cele tego dekretu. Jako jedyną podstawę wywłaszczenia podano potrzeby własne Spółdzielni ... "P.", które nie mieszczą się w kategorii narodowych planów gospodarczych.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia ... czerwca 2001 r., nr ..., odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w ... z dnia ... lipca 1954 r. przyjmując, że wymieniona Spółdzielnia była wykonawcą narodowych planów gospodarczych. Poświadcza to zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego z dnia ... stycznia 1953 r. na nabycie nieruchomości pod rozbudowę Spółdzielni, wydane w trybie przepisów dekretu z ... kwietnia 1949 r. Rokowania o nabycie nieruchomości w trybie cywilnoprawnym nie powiodły się. Postępowanie wywłaszczeniowe zostało poprzedzone wezwaniem właścicieli do odstąpienia nieruchomości, a Spółdzielnia legitymowała się niezbędnymi dokumentami wymaganymi przez dekret, tj. zezwoleniem PPKPG, dowodem wezwania właścicieli do odstąpienia nieruchomości, odpisem księgi wieczystej, planem sytuacyjnym nieruchomości. Spółdzielnia posiadała zezwolenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w ... z dnia ... kwietnia 1953 r. na objęcie przedmiotowej nieruchomości. Wbrew temu, co twierdzi skarżąca Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa była organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, a jej decyzja z dnia ... lipca 1954 r. nie narusza prawa.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H.K. podniosła, że podstawą wywłaszczenia była realizacja zamierzeń Spółdzielni. Zgodnie z dekretem wykonawca narodowych planów gospodarczych mógł wystąpić z wnioskiem o wywłaszczenie, jeżeli legitymował się dokumentami o zamierzonej inwestycji, uzasadnił potrzeby wywłaszczenia, uzyskał zezwolenie Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego i zaświadczenie wojewódzkiej władzy planowania gospodarczego oraz dysponował dokumentem stwierdzającym, że starania o nabycie nieruchomości nie dały rezultatu. W zaskarżonej decyzji okoliczności te nie zostały wyjaśnione.
Wniosek ten skarżąca uzupełniła pismem z dnia 25 lutego 2002 r., w którym wskazała na brak w aktach istotnych dokumentów, np. zaświadczenia właściwego organu co do przeznaczenia nieruchomości na cele wskazane we wniosku o wywłaszczenie. Naruszony został art. 8 dekretu, gdyż wezwanie do odstąpienia nieruchomości nie zawierało ceny określonej przez wykonawcę, ani propozycji nieruchomości zamiennej. Ponadto z naruszeniem art. 21 pkt 2 dekretu nie ustalono rozmiaru wywłaszczenia. Nieruchomość nie była niezbędna. Wątpliwości budzi wywłaszczenie na cele pralnicze, skoro zadanie to było już wykonywane w zakładzie pralniczym, który funkcjonował nieprzerwanie od 1928 r.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia ... czerwca 2002 r., nr ..., utrzymał w mocy swoją decyzję z ... czerwca 2001 r. i podał, że w niniejszym postępowaniu materiały sprawy zostały uzupełnione o istotne dokumenty archiwalne, w tym o opinię Prezydium WRN w ... z ... czerwca 1952 r. stwierdzającą celowość nabycia przez wnioskodawcę przedmiotowej nieruchomości. Rozmiar wywłaszczenia określony został zgodnie z art. 21 pkt 2 dekretu do 2857 m². Niezagospodarowanie całości gruntu zgodnie z celem wywłaszczenia może stanowić podstawę do domagania się zwrotu nieruchomości lub jej części.
H.K. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego podtrzymała dotychczasowe zarzuty oraz podniosła, że wywłaszczona nieruchomość była przeznaczona w ówczesnym planie zagospodarowania przestrzennego miasta ... pod budownictwo mieszkaniowe, dlatego też Spółdzielnia uzyskała jedynie zaświadczenie o tymczasowej lokalizacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269).
Skarga jest uzasadniona.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie ocenił całości zgromadzonego w sprawie materiału. Pominął także uregulowania dekretu z dnia ... kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), który stanowił podstawę wydania ocenianych w postępowaniu nadzorczym decyzji o wywłaszczeniu i wobec tego wydane decyzje naruszają art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
Zgodnie z art. 1 powołanego wyżej dekretu nieruchomości lub ich części niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych mogły być przejmowane, nabywane, zbywane i przekazywane. Artykuł 2 określał, że prawo wymienione w art. 1 służyło wykonawcom narodowych planów gospodarczych, w tym spółdzielniom (pkt 6). Jeżeli wykonawcy planów gospodarczych nie mogli uzyskać nieruchomości Skarbu Państwa lub osób prawnych w trybie przekazania, to zgodnie z art. 4 uprawnieni byli do nabycia nieruchomości od osób fizycznych i prawnych, innych niż wymienione w art. 2 dekretu. Wykonawca, który uzyskał zezwolenie od Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania na nabycie nieruchomości obowiązany był wezwać właściciela do odstąpienia nieruchomości za cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu i zatwierdzoną przez Prezydium wojewódzkiej rady narodowej, które jednocześnie ustalało warunki zapłaty. Z przepisu art. 8 ust. 1 dekretu wynika więc, że cena nabycia nieruchomości powinna być określona konkretnie, a wynika to z konieczności jej zatwierdzenia i ustalenia warunków zapłaty przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Jeżeli umowa sprzedaży, zamiany lub umowa przedwstępna nie zostały zawarte, wykonawca mógł nabyć niezbędną mu nieruchomość w drodze wywłaszczenia. Dekret określał także warunki, jakim powinny odpowiadać wnioski o zezwolenie na nabycie nieruchomości i o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast pominął, że w aktach sprawy nie ma wniosku Spółdzielni o wywłaszczenie nieruchomości. Zwróciła na to uwagę Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa, która postanowieniem z dnia ... maja 1954 r. odroczyła rozprawę i zażądała od Spółdzielni złożenia wniosku o wywłaszczenie, zgodnie z art. 17 dekretu, oraz sporządzenia wstępnej dokumentacji zamierzonej inwestycji. Odpowiadając na to żądanie Spółdzielnia przy piśmie z dnia ... maja 1954 r. przesłała do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium WRN w ... odpis wniosku do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia ... listopada 1952 r., pismo przewodnie do Z. w ..., dokumentację techniczną na budowę magazynu, stajni, komórek, benzynowi oraz kotłowni. Mimo nieuzupełnienia tego braku, gdyż wniosek o zezwolenie na nabycie nieruchomości (art. 7) nie jest tożsamy z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości (art. 17), Komisja orzeczeniem z dnia 13 lipca 1954 r. zatwierdziła orzeczenie I instancji o wywłaszczeniu nieruchomości podając w uzasadnieniu, że ze złożonych dodatkowo dokumentów wynika, iż wywłaszczony obiekt jest konieczny dla realizacji planów Spółdzielni a korzystanie przez nią dotychczas z tej nieruchomości jest bez znaczenia dla wyniku sprawy.
W niniejszej sprawie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie ocenił także, czy wywłaszczenie nieruchomości, która jak wynika z akt sprawy, w tym z opisanego wyżej orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium WRN w ... i pism Spółdzielni z dnia ... listopada 1952 r. do Z. oraz do Przewodniczącego PKPG, była już wcześniej zajęta przez Spółdzielnię na podstawie umowy z jej właścicielami na cel, który miała realizować jako wykonawca narodowych planów gospodarczych, nie naruszało rażąco przepisów dekretu z ... kwietnia 1949 r.
Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 dekretu orzeczenie o wywłaszczeniu powinno zawierać, jeżeli wpłynęły wnioski lub sprzeciwy, uzasadnienie ich przyjęcia lub odrzucenia. W aktach sprawy znajduje się protokół z rozprawy administracyjnej z dnia ... grudnia 1953 r., w którym odnotowane jest oświadczenie właścicielki nieruchomości, że nie godzi się na wywłaszczenie. Oświadczenie to nie zostało przez Prezesa UMiRM ocenione. Jeżeli oświadczenie to jest sprzeciwem w rozumieniu powyższego przepisu, to orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w ... z dnia ... lutego 1954 r. powinno zwierać uzasadnienie, a jego brak narusza również ten przepisu.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.