I SA 1693/03

I SA 1693/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Daniela Kozłowska /przewodniczący sprawozdawca/
Emilia Lewandowska
Krystyna Kleiber
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA Krystyna Kleiber WSA Emilia Lewandowska Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. 1/ uchyla zaskarżoną decyzję; 2/ stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
I SA 1693/03
U z a s a d n i e n i e
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., [...], wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził nieodpłatne nabycie przez Gminę Miejską [...] prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] [...] o pow. [...] m², położonej w S. Organ przyjął, że w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość ta znajdowała się we władaniu przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe bez tytułu prawnego, a więc zgodnie z przyjętym orzecznictwem należała do terenowego organu administracji państwowej i podlegała komunalizacji z mocy prawa.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych SA decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...], umorzyła postępowanie odwoławcze. Uzasadniając tę decyzję KKU wskazała, że w postępowaniu komunalizacyjnym stronami są Skarb Państwa i właściwa gmina. Inny podmiot może domagać się dopuszczenia do udziału w sprawie, jeżeli wykaże, iż przysługiwał mu tytuł prawnorzeczowy do skomunalizowanego mienia. W ocenie organu odwoławczego odwołująca nie wykazała tytułu prawnego do przedmiotowego mienia, a istnienia zarządu nie można domniemywać. Z tego powodu PKP SA nie może być uznana za stronę postępowania komunalizacyjnego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca podniosła, że komunalizacja przedmiotowej nieruchomości jest niezgodna z art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Nieruchomość objęta zaskarżoną decyzją nigdy nie należała do rady narodowej ani do terenowego organu administracji państwowej. Skarżąca wykazała, że ma interes prawny w postępowaniu komunalizacyjnym, przedstawiła bowiem kserokopię z ewidencji środków trwałych PKP i odpis księgi wieczystej.
Odpowiadając na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269).
Skarga jako uzasadniona podlegała uwzględnieniu.
Ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Łącznikiem między sferą stosowania prawa procesowego a prawem materialnym jest pojęcie interesu prawnego pojmowanego ogólnie jako obiektywna czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes prawny powinien być konkretny, indywidualny, dający się zaspokoić poprzez wydanie decyzji. Chodzi o interes prawny szeroko pojmowany, tzn. chroniony prawem powszechnie obowiązującym.
Prawo do wnoszenia odwołań (art. 127 – 140 k.p.a.) jest rozwinięciem wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Dla skutecznego wniesienia odwołania wystarczające jest przyjęcie tzw. subiektywnej wersji legitymacji procesowej strony, zatem skuteczne powinno być odwołanie wniesione na podstawie przekonania podmiotu, że decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jego praw i obowiązków. Twierdzenie takie może być zweryfikowane tylko w sposób procesowy na podstawie zasad przewidzianych dla postępowania odwoławczego. Jeżeli twierdzenie takie nie zostanie pozytywnie zweryfikowane, to należy wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. OPS 16/98, ONSA 1999, z. 4, poz. 119).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej co do zasady jest prawidłowe, jednak w tej sprawie nie mogło zostać zaakceptowane. Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego wymaga analizy, czy rzeczywiście nie istnieją podstawy do uznania, że wnoszący odwołanie nie posiada przymiotu strony. Analiza taka powinna być przeprowadzona na podstawie akt sprawy i wykładni prawa. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa bez odwoływania się do materiału dowodowego i oceniając przymiot strony skarżącego tylko na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych stwierdziła, że w postępowaniu komunalizacyjnym stronami są Skarb Państwa i właściwa gmina.
Decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. oparta na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ma charakter deklaratoryjny i stwierdza stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Wszelkie zatem zmiany tak stanu faktycznego jak i prawnego, które nastąpiły po tym dniu nie mogą mieć znaczenia prawnego (w tym również powołany przez skarżącą art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe").
W dniu wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r. obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138), której art. 16 przesądzał, że mienie PKP stanowi wydzielona część mienia ogólnonarodowego (ust. 1). Przepis ten w ust. 2 przewidywał natomiast, iż mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez PKP w toku jego działalności. Dalej przepis ten stanowił, że PKP, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz, że PKP wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa bez wyjaśnienia, czy wymienione wyżej przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r., odnoszące się do mienia skarżącego, nie mają wpływu na ocenę jego legitymacji w postępowaniu komunalizacyjnym, umorzyła postępowanie odwoławcze. Organ nie wyjaśnił statusu mienia pozostającego we władaniu skarżącej poprzez zbadanie, na jakiej podstawie pozostawało ono we władaniu skarżącej w dniu 27 maja 1990 r., szczególnie w sytuacji, gdy organem założycielskim (nadzoru) tego przedsiębiorstwa był naczelny organ administracji państwowej, a status tego przedsiębiorstwa był regulowany ustawowo. Organ odwoławczy nie ocenił także znajdującej się w aktach sprawy karty inwentaryzacyjnej nieruchomości, z której wynika, że nieruchomość zabudowana, oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] m², położona w S., pozostaje we władaniu Polskich Kolei Państwowych. Także nie dokonano oceny wypisu z rejestru gruntów (k. 6 akt administracyjnym), z którego wynika, że skarżący władał przedmiotową nieruchomością jako zarządca trwały.
Uznać zatem należy, że organ drugiej instancji naruszył przepisy art. 7, 28 i 77 § 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.