I SA 1638/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-02-11
NSAAdministracyjneŚredniawsa
nieruchomościprzywrócenie własnościKościół Baptystówupaństwowieniezasiedzenieodszkodowaniepostępowanie administracyjnedecyzja kasacyjnakontrola sądowa

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra SWiA uchylającą decyzję Wojewody w sprawie przywrócenia własności nieruchomości Kościoła Baptystów, uznając potrzebę dalszego postępowania wyjaśniającego.

Skarżący Z. w L. domagał się przywrócenia własności nieruchomości na podstawie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów. Minister SWiA uchylił decyzję Wojewody, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na wątpliwości co do upaństwowienia nieruchomości i konieczność zbadania praw osób trzecich. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając zasadność decyzji Ministra o potrzebie dalszego postępowania wyjaśniającego, choć zakwestionował argument o niedopuszczalnym rozszerzeniu wniosku.

Sprawa dotyczyła wniosku Z. w L. o przywrócenie własności nieruchomości na podstawie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody, która przywracała własność części nieruchomości i odmawiała przywrócenia własności pozostałej części, przyznając za nią odszkodowanie. Minister uznał, że postępowanie wyjaśniające nie zostało wyczerpane, a kluczowe kwestie, takie jak upaństwowienie nieruchomości, przyznanie nieruchomości zamiennej oraz prawa osób trzecich (Towarzystwa [...]), wymagały dalszego zbadania. Skarżący Z. w L. zarzucił Ministrowi naruszenie przepisów KPA i ustawy o Kościele Baptystów, kwestionując stanowisko o niedopuszczalnym rozszerzeniu wniosku oraz o braku dowodów upaństwowienia. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że decyzja Ministra o uchyleniu decyzji Wojewody i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia była uzasadniona potrzebą dalszego postępowania wyjaśniającego. Sąd podkreślił, że nabycie nieruchomości w drodze zasiedzenia nie jest upaństwowieniem w rozumieniu ustawy, a także zakwestionował argument o niemieckim lub gdańskim charakterze prawnym poprzedniego właściciela. Sąd jednocześnie uznał, że pisma doprecyzowujące wniosek, złożone w toku postępowania, nie stanowiły niedopuszczalnego rozszerzenia wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, nabycie własności nieruchomości w drodze zasiedzenia nie jest upaństwowieniem w rozumieniu ustawy.

Uzasadnienie

Sąd rozróżnił skutki zdarzeń cywilnoprawnych (zasiedzenie) od przejęcia własności przez Państwo w drodze publicznoprawnych aktów władczych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.s.P.d.K.Ch.B. art. 40 § 1

Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej

Na wniosek Kościoła i jego osób prawnych wszczyna się postępowanie w przedmiocie przywrócenia własności upaństwowionych nieruchomości lub ich części, nie pozostających w ich władaniu, bez względu na podstawę prawną i tryb upaństwowienia, z wyłączeniem nieruchomości wywłaszczonych po 1945 roku, za które odszkodowanie zostało podjęte.

u.s.P.d.K.Ch.B. art. 40 § 2

Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej

Jeżeli przywrócenie własności nieruchomości lub ich części nie jest możliwe, przedmiotem postępowania jest przyznanie odpowiedniej nieruchomości zamiennej, a w razie braku możliwości przyznania nieruchomości zamiennej przyznanie odszkodowania.

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

Pomocnicze

u.s.P.d.K.Ch.B. art. 40 § 4

Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej

Regulacja własności nie może naruszać praw osób trzecich.

u.s.P.d.K.Ch.B. art. 41 § 2

Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej

Określa 2-letni termin na zgłoszenie wniosku o przywrócenie własności.

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego.

d.o.m.o.i.p. art. 2 § 1

Dekret o majątkach opuszczonych i poniemieckich

Przejście z mocy prawa na własność Skarbu Państwa majątku niemieckich i gdańskich osób prawnych.

u.w.l. art. 2 § 4

Ustawa o własności lokali

Definicja pomieszczenia przynależnego.

p.w.u.p.o.s.a. art. 97 § 1

Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przejście spraw wniesionych do NSA przed 1 stycznia 2004 r. do rozpoznania przez sądy wojewódzkie.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie sądu w przedmiocie oddalenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Minister SWiA zasadnie uznał potrzebę dalszego postępowania wyjaśniającego w kwestii upaństwowienia nieruchomości, przyznania nieruchomości zamiennej oraz praw osób trzecich. Nabycie nieruchomości w drodze zasiedzenia nie jest upaństwowieniem w rozumieniu ustawy. Brak podstaw do przyjęcia, że Gmina [...] w L. była niemiecką lub gdańską osobą prawną w rozumieniu dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

Odrzucone argumenty

Argument skarżącego, że pisma doprecyzowujące wniosek stanowiły niedopuszczalne rozszerzenie wniosku. Argument skarżącego, że nabycie nieruchomości nastąpiło z mocy art. 2 ust. 1 lit. c dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

Godne uwagi sformułowania

Należy odróżnić skutki zdarzeń cywilnoprawnych takich jak zasiedzenie nieruchomości od przejęcia przez Państwo własności nieruchomości w drodze publicznoprawnych aktów o charakterze władczym, skutkiem których jest przejście własności na rzecz Skarbu Państwa ex lege, w zasadzie bez odszkodowania i bez obciążeń. Nabycie własności nieruchomości w drodze zasiedzenia, wbrew temu jak przyjął organ I instancji, nie jest upaństwowieniem, o którym mowa w powołanym przepisie ustawy.

Skład orzekający

Janina Antosiewicz

przewodniczący

Monika Nowicka

członek

Anna Łukaszewska-Macioch

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów, rozróżnienie między zasiedzeniem a upaństwowieniem, zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawach o przywrócenie własności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy dotyczącej Kościoła Baptystów; kwestia upaństwowienia i zasiedzenia może mieć szersze zastosowanie, ale kontekst jest specyficzny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonego procesu przywracania własności nieruchomości na podstawie specustawy, z licznymi wątpliwościami prawnymi dotyczącymi upaństwowienia, zasiedzenia i praw osób trzecich.

Przywrócenie własności nieruchomości Kościoła Baptystów: Sąd wyjaśnia kluczowe wątpliwości prawne.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA 1638/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-02-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch /sprawozdawca/
Anna Tarnowska-Mieliwodzka
Janina Antosiewicz /przewodniczący/
Monika Nowicka
Sygn. powiązane
OSK 866/04 - Wyrok NSA z 2004-12-07
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie WSA Monika Nowicka NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Z. w L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia własności nieruchomości oddala skargę
Uzasadnienie
I SA 1638/02
UZASADNIENIE
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. w L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...], mocą której przywrócono Z. w L. własność nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] i odmówiono przywrócenia własności nieruchomości położonej w w K. oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] przyznając za nie odszkodowanie - uchylił tę decyzję i przekazał sprawę Wojewodzie [...] do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
Z. w L. wnioskiem z dnia 28 lipca 1997 r. zwrócił się do Wojewody [...] o przywrócenie, na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 97, poz. 480 z późn.zm.), własności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]).
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 1998 r. nie uwzględnił wniosku i odmówił przywrócenia na rzecz Z. w L. własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 położonej w K.
Na skutek odwołania Z. w L. od powyższej decyzji Wojewody [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia wskazując na konieczność ustalenia granic i powierzchni nieruchomości objętej wnioskiem w kontekście nowego materiału dowodowego przedstawionego przez wnioskodawcę już po wydaniu decyzji przez Wojewodę [...].
Rozpatrując ponownie sprawę Wojewoda [...] zważył, że stosownie do treści art. 40 i art. 42 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Kościoła i jego osób prawnych wszczyna się postępowanie w przedmiocie przywrócenia własności upaństwowionych nieruchomości lub ich części nie pozostających we władaniu tych podmiotów, bez względu na podstawę prawną i tryb upaństwowienia, z wyłączeniem nieruchomości wywłaszczonych po 1945 roku, za które odszkodowanie zostało podjęte. Jeżeli przywrócenie własności nieruchomości lub ich części nie jest możliwe, przedmiotem postępowania jest przyznanie odpowiedniej nieruchomości zamiennej, a w razie braku możliwości przyznania nieruchomości zamiennej przyznanie odszkodowania ustalonego według przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości. Dla pozytywnego załatwienia wniosku konieczne jest zatem spełnienie dwóch przesłanek, tj. wykazanie uprzedniej własności oraz faktu upaństwowienia nieruchomości objętej wnioskiem o przywrócenie własności.
W toku postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...], w oparciu o treść aktów notarialnych przedłożonych przez Z. w L. Rep. Nr [...] i [...] z dnia [...] sierpnia 1933 r. została sporządzona mapa sytuacyjna dla celów prawnych, zgodnie z którą na nieruchomość stanowiącą uprzednio własność Gminy [...] w L. składają się obecne działki nr [...] o pow. [...] m2 , nr [...] o pow. [...] m2 , nr [...] o pow. [...] m2 , nr [...] o pow. [...] m2 , nr [...] o pow. [...] m2 , nr [...] o pow. [...] m2 .
Wojewoda [...] ustalił, że działka nr [...] o pow. [...] m2 stanowi własność Skarbu Państwa na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego dla Powiatu L. o zasiedzeniu nieruchomości z dnia [...] lipca 1958 r. sygn. akt [...]. Obecnie jest własnością Gminy K. na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. i znajduje się w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Odnośnie tej działki – w ocenie Wojewody - spełnione zostały przesłanki zarówno uprzedniej własności Gminy [...] w L. jak i upaństwowienia nieruchomości, co wskazuje na zasadność złożonego wniosku. Z uwagi jednak na treść art. 40 ust. 4 cyt. wyż. ustawy, zgodnie z którym regulacja własności nie może naruszać praw osób trzecich, za przedmiotową nieruchomość zostało przyznane odszkodowanie w wysokości 5230,00 zł, określone w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego.
Działka nr [...] o pow. [...] m2 stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] o zasiedzeniu nieruchomości z dnia [...] kwietnia 1996 r. sygn. akt [...] i obecnie stanowi własność Gminy K. na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1998 r. Organ przyjął, że w stosunku do tej nieruchomości również zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 40 ust. 1 ustawy, co wskazuje na zasadność wniosku o przywrócenie własności. Z uwagi jednak na fakt, że działka nr [...] jest zabudowana budynkami gospodarczymi stanowiącymi pomieszczenia przynależne w rozumieniu art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903) do lokali będących przedmiotem najmu a znajdujących się w budynku mieszkalnym usytuowanym na działce nr [...], za przedmiotową nieruchomość przyznano odszkodowanie w wysokości 6020,00 zł określone w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego.
Działka nr [...] o powierzchni [...] m2 stanowi część ulicy [...] i jest własnością Gminy K. na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2000 r. Wobec tej nieruchomości - według oceny Wojewody [...] - także zostały spełnione przesłanki z art. 40 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej. Ze względu na fakt urządzenia na tej działce ulicy, przywrócenie własności nie jest możliwe, w związku z czym Wojewoda [...] orzekł o przyznaniu odszkodowania za tę nieruchomość w kwocie 2030,00 zł, określonej w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego.
Na nieruchomości obejmującej działki nr nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 usytuowany jest budynek stanowiący uprzednio Z. Obecnie budynek ten pozostaje w użytkowaniu Towarzystwa [...] na podstawie decyzji Nr [...] Naczelnika Miasta K. z dnia [...] lipca 1984 r. Toczące się w stosunku do tej nieruchomości postępowanie o zasiedzenie zostało zawieszone postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 1998 r. sygn. akt [...] jednak Wojewoda L. uznał, że skoro nabycie własności w drodze zasiedzenia następuje z mocy prawa, a jedynie jest potwierdzane postanowieniem sądu, to brak takiego postanowienia nie oznacza, że zasiedzenie nie nastąpiło, tym bardziej, że na fakt spełnienia przesłanek zasiedzenia wskazuje wydanie decyzji o oddaniu budynku w użytkowanie Towarzystwu [...] oraz zapis w ewidencji gruntów, gdzie wykazano Skarb Państwa jako właściciela. Z tych względów organ uznał, że spełnione zostały pozytywne przesłanki pozwalające na przywrócenie własności tej nieruchomości na rzecz wnioskodawcy – Z[...] w L.
Jeśli chodzi o działkę nr [...] o pow. [...] m2 Wojewoda [...] uznał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby została spełniona przesłanka jej upaństwowienia, brak jest bowiem dowodu potwierdzającego nabycie własności tej działki przez Skarb Państwa. Z tych względów nie można przyjąć, iż w stosunku do przedmiotowej działki zostały spełnione przesłanki pozwalające na przywrócenie własności.
Od powyższej decyzji Wojewody [...] odwołanie wniosła Gmina K. zarzucając naruszenie art. 40 ust. 1, 2 i 4 oraz art. 41 ust. 2 i 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Odwołująca się Gmina domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewodę L. W uzasadnieniu odwołania Gmina podniosła, iż Wojewoda [...] bezpodstawnie rozstrzygnął w zaskarżonej decyzji także o roszczeniach, które wygasły jako zgłoszone po terminie określonym w art. 41 ust. 2 ustawy. Z. w L. rozszerzył bowiem zakres swoich żądań, poza pierwotny wniosek, w piśmie z dnia 24 sierpnia 1998 r. określając je łączną powierzchnią [...] m2 bez wskazywania numerów działek. Pierwotnie wniosek dotyczył tylko nieruchomości "przy ul. [...]". W ocenie odwołującej się Gminy K. Wojewoda dopuścił się naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa, bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy winien zawiesić postępowanie administracyjne w przedmiocie przywrócenia własności do czasu rozstrzygnięcia sprawy zasiedzenia przez sąd powszechny. Dopiero postanowienie wydane w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości przez Skarb Państwa pozwalałoby organowi stwierdzić fakt jej upaństwowienia. W odwołaniu podniesiono także, iż niekonsekwentnie organ I instancji w stosunku do działki nr [...] przyjął, że o upaństwowieniu jej przesądza postanowienie sądu o zasiedzeniu, natomiast w stosunku do działek nr [...] i nr [...], mimo braku takiego postanowienia, okoliczność upaństwowienia organ wywiódł z samego faktu spełnienia przesłanek zasiedzenia. Ponadto skarżąca Gmina uważa, że przywrócenie własności działek nr [...] i nr [...] na rzecz Z. w L. naruszyłoby prawa użytkownika - Towarzystwa [...].
Minister Spraw Wewnętrznych uznał, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. W kwestii zakresu żądania organ odwoławczy uznał, że Z. w L. ostatecznie sprecyzował swój wniosek z dnia [...] lipca 1997 r. w odwołaniu z dnia 10 sierpnia 1998 r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1998 r. określając je jako odnoszące się do nieruchomości przy ul. [...], oznaczonej na wyrysie z mapy ewidencyjnej z dnia 29 maja 1980 r. jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 . Pismem z dnia 24 sierpnia 1998r., skierowanym w ślad za odwołaniem, Z. w L. rozszerzył roszczenie rewindykacyjne poza granice sprecyzowane we wniosku z dnia 28 lipca 1997 r., co było już niedopuszczalne ze względu na upływ 2-letniego terminu określonego w art. 41 ust. 2 cyt. ustawy. Dalsze rozszerzenie wniosku nastąpiło w wyniku pisma Wojewody [...] z dnia 29 stycznia 2001 r. skierowanego do wnioskodawcy w kwestii wypowiedzenia się co do pasa gruntu położonego z tyłu posesji przy ul. [...],[...][...] i [...] oznaczonego obecnie jako działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Wynikiem tego było pismo Z. w L. z dnia [...] lutego 2001 r. obejmujące żądaniem przywrócenia własności także w/w działek, nieobjętych pierwotnym wnioskiem. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że z powyższych względów postępowanie regulacyjne mogło dotyczyć jedynie nieruchomości określonych sprecyzowanym wnioskiem rewindykacyjnym, a więc stanowiących obecnie działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o powierzchni [...] m2.
Poza wymagającą wyjaśnienia kwestią odnoszącą się do zakresu postępowania organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z akt sprawy nie wynika, aby organ I instancji przed ustaleniem odszkodowania za działki, których zwrot nie jest możliwy, podjął uprzednio próbę wskazania nieruchomości zamiennej, stosownie do dyspozycji art. 40 ust. 2 ustawy. W przypadku bowiem, gdy nie jest możliwe przywrócenie własności rewindykowanej nieruchomości, zgodnie z powołanym przepisem, organ prowadzący postępowanie winien w pierwszej kolejności rozpatrzyć możliwość przyznania nieruchomości zamiennej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zauważył ponadto, że decyzja Wojewody L. nie zawiera oceny w kwestii ewentualnego naruszenia praw użytkownika przedmiotowej nieruchomości - Towarzystwa [...].
Przede wszystkim jednak organ odwoławczy uznał, że w stosunku do nieruchomości objętych decyzją Wojewody [...] wątpliwy jest fakt ich upaństwowienia.
Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. w L. zarzucając naruszenie przepisów art. 7,8 i 77 kpa oraz art. 40 ust. 1 i ust. 4 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadniając skargę Z. w L. podniósł, że nie może się zgodzić ze stanowiskiem, jakoby złożony przez Z. wniosek o przywrócenie własności nie obejmował swoim zakresem całej nieruchomości, o zwrot której wystąpiono, a dotyczył tylko jej części, co oznaczałoby, że rozszerzenie wniosku rewindykacyjnego było niedopuszczalne. Pierwotny wniosek skarżącego rzeczywiście nie określał granic nieruchomości jak również nie zawierał oznaczenia działek, gdyż nie było to na tym etapie możliwe ze względu na brak wówczas jeszcze formalnych dowodów świadczących o prawach Z. do nieruchomości. Dopiero pozyskanie aktów notarialnych z 1933 roku pozwoliło na doprecyzowanie wniosku, czego jednak nie można określać jako jego niedopuszczalne rozszerzenie. Zauważyć należy, że rozstrzygnięcie kwestii granic nieruchomości nakazał, nawiązując do w/w aktów notarialnych, Minister Spraw Wewnętrznych w decyzji z dnia [...] czerwca 1999 r. Nr [...] uchylającej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1998 r. Nr [...], co też zostało przeprowadzone przez organ I instancji w toku postępowania. W świetle przedstawionych aktów notarialnych zakupiona nieruchomość odpowiada ostatecznie obecnym działkom nr [...],[...],[...],[...],[...] oraz [...].
Zdaniem skarżącego pozbawione podstaw prawnych jest stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w kwestii braku dowodów upaństwowienia nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. c dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87) stanowiącego, iż z mocy prawa przeszedł na własność Skarbu Państwa wszelki majątek niemieckich i gdańskich osób prawnych. Wprawdzie przejście własności nie zostało ujawnione w księdze wieczystej, jak tego wymagał art. 6 dekretu, lecz fakt uwidocznienia prawa w księdze wieczystej ma charakter wtórny i potwierdza jedynie zaistniały stan prawny. Zatem brak księgi wieczystej w niniejszej sprawie nie oznacza, iż nieruchomość nie została upaństwowiona w rozumieniu przepisów ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący uważa także za bezzasadne przyjęcie, iż przywrócenie własności nieruchomości mogłoby naruszać prawa użytkownika nieruchomości - Towarzystwa [...].
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ zauważył ponadto, iż w aktach brak jest jakiejkolwiek wzmianki o tym, że przedmiotowe nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Przeczy temu fakt, iż Skarb Państwa nabywał część przedmiotowych działek w drodze zasiedzenia. Gdyby nabycie nastąpiło z mocy prawa na podstawie cyt. dekretu, starania o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości byłyby zbędne. Co do ochrony praw Towarzystwa [...] organ podkreślił, że w zaskarżonej decyzji kwestii tej nie przesądził, a jedynie zwrócił uwagę, że organ I instancji w swojej decyzji nie zawarł żadnej oceny tego aspektu sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie sądowe nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy wojewódzkie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sprawa będąca przedmiotem skargi w niniejszej sprawie podlega zatem rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki, które uzasadniałyby jej uchylenie. Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa, a więc decyzja o charakterze kasacyjnym. Zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może w całości uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Tak więc zakresem kontroli i oceny Sądu jest to, czy organ odwoławczy wydając decyzję kasacyjną nie przekroczył swoich uprawnień wynikających z art. 138 § 2 kpa.
W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zasadnie przyjął, iż na takim etapie postępowania wyjaśniającego, jaki poprzedzał wydanie przez Wojewodę [...] decyzji w przedmiocie przywrócenia własności oznaczonych nieruchomości oraz odszkodowania na rzecz skarżącego Z. w L., nie można było wydać decyzji rozstrzygającej co do żądania wniosku.
Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów na wniosek Kościoła i jego osób prawnych wszczyna się postępowanie w przedmiocie przywrócenia im własności upaństwowionych nieruchomości lub ich części, nie pozostających w ich władaniu, bez względu na podstawę prawną i tryb upaństwowienia, z wyłączeniem nieruchomości wywłaszczonych po 1945 roku, za które odszkodowanie zostało podjęte. Jak zasadnie zaznaczył Wojewoda [...] w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] dla pozytywnego załatwienia wniosku konieczne jest zatem spełnienie dwóch przesłanek, tj. wykazanie przez wnioskodawcę uprzedniego tytułu własności nieruchomości oraz fakt upaństwowienia nieruchomości objętej wnioskiem. Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że w niniejszej sprawie zachodzi przede wszystkim konieczność ustalenia, czy nieruchomości, co do których organ I instancji orzekł o przywróceniu własności oraz o odszkodowaniu na rzecz Z. w L., zostały upaństwowione. Należy przy tym wyjaśnić, że nabycie własności nieruchomości w drodze zasiedzenia, wbrew temu jak przyjął organ I instancji, nie jest upaństwowieniem, o którym mowa w powołanym przepisie ustawy. Należy odróżnić skutki zdarzeń cywilnoprawnych takich jak zasiedzenie nieruchomości od przejęcia przez Państwo własności nieruchomości w drodze publicznoprawnych aktów o charakterze władczym, skutkiem których jest przejście własności na rzecz Skarbu Państwa ex lege, w zasadzie bez odszkodowania i bez obciążeń. Nie można również przyjąć, że – jak twierdzi skarżący – nabycie przez Skarb Państwa własności przedmiotowych nieruchomości, nastąpiło z mocy art. 2 ust. 1 lit. c dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, ponieważ brak jest podstaw do przyjęcia, że Gmina [...] w L. będąca nabywcą nieruchomości na podstawie umów sprzedaży sporządzonych w formie aktów notarialnych z 1933 roku była niemiecką lub gdańską osobą prawną, o których mowa w powołanym przepisie dekretu. Potwierdza to treść par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 maja 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrami: Obrony Narodowej, Administracji Publicznej, Bezpieczeństwa Publicznego, Skarbu, Oświaty, Rolnictwa i reform Rolnych, Leśnictwa, Przemysłu, Żeglugi i Handlu Zagranicznego, Aprowizacji i Handlu, Komunikacji, Poczt i Telegrafów, Odbudowy oraz Ziem Odzyskanych – o określeniu osób, których majątek przechodzi na własność Państwa( Dz. U. Nr 28, poz. 182).
Istotnym brakiem postępowania pierwszej instancji jest także niewyczerpanie przez Wojewodę [...] trybu przewidzianego w art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów przez przyznanie odszkodowania za działki nr [...]oraz nr [...] bez wykazania, że brak było możliwości przyznania nieruchomości zamiennej.
W tej sytuacji organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w wymienionych wyżej kwestiach, a zatem wydanie decyzji opartej na przepisie art. 138 § 2 kpa było w pełni zasadne.
Nie można natomiast zgodzić się z zajętym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiskiem, iż pisma Z. w L. doprecyzowujące wniosek o przywrócenie własności, złożone w toku postępowania administracyjnego, stanowiły niedopuszczalne w świetle art. 41 ust. 2 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów rozszerzenie wniosku, pozbawiające je skuteczności. Należy stwierdzić, że złożony z zachowaniem ustawowego terminu wniosek z dnia 28 lipca 1997 r. wywołał skutek prawny w postaci wszczęcia postępowania o przywrócenie własności nieruchomości łącznie z doprecyzowującymi go pismami, bez względu na fakt, iż pisma te wniesione zostały po upływie terminu przewidzianego w art. 41 ust. 2 ustawy.
Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI