I SA 1631/03

I SA 1631/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Lech
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Nowicka
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka NSA Anna Lech Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Prezydenta m. ... na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia ... czerwca 2003 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia ... sierpnia 2002 r., nr ... 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
I SA 1631/03
UZASADNIENIE
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia ... czerwca 2003r. nr ... po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Dzielnicy ... Gminy ... o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia ... sierpnia 2002 r. nr ... stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody ... z dnia ... grudnia 1997 r. nr ... w części stwierdzającej nabycie przez Dzielnicę-Gminę ... z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w ... przy ulicy ..., ... i ..., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ... jako działka nr ... odnośnie nieruchomości oznaczonych jako:
- ... działy wykazu hipotecznego ... i ... - cześć o powierzchni 9.244 m2,
- ... teren pod ulice - część o powierzchni 4.025 m2,
- ... działka nr ... - część o powierzchni 988 m ,
- ... działka nr ... - część o powierzchni 147 m2,
- ... działka nr ... - część o powierzchni 138 m2 .
i umarzającą postępowanie w części dotyczącej nieruchomości określonej jako - ... działka nr ... - część o powierzchni 988 m2.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając sprawę podał, że Wojewoda ... decyzją z dnia ... grudnia 1997 r. Nr ... działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził nabycie przez Dzielnicę - Gminę ... z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w ... przy ulicy ..., ..., ..., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ... jako działka ewidencyjna nr ... o powierzchni 31.715 m2, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr ... .
Przedmiotową nieruchomość stanowią:
- część gruntu o powierzchni 320 m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr ...;
- część gruntu o powierzchni 877 m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr ...;
- część gruntu o powierzchni 924 m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr ...;
- część gruntu o powierzchni 899 m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr ...;
- część gruntu o powierzchni 221 m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr ...;
- część gruntu o powierzchni 80 m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr ...;
- część gruntu o powierzchni 2118 m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr ...;
- część gruntu o powierzchni 3598 m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr ...;
- część gruntu o powierzchni 581 m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr ...;
- część gruntu o powierzchni 1163 m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr ...;
- część gruntu o powierzchni 110 m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr ...;
- część gruntu o powierzchni 62 m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr ...;
- grunt o powierzchni 20762 m2, nie uregulowany w księdze wieczystej, założonej po 1945 r.
Wniosek o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji w części, która została określona przez organ administracji jako "grunt o powierzchni 20762 m2, nie uregulowany w księdze wieczystej, założonej po 1945 r." złożyły Z. S.A. Zdaniem wnioskodawcy dla powyższej nieruchomości prowadzona była księga wieczysta pod nazwą "..." inw. ..., której wykaz hipoteczny zawiera zestawienie działek wyłączonych z tej księgi. Pozostała część nieruchomości, jak wynika z zaświadczenia Sądu Rejonowego z dnia ... października 1998 r. stanowi własność Z. . Jak wynika z porównania treści wykazu hipotecznego i treści rejestru gruntów prowadzonego dla działki ewidencyjnej nr ..., decyzją zostały objęte działki ewidencyjne stanowiące własność reprezentowanej Spółki:
- ... działy wykazu hipotecznego ... i ... - część o powierzchni 9244 m2
- ... teren pod ulice — część o powierzchni 4025 m2
- ... działka nr ... - część o powierzchni 988 m2
- ... działka nr ... - część o powierzchni 147 m2
- ... działka nr ... - część o powierzchni 138 m2
Wniosek Z. został zmodyfikowany w ten sposób, że wycofano wniosek dotyczący działki ... działka nr ... - część o powierzchni 988 m2 i wniesiono o umorzenie postępowania w tym zakresie.
Wojewoda ... w decyzji wyjaśnił, iż przedłożona przez gminę dokumentacja wskazywała, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu ... maja 1990 r. własność Skarbu Państwa. Orzeczeniem z dnia ... sierpnia 1958 r. Nr ... Minister Rolnictwa stwierdził, iż Przedsiębiorstwo pod firmą "Z." w ... i należące do tej firmy stacje hodowlane objęte przymusowym zarządem państwowym na podstawie zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia ... listopada 1950 r. przeszło z mocy prawa na własność Państwa z dniem ... marca 1958 r. Wobec powyższego sporna część przedmiotowej nieruchomości o powierzchni 20762 m2 stanowiła w dniu ... maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, a zatem podlegała komunalizacji z mocy prawa, co wymagało potwierdzenia w drodze deklaratoryjnej decyzji.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia ... lipca 2000 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody ... w części objętej wnioskiem Spółki.
Pismem z dnia 7 lutego 2001 r. stanowisko w przedmiotowej sprawie zajął Dyrektor Zarządu Dzielnicy ... Gminy ..., który wniósł o wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacjnej i wyjaśnił, że tereny położone pomiędzy ulicami: ... — ... — ... — ... objęte są decyzją Powiatowej Rady Narodowej m. ... z dnia ... stycznia 1972 r. wydaną w przedmiocie ustanowienia na rzecz M. "S." prawa użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni 27978 m2 i wchodzą obecnie w skład działek ewidencyjnych nr ... i ... w obrębie .... Działka nr ... obejmuje część urządzonego osiedla mieszkaniowego i znajduje się we władaniu Spółdzielni Mieszkaniowej "K.".
Z badań hipotecznych przeprowadzonych dla obrębu ... wynika, że właścicielem nieruchomości opisanej w księdze wieczystej p.n. "..." był T.S. do 1/2 części i K.S. do 1/2 części (wpisy do księgi wieczystej z 1939 r. i 1943), a nie Z. . Nieruchomość ta została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego M. "S." prawomocną decyzją Prezydium Rady Narodowej m. ... - Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia ... stycznia 1972r. nr ... .
Pozostałe nieruchomości objęte wnioskiem Z. skomunalizowane na podstawie orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r., zgodnie z którym na własność Państwa przeszło przedsiębiorstwo oraz prawa rzeczowe stanowiące składniki tego przedsiębiorstwa. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia ... kwietnia 1996 r. stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z ... sierpnia 1958 r. jedynie w części działek nr ... i ... z obrębu .... Nie stwierdzono nieważności tego orzeczenia w części dotyczącej działki nr ....
Ze stanowiskiem Dyrektora Zarządu Dzielnicy ... Gminy ... nie zgodziły się Z. wyjaśniając, że wniosek Spółki o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody ... z dnia ... grudnia 1997 r. nie dotyczy gruntów objętych decyzją Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pod przymusowym zarządem państwowym Z. . Nieruchomości wymienione we wniosku o stwierdzenie nieważności, nie były częścią przejętego przez Państwo przedsiębiorstwa, objęte były inną księgą wieczystą, dlatego też Minister Rolnictwa w swej decyzji z dnia ... kwietnia 1996 r. nie ustosunkował się w ogóle do przedmiotowych nieruchomości. Potwierdza to Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w decyzji z dnia ... października 2000 r. dotyczącej ustanowienia na rzecz M. "S." prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w ..., pomiędzy ulicami ..., ... i ..., z uwagi na to, iż grunty te nie były przedmiotem orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pod przymusowym zarządem państwowym pod nazwą Z. .
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreślił, że materialnoprawną podstawę podjęcia decyzji przez Wojewodę ... stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przejście własności komunalizowanego mienia następowało z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. z uwzględnieniem istniejącego wtedy stanu faktycznego i prawnego. Komunalizacji w tym trybie podlegało wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe), a sprawdzenie i wyjaśnienie stanu własnościowego tego mienia należało do podstawowych obowiązków organu pierwszej instancji przed podjęciem decyzji.
W sprawie bezsporny jest stan prawny nieruchomości określonej w księdze wieczystej jako "...". Nieruchomość ta przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej m. ... z dnia ... stycznia 1972 r. w sprawie wywłaszczenia.. Strony postępowania tego nie negowały. W tej części Z. wycofały swój wniosek i zwróciły się o umorzenie postępowania.
W odniesieniu do pozostałych nieruchomości, będących przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej pomiędzy stanowiskami stronami zachodzi duża rozbieżność.
Zdaniem Gminy nieruchomości te przeszły na własność Państwa na podstawie orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r., które zostało wyeliminowane z obrotu prawnego decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia ... kwietnia 1996 r. Zarzut Gminy, że Minister stwierdził nieważność orzeczenia jedynie w części działek nr ... i ... z obrębu ... a nie stwierdził nieważności w części dotyczącej działki nr ... jest chybiony.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia ... kwietnia 1996 r. stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pod przymusowym zarządem w części dotyczącej działek nr ... i ... z obrębu ... oraz działki nr ... z obrębu ..., natomiast w pozostałej części tj. w części dotyczącej działek nr ..., ..., ..., ... i ... położonych w obrębie ... stwierdził, że orzeczenie wydane zostało z naruszeniem prawa. Wobec powyższego, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, można dojść do przekonania, że nieruchomości będące przedmiotem wniosku nie były objęte orzeczeniem Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uważa, że zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia ... listopada 1950 r. jak i orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r. rozstrzygały w sprawie dotyczącej przedsiębiorstwa wnioskodawcy, w tym nieruchomości położonej w ... przy ulicy ..., objętej w dniu ... kwietnia 1996 r. księgą wieczystą KW nr ..., a nie nieruchomości sąsiednich, będących przedmiotem decyzji komunalizacyjnej, które jakkolwiek stanowiły własność Spółki, to były objęte innymi księgami i wykazami hipotecznymi. Taki zakres rozstrzygnięcia orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r. wynika z postanowień § 3, zgodnie z którym orzeczenie to było wprawdzie podstawą do ujawnienia Skarbu Państwa w księgach wieczystych, rejestrach handlowych, ale tylko co do składników majątkowych przejętego przedsiębiorstwa, a nie wszelkich składników majątkowych reprezentowanej Spółki.
Stanowisko takie podzielił również Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta w decyzji z dnia ... października 2000 r. stwierdzając, iż "wniosek o i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej m. ... z dnia ... stycznia 1972 r. o ustanowieniu na rzecz M. "S." prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w ... pomiędzy ulicami ..., ... i ... nie dotyczy gruntów objętych orzeczeniem Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pod przymusowym zarządem państwowym Z."
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, iż nie istnieje w obrocie prawnym akt potwierdzający, że dane nieruchomości były własnością Skarbu Państwa. Komunalizacja nieruchomości, która nie stanowiła własności Skarbu Państwa stanowi rażące naruszenie prawa, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody ... w odpowiedniej części na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją złożył Zarząd Dzielnicy ... Gminy ... . W uzasadnieniu podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko wskazując, że orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r. skutkowało przejęciem na własność Skarbu Państwa również nieruchomości będących własnością Z. w ..., a objętych decyzją Wojewody ... z dnia ... grudnia 1997r. nr ....
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po ponownym rozpoznaniu sprawy w całości podzielił stanowisko wyrażone w decyzji tego organu z dnia ... sierpnia 2002r.
Skargę na powyższą decyzję na Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Prezydent m. ... domagając się jej uchylenia.
W uzasadnieniu podniósł, że w sentencji skarżonej decyzji jest błąd. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowił utrzymać w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia ... sierpnia 2002 r. nr ... stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody ... z dnia ... grudnia 1997 r. nr ... w części stwierdzającej nabycie przez Dzielnicę - Gminę ... z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w ... przy ulicy ..., ... i ..., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ... jako działka nr ... odnośnie nieruchomości oznaczonych jako:
- ... działy wykazu hipotecznego ... i ... - cześć o powierzchni 9.244 m2,
- ... teren pod ulice - część o powierzchni 4.025 m2,
- ... działka nr ... - część o powierzchni 988 m ,
- ... działka nr ... - część o powierzchni 147 m2,
- ... działka nr ... - część o powierzchni 138 m2 .
Jednakże w sprawie nieruchomości oznaczonej hip. "... działka nr ... -część o powierzchni 988 m2 w decyzji z ... sierpnia 2002 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowił umorzyć postępowanie.
Innym zarzutem było to, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie odniósł się do argumentów gminy (obecnie m. ...) wyrażonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Podstawą uznania gruntów za państwowe w dniu ... maja 1990 r., a tym samym komunalizacji części działki nr ... z obrębu ewidencyjnego ... dotyczącej hipotek:
... działy wykazu hipotecznego ... i ... - część o pow. 9 244 m2,
... teren pod ulice - część o powierzchni 4025 m2,
... działka nr ... - część o powierzchni 147 m2.
... działka nr ... -część o powierzchni 138m2, '
- oraz części KW ...,
było orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pod przymusowym zarządem państwowym – Z. w .... Bezspornym dla gminy (obecnie m. ...) wydawał się być to, że na podstawie tego orzeczenia na własność Skarbu Państwa przeszło z dniem ... marca 1958 r. przedsiębiorstwo "Z." w ... wraz ze wszystkimi prawami rzeczowymi stanowiącymi składnik majątkowy tego przedsiębiorstwa, a więc również wraz ze wszystkimi nieruchomościami wchodzącymi w skład tego przedsiębiorstwa.
Wszystkie wymienione hipoteki mają w dziale ... jako właściciela jednakowy wpis: "Z. założone w ... r. w ... Spółka Akcyjna" – co oznacza, że miały tego samego właściciela. Wobec tego nie można zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, iż orzeczenie Ministra Rolnictwa z ... sierpnia 1958 r. dotyczyło tylko przedsiębiorstwa Z. w ..., w tym nieruchomości położonej w ... przy ul. ... objętej KW ..., a nie dotyczyło nieruchomości :
- ... działy wykazu hipotecznego ... i ... - cześć o powierzchni 9.244 m2,
- ... teren pod ulice - część o powierzchni 4.025 m2,
- ... działka nr ... - część o powierzchni 147 m2,
- ... działka nr ... - część o powierzchni 138 m2 .
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w decyzji z dnia ... kwietnia 1996r. stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z ... sierpnia 1958 r. w części dotyczącej działki nr ew. ... i nr ew. ..., a w stosunku do działek nr ew.: ..., ..., ..., ... i ... – stwierdził wydanie orzeczenia z naruszeniem prawa. Decyzja ta dotyczyła tylko jednej hipoteki tj. KW .... W dniu ... czerwca 1996 r. został przyjęty do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego odnowiony operat ewidencji gruntów dla obrębu ..., w którym zmieniono m.in. numery działek.
- dawna działka nr ... - to obecnie część dz. nr ..., część dz. nr ... i dz. nr ...
- dawna działka nr ... - to obecnie część dz. nr ... i część dz. nr ...,
- dawna działka nr ... - to obecnie dz. nr ...,
- dawna działka nr ... - to obecnie dz. nr ... + dz. nr ...,
- dawna działka nr ... - to obecnie dz. nr ...,
- dawna działka nr ... - to obecnie dz. nr ...,
- dawna działka nr ... - to obecnie dz. nr ....
Wszystkie w/w działki to cześć dawnej KW ....
Tak więc pozostała część orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r. (obejmująca wg skarżącego wcześniej wymienione hipoteki, które m. in. są przedmiotem decyzji Wojewody ... nr ... ) pozostaje nadal w obrocie prawnym - nie stwierdzono bowiem ani nieważności ani wydania z naruszeniem prawa tej części orzeczenia, a to skutkuje, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające..., przejściem własności przedmiotowych nieruchomości hipotecznych na własność Dzielnicy -Gminy ... (obecnie m. ...).
Na tym terenie wybudowano osiedle mieszkaniowe Spółdzielni Mieszkaniowej "K." (dawniej: "S.") ul. ..., która jest wieczystym użytkownikiem gruntu na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej m. ... z dnia ... kwietnia 1972 r.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienia o charakterze procesowym. Stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły wżycie przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie czy określona decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad, o których mowa w art.156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że nie jest istotą tego postępowania rozpatrywanie kwestii merytorycznych, a więc ponowne rozpatrzenie sprawy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz poglądów literatury przedmiotu decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i nie budzącym wątpliwości przepisem.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji analizując sprawę ocenił, że zachodzi tak rozumiane rażące naruszenie prawa w przypadku decyzji Wojewody ... z dnia ... grudnia 1997 r. nr ... w części stwierdzającej nabycie przez Dzielnicę-Gminę ... z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w ... przy ulicy ..., ... i ..., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ... jako działka nr ... odnośnie nieruchomości oznaczonych jako:
- ... działy wykazu hipotecznego ... i ... - cześć o powierzchni 9.244 m2,
- ... teren pod ulice - część o powierzchni 4.025 m2,
- ... działka nr ... - część o powierzchni 988 m ,
- ... działka nr ... - część o powierzchni 147 m2,
- ... działka nr ... - część o powierzchni 138 m2 .
i umarzającej postępowanie w części dotyczącej nieruchomości określonej jako - ... działka nr ... - część o powierzchni 988 m2, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Wskazał przy tym, iż nie istnieje w obrocie prawnym akt potwierdzający, że dane nieruchomości były własnością Skarbu Państwa. Komunalizacja nieruchomości, która nie stanowiła własności Skarbu Państwa stanowi rażące naruszenie prawa. W konsekwencji uzasadnia to stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody ... w części na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Podstawę prawną powołanej wyżej decyzji Wojewody ... z dnia ... grudnia 1997 r. nr ... stanowił art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Wojewoda ... w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż przedłożona przez gminę dokumentacja wskazywała, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu ... maja 1990 r. własność Skarbu Państwa. Minister Rolnictwa orzeczeniem z dnia ... sierpnia 1958 r. Nr ... stwierdził, iż Przedsiębiorstwo pod firmą "Z." w ... i należące do tej firmy stacje hodowlane objęte przymusowym zarządem państwowym na podstawie zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia ... listopada 1950 r. przeszło z mocy prawa na własność Państwa z dniem ... marca 1958 r. Powyższe spowodowało, że sporna część przedmiotowej nieruchomości o powierzchni 20762 m2 stanowiła w dniu ... maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, a zatem podlegała komunalizacji z mocy prawa.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreślił, że przejście własności komunalizowanego mienia następowało z mocy prawa w dniu ... maja 1990 r. z uwzględnieniem istniejącego wtedy stanu faktycznego i prawnego. Komunalizacji w tym trybie podlegało wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe), a sprawdzenie i wyjaśnienie stanu własnościowego tego mienia należało do podstawowych obowiązków organu pierwszej instancji przed podjęciem decyzji. Organ ten uważa, że zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia ... listopada 1950 r. o objęciu przymusowym zarządem państwowym Z. jak i orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pod przymusowym zarządem państwowym – Z. w ..., rozstrzygały w sprawie dotyczącej przedsiębiorstwa wnioskodawcy, w tym nieruchomości położonej w ... przy ulicy ..., objętej w dniu ... kwietnia 1996 r. księgą wieczystą KW nr ..., a nie nieruchomości sąsiednich, będących przedmiotem decyzji komunalizacyjnej, które jakkolwiek stanowiły własność Spółki, to były objęte innymi księgami i wykazami hipotecznymi. Taki zakres rozstrzygnięcia orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r. wynika z postanowień § 3, zgodnie z którym orzeczenie to było wprawdzie podstawą do ujawnienia Skarbu Państwa w księgach wieczystych, rejestrach handlowych, ale tylko co do składników majątkowych przejętego przedsiębiorstwa, a nie wszelkich składników majątkowych reprezentowanej Spółki.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia ... kwietnia 1996 r. stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pod przymusowym zarządem w części dotyczącej działek nr ... i ... z obrębu ... oraz działki nr ... z obrębu ..., natomiast w pozostałej części tj. w części dotyczącej działek nr ..., ..., ..., ... i ... położonych w obrębie ... stwierdził, że orzeczenie wydane zostało z naruszeniem prawa. Wobec powyższego, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, można dojść do przekonania, że nieruchomości będące przedmiotem wniosku nie były objęte orzeczeniem Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r.
Jednakże, w ocenie Sądu, nie wszystkie kwestie zostały należycie wyjaśnione. Nie kwestionując treści rozstrzygnięcia organu administracji należy przede wszystkim wskazać, że materiał dokumentacyjny sprawy nie zawiera precyzyjnych ustaleń jakie konkretnie nieruchomości Z. zostały objęte przymusowym zarządem państwowym zarządzeniem Ministra Rolnictwa z dnia ... listopada 1950r. ( brak w aktach analizy tego aktu) i czy następnie te same nieruchomości przejęto na własność Państwa orzeczeniem Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958r. Z wyżej przywołanego zarządzenia Ministra Rolnictwa powinno bowiem wynikać, jakie nieruchomości objęto przymusowym zarządem i dopiero w oparciu o te dane należało następnie ustalić, które z nich przejęto na własność Państwa. Czy dotyczyło to tylko składników majątkowych przejętego przedsiębiorstwa, czy też wszelkich składników majątkowych Spółki. Co należało do przedsiębiorstwa, a co było poza nim, chociaż było własnością Spółki. Orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958r. w § 1 nie jest w tym zakresie jednoznaczne. Dopiero powyższe ustalenia pozwolą na podjęcie właściwego rozstrzygnięcia w sprawie. Poza tym, należy ustalić pierwotną numerację spornych działek oraz kolejne jej zmiany aż do daty orzekania. Zasadnym będzie również wyjaśnienie co na tych nieruchomościach aktualnie znajduje się oraz kto nimi obecnie włada.
Skarżący uważa, że powołaną decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia ... kwietnia 1996r. stwierdzono nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z ... sierpnia 1958 r. jedynie w części działek nr ... i ... z obrębu .... Nie stwierdzono nieważności tego orzeczenia w części dotyczącej działki nr ..., która jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Z tym stanowiskiem nie zgodziły się Z. twierdząc, że wniosek Spółki o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody ... z dnia ... grudnia 1997 r. nie dotyczy gruntów objętych decyzją Ministra Rolnictwa z dnia ... sierpnia 1958 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pod przymusowym zarządem państwowym Z. . Nieruchomości wymienione we wniosku o stwierdzenie nieważności, nie były częścią przejętego przez Państwo przedsiębiorstwa, objęte były inną księgą wieczystą, dlatego też Minister Rolnictwa w powołanej decyzji z dnia ... kwietnia 1996 r. nie ustosunkował się w ogóle do tych nieruchomości. W ocenie Sądu również i ta kwestia wymaga niebudzącego wątpliwości wyjaśnienia.
Wskazać w tym miejscu wypada, że – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w przepisie art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W tych okolicznościach należało przyjąć, że przy rozpoznawaniu sprawy doszło do naruszenia przepisów art. 7, 77 i 80 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Na marginesie należy wskazać, iż podnoszony we wstępnej części skargi zarzut, co do utrzymania w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia ... sierpnia 2002 r. nr ..., nie ma istotnego znaczenia w sprawie, bowiem nie ma to w zasadzie wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.
O koszach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.