I SA 1629/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-03-18
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościtrwały zarządwygaśnięcie decyzjibezprzedmiotowość decyzjiKPAustawa o gospodarce nieruchomościamikontrola sądowadecyzja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o wygaśnięciu decyzji o trwałym zarządzie nieruchomością, uznając ją za bezprzedmiotową z naruszeniem prawa.

Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji o przekazaniu w trwały zarząd nieruchomości. Skarżący P. argumentował, że decyzja o zarządzie nie stała się bezprzedmiotowa, mimo nadbudowy budynku, a organy błędnie stosowały przepisy KPA i ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd uznał, że nadbudowa nie powoduje bezprzedmiotowości decyzji o trwałym zarządzie i uchylił zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę P. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 1996 r. o przekazaniu w trwały zarząd nieruchomości. Organy administracji uznały decyzję o zarządzie za bezprzedmiotową w części dotyczącej działki nr ... o pow. 369 m2, powołując się na zmiany stanu faktycznego (nadbudowa budynku) oraz kolizję z interesem społecznym i zobowiązaniami Skarbu Państwa wobec inwestora nadbudowy. Skarżący P. zarzucił naruszenie art. 162 § 1 pkt 1 KPA, twierdząc, że decyzja o zarządzie nie stała się bezprzedmiotowa, a organy błędnie interpretują przepisy. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącego, uznając, że nadbudowa budynku nie powoduje bezprzedmiotowości decyzji o trwałym zarządzie. Sąd podkreślił, że decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia ma charakter deklaratoryjny i wymaga spełnienia podstawowej przesłanki bezprzedmiotowości, której w tej sprawie zabrakło. Dodatkowo, sąd wskazał na błędne zastosowanie przepisów KPA i ustawy o gospodarce nieruchomościami przez organy administracji oraz na potrzebę szczególnej ostrożności przy eliminowaniu ostatecznych decyzji administracyjnych z obrotu prawnego. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nadbudowa budynku nie powoduje bezprzedmiotowości decyzji o trwałym zarządzie, ponieważ trwały zarząd nadal istnieje, a przedmiot decyzji nie przestał istnieć.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że bezprzedmiotowość decyzji administracyjnej oznacza ustanie prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego lub niemożność wykonania decyzji z powodu zmiany stanu faktycznego. Nadbudowa budynku nie wpływa na istnienie trwałego zarządu ani przedmiotu decyzji, a zatem decyzja nie staje się bezprzedmiotowa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

k.p.a. art. 162 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji stwierdza wygaśnięcie decyzji, jeżeli stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie jej wygaśnięcia nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Decyzja ma charakter deklaratoryjny.

Pomocnicze

u.g.n. art. 46 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Trwały zarząd wygasa z upływem okresu, na który został ustanowiony albo na skutek wydania przez właściwy organ decyzji o wygaśnięciu zarządu.

u.g.n. art. 46 § ust. 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 152

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja o trwałym zarządzie nie stała się bezprzedmiotowa w związku z nadbudową budynku. Organy błędnie zastosowały art. 162 § 1 pkt 1 KPA, ponieważ nie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości. Art. 46 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stanowił podstawy do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w trybie art. 162 KPA. Organy myliły interes społeczny z cywilnoprawnym interesem Skarbu Państwa. Zmiany w substancji budynku nie mają wpływu na trwałość decyzji o zarządzie.

Odrzucone argumenty

Decyzja o zarządzie stała się bezprzedmiotowa z powodu nadbudowy budynku. Pozostawienie decyzji w obrocie prawnym uniemożliwia uregulowanie stanu prawnego nadbudowy i realizację zobowiązań Skarbu Państwa. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym.

Godne uwagi sformułowania

decyzja stała się bezprzedmiotowa decyzja ma charakter deklaratoryjny zasada trwałości decyzji ostatecznej bezpieczeństwo obrotu prawnego i ochrona zaufania adresata decyzji do trwałości stworzonego tą decyzją stosunku prawnego organ administracyjny usiłuje zrealizować funkcje właścicielskie Skarbu Państwa związane z potrzebą realizacji zobowiązań zaciągniętych wobec Przedsiębiorstwa

Skład orzekający

Joanna Banasiewicz

przewodniczący

Emilia Lewandowska

członek

Anna Łukaszewska-Macioch

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia bezprzedmiotowości decyzji administracyjnej w kontekście zmian stanu faktycznego (np. nadbudowy) oraz prawidłowego stosowania art. 162 KPA i art. 46 u.g.n."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z trwałym zarządem nieruchomości i stwierdzeniem wygaśnięcia decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organy administracji mogą błędnie stosować przepisy, aby 'naprawić' swoje wcześniejsze błędy, a sąd musi stać na straży zasady trwałości decyzji administracyjnych i bezpieczeństwa obrotu prawnego.

Czy nadbudowa budynku unieważnia decyzję o jego zarządzie? Sąd wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA 1629/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch /sprawozdawca/
Emilia Lewandowska
Joanna Banasiewicz /przewodniczący/
Sygn. powiązane
I OSK 491/05 - Postanowienie NSA z 2005-12-07
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Emilia Lewandowska NSA Anna Łukaszewska-Macioch /spr./ Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2004 r. sprawy ze skargi P. na decyzję Wojewody ... z dnia ... czerwca 2003 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji administracyjnej 1/uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m. ... z dnia ... kwietnia 2003 r., Nr ..., 2/ stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3/zasądza od Wojewody ... na rzecz P. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA 1629/03
UZASADNIENIE
Wojewoda ... decyzją nr ... z dnia ... czerwca 2003 r., po rozpatrzeniu odwołania P., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. ... z dnia ... kwietnia 2003 r. nr ... stwierdzającą wygaśnięcie decyzji nr ... Kierownika Urzędu Rejonowego w ... z dnia ... sierpnia 1996 r. o przekazaniu w zarząd P. nieruchomości położonej w ... przy ul. ..., oznaczonej jako działki ew. nr nr ..., ..., ... i ... w obrębie ... o pow. 1086 m2 - jako bezprzedmiotowej w części dotyczącej działki nr ... o pow. 369 m2.
W uzasadnieniach wymienionych decyzji przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy:
Kierownik Urzędu Rejonowego w ... decyzją nr ... z dnia ... sierpnia 1996 r. orzekł o przekazaniu w zarząd P. oznaczonej wyżej nieruchomości. Decyzją o zarządzie zostały objęte działki nr nr ..., ..., ... i .... Od powyższej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w ... odwołało się W. "S." w ..., zwane dalej "Przedsiębiorstwem" podnosząc, że zaskarżona decyzja uwzględniła interes jedynie P., natomiast nie wzięła pod uwagę słusznego interesu Przedsiębiorstwa, które przedmiotową nieruchomość użytkuje od 1965 r. Wojewoda ... uznał, że odwołanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną. Skargę Przedsiębiorstwa na decyzję Wojewody ... Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 13 marca 1997 r. uznając, że Przedsiębiorstwo wyczerpało już drogę postępowania regulacyjnego i uwłaszczeniowego ze skutkiem negatywnym, a zatem nie ma uzasadnienia prawnego do występowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją.
Decyzją nr ... z dnia ... lipca 1997 r. Wojewoda ... stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w ... z dnia ... sierpnia 1996 r. o przekazaniu nieruchomości w zarząd P. . Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie uwzględnił odwołania wniesionego przez P. i decyzją z dnia ... września 1997 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody .... W wyniku skargi P. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 marca 1998 r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz decyzji Wojewody ... z dnia ... lipca 1997 r. stwierdzając w uzasadnieniu wyroku, że organ wojewódzki będąc związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 1997 r. nie mógł wszcząć postępowania na wniosek Przedsiębiorstwa, które nie posiada przymiotu strony. W dniu ... marca 1998 r. pomiędzy Skarbem Państwa reprezentowanym przez Kierownika Urzędu Rejonowego w ... a Przedsiębiorstwem została zawarta w formie aktu notarialnego przedwstępna umowa sprzedaży. Zgodnie z tą umową Przedsiębiorstwo zobowiązało się do nadbudowania na własny koszt dwóch kondygnacji budynku przy ul. ... do dnia 31 grudnia 1998 r., zaś Kierownik Urzędu Rejonowego w ... zobowiązał się wyodrębnić nadbudowę jako odrębny lokal oraz - działając w imieniu Skarbu Państwa - sprzedać ją Przedsiębiorstwu wraz z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego do udziału w 1/5 gruntu przedmiotowej nieruchomości. Wartość nakładów poniesionych przez Przedsiębiorstwo na nadbudowę budynku miała być zaliczona na poczet ceny sprzedaży.
Z uwagi na fakt, iż w kolizji z możliwością wykonania zawartej umowy przedwstępnej pozostawała decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w ... z dnia ... sierpnia 1996 r. Nr ... o przekazaniu nieruchomości w zarząd P., w dniu ... listopada 1999 r. została zawarta między P. a Przedsiębiorstwem ugoda zakładająca dokonanie podziału nieruchomości i odpowiednie jej rozdysponowanie pomiędzy stronami. Warunkiem realizacji ugody było uchylenie bądź zmiana decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w ... z dnia ... sierpnia 1996 r. o przekazaniu nieruchomości w zarząd. W dniu ... maja 2001 r. Burmistrz Gminy ... wydał decyzję zezwalającą na użytkowanie zrealizowanej nadbudowy przedmiotowego budynku.
W dniu 28 sierpnia 2001 r. P. wniósł o częściową zmianę decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w ... z dnia ... sierpnia 1996 r. przez ograniczenie przysługującego mu prawa trwałego zarządu do działki ewidencyjnej nr ... o powierzchni 690 m2 . W dniu ... marca 2002 r. P. odstąpił jednak od postanowień ugody oraz wycofał swój wniosek o częściową zmianę decyzji o zarządzie. W tej sytuacji Prezydent m. ..., na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 oraz § 3 kpa w związku z art. 46 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wydał w dniu ... kwietnia 2003 r. decyzję stwierdzającą wygaśnięcie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w ... z dnia ... sierpnia 1996 r. Nr ... o przekazaniu nieruchomości w zarząd P., jako bezprzedmiotowej w części dotyczącej działki nr ... o pow. 369 m2.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ podał, że za jego przyjęciem przemawia fakt, iż w chwili wydania przez Kierownika Urzędu Rejonowego w ... decyzji z dnia ... sierpnia 1996 r. inaczej kształtował się stan faktyczny nieruchomości stanowiącej jej przedmiot, aniżeli w chwili oddania do użytkowania nadbudowy. Dwa nadbudowane piętra nie były objęte omawianą decyzją. W tej sytuacji pozostawienie decyzji w obiegu prawnym w niezmienionym kształcie uniemożliwia uregulowanie stanu prawnego nadbudowy. W czasie obowiązywania decyzji o zarządzie został dokonany podział przedmiotowej nieruchomości i złożone zostały wnioski o urządzenie ksiąg wieczystych odrębnych dla każdej z wydzielonych jej części. Ponadto zrealizowanie nadbudowy przez Przedsiębiorstwo wywołało zobowiązania Skarbu Państwa wobec inwestora określone w umowie przedwstępnej sprzedaży nadbudowy i ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału w 1/5 gruntu przedmiotowej nieruchomości. Pozostawienie decyzji o zarządzie w obiegu prawnym pozostaje zatem także w kolizji z interesem społecznym. Zresztą decyzja bezprzedmiotowa zawsze jest w kolizji z interesem społecznym, decyzja administracyjna jest bowiem jednym narzędzi realizowania celów przez organy administracyjne, a decyzja bezprzedmiotowa takim narzędziem być nie może. Zatem z punktu widzenia interesu społecznego stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w ... z dnia ... sierpnia 1996 r. jest niezbędne.
Od powyższej decyzji Prezydenta m. ... P. wniósł odwołanie do Wojewody ....
Odwołujący się zarzucił naruszenie art. 162 § 1 pkt 1 kpa przez niewykazanie, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w ... z dnia ... sierpnia 1996 r. stała się bezprzedmiotowa. Nie zaistniały bowiem okoliczności, jakie w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki z dnia 11.10.1985 r. Sa/Wr 556/85 ONSA 1985 poz.21 i z dnia 9.09.1994 r. SA/Po 3273/93 niepublikowany) powodują bezprzedmiotowość decyzji skutkującą jej wygaśnięciem. Bezprzedmiotowość jako taka nie może być zresztą w świetle art. 162 § 1 kpa wystarczającym powodem wygaśnięcia decyzji. Musi jej towarzyszyć co najmniej jedna z wymienionych w tym przepisie okoliczności, tj. nakaz wynikający z obowiązującego prawa albo interes społeczny lub interes strony. Żadna z tych okoliczności w niniejszej sprawie nie występuje. Nie zachodzi sytuacja, aby nakaz stwierdzenia wygaśnięcia decyzji wynikał z przepisu prawa. Nie wystąpiła żadna z przyczyn, które w myśl art. 46 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzasadniają wygaszenie trwałego zarządu. Całkowicie dowolne - w ocenie odwołującego się – jest twierdzenie organu, że pozostawanie w obrocie prawnym decyzji bezprzedmiotowej zawsze pozostaje w kolizji z interesem społecznym. Nie znajduje to uzasadnienia ani w obowiązujących przepisach, ani w orzecznictwie, ani też w doktrynie. Jeśli chodzi o interes społeczny, to organ nie rozgranicza sprawowanego przez siebie imperium państwowego oraz interesu Skarbu Państwa o charakterze cywilnoprawnym, bowiem przy pomocy instrumentu administracyjnoprawnego, jakim jest decyzja administracyjna, usiłuje zrealizować funkcje właścicielskie Skarbu Państwa związane z potrzebą realizacji zobowiązań zaciągniętych wobec Przedsiębiorstwa. Pozostaje to w sprzeczności z zasadami państwa prawnego, a w szczególności godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnej. Zdaniem P. zamiarem organu jest w rzeczywistości sanowanie rażącego naruszenia prawa przez wydanie decyzji o udzieleniu pozwolenia na nadbudowę Przedsiębiorstwu, które nie miało tytułu prawnego do gruntu. Zdaniem odwołującego się bezzasadne jest uznanie, iż konieczność stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o zarządzie wynika ze zmian w substancji budynku. Decyzja o ustanowieniu zarządu nie odnosiła się osobno do budynku i osobno do gruntu lecz dotyczyła nieruchomości zabudowanej. Dla trwałości tej decyzji zmiany w substancji samego budynku nie mogą mieć znaczenia, mogą one co najwyżej wpłynąć na zmianę wysokości opłaty rocznej.
Wojewoda ... po rozpatrzeniu odwołania P. decyzją z dnia ... czerwca 2003 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. ....
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy powołał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji zaznaczając, że pozostawienie w obiegu prawnym decyzji o ustanowieniu zarządu według stanu rzeczy z 1996 roku uniemożliwia właściwe uregulowanie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, ponieważ nadbudowane dwa piętra budynku nie były objęte tą decyzją, a także niemożność zrealizowania zobowiązań Skarbu Państwa wobec inwestora, które wynikają z umowy zawartej w dniu ... marca 1998 r. między Kierownikiem Urzędu Rejonowego w ... a Przedsiębiorstwem. Poza tym zmiana decyzji była przewidziana w treści ugody zawartej w dniu ... listopada 1999 r między P. a Przedsiębiorstwem.
Na decyzję Wojewody ... P. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.
Skarżący podniósł, iż utrzymana zaskarżoną decyzją w mocy decyzja Prezydenta m. ... z dnia ... kwietnia 2003 r. została wydana bez podstawy prawnej. W ocenie skarżącego podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia nie może stanowić powołany w decyzji przepis art. 162 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 46 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przede wszystkim decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w ... z dnia ... sierpnia 1996 r. w żadnym razie nie stała się bezprzedmiotowa, gdyż P. sprawuje trwały zarząd przedmiotową nieruchomością. Nie wchodzi w grę również sytuacja, aby nakaz stwierdzenia wygaśnięcia decyzji wynikał z przepisu prawa.
Nie wystąpiła również żadna z przyczyn, które uzasadniają wygaszenie trwałego zarządu w myśl art. 46 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zdaniem skarżącego błędne jest upatrywanie przez organ kolizji z interesem społecznym w tym, iż pozostająca w obrocie prawnym decyzja o zarządzie uniemożliwia realizację zobowiązań Skarbu Państwa. Świadczy to o nierozgraniczaniu przez organ sprawowanego przez siebie imperium państwowego oraz interesu Skarbu Państwa o charakterze cywilnoprawnym, bowiem przy pomocy instrumentu administracyjnoprawnego usiłuje zrealizować funkcje właścicielskie Skarbu Państwa związane z potrzebą realizacji zobowiązań zaciągniętych wobec Przedsiębiorstwa. Pozostaje to w sprzeczności z elementarnymi zasadami państwa prawnego. Nie jest też uzasadnione twierdzenie, że konieczność stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o zarządzie wynika stąd, iż uległ zmianie stan faktyczny w obrębie struktury nieruchomości. Dla trwałości decyzji nie mają znaczenia zmiany w substancji samego budynku; mogą one co najwyżej wpłynąć na zmiany w wysokości opłaty rocznej. W istocie stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd ma posłużyć sanowaniu uchybień organów przy udzieleniu pozwolenia na nadbudowę, kosztem uprawnień nabytych przez P. na mocy decyzji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda ... podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie sądowe nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy wojewódzkie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sprawa będąca przedmiotem skargi w niniejszej sprawie podlega zatem rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, jak również utrzymana nią w mocy decyzja nr ... Prezydenta m. ... z dnia ... kwietnia 2003 r. są niezgodne z prawem.
Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęto na podstawie przepisu kodeksu postępowania administracyjnego ustanawiającego szczególny środek eliminacji decyzji administracyjnej z obrotu prawnego, a mianowicie stwierdzenie wygaśnięcia decyzji. Powołany jako podstawa wydanych decyzji art. 162 § 1 pkt 1 stanowi, że organ administracji, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie jej wygaśnięcia nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony.
Z treści cytowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką wygaśnięcia decyzji jest stan, który ustawodawca określił sformułowaniem "decyzja stała się bezprzedmiotowa". Pozostałe przesłanki, jakie w myśl art. 162 § 1 pkt 1 kpa muszą zaistnieć, aby mogło nastąpić stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, to okoliczność, iż stwierdzenie wygaśnięcia przewiduje przepis prawa albo leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Brzmienie omawianego przepisu wskazuje ponadto jednoznacznie, iż decyzja wydana na jego podstawie ma charakter deklaratoryjny, a zatem stwierdza jedynie zaistniały fakt prawny, jakim jest wygaśnięcie decyzji.
W świetle powyższych ustaleń zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, iż zaistniała podstawowa przesłanka przewidziana w art. 162 § 1 pkt 1 kpa, a mianowicie, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w ... z dnia ... sierpnia 1996 r. o ustanowieniu zarządu nieruchomością przy ul. ... w ... stała się bezprzedmiotowa.
Zarówno w piśmiennictwie jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że bezprzedmiotowość decyzji administracyjnej wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, z powodu zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji, w szczególności wskutek zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę czy też gdy podmiot, dla którego z decyzji wynikały określone uprawnienia lub obowiązki, utracił byt prawny albo utracił kwalifikacje niezbędne do wykonywania uprawnień bądź z nich zrezygnował. Zmiana stanu faktycznego powodująca wygaśnięcie decyzji oznacza taką sytuację, w której niemożliwe staje się zrealizowanie celu, jaki organ administracji miał na względzie przy jej wydaniu. (B. Adamiak/J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Warszawa 1996 s. 750). Takie rozumienie bezprzedmiotowości decyzji prezentuje także Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 11.10.1985 r. SA/Wr 556/85, ONSA 1985/2/21 oraz z dnia 4.11.1998 r. I SA 660/98 (niepublikowany). Pogląd ten Sąd w obecnym składzie w pełni podziela.
Odnosząc powyższe ustalenia do okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy należy uznać, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w ... z dnia ... sierpnia 1996 r. o ustanowieniu na rzecz P. zarządu nieruchomością przy ul. ... stała się bezprzedmiotowa. Jest poza sporem, iż w dalszym ciągu istnieje bowiem podmiot uprawnień wynikających z zarządu ustanowionego tą decyzją, jak również nie przestał istnieć przedmiot decyzji. Nie można zaakceptować poglądu, że o bezprzedmiotowości decyzji przesądza zaistniała po jej wydaniu zmiana stanu faktycznego polegająca na wykonaniu nadbudowy dwóch pięter budynku. Nie ma przy tym znaczenia, że wykonawca nadbudowy – W. "S." w ... działało jako inwestor w wykonaniu zawartej ze Skarbem Państwa przedwstępnej umowy sprzedaży nadbudowanej części budynku.
Faktem jest, że przesłanka faktyczna stanowi konieczną podstawę i oparcie każdej decyzji administracyjnej i gdy przestanie ona istnieć, decyzja traci moc wiążącą. Ma to jednak miejsce wówczas, kiedy powstanie nowych okoliczności faktycznych powoduje, że decyzja nie odpowiada rzeczywistości i staje się bezprzedmiotowa, bowiem przestał istnieć stosunek prawny, na którym była oparta. (T. Woś "Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji administracyjnej jako bezprzedmiotowej (art. 162 k.p.a)" P i P 1992, Nr 7 s. 54-55).
W świetle powyższych rozważań należy zgodzić się ze skarżącym P., że powstała po wydaniu decyzji o zarządzie okoliczność powiększenia przedmiotu trwałego zarządu, wskutek wykonanej nadbudowy budynku, nie mogła mieć wpływu na trwałość decyzji ustanawiającej zarząd. Wskutek nadbudowy przysługujące skarżącemu prawo trwałego zarządu nie przestało istnieć, a zatem decyzja ustanawiająca zarząd nie stała się bezprzedmiotowa.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda ... nie dokonał oceny, a nawet nie nawiązał do zagadnienia bezprzedmiotowości decyzji o zarządzie, ograniczając wywód wyłącznie do złożoności stanu wynikającego z niemożności wywiązania się przez Skarb Państwa z zobowiązania zaciągniętego w jego imieniu przez Kierownika Urzędu Rejonowego w zawartej z Przedsiębiorstwem umowie przedwstępnej sprzedaży. Niewiele też wynika z argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, który kwestię bezprzedmiotowości decyzji ograniczył jedynie do stwierdzenia, że dwa nadbudowane piętra nie były objęte decyzją o zarządzie, w związku z czym pozostawienie tej decyzji w obrocie prawnym uniemożliwia uregulowanie stanu prawnego nadbudowy, a także realizację zobowiązań Skarbu Państwa zaciągniętych wobec inwestora nadbudowy.
W przedstawionych okolicznościach faktycznych argumentację tę należało uznać za nietrafną. Należałoby dodatkowo zwrócić uwagę, iż decyzja wydana na podstawie art. 162 § 1 kpa ma charakter deklaratoryjny, a zatem skutek prawny w postaci wygaśnięcia bezprzedmiotowej decyzji powstaje ex tunc, czyli od dnia, w którym spełniły się przesłanki określone w tym przepisie. Z zaskarżonej decyzji, ani też z decyzji Prezydenta m. ... nie wynika, z jakim zdarzeniem organ wiązał powstanie skutku wygaśnięcia decyzji o zarządzie. Ten mankament stwarzałby istotne trudności w sferze wykonania zaskarżonej decyzji.
Poza wszystkim trzeba podkreślić, że przepisy zezwalające na eliminowanie z obrotu prawnego ostatecznych decyzji administracyjnych powinny być stosowane ze szczególną rozwagą i precyzją. Wymaga tego przyjęta w art. 16 kpa zasada trwałości decyzji ostatecznej i związany z nią wzgląd na bezpieczeństwo obrotu prawnego i ochronę zaufania adresata decyzji do trwałości stworzonego tą decyzją stosunku prawnego.
Skoro, jak wyżej wykazano, nie zaistniał w rozpoznawanej sprawie podstawowy warunek, jakim jest bezprzedmiotowość decyzji, to zbędne już jest rozważanie, czy zachodzą pozostałe przesłanki określone w tym przepisie, a nie czy stwierdzenie wygaśnięcia bezprzedmiotowej decyzji nakazuje przepis prawa, albo czy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony.
Na marginesie dodać należy, że powołany w decyzji organu I instancji przepis art. 46 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma związku z konstrukcją stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa. Zgodnie z treścią art. 46 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami trwały zarząd wygasa z upływem okresu, na który został ustanowiony albo na skutek wydania przez właściwy organ decyzji o wygaśnięciu zarządu. Decyzja o wygaśnięciu zarządu, o której mowa w tym przepisie, to odrębna decyzja o skutku konstytutywnym, która może być wydana wówczas, gdy zachodzą okoliczności wymienione w § 2 tego artykułu. Postępowanie w niniejszej sprawie nie dotyczyło wydania decyzji o wygaśnięciu zarządu lecz odrębnej sprawy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z powodu jej bezprzedmiotowości, czego organy wydają się nie dostrzegać.
W świetle przedstawionych okoliczności należało uznać, że wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w ... z dnia ... sierpnia 1996 r. nastąpiło z naruszeniem art. 162 § 1 pkt 1 kpa przez jego niewłaściwe zastosowanie i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI