I SA 1471/03

I SA 1471/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Pryca
Elżbieta Lenart /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Tarnowska
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I OSK 1359/06 - Wyrok NSA z 2007-09-20
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
art. 7 ust. 1
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart /spr./ Sędziowie NSA Cezary Pryca Asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Lucyna Picho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2006 r. sprawy ze skargi S. D. i J. D. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] marca 1990 r. - w części dotyczącej nieruchomości nr hip.[...].
Z uzasadnienia decyzji organu wynika, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...] [...], oznaczona nr hip. [...], objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), stanowiła własność J. N. i M. D.
J. N. zmarła w dniu 24 października 1944 r., a prawa do spadku po niej, stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego W. Wydział [...], z dnia [...] września 1999 roku, sygn. akt [...] nabyła M.D.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 w/w dekretu z dnia 26 października 1945 r. dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące, mogli w ciągu 6-ciu miesięcy, od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, zgłosić wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, a gmina winna taki wniosek uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zabudowania.
W dniu 18 października 1948 r. M. D. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.
Po rozpatrzeniu wniosku, Prezydium Rady Narodowej W. decyzją z dnia [...] grudnia 1956 r. nr [...] odmówiło przyznania M. D. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] [...].
W uzasadnieniu podano, że odmowa przyznania żądanego prawa nastąpiła z uwagi na to, iż nie da się pogodzić korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem terenu według opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona na cele publiczne.
Następnie - na podstawie decyzji Zastępcy Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] marca 1990 r. nr [...], nieruchomość położona w W. przy ul. [...] [...], oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m², została przekazana w zarząd [...] Kasie Oszczędności - Bank Państwowy [...] w W.
W dniu 23 września 1996 r. J. D. i S. D. - jako następcy prawni M. D. ( postanowienie Sądu Powiatowego W. z dnia [...] marca 1971 sygn. akt [...]) - wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1956 r. odmawiającego przyznania M. D. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] [...].
Po rozpoznaniu powyższego wniosku, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 1999 r. nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1956 r. - w części dotyczącej gruntu wchodzącego w skład działki nr [....] z obrębu [...].
Następnie J. D. i S. D. - pismem z dnia 17 grudnia 2001 r. - wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Zastępcy Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] marca 1990 r. nr [...] w sprawie ustanowienia na rzecz [...] Kasy Oszczędności Bank Państwowy prawa zarządu nieruchomością, położoną w W. przy ul. [...] [...] - w części położonej w granicach dawnej nieruchomości [...] oznaczonej nr hip. [...].
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [....] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] marca 1990 r. w części dotyczącej nieruchomości nr hip.[...].
Prezes uznał, że wprawdzie stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej działa ze skutkiem ex tunc, jednakże nie oznacza to, iż wydając decyzję o oddaniu przedmiotowego gruntu w zarząd, organ administracji nie mógł uwzględnić stanu prawnego wynikającego z decyzji odmownie załatwiającej wniosek dekretowy –znajdującej się wówczas w obrocie prawnym. Wobec tego okoliczności sprawy wskazywałyby raczej na przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 8 kpa), nie zaś na przesłankę stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.
Pismem z dnia 23 kwietnia 2003 r. S. D. i J. D. wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu gruntu w zarząd, nie zaś do wznowienia postępowania. Wskazali, że na skutek stwierdzenia nieważności w/w decyzji dekretowej, pozostaje do rozpoznania wniosek z dnia 18 października 1948 r. złożony w trybie art.7 ust.1 dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy. Podnieśli również, że nie jest prawnie skuteczne ustanowienie zarządu do nieruchomości [...] w sytuacji wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji odmawiającej byłym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...].
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. D. i S. D. wnosili o uchylenie powyższej decyzji, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym . Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1271 ze zmianami), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa i naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy - co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że przedmiotem postępowania nadzorczego jest decyzja Zastępcy Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] marca 1990 r. nr [...] o przekazaniu w zarząd na czas nieokreślony – [...] Kasie Oszczędności - Bank Państwowy [...] w W. - nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m². Prawo zarządu, o którym mowa w w/w decyzji administracyjnej ustanowione zostało w oparciu o przepisy ustawy z 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. 30/91, poz.127 ze zmianami). Wskazane wyżej prawo zarządu nieruchomością jest odrębną instytucją prawną, która nie jest zaliczana do ograniczonych praw rzeczowych, o których mowa w przepisach kodeksu cywilnego, a na gruncie powołanej wyżej ustawy treść tego prawa pozwala uznać, że zarządcy przysługuje upoważnienie do korzystania z rzeczy, uprawnienia związane z ochroną tego prawa oraz w ograniczonym zakresie przysługują mu uprawnienia do rozporządzania nieruchomością objętą tym prawem. Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie definiowała pojęcia "zarządu". Tym niemniej stwierdzić należy, że wskazane wyżej uprawnienia zarządcy, przysługują zawsze do cudzej rzeczy, a więc są to uprawnienia wykonywane w stosunku do rzeczy, która nie jest przedmiotem własności, czy współwłasności zarządcy.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na skutek decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [....] października 1999 r. nr [....] wyeliminowane zostało z obrotu prawnego, ze skutkiem ex tunc, orzeczenie Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1956 r. o odmowie przyznania M. D. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] [...]. Podkreślić więc należy, że stwierdzenie nieważności wskazanego wyżej orzeczenia powoduje ten skutek, iż orzeczenie to traci swą moc i to z datą jego wydania, a sprawa w przedmiocie własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) wraca do stadium, w jakim była przed datą wydania orzeczenia, którego stwierdzona została nieważność. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art.7 ust.1 dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy, dotychczasowemu właścicielowi gruntu [...], służyło prawo zgłoszenia w terminie zakreślonym tym przepisem, wniosku o przyznanie na gruncie, którego był właścicielem, prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego). Według ust. 2 tegoż przepisu, gmina miała obowiązek uwzględnić wniosek dotychczasowego właściciela, jeżeli korzystanie z gruntu przez tegoż właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że M. D. w dniu 18 października 1948 r. złożyła wniosek w trybie art. 7 ust.1 w/w dekretu. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że do czasu rozpoznania powyższego wniosku z dnia 18 października 1948 r., gmina czy Skarb Państwa nie mógł dysponować tym gruntem na rzecz innych podmiotów, gdyż wniosek ten ma pierwszeństwo w rozpatrzeniu przed wszystkimi innymi wnioskami dotyczącymi tej nieruchomości. Należy więc najpierw rozpoznać wniosek z dnia 18 października 1948 r., a dopiero w dalszej kolejności kontynuować postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] marca 1990 r. w części dotyczącej nieruchomości nr hip.[...].
Z tych względów organ winien rozważyć konieczność zawieszenia postępowania nadzorczego do czasu rozstrzygnięcia wniosku dekretowego ( vide wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2004 r. OSK 369/04, wyrok WSA w Warszawie dnia 17 grudnia 2004 r. sygn. akt I SA 1483/03 ) .
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit a, art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.