I SA 1460/00

II SA/Łd 358/04 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-04-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Łuczaj /przewodniczący/
Barbara Rymaszewska
Renata Kubot-Szustowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędziowie: WSA Barbara Rymaszewska, Asesor sądowy Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant asyst.sędz.Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. -
Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 105 § 1 "Kodeksu postępowania administracyjnego", art.16 ust. 4 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 42 z 2002r., poz. 371 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15.lipca 1991r. w sprawie trybu postępowania przy przyznawaniu dodatku kombatanckiego oraz emerytur lub rent, w drodze wyjątku kombatantom i innym osobom uprawnionym (Dz.U. Nr 65, poz. 283), umorzył postępowanie o przyznanie dodatku kombatanckiego dla W.M.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zgodnie z cytowanym § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15.lipca 1991r., postępowanie w sprawie przyznania dodatku kombatanckiego, o który wystąpił wnioskodawca, wszczyna się na podstawie pisemnego wniosku, zgłoszonego do organu właściwego do spraw emerytur i rent.
Ponieważ zatem Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest organem właściwym do rozpoznania wniosku W.M., na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzono postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie.
Wniosek o "wystawienie decyzji dla ZUS. w Ł." i "uznanie kombatanctwa" W.M. złożył, w terminie otwartym dla strony do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, [...] Związek [...] w Ł., podnosząc, iż ojciec wnioskodawcy został zamordowany przez okupanta niemieckiego w 1943r.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dopuścił do udziału w sprawie [...] Związek [...], traktując złożone przezeń pismo jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy W.M.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] natomiast tenże organ, działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 1-4 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ("tekst jednolity Dz.U. Nr 42 z 2002r., poz. 371"), uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] o umorzeniu postępowania i odmówił przyznania uprawnień kombatanckich W.M.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż wnioskodawca ubiega się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu represji doznanych jako półsierota po zastrzeleniu przez okupanta niemieckiego jego ojca. Represje wspomniane polegać zaś miały na wielokrotnym kontrolowaniu mieszkania jego rodziny przez żandarmów niemieckich i związanej z tym konieczności ukrywania się przed ewentualnym wywiezieniem do Niemiec.
Ustawodawca wszakże w art. 1-4 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ("tekst jednolity Dz.U. Nr 42 z 2002r., poz. 371") szczegółowo określił działalność, którą można zaliczyć do kombatanckiej lub równorzędnej. W badanej sprawie natomiast bezspornym jest, zdaniem organu, że podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność ukrywania się przed żandarmami niemieckimi w trakcie częstych kontroli w mieszkaniu rodzinnym, nie jest represją w rozumieniu wspomnianej ustawy.
Z tej też przyczyny brak jest, w ocenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, podstaw do przyznania W.M. uprawnień kombatanckich.
Skargę na powyższe rozstrzygniecie złożył W.M., wskazując, iż jest ono "niesprawiedliwe i krzywdzące". Podtrzymał złożoną przez siebie uprzednio skargę na decyzję nieostateczną z dnia [...] (określoną mianem "pozwu"), wnosząc o "powołanie na rozprawę biegłych sądowych z zakresu:
1. Biegły sądowy: Historia Polski XX w
2. Biegły sądowy: Psycholog "
W piśmie przygotowawczym z dnia 12.maja 2004r. skarżący wniósł nadto o
przesłuchanie w charakterze świadka, swego brata K.M. oraz zwrot kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentów, zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
[...] Związek [...] przyłączył się do stanowiska skarżącego.
Postanowieniem z dnia 3.lutego 2005r., wydanym na rozprawie, oddalono wnioski dowodowe skarżącego.
Nieprawomocnym postanowieniem z dnia 16.lutego 2005r., wydanym w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 359/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę W.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] z dnia [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.s.a.) .
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało prawo materialne lub też przepisy postępowania w stopniu określonym w cytowanym przepisie.
Rozważając przesłanki materialne, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, podkreślić należy, iż przepisy art.1-4 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 42 z 2002r., poz. 371 ze zm.), formułują zarówno legalną definicję pojęcia "kombatant" (Kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej), jak również określają zamknięty katalog represji, z powodu których uprawnienia kombatanckie mogą zostać przyznane.
Skarżący wywodzi swe uprawnienia z faktu, iż w okresie okupacji został zastrzelony jego ojciec – B.M., skutkiem czego w mieszkaniu jego rodziny dochodziło do częstych kontroli żandarmerii niemieckiej. Z tych też powodów ukrywany był przez matkę, przed wywozem na przymusowe roboty. Jednakże okoliczności wspomniane nie wyczerpują żadnej z przesłanek, określonych w art. 1- 4 cytowanej ustawy. Brak jest wiec podstaw do przyjęcia, że W.M. spełnia warunki do przyznania uprawnień, o których mowa w ustawie z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 42 z 2002r., poz. 371 ze zm.). Zgodnie bowiem z treścią art. 21 ust. 1 cytowanego aktu, uprawnienia określone w ustawie przysługują wyłącznie osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4. Ponieważ zaś skarżący nie wskazywał na istnienie żadnej z powyższych okoliczności, przeto nie mógł uzyskać decyzji, fakty te potwierdzającej.
Rozważenia wymagała natomiast kwestia formalnej poprawności przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w następstwie którego wydana została zaskarżona decyzja.
Podkreślić bowiem należy, iż wniosek skarżącego, złożony w dniu 29.maja 2003r., dotyczył przyznania mu uprawnień kombatanckich (kwestionariusz osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich, życiorys wraz z dokumentacją, rekomendacja [...] Związku [...]). Z niewiadomych przyczyn, wniosek ten potraktowany został jako żądanie przyznania dodatku kombatanckiego, a postępowanie w tej sprawie umorzone, decyzją z dnia [...].
Powyższa wadliwa decyzja, została jednakże uchylona zaskarżonym rozstrzygnięciem, w następstwie załatwienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez dopuszczony do udziału w sprawie [...] Związek [...] z siedzibą w Ł. Decyzją wspomnianą merytorycznie rozstrzygnięto także sprawę wniosku skarżącego o przyznanie uprawnień kombatanckich. Rozważenia wymagała zatem z urzędu kwestia ewentualnego naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, skoro w postępowaniu w trybie art. 127 § 3 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), organ nie może zmieniać rodzaju spawy i wypowiadać się w przedmiocie nieobjętym uprzednio postępowaniem. (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23.stycznia 2002r., w sprawie o sygn.akt I SA 1460/00, niepubl. w zbiorze urzędowym dostępne Lex nr 81677)
Jak wszakże wyżej wskazano, wniosek skarżącego dotyczył przyznania uprawnień kombatanckich i żądanie to traktować należy jako określające ramy toczącego się postępowania. Wadliwe określenie przedmiotu postępowania w decyzji z dnia [...] i w efekcie umorzenie postępowania, nie spowodowało zmiany rodzaju sprawy. Wadliwa decyzja została zaś wyeliminowana z obrotu prawnego, na skutek uchylenia zaskarżonym orzeczeniem.
Niezależnie od tego wskazać należy, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy różni się od odwołania tym, że nie ma on konstrukcji względnie dewolutywnej, jest bowiem rozpatrywany przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję. Do jego rozpoznania stosuje się odpowiednio przepisy, dotyczące odwołań ( zd. ostatnie § 3 art. 127 k.p.a.). Oznacza to, że nie jest możliwe zastosowanie doń niektórych przepisów, dotyczących odwołań, w tym także przepisu art. 138 § 2 k.p.a., przewidującego uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi niższej instancji do ponownego rozpatrzenia. (porównaj np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27.listopada 2001r., w sprawie o sygn. Akt I SA 1011/00, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex nr 81760, z dnia 14.listopada 2000r., w sprawie o sygn.akt I SA 1384/99, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex nr 54169).
W badanej sprawie, organ administracji, stwierdziwszy wadliwość decyzji, objętej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, mógł jedynie uchylić ją i merytorycznie orzec o żądaniu strony.
Ponieważ zatem zaskarżona decyzja, obowiązującego prawa nie narusza, przeto na podstawie art. 151 p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.
Z uwagi natomiast na fakt, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwe jest wyłącznie przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów (art. 106 § 2 p.s.a.), oddalono wnioski dowodowe skarżącego o dopuszczenie dowodów z opinii biegłych i zeznać świadka.
Ze względu na treść rozstrzygnięcia, nie było również podstaw do obciążenia organu kosztami postępowania (art. 200 p.s.a.).