I SA 1376/03

I SA 1376/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Daniela Kozłowska /przewodniczący/
Joanna Banasiewicz /sprawozdawca/
Marek Stojanowski
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) NSA Marek Stojanowski Protokolant Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu oddala skargę
Uzasadnienie
I SA 1376/03
UZASADNIENIE
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpoznaniu odwołania J.B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Miasta M. z dnia [...] sierpnia 1976 r., nr [...] w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a odmawiającej stwierdzenia nieważności w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w M., oznaczonej nr [...] i [...], księga wieczysta nr KW [...], o powierzchni [...] m2, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy:
Naczelnik Miasta M. decyzją z dnia [...] sierpnia 1976 r., nr [...] na wniosek Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w T. orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w M., oznaczonej numerami działek [...] i [...], KW nr [...], o powierzchni[...] m2, której ujawnioną w księdze wieczystej właścicielką była M.B. Decyzja wobec nie wniesienia odwołania stała się ostateczna z dniem [...] września 1976 r.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpił J.B. – spadkobierca M.B., zarzucając naruszenie zasadności wywłaszczenia ze względu na nieważność decyzji lokalizacyjnej oraz nieprzestrzeganie właściwości organów.
Decyzją z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność wyżej wymienionej decyzji wywłaszczeniowej w części dotyczącej odszkodowania, natomiast odmówił stwierdzenia nieważności w części dotyczącej wywłaszczenia. W uzasadnieniu organ wojewódzki stwierdził, że naruszono jedynie procedurę przyznania odszkodowania ze względu na nieobecność biegłych na rozprawie wywłaszczeniowej.
W wyniku złożonego odwołania Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując m.in. na konieczność ustalenia, czy plan realizacyjny obowiązywał w dniu wywłaszczenia oraz, czy do wniosku o wywłaszczenie były dołączone wymagane dokumenty.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] Wojewoda [...] ponownie stwierdził nieważność wyżej wymienionej decyzji wywłaszczeniowej w części dotyczącej odszkodowania, natomiast odmówił stwierdzenia nieważności w części dotyczącej wywłaszczenia. W uzasadnieniu organ wojewódzki wskazał, że plan realizacyjny został zatwierdzony przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki, i Architektury PPRN w T. decyzją z dnia [...] października 1972 r. oraz, że wniosek wywłaszczeniowy zawierał konieczne dokumenty i załączniki.
Po rozpatrzeniu odwołania oraz całości zebranych akt sprawy, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, co następuje:
Wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, dlatego wedle treści jej przepisów należy dokonać oceny legalności decyzji wywłaszczeniowej.
Zgodnie z art. 3 ust. 3 tej ustawy nieruchomość mogła być wywłaszczona z przeznaczeniem dla organizacji spółdzielczych na wniosek terenowego organu administracji państwowej stopnia wojewódzkiego lub powiatowego. Z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego na wyżej wymieniony cel wystąpił Rejonowy Zarząd Gospodarki Terenami w T. w dniu [...] maja 1976 r. Do wniosku, zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy, jako załącznik należało dołączyć m.in. dowód uzgodnienia miejsca realizacji inwestycji. Jak wynika z wykazu załączników do wniosku nie był załączony dowód uzgodnienia miejsca realizacji inwestycji, a jedynie mapa z opisem, jednak w treści tego wniosku wskazano na decyzję Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury PPRN w T. z dnia [...] października 1972 r., nr [...] zatwierdzającą plan realizacyjny budowy bazy magazynowo-warsztatowej Spółdzielni Mieszkaniowej w M. oraz drogi dojazdowej. Nie dołączenie wymienionej decyzji do wniosku wywłaszczeniowego nie może być ocenione jako rażące naruszenie powołanego art. 16 ust. 3 ustawy, skoro, jak wynika z akt wywłaszczeniowych decyzja ta była już wcześniej przedłożona organowi orzekającemu w związku z postępowaniem wywłaszczeniowym prowadzonym w stosunku do innej nieruchomości na cel określony powyższą decyzją. Wobec powyższego przedmiotowa nieruchomość była objęta decyzją o lokalizacji celu wywłaszczenia, wniosek wywłaszczeniowy spełnia pozostałe wymagania art. 16 ustawy wywłaszczeniowej.
Podniesiony przez stronę zarzut utraty ważności decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny jest niezasadny, gdyż zgodnie z art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, decyzja wydana na podstawie wcześniejszej ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane, a taką jest powyższa decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny, pozostała w mocy także po wejściu w życie nowego prawa budowlanego, a więc po dniu 1 marca 1975 r.
Z akt sprawy wynika, ze pozostałe przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia zostały spełnione, w szczególności była złożona oferta odkupienia przedmiotowej nieruchomości, którą M.B. otrzymała w dniu [...] września 1975 r. i na którą nie odpowiedziała.
O wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego właścicielka nieruchomości została poinformowana w zawiadomieniu z dnia [...] czerwca 1976 r., wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Spełniono zatem wymagania art. 17 ust. 1-3 ustawy wywłaszczeniowej. Sama zaś decyzja o wywłaszczeniu zapadła po przeprowadzeniu rozprawy w dniu [...] lipca 1976 r. i zawiera niezbędne elementy wskazane w art. 23 ust 1 ustawy.
Wobec powyższego uznano, że organ administracyjny orzekając o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości nie naruszył obowiązujących w dacie orzekania przepisów art. 3, art. 6, art. 16, art. 17, art. 21 i art. 23 ustawy wywłaszczeniowej, a zatem w tej części zasadnie odmówiono stwierdzenia nieważności.
W kwestii naruszenia właściwości rzeczowej organu wydającego decyzję wywłaszczeniową stwierdzono, że kwestionowaną decyzję wydał organ właściwy, gdyż ze względu na zmianę kompetencji terenowych organów administracji państwowej, która nastąpiła w wyniku nowego podziału administracyjnego państwa w 1975 r., prawidłowo przekazano sprawę wywłaszczenia do rozpatrzenia Naczelnikowi Miasta M., jako organowi właściwemu w ramach przepisów związanych z nowym podziałem administracyjnym państwa.
Natomiast ustalając odszkodowanie należne za wywłaszczoną nieruchomość naruszono dyspozycję przepisu art. 22 powołanej ustawy wywłaszczeniowej, który nakazywał ustalać wysokość odszkodowania na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu na niej opinii biegłych. W rozprawie wywłaszczeniowej nie brali udziału biegli, bowiem w protokole nie odnotowano ani ich obecności, ani wypowiedzi. Wysłuchanie na rozprawie biegłych warunkowało prawidłowe ustalenie wysokości należnego stronom odszkodowania, umożliwiając wyjaśnienie wszelkich wątpliwości co do sposobu jego przyznania i obliczenia. W niniejszej sprawie obecna na rozprawie M.B. nie miała możliwości zapoznania się z opinią biegłego i otrzymania wyjaśnień.
Wydanie decyzji w zakresie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie wyników rozprawy przeprowadzonej bez udziału biegłych uznano za rażące naruszenie art. 22 ustawy wywłaszczeniowej, co wobec nie stwierdzenia, aby w zakresie orzeczenia o odszkodowaniu zaistniały nieodwracalne skutki prawne o jakich mowa w art. 156 § 2 kpa, skutkuje zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdzeniem nieważności kwestionowanej decyzji w części dotyczącej odszkodowania.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.B. Skarżący domagał się całkowitego unieważnienia decyzji Naczelnika Miasta M. o wywłaszczeniu. Podnosił m.in., że w 1974 r. wydany został jednolity tekst ustawy wywłaszczeniowej (Dz. U. Nr 10, poz. 64 z dnia 21 lutego 1974 r.), który wyraźnie precyzował jakie dokumenty winny być załączone do wniosku, zaś z treści decyzji o wywłaszczeniu wynika, że powołano się na Dz. U. Nr 18, poz. 94 z 1961 r. Powołanie się na zatwierdzony plan realizacyjny jest też niezgodne z obowiązującymi przepisami, brak jest w Urzędzie Miasta M. kompleksowej dokumentacji dotyczącej szeregu uzgodnień z tym związanych.
Nie dokonano zgodnie z przepisami prawa budowlanego z 1974 r. zmiany lokalizacji drogi. Skarżący wyraził zdziwienie, że Prokuratura Rejonowa w T. powiadomiona w 1975 r. o niezgodnym z obowiązującym prawem prowadzeniem wywłaszczenia nie wiedziała o konieczności wysłuchania na rozprawie biegłych oraz zarzucił, że protokół z rozprawy wywłaszczeniowej z dnia [...] lipca 1976 r. jest sfałszowany, jest na nim tylko podpis przewodniczącego, brak natomiast podpisów osób uczestniczących w rozprawie, w tym wywłaszczonej M.B., która zażądała na tej rozprawie wpisania do protokołu, że do dnia rozprawy nie zapłacono za wywłaszczone wcześniej działki.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) stał się z dniem 1 stycznia 2004 r. właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje:
Skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję, stwierdza jej nieważność lub wydanie decyzji z naruszeniem prawa jedynie wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa określone w art. 145 § 1 powołanej ustawy. Taka sytuacja nie występowała w sprawie niniejszej, czego konsekwencją było oddalenie skargi.
W dniu [...] grudnia 2001 r. [...] Urząd Wojewódzki w [...] zawiadomił o wszczęciu – na wniosek J.B. – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta M. z dnia [...] sierpnia 1976 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w M., oznaczonej nr [...] i nr [...] o powierzchni [...] m2. Decyzją tą wywłaszczono M.B., której jedynym spadkobiercą jest J.B. Postępowanie nadzorcze zakończone zaskarżoną decyzją przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymując w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. – stwierdzającą nieważność kwestionowanej decyzji wywłaszczeniowej w części dotyczącej ustalenia odszkodowania i odmawiającą stwierdzenia nieważności tej decyzji w pozostałej części szczegółowo uzasadnił zajęte w sprawie stanowisko, wyjaśniając motywy rozstrzygnięcia w sposób określony w art. 107 § 3 kpa.
Zarzuty podniesione w skardze nie mogły być uwzględnione. Decyzja Naczelnika Miasta M. z dnia [...] sierpnia 1976 r. o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu, której stwierdzenia nieważności w całości, a nie tylko w części dotyczącej odszkodowania żąda skarżący wydana została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18, poz. 94 z 1961 r.), z powołaniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 22 listopada 1973 r. (Dz. U. r. Nr 48, poz. 282 z 1973). Nie można więc podzielić stanowiska, że z tego powodu, że nie powołano jednolitego tekstu ustawy ogłoszonego 14 marca 1974 r. (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64) należało uznać, że wywłaszczenie nastąpiło w oparciu o nieobowiązujące przepisy.
W uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 1976 r. podano, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona jako niezbędna pod budowę zaplecza warsztatowo-magazynowego oraz jako droga dojazdowa do tego zaplecza dla [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w M. Kwestie związane z zatwierdzeniem planu realizacyjnego inwestycji, do których nawiązuje skarżący, zostały szczegółowo omówione w zaskarżonej decyzji.
Jeżeli zdaniem skarżącego protokół rozprawy z dnia [...] lipca 1976 r. został sfałszowany winien złożyć stosowne doniesienie do organów ścigania. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny i rozpoznania tego rodzaju zarzutów.
Z powyższych względów na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.