I SA 1362/02

I SA 1362/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Lech
Anna Łukaszewska-Macioch /sprawozdawca/
Joanna Runge-Lissowska /przewodniczący/
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędziowie: NSA Anna Lech NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi F. L. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania nadzorczego w sprawie nieważności orzeczenia administracyjnego o wywłaszczeniu nieruchomości 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 r. nr [...], 2/ stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2001 r. nr [...], którą umorzył postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem F. L. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] marca 1953 r. Nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w O. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), objętej nr hip. [...] (dz. nr [...] i [...]) oraz [...] (dz. nr [...]) o łącznej powierzchni [...] m2 , stanowiącej własność A. I. syna L. R.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że cyt. wyżej orzeczeniem z dnia 25 marca 1953 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzekło o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138 z późn. zm.).
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa, zwróciła się F. L. wywodząca swój interes prawny z aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1959 r. Rep. Nr [...], na podstawie którego nabyła własność przedmiotowych nieruchomości.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że F. L. nie może skutecznie żądać stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego, ponieważ nie przysługuje jej przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Nie jest ona spadkobierczynią byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości lecz nabyła prawo własności od pełnomocnika Z. S. będącej spadkobierczynią A. R. W dacie wydania zakwestionowanego orzeczenia, tj. w dniu 25 marca 1953 r. F. L. nie posiadała żadnych praw do przedmiotowej nieruchomości. Tym samym wszczęte postępowanie jest bezprzedmiotowe. Zgodnie z orzecznictwem sądowym tylko były właściciel lub jego spadkobiercy są stronami postępowania wywłaszczeniowego, gdyż tylko ich interesu prawnego to postępowanie dotyczyło. Oni też - w świetle art. 157 § 2 kpa - jako strony postępowania wywłaszczeniowego mogą żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu. Przekształcenia podmiotowe są dopuszczalne tylko w toku postępowania administracyjnego i późniejsze czynności cywilnoprawne dotychczasowej strony nie mogą być wiążące dla organu nadzoru. Zbycie statusu strony dla potrzeb postępowania nadzorczego nie jest możliwe, gdyż przysługujące stronie żądanie dokonania oceny legalności orzeczenia administracyjnego nie ma charakteru majątkowego lecz jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Żądanie dokonania oceny legalności orzeczenia wywłaszczeniowego przysługuje zatem nie temu, kto uważa się za właściciela wywłaszczonej nieruchomości lecz temu, kto był jej właścicielem w chwili wywłaszczenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 § 4 kpa w sprawach dotyczących praw zbywalnych bądź dziedzicznych, w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania, na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy F. L. podała, że skutecznie nabyła własność nieruchomości w oparciu o jawne i wiarygodne wpisy w księdze wieczystej nieruchomości. Skoro Skarb Państwa nie ujawnił tytułu własności nabytego w drodze wywłaszczenia nieruchomości, to nie można zarzucić wnioskodawczyni, iż nabyte przez nią prawo nie zasługuje na ochronę.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie uwzględnił wniosku i decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. utrzymał w mocy wydaną uprzednio decyzję podtrzymując w całości argumentację zawartą w jej uzasadnieniu.
F. L. wniosła skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której podniosła zarzut naruszenia jej praw jako strony postępowania administracyjnego. Skarżąca twierdzi, iż skoro w dobrej wierze nabyła własność nieruchomości od spadkobierczyni A. R. wpisanego w księdze wieczystej jako właściciel, to niewątpliwie ma interes prawny w rozstrzygnięciu kwestii zgodności z prawem orzeczenia wywłaszczeniowego. Nie można bowiem odmówić skarżącej ochrony jej praw tylko z tego powodu, że właściwe organy nie dopilnowały wpisania Skarbu Państwa jako właściciela w księdze wieczystej.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie sądowe nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy wojewódzkie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sprawa będąca przedmiotem skargi w niniejszej sprawie podlega zatem rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca F. L. nabyła w dniu 11 czerwca 1959 r. na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Repertorium Nr. [...] własność przedmiotowej nieruchomości wówczas oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 . Nabyte przez skarżącą prawo własności zostało ujawnione w księdze wieczystej nieruchomości KW nr [...] (postanowienie Sądu Powiatowego w O. Oddziału Ksiąg Wieczystych z dnia 15 stycznia 1962 r.).
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu. O tym, kto może być uznany za stronę postępowania rozstrzyga przepis art. 28 kpa, który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny jest więc kategorią normatywną, w ramach której należy wykazać, że istnieje norma prawna, z której wynikają prawa lub obowiązki mające związek z postępowaniem administracyjnym. Składając wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu skarżąca mogła powoływać się na swój interes prawny w sprawie dotyczącej oceny legalności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości, gdyż ten interes prawny miał swoje źródło w nabytym prawie własności.
Nie można podzielić stanowiska Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, że nabywca praw do nieruchomości może uzyskać przymiot strony w postępowaniu administracyjnym tylko w przypadku zaistnienia sytuacji przewidzianej w art. 30 § 4 kpa. Przepis ten dotyczy następstwa proceduralnego, kiedy w toku toczącego się już postępowania administracyjnego następuje zmiana podmiotowa wskutek śmierci strony. W niniejszej sprawie skarżąca jeszcze przed wszczęciem postępowania nabyła w dobrej wierze, w zaufaniu do treści księgi wieczystej, własność nieruchomości, której obecne postępowanie dotyczy.
Zważyć ponadto należy, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nowym postępowaniem w stosunku do postępowania, które toczyło się w zwykłym trybie i w każdym przypadku musi toczyć się z udziałem wszystkich stron. Bez względu więc na to, czy postępowanie nadzorcze w sprawie wywłaszczenia nieruchomości byłoby wszczęte na wniosek czy z urzędu, to nie można uznać, że F. L. legitymująca się aktem własności nieruchomości nie byłaby stroną tego postępowania, skoro skutki stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu dotyczyłyby jej interesu prawnego.
Jeżeli więc wniosek o stwierdzenie nieważności złożyła strona, to umorzenie postępowania z powodu braku legitymacji skarżącej do złożenia takiego wniosku naruszyło przepis art. 157 § 2 w związku z art. 28 oaz art. 105 kpa i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.