I SA 1001/02

I SA 1001/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-04-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Daniela Kozłowska
Izabella Kulig-Maciszewska /przewodniczący/
Marek Stojanowski /sprawozdawca/
Sygn. powiązane
OSK 1534/04 - Wyrok NSA z 2005-06-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędziowie WSA Daniela Kozłowska, NSA Marek Stojanowski (spr.), Protokolant Jolanta Zagrzejewska, po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego W. z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego oddala skargę
Uzasadnienie
I S.A. 1001-1009/02
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...]
kwietnia 2002r. Nr [...] działając w trybie art. 127 § 3 kpa po
rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy decyzję -Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2000r.
Nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] listopada 1974r. Nr [...] orzekającej o sprzedaży na rzecz J. L. lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w budynku położonym przy Al. [...] w W..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę
podało, że pismem z dnia 29 czerwca 1999r., działający w imieniu następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości położonej przy Al. [...] adwokat J. F., zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 1974r., orzekającej o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku na w/w nieruchomości poprzez stwierdzenie "że
wydana została z rażącym naruszeniem prawa". W uzasadnieniu wniosku
stwierdzono, iż właścicielami przedmiotowej nieruchomości gruntowej byli przed
wojną A. T., J. T., G. P. oraz W. T.. Wszystkim tym osobom odmówiono przyznania prawa własności
czasowej do gruntu w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 października 1945r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Decyzja odmowna została utrzymana w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956r. Nr [...]. Na wniosek pełnomocnika spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 1999r. stwierdził, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956r., wydana została z naruszeniem prawa w części odnoszącej
się do sprzedanych lokali nr [...], w pozostałej części stwierdzono jej nieważność. Wniosek stron o przyznanie im odszkodowania w trybie
art. 160 kpa został załatwiony odmownie, gdyż nie stwierdzono bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy wydaniem decyzji uwłaszczającej przedmiotową nieruchomość a poniesioną przez wnioskodawców szkodą majątkową, gdyż ta była wynikiem wydanych i wszczętych odrębnymi postępowaniami administracyjnymi decyzji zezwalających najemcom na nabycie lokali położonych w przedmiotowej nieruchomości. Urząd Dzielnicowy [...] podjął decyzję w dniu [...] listopada 1974r. Nr [...] zezwalającą na nabycie lokalu nr [...] położonego w budynku przy AL [...] jego dotychczasowemu najemcy. W wykonaniu tej decyzji zawarto akt notarialny kupna przedmiotowego lokalu. Bezpośrednią przyczyną wywołania nieodwracalnych skutków w stanie prawnym przedmiotowego lokalu było wydanie decyzji będącej przedmiotem wniosku. Cel kwestionowanej decyzji jak i wynikające z jej wykonania efekty z chwilą jej wydania były sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. Decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1998r., stwierdzała nieważność przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości przy Al. [...], a wynikiem tego stało się zniesienie skutków prawnych tej decyzji od chwili jej wydania. Tylko ze względu na chroniącą nabywców lokali rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych stwierdzono wydanie tej decyzji w części z naruszeniem prawa. W chwili wydania przez Urząd Dzielnicy [...] decyzji zezwalającej osobom fizycznym na nabycie przedmiotowego lokalu nr [...] Skarb Państwa nie był jego właścicielem, zatem nie miał podstaw prawnych do wyodrębnienia własności poszczególnych lokali ani też przeznaczania ich do sprzedaży dotychczasowym najemcom. Organ administracji podejmujący kwestionowaną decyzję dopuścił się zatem rozporządzenia cudzą własnością. Decyzja bez wątpienia rażąco naruszała prawo, jednak na przeszkodzie do jej usunięcia z obrotu prawnego stoi fakt, iż nabywający lokale działali w dobrej wierze i zaufaniu do wpisów w księgach wieczystych. Wobec tego pełnomocnik stron wniósł o stwierdzenie wydania tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda
czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, przy czym pojęcie strony jakim posługuje się art. 28 k.p.a. a następnie pozostałe przepisy tego kodeksu, może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu prawnego lub obowiązku danej osoby. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan w którym dana osoba wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Materialnoprawną podstawę powołanej decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] Nr [...] stanowiły przepisy ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Osobami, których interesu prawnego dotyczy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o sprzedaży lokalu mieszkalnego są właściciele hipoteczni przedmiotowego lokalu bądź ich następcy prawni Ze stanu faktycznego i prawnego sprawy wynika, iż wnioskodawcom nie służą żadne prawa do części nieruchomości obejmującej przedmiotowy lokal mieszkalny, ponieważ decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wyeliminowano z obrotu prawnego tylko część wadliwej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956r., natomiast część odnosząca się m.in. do lokalu mieszkalnego nr [...] pozostaje nadal w obrocie prawnym a także w obrocie prawnym pozostaje nadal orzeczenie administracyjne Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1955r. Nr [...]., którym odmówiono przed dekretowym właścicielom nieruchomości położonej przy Al. [...], przyznania prawa własności czasowej do jej gruntu oraz zwrotu znajdującego się na gruncie budynku, ponieważ nie zostało ponownie rozpatrzone odwołanie byłych właścicieli od tego orzeczenia. Dowodem na to jest stwierdzenie zawarte w decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, że kompetencje kasacyjne organu działającego w trybie nadzoru nie
stwarzają możliwości dokonywania samodzielnych ustaleń faktycznych koniecznych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji niniejszej decyzji pozostaje do rozpoznania przez właściwy organ odwoławczy odwołanie od orzeczenia administracyjnego z dnia [...] grudnia 1955r. Nr [...].
W ocenie SKO wnioskodawcy nie mając przymiotu strony postępowania zakończonego decyzją Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 1974r. Nr [...], nie mogą żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Wniosek w tej sprawie, zdaniem SKO, złożony został przedwcześnie, ponieważ w obrocie prawnym nadal funkcjonuje orzeczenie PRN z dnia [...] grudnia 1955r., o odmowie przyznania dawnym właścicielom nieruchomości prawa własności czasowej do jej gruntu.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił adwokat J. F. działający jako pełnomocnik następców prawnych byłych właścicieli.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ponownie rozpoznając sprawę podzieliło swoje stanowisko wyrażone w decyzji tego organu z dnia [...] września 2000r. Dodatkowo podano, że rozpatrując złożony w niniejszej sprawie wniosek w pierwszej kolejności dokonano analizy dopuszczalności podjęcia tego postępowania, gdyż ze względu na nadzwyczajny tryb postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, ustawodawca wprowadził nadzwyczajną instytucję odmowy wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.). Taka odmowa może nastąpić w przypadku braków przedmiotowych lub podmiotowych. W zakresie przedmiotowym wskazana jest decyzja dotycząca sprzedaży J. L. lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym w W. przy AL [...] oraz części budynku i innych urządzeń służących do wspólnego użytku mieszkańców, z równoczesnym oddaniem w użytkowanie wieczyste takiej samej części gruntu, na której usytuowany jest budynek i aktualnie nie ma przeszkód aby mogło być podjęte postępowanie przyjmujące jako przedmiot formalny te decyzję. Istnieje także wydzielony lokal mieszkalny i związane z nim prawo do gruntu, co umożliwia prowadzenie tego postępowania w stosunku do przedmiotu materialnego i prawa rzeczowego.
Negatywnie należy ocenić możliwość podjęcia tego postępowania w zakresie podmiotowym. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej sprzedaży
J. L. lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym w W. przy AL [...] nie może być rozpoznane na podstawie żądania wniesionego do SKO dnia 29 czerwca 1999r., gdyż aktualnie w sprawie wiąże ustalenie zawarte w orzeczeniu administracyjnym Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1955r. Nr [...], a utrzymane w mocy w części dotyczącej sprzedanych lokali nr: [...] przy Al [...] decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1999r. Nr [...].
Żądający wszczęcia tego postępowania nie zwrócili uwagi, że decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] grudnia 1999 r. stwierdzono nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej tylko w części, nie obejmującej substancji przekazanej we władanie (także i własność) innych osób i tylko one pozostają osobami uprawnionymi w tym przedmiocie do działania w charakterze strony postępowania administracyjnego. Z tego względu osobom zgłaszającym żądanie wszczęcia postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie przysługuje uprawnienie stron i dlatego, zgodnie z przepisem art. 28 k.p.a., nie są one uprawnione do skutecznego wniesienia żądania podjęcia takiego postępowania. Skoro wnoszący żądanie nie mają przymiotu strony w postępowaniu, wszczęcie postępowania na ich wniosek nie jest dopuszczalne. Stwierdzenie nieważności usuwa decyzję z obrotu prawnego - i nie tylko przywraca stan poprzedni, lecz znosi jej skutki - natomiast stwierdzenie •wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a) nie niweczy skutków i nie przywraca stanu poprzedniego, gdyż decyzja, chociaż wadliwa - pozostaje w obrocie prawnym. Stwierdzenie zatem wydania decyzji dekretowej z naruszeniem prawa oznacza w okolicznościach tej sprawy, że Skarb Państwa - wprawdzie wadliwie, lecz skutecznie - nabył własność lokali. Decyzja nadzorcza - ograniczona do stwierdzenia, że decyzję dekretową wydano z naruszeniem prawa - nie przywraca tytułu do lokali właścicielom nieruchomości [...], nie stanowi więc źródła ich interesu prawnego legitymującego do żądania wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji o sprzedaży lokali.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli W. T. , A. V., A. T., A. T., R. T., R. P., S. T., J.T., M.T. i A.T. i zarzucając:
- obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 80 kpa przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na prawidłowe załatwienie sprawy, nieuwzględnienie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także wadliwe uzasadnienie faktyczne i prawne wydanej decyzji;
- naruszenie przepisu art. 28 k.p.a., albowiem odmówienie skarżącym przez SKO posiadania przymiotu stron w postępowaniu stoi w sprzeczności z posiadanym przez nich oczywistym i wykazanym w toku całego postępowania interesem prawnym implikującym przysługującą im legitymację czynną do wniesienia i rozpatrzenia przez SK.O złożonego przez skarżących podania;
- naruszenie przepisu art. 8 k.p.a. albowiem zaskarżona decyzja uniemożliwiając skarżącym załatwienie sprawy w sposób akceptowany, tak we wcześniejszych rozstrzygnięciach SKO, jak i W. M., potwierdzony na tle dotychczasowego orzecznictwa NSA, oraz bezpośrednio wskazany skarżącym w znajdującej się w aktach sprawy decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 1999r. Nr: [...]. prowadzi do zachwiania zaufania obywateli do organów Państwa;
- naruszenie art. 160 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie, iż przysługujące skarżącym roszczenie o odszkodowania z powodu wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności nie stanowiło wystarczającej podstawy do uznania ich legitymacji do bycia stroną przedmiotowego postępowania;
- naruszenie przepisu art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez wydawanie przez SKO w dotychczasowej praktyce w sprawach analogicznych do przedmiotowej innych decyzji zgodnych z podaniem wnioskodawców, przy jednoczesnym odmówieniu wydania takiej decyzji na rzecz skarżących co stanowi naruszenie zasady z art. 32 Konstytucji RP równości obywateli wobec prawa, stauującej obowiązek wydawania identycznych rozstrzygnięć w podobnych sytuacjach oraz przy podobnym lub analogicznym stanie faktycznym, w analogicznych sprawach. Dotyczy to w szczególności takich decyzji jak decyzji SKO
z dnia [...] października 1999 roku (Sygn. akt: [...]), decyzji SKO z dnia [...] lutego 2602 roku (Sygn. akt: [...]) oraz decyzji SKO z dnia [...] października 2001 roku (Sygn. akt: [...]), wnieśli o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2000r. oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2002r.
W uzasadnieniu podnieśli, że skarżący domagali się w oparciu o art. 157 k.p.a. w zw. z art. 158 k.p.a. stwierdzenia, iż dotknięta wadą nieważności decyzja Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] listopada 1974r., która wywołała nieodwracalne skutki prawne, została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło wszczęcia postępowania nadzorczego. Zarzuty skarżących nie były przedmiotem analizy i wyjaśnień organu rozpoznającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie skarżących zaskarżona decyzja została oparta na nieprawidłowym rozstrzygnięciu samych wstępnych zagadnień, bez merytorycznego rozpoznania istoty sprawy.
Podali, iż interes prawny skarżący wywodzą z treści art. 160 k.p.a. oraz faktu, iż są spadkobiercami byłych właścicieli nieruchomości. Żądając wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie powołanego przepisu strona nie ma obowiązku powoływania się na decyzję administracyjną odnośnie której stwierdzono jej nieważność, lecz na decyzję której stwierdzono wydanie z naruszeniem prawa. Przysługujący stronie interes prawny wynikający z art. 160 k.p.a. nie wymaga, aby decyzja, na którą powołuje się strona musiała być uprzednio usunięta z obrotu prawnego, a jedynie wystarczy to, że kwalifikowała się do unieważnienia, czemu przeszkodziły nieodwracalne skutki prawne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie wyciągnęło
wniosków ze stwierdzenia zawartego w decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1999r., iż nacjonalizacja przedmiotowego lokalu nastąpiła z naruszeniem prawa, a zatem decyzje nacjonalizacyjne Urzędu Dzielnicowego [...] obarczone były w całości wadami prawnymi uzasadniającymi stwierdzenie ich nieważności również w odniesieniu do lokalu nr [...]. Stwierdzenie nieważności decyzji, nie nastąpiło z uwagi na nieodwracalne skutki
prawne jakie wywołały decyzje Urzędu Dzielnicowego [...] zezwalające na sprzedaż poszczególnych lokali. Nie oznacza to jednak, iż stwierdzenie naruszenia prawa przy wydaniu decyzji wyłącza powstanie szkody oraz możliwości domagania się odszkodowania po stronie skarżących. Zgodnie z treścią przepisu art. 160 k.p.a. wydanie przez organ administracji decyzji dotkniętej wadą nieważności może stanowić źródło szkody rodzącej dla osób poszkodowanych taką decyzją określone roszczenia odszkodowawcze. Wydanie decyzji przez Urząd Dzielnicowy [...] z dnia [...] listopada 1974r. uniemożliwia w chwili obecnej skarżącym odzyskanie tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu, tak jak ma to miejsce w odniesieniu do pozostałych niesprzedanych lokali. Decyzja ta rodzi zatem powstanie po stronie ich aktywów, wymiernej szkody majątkowej. Szkoda ta jest spowodowana m. in. brakiem możliwości korzystania z lokalu, jak również niemożnością rozporządzenia przysługującym im prawem. Z treści decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1999r. wynika, iż decyzja dotycząca nacjonalizacji przedmiotowej nieruchomości, w tym w części odnoszącej się do przedmiotowego lokalu od samego początku dotknięta była wadą nieważności. Decyzja Prezesa U M i R M, stwierdziła nieważność przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości przy Al. [...]. Wynikiem tego jest zazwyczaj zniesienie skutków prawnych tej decyzji od chwili jej wydania. Z uwagi na chroniącą nabywców wiarę publiczną ksiąg wieczystych w odniesieniu do lokali będących przedmiotem sprzedaży przez Skarb Państwa na podstawie aktów notarialnych stwierdzono jedynie wydanie w tej części decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Takie stwierdzenie odnośnie decyzji administracyjnej pociąga za sobą daleko idące skutki prawne, czego mimo wskazywania tych okoliczności we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dostrzegło SKO. Skoro decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956r. w części dotyczącej przejścia prawa do lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym przy Al. [...] na rzecz Skarbu Państwa była sprzeczna z prawem, to również wszelkie późniejsze wydane na jej podstawie decyzje zwłaszcza o charakterze rozporządzającym były także wadliwe. W tej sytuacji, zarówno cel będącej przedmiotem niniejszej skargi decyzji (przeniesienie prawa własności do lokalu), jak również wynikające z jej wykonania efekty z chwilą jej wydania sprzeczne były z obowiązującymi przepisami
prawa. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja Prezesa U M i R M z dnia [...] grudnia 1999r. konwalidowała bezprawne działania organów państwa, w tym nie mającą podstaw prawnych nacjonalizację wyprzedanych lokali. Zgodnie z zasadą legalizmu i praworządności organy administracji zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). Wydanie decyzji na podstawie błędnych ustaleń obowiązywania normy powoduje brak podstawy materialnoprawnej decyzji, co obwarowane jest sankcją jej nieważności. Skoro więc wadliwa i bezprawna była odmowa przyznania byłemu właścicielowi prawa wieczystego użytkowania do gruntu [...] to również błędna musiała być konkretyzacja prawa dokonana w decyzji Urzędu Dzielnicowego [...]. Umożliwienie rozporządzenia cudzą nieruchomością, która nie mogła stać się własnością Skarbu Państwa było działaniem bezprawnym. W świetle rozstrzygnięcia Prezesa U M i R M zawartego w decyzji z dnia [...] grudnia 1999r. jest oczywiste, iż w chwili wydania przez Urząd Dzielnicy [...] decyzji zezwalającej osobom fizycznym na nabycie przedmiotowego lokalu nr [...] Skarb Państwa nie mógł być jego właścicielem na podstawie poprawnie zastosowanych norm prawnych. Nie miał zatem jakichkolwiek podstaw prawnych do wyodrębniania własności poszczególnych lokali mieszkalnych, ani też do wystawiania ich na sprzedaż dotychczasowym najemcom. Szkoda w majątku skarżących spowodowana sprzedażą lokalu nr [...] w budynku przy Al. [...] w W. dokonana na podstawie wadliwej decyzji umożliwia skarżącym zgłoszenie na podstawie art. 160 k.p.a. roszczeń odszkodowawczych. Okoliczność ta przesądza o powstaniu po stronie skarżących interesu prawnego, uzasadniającego na podstawie art. 28 k.p.a. ich legitymację do bycia stroną w postępowaniu o stwierdzenie, iż decyzja Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] listopada 1974r. została wydana z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmawiając skarżącym rozpatrzenia przedłożonej przez nich sprawy oparło się na treści Prezesa U M i R M z dnia [...] grudnia 1999r. Treść tej decyzji nie uniemożliwiała wydania decyzji zgodnej z ich żądaniem. Powołując się na okoliczność, iż decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956r. w części która umożliwiała m.in. nacjonalizację przedmiotowego lokalu nr [...] nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. całkowicie pominęło fakt, iż decyzja Prezesa U M i R M z dnia [...] grudnia 1999r. zmieniła sytuację prawną odnoszącą się bezpośrednio do przedmiotowego lokalu. Zarówno nacjonalizacja, jak również wydanie decyzji o sprzedaży lokalu nastąpiły bez podstawy prawnej a więc z naruszeniem prawa.
Powyższe okoliczności świadczą o naruszeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zasady postępowania administracyjnego wynikającej z treści art. 8 k.p.a.
Skarżący zaznaczyli, że treść złożonego przez nich wniosku nie mogła przekroczyć wskazywanego przez SKO w decyzji wydanej w I instancji związania decyzją Prezesa U M i R M z dnia [...] grudnia 1999r. Uznając, iż dotyczące przedmiotowego lokalu żądanie może być ograniczone jedynie do określonego w art. 158 k.p.a. stwierdzenia naruszenia prawa przy wydaniu decyzji, skarżący domagali się takiego samego stwierdzenia również odnośnie przedmiotowej decyzji, której wydanie stało się bezpośrednią przyczyną poniesionej przez nich szkody.
Zarzucili również, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2002r. nie zawiera pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, co narusza przepis art. 107 § 3 kpa. Zdaniem skarżących wypełnienie tego obowiązku wymagało, aby każdy z argumentów podniesionych przez wnioskodawców we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy został odrębnie omówiony i powiązany z odpowiednią częścią materiału dowodowego. Ocena materiału dowodowego również wymagała całościowej i wszechstronnej analizy.
Ponadto wskazali, iż w analogicznych sprawach Wojewoda [...] i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie kwestionowały dotychczas legitymacji byłych właścicieli (ich spadkobierców) i wydawały decyzje zgodne z przedłożonym SKO wnioskiem stwierdzając, że "decyzje zezwalające na sprzedaż mieszkań na rzecz ich najemców zostały wydane z naruszeniem prawa, lecz z uwagi na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych chroniącą nabywców i wywołały one nieodwracalne skutki prawne (art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1pkt 2 i § 2 k.p.a.).
Podano również, że w naszym systemie prawnym obowiązuje konstytucyjna zasada równości obywateli wobec prawa unormowana w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na zagadnienia o charakterze procesowym. Stosownie do treści art. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), z dniem
1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z kolei z treści art. 97 § 1 ustawy przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju Sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed
sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i
w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez
właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy -
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Poza tym należy podkreślić,
że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.
Skarga nie jest zasadna, a podniesione w niej zarzuty nie mogą być uwzględnione. Organ zgromadził stosowny materiał dowodowy, właściwie go ocenił i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. Uzasadnienie zaskarżonych decyzji zawiera wszystkie niezbędne elementy określone w art. 107 § 3 kpa i wyjaśnia stanowisko organu co do kwestii prawnych rozstrzygnięcia.
Bezsporne w sprawie jest, iż Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 1998 r. jedynie w części stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956 r. utrzymującej w mocy orzeczenie o odmowie przyznania własności czasowej do gruntu przy AL. [...] i stwierdzeniu, że budynki znajdujące się na tym gruncie
przeszły na własność Skarbu Państwa. Natomiast w części obejmującej sprzedane lokale mieszkalne i ustanowienie prawa użytkowania wieczystego związanego z tymi lokalami - stwierdził jedynie, ze została wydana z naruszeniem prawa.
Stwierdzenie nieważności usuwa decyzję z obrotu prawnego. Nie tylko przywraca
stan poprzedni, ale również znosi jej skutki. Natomiast stwierdzenie wydania decyzji
z naruszeniem prawa na podstawie art. 158 § 2 kpa, nie niweczy skutków prawnych decyzji i nie przywraca stanu poprzedniego. Decyzja taka, chociaż wadliwa pozostaje
w obrocie prawnym. Stwierdzenie zatem, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa, oznacza w niniejszej sprawie to, że Skarb Państwa - wprawdzie wadliwie -
lecz skutecznie nabył prawo własności przedmiotowego lokalu.
Stroną postępowania jest zaś podmiot, który żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny tj. interes mający oparcie w obowiązującym przepisie prawa (art.
28 kpa). Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie sprzedaży lokalu
dotyczyło interesu prawnego właściciela lokalu, którym na podstawie decyzji dekretowej, był Skarb Państwa.
W decyzji nadzorczej Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ograniczył się
do stwierdzenia, że kwestionowana decyzja w zakresie m.in. przedmiotowego lokalu została wydana z naruszeniem prawa. Oznacza to, że decyzja ta nie przywróciła w
tym zakresie tytułu prawnego do lokalu właścicielom nieruchomości [...]. W efekcie nie stanowi ona źródła ich interesu prawnego, który legitymowałby ich
żądania wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu.
Takiego źródła nie stanowi również przepis art. 160 kpa. Zgodnie z nim strona, która poniosła szkody na skutek wydania decyzji z naruszeniem prawa albo stwierdzenia nieważności decyzji, może w określonej sytuacji żądać odszkodowania. Taka
decyzja stwierdzająca wydanie w części decyzji z naruszeniem praw została podjęta przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w dniu [...] grudnia 1998 r. i to ona stanowi już źródło roszczenia z art. 160 kpa, bowiem wadliwa decyzja
odmawiająca przyznania własności czasowej pozbawiła skarżących własności m.in. przedmiotowego lokalu.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany był również pogląd odmienny. Miało to miejsce m.in. w sprawie I SA 1776/99 i I SA 1168/99, a
także I SA 349/00 na tle, której Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wystąpiło z pytaniem prawnym.
Podejmując uchwałę odmawiającą udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne, Sąd powołał się m.in. na art. 30 ustawy o NSA, który to przepis stanowi, że
ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie zarówno organ, jak i
Sąd. Udzielając odpowiedzi na pytanie prawne przedstawione do rozstrzygnięcia
przez SKO, był związany stanowiskiem sądu prezentowany w sprawie I SA 349/00.
Jednakże już od dłuższego czasu stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego
jest stabilne w tym zakresie i prezentowana jest ocena prawna taka jak w niniejszej Sprawie - por. np. wyroki w sprawie I SA 5005/00, I SA 1417/00, I SA 2202/00, I SA 2500/00. Ponadto w ocenie sądu szczególny charakter prawny instytucji, o której
mowa w art. 158 § 2 kpa uzasadnia odstąpienie od takiego stanowiska. W tym kontekście nie może być, więc również uwzględniony zarzut skargi o naruszeniu art.
32 Konstytucji RP i art. 8 kpa. Zasada zaufania obywateli do organu i równości
wobec prawa nie może, bowiem doprowadzić do sankcjonowania rozstrzygnięć,
które naruszają prawo.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30
sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr
153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzający ustawę - Prawo o ustroju Sądów administracyjnych i ustawę -
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) orzekł jak w sentencji wyroku.