I SA 1261/02

I SA 1261/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-02-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Banasiewicz
Leszek Włoskiewicz /przewodniczący/
Monika Nowicka /sprawozdawca/
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący s. NSA Leszek Włoskiewicz Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz WSA Monika Nowicka /spr./ Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] - Spółka Akcyjna w S. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania uwłaszczeniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz Przedsiębiorstwa [...] Spółka Akcyjna w S. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA 1261/02
UZASADNIENIE
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Przedsiębiorstwo [...] Spółka Akcyjna w S. wnosiło o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] uchylającej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie uwłaszczenia Przedsiębiorstwa [...] nieruchomością położoną w S. przy ulicy [...], o powierzchni 4,4049 ha a oznaczoną numerem ewidencyjnym [...].
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie podnosząc, że zaskarżona decyzja nie przesądza o rozstrzygnięciu wniosku o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego, natomiast z uwagi na konieczność przeprowadzenia przez Wojewodę [...] wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, uchylenie decyzji organu I instancji było konieczne.
Na skutek reformy sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. skarga stała się - na podstawie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) - przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1993 r. Nr [...], zmienioną decyzją z dnia [...] listopada 1993 r. Nr [...] - wydaną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 78, poz. 404 ze zm. ) - stwierdzono nabycie z mocy samego prawa, nieodpłatnie przez Przedsiębiorstwo [...], prawa wieczystego użytkowania na przedmiotowej nieruchomości. Następcą prawnym w/w przedsiębiorstwa stała się skarżąca Spółka. W uzasadnieniu decyzji uwłaszczającej
I SA 1261/02
zauważono, że powyższa działka stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa i znajdowała się w zarządzie Przedsiębiorstwa [...].
Z akt sprawy wynika także, iż w latach 1980 - 81, w oparciu o pozwolenie na budowę wydane dla P[...], na przedmiotowej działce został wybudowany garaż. Administrowało nim Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej w S., które w 1986 r. zawarło z R. P. umowę dzierżawy części przedmiotowej nieruchomości z przeznaczeniem na budowę garażu.
Następnie, po przejęciu administrowania obiektem przez .Przedsiębiorstwo [...] została w 1995 r. zawarta z R. P. umowa dzierżawy dotycząca części działki nr [...] zabudowanej wspomnianym garażem.
W związku z ubieganiem się przez R. P. o ustanowienie - w trybie przepisu art. 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. 2000 r. Nr 46, poz. 543 ) - prawa wieczystego użytkowania na gruncie, na którym postawiony został w/w garaż, wystąpił on w dniu 11 października 2001 r. z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o uwłaszczeniu Przedsiębiorstwa [...] działką oznaczoną numerem [...].
Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. Wojewoda [...] odmówił wznowienia objętego wnioskiem postępowania, stojąc na stanowisku, że wnioskodawca nie był stroną postępowania uwłaszczeniowego i nie przysługiwały mu - na dzień wydania decyzji uwłaszczeniowej - żadne prawa do wspomnianego gruntu, gdyż umowa dzierżawy została z nim zawarta dopiero w 1995 r., zaś garaż wybudowano w oparciu o pozwolenie na budowę wydane na rzecz [...].
Rozpatrując sprawę w trybie instancji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. uchylił decyzję Wojewody i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu swego stanowiska Prezes UM i RM stwierdził, iż przedmiotowa sprawa nie została zbadana w jej całokształcie a podjęta decyzja wydana została na podstawie niepełnego materiału dowodowego, czym naruszono przepis art. 80 K.p.a.
I SA 1261/02
W szczególności podniesiono, że regulujący obecnie kwestię nabycia prawa do garaży i gruntów wspomniany przepis art. 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami uzależnia nabycie wspomnianych praw od spełnienia enumeratywnie wymienionych w nim przesłanek. Należą do nich : zgłoszenie stosownego wniosku do dnia 31 grudnia 2000 r., wybudowanie garażu z własnych środków, istnienie pozwolenia na budowę i legitymowanie się prawem najmu do garażu.
Ponieważ z materiału dowodowego wynikało, iż zostało wydane pozwolenie na budowę garażu, stosowny wniosek został zgłoszony przez R. P. przed dniem 31 grudnia 2000 r., garaż został wybudowany w latach 1980 - 81 przez zainteresowanego, który jak twierdził pobudował go ze środków własnych, istniała również umowa dzierżawy terenu na budowę garażu zawarta z wnioskodawcą w dniu 1 lipca 1986 r. na okres ośmiu lat, organ drugiej instancji uznał, ze nie jest trafny pogląd Wojewody o braku jakichkolwiek praw do gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. przez zainteresowanego i w związku z tym brak było podstaw do przyjęcia tezy o nieposiadaniu przez R. P. przymiotu strony. Organ bowiem uznał, że interes prawny wnioskodawcy znajduje swoje oparcie w prawie materialnym, jakim jest przepis art. 211 cytowanej ustawy.
Powyższa decyzja została zaskarżona do Sądu przez Przedsiębiorstwo [...] Spółka Akcyjna w S.
Skarżąca, wnosząc o uchylenie decyzji podniosła, że na dzień wydania decyzji uwłaszczeniowej wnioskodawca nie posiadał żadnych praw do przedmiotowego gruntu, gdyż umowa dzierżawy została z nim zawarta przez P[...] dopiero w 1995 r. Natomiast umowa dzierżawy z 1986 r. określała, że wybudowany obiekt stanowi własność Skarbu Państwa a dzierżawca jest jedynie jego użytkownikiem nie płacąc czynszu od dnia 1 sierpnia 1984 r. do dnia 31 lipca 1992 r. Umowa ta zresztą była zawarta z R. P. przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej w S. bez porozumienia z P[...]. Zauważono także, iż wspomniany garaż
I SA 1261/02
nie został wybudowany jedynie ze środków wnioskodawcy, gdyż częściowo w kosztach budowy partycypowało Przedsiębiorstwo.
Skarżąca stwierdziła także, iż z treści umowy dzierżawy z 1995 r. wynika fakt, iż Przedsiębiorstwu przysługuje do działki o numerze [...] prawo wieczystego użytkowania a zatem w dacie zawierania umowy tej wnioskodawca o tej okoliczności wiedział. Dodatkowo, ponieważ R. P. był rewidentem zakładowym i członkiem Rady Pracowniczej Przedsiębiorstwa i w związku z tym wszystkie istotne sprawy zakładu były mu znane, skarżąca dowodziła, iż wniosek o wznowienie postępowania należy traktować jako spóźniony jako, że został złożony po upływie pięcioletniego terminu, o którym mowa w przepisie art. 146 § 1 k. p. a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należy uznać za uzasadnioną, choć nie z powodu wszystkich podniesionych w niej zarzutów.
W przedmiotowej sprawie problem sprowadzał się do rozstrzygnięcia czy wnioskodawcy R. P. przysługuje uprawnienie do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego przez co należałoby rozumieć, że przysługuje mu interes prawny w uczestniczeniu w takim postępowaniu oraz, że wniosek o wznowienie został wniesiony w ustawowym terminie. Dopiero bowiem spełnienie tych dwóch przesłanek umożliwiałoby wznowienie postępowania objętego wnioskiem.
Ponieważ obecnie, normujący problematykę nabywania na własność garaży i ustanawiania na zajętym przez nie gruncie prawa wieczystego użytkowania, przepis art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest kontynuacją uregulowania zawartego, w poprzednio obowiązującym przepisie jakim był przepis art. 8 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 79, poz. 464) należy uznać, że do obowiązującego ustawodawstwa mają w pełni zastosowanie poglądy wyrażone przez orzecznictwo w odniesieniu do wspomnianego przepisu art. 8 w/w ustawy.
I SA 1261/02
W kwestii wzajemnej relacji pomiędzy przepisami art. 8 i art. 2 ( będącego podstawą wydania decyzji uwłaszczeniowej )ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. W 10/91 (OTK 1992/2/36) uznał, że przepis art. 8 stanowi lex specialis w stosunku do przepisu zawartego w art. 2 ustawy. Przepisy obu artykułów dotyczą dwóch różnych kategorii podmiotów i dlatego wzajemnie się nie wykluczają.
Do stanowiska tego kilkakrotnie nawiązywał zresztą także Sąd Najwyższy. W szczególności należy przywołać tu uchwały z dnia 16 lutego 1993 r. III CZP 68/92 (OSNCP 1993, z. 7-8, poz.133) i z dnia 19 marca 1998r . II CZP 3/98 ( OSNC 1998, z. 10, poz. 152 ), w których stwierdzono, że wprowadzone powołanymi wyżej przepisami art. 2 i 8 uregulowanie oznacza, że państwowa osoba prawna nie stała się z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkownikiem wieczystym gruntu zajętego pod budowę garażu w sytuacji, gdy nabycie takie naruszało prawa osób trzecich. Takiemu rozumowaniu przy tym nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że wspomniana osoba prawna legitymuje się wydaną w tym zakresie prawomocną decyzją administracyjną Wojewody bowiem decyzja ta - jak i dokonany na jej podstawie wpis do księgi wieczystej - mają jedynie charakter deklaratoryjny. Zdaniem Sądu Najwyższego, wyrażonym w ostatniej z powołanych uchwał, istnienie decyzji uwłaszczeniowej nie powoduje wygaśnięcia roszczenia zawartego w przepisie art. 8 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (obecnie art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami ) a w razie sporu o jego istnienie, przesadza o tym wynik postępowania prowadzonego przed sądem powszechnym. Oznacza to, że wyrok sądu cywilnego wydany w sprawie o zobowiązanie Skarbu Państwa do złożenia oświadczenia woli o ustanowienie wieczystego użytkowania na rzecz osoby, która spełnia przesłanki wymienione w przepisie art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k. p. a dla postępowania administracyjnego nadzwyczajnego, jakim w przypadku, którego dotyczyła
I SA 1261/02
wspomniana uchwała, było postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej.
W tych warunkach Sąd Najwyższy przyjął, że ponieważ wynik postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia sporu przez sąd cywilny nie jest celowym wcześniejsze wszczynanie takiego postępowania administracyjnego.
W związku z powyższym, podzielając przedstawione wyżej stanowisko Sądu Najwyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznał, że ponieważ przedmiotowa sprawa, nie jest bezsporną, zatem o tym czy wnioskodawca R. P. spełnia przesłanki przewidziane przepisem art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami może rozstrzygnąć jedynie sąd cywilny, dopiero wydanie korzystnego dla wnioskodawcy wyroku będzie przesądzało o tym, iż posiada on interes prawny do występowania w postępowaniach nadzwyczajnych dotyczących decyzji uwłaszczeniowej w charakterze strony. Ponieważ kwestia ta ma zasadnicze znaczenie dla istoty samego postępowania objętego wnioskiem, zbędne było ustosunkowywanie się na obecnym etapie do zarzutów skargi odnoszących się do terminowości jego wniesienia. Okoliczność ta zresztą nie była także przedmiotem oceny ze strony organów.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 c, art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. _ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji.