I PZP 8/94

33. 
 
Uchwała z dnia 16 marca 1994 r. 
I PZP 8/94 
 
 
Przewodniczący SSN: Józef Iwulski, Sędziowie SN: Maria Mańkowska, SA: 
Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), 
 
 
 Sąd Najwyższy przy udziale prokuratora Jana Szewczyka, w sprawie z wni-
osku Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Pracowników Stolarki 
Budowlanej w W., w przedmiocie wpisu do rejestru zmiany statutu, po rozpoznaniu 
na posiedzeniu jawnym dnia 16 marca 1994 r., zagadnienia prawnego przekazanego 
przez Sąd Apelacyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 13 października 1993, 
[...] do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.  
 
 
"Czy postanowienie Sądu w przedmiocie zmiany statutu związku zawodowe-
go wydane zgodnie z art. 16 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych 
(Dz. U. 1991 r. Nr 55) - podlega zaskarżeniu ?" 
 
 
p o d j ą ł  następującą uchwałę:  
 
 
Postanowienie sądu w przedmiocie zmiany statutu związku zawodowe-
go wydane zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach 
zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234) podlega zaskarżeniu. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
 
Postawione przez Sąd Apelacyjny w Warszawie Sądowi Najwyższemu do 
rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycz-
nego: 
 
Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Pracowników Zakładów Stolarki 
Budowlanej w W. złożył do Sądu Wojewódzkiego w Warszawie wniosek o dokonanie 
w rejestrze wpisu uwzględniającego zmiany statutu związku. Postanowienie Sądu I 
instancji oddalające wniosek ze względu na brak tożsamości zakładów pracy zostało 
zaskarżone przez wnioskodawcę rewizją. 
 
Przedstawione w pytaniu wątpliwości interpretacyjne Sąd Apelacyjny 
uzasadnił następująco: Postanowienie w przedmiocie wpisu do rejestru zmian statu-

 
2
tu sąd wydaje na podstawie art. 16 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach 
zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234). Art. 16 ust. 3 tej ustawy odsyła do jej art. 18, 
w myśl którego sprawy dotyczące rejestracji związków zawodowych są rozpatry-
wane w trybie przepisów kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu niepro-
cesowym. Zdaniem Sądu Apelacyjnego wydaje się więc zasadny pogląd, iż przy 
rozpoznawaniu wniosków w trybie art. 16 omawianej ustawy dopuszczalne jest 
złożenie rewizji na podstawie art. 518 k.p.c., gdyż postanowienie w przedmiocie 
zmiany statutu jest rozstrzygnięciem co do istoty sprawy i spełniony jest wymóg 
istnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawcy w przypadku odmowy 
dokonania przez sąd I instancji stosownych zmian w rejestrze. 
 
Wątpliwości Sądu zadającego pytanie co do trafności powyższego stanowiska 
wynikają z przepisów art. 14 ust. 3 i art. 17 ust. 3 ustawy o związkach zawodowych, 
w których ustawodawca przewidział możliwość zaskarżenia do sądu apelacyjnego 
postanowień w przedmiocie rejestracji związku i skreślenia związku z rejestru. 
Można by bowiem z tych regulacji wyciągnąć wniosek, że postanowienie wydane na 
podstawie art. 16 cytowanej ustawy nie podlega zaskarżeniu, skoro taka możliwość 
nie została przewidziana w tym przepisie. 
 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
 
 
Sugestie Sądu Apelacyjnego co do udzielenia pozytywnej odpowiedzi na 
postawione pytanie prawne są trafne. 
 
Według art. 18 ust. 1 cytowanej ustawy o związkach zawodowych sprawy 
dotyczące rejestracji związków zawodowych są rozpatrywane w trybie przepisów 
kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym. Przepisy te reg-
ulują w art. 518 zaskarżalność postanowień w ten sposób, że od postanowień orze-
kających co do istoty sprawy przysługuje rewizja, zaś na inne postanowienia 
przysługuje w wypadkach wskazanych w ustawie zażalenie. Postanowienia w przed-
miocie wpisania do rejestru związku zawodowego lub wykreślenia go z rejestru (art. 
14 i art. 17 cyt. ustawy) orzekają bez wątpienia co do istoty sprawy i służyłaby od 
nich rewizja na podstawie art. 18 ust. 1 cyt. ustawy o związkach zawodowych w zw. 
z art. 518 k.p.c. nawet wtedy, gdyby art. 14 ust. 3 i art. 17 ust. 3 tej ustawy nie 
wprowadzał przepisów wprost dopuszczających ich skarżenie do sądu apelacyjnego. 
 
Postanowienie odmawiające wpisania do rejestru zmian w statucie związku 
zawodowego także orzeka co do istoty sprawy i na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy, 
odsyłającego do odpowiedniego stosowania art. 18 ust. 1 ustawy, podlega ono 
zaskarżeniu rewizją z mocy art. 518 k.p.c. 
 
Wyłączenie wynikającej z tego odesłania możliwości zaskarżenia powyższego 

 
3
postanowienia do sądu apelacyjnego musiałoby wyraźnie wynikać z ustawy. Usta-
wodawca mógłby to uczynić wprowadzając regułę, w myśl której postanowienia sądu 
I instancji podlegają zaskarżeniu tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi lub za-
mieszczając w art 16 przepis wyłączający możliwość skarżenia postanowienia o 
zmianie statutu. 
 
Skład orzekający podziela pogląd wyrażony w pkt III uzasadnienia uchwały 
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1990 r., sygn. III 
SW/ZP/2/90, dotyczącej wykładni przepisów ordynacji do rad gmin z dnia 8 marca 
1990 r. (Dz. U. Nr 8, poz. 96), według którego istnienie w ustawie przepisów prze-
widujących możliwość zaskarżenia pewnych postanowień nie oznacza, że inne 
postanowienia nie mogą być skarżone, gdyż sprzeciwiałaby się to zasadzie dwuin-
stancyjności. 
 
Za dopuszczalnością wniesienia rewizji od postanowienia sądu wojewódz-
kiego w przedmiocie odmowy wpisu do rejestru zmian w statucie związku zawodo-
wego przemawia także wykładnia systemowa polegająca na porównaniu analizo-
wanego zagadnienia z regulacją zaskarżalności wpisu do rejestru zmian statutu 
stowarzyszenia, będącego organizacją podobną do związku zawodowego. Na pod-
stawie art. 8 ust. 4 i art. 21 Prawa o stowarzyszeniach (Dz. U. z 1989 r., Nr 20, poz. 
104 ze zm.) w sprawie wpisania do rejestru zmiany statutu stowarzyszenia stosuje 
się odpowiednio zasady i tryb przewidziane dla rejetracji stowarzyszenia, zaś do re-
jestracji stosuje się przepis kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nie-
procesowym. Nie ma więc wątpliwości, że postanowienia dotyczące wpisu do re-
jestru zmian statutu stowarzyszenia mogą być skarżone rewizją na podstawie art. 
518 k.p.c. Byłoby nielogiczne, gdyby ustawodawca dopuszczał możliwość 
zaskarżenia postanowienia o odmowie dokonania wpisu do rejestru zmiany statutu 
stowarzyszenia, wyłączając tę możliwość w odniesieniu do statutu związku 
zawodowego. 
 
Z powyższych względów podjęto uchwałę jak w sentencji. 
========================================