I PZP 6/09

Postanowienie z dnia 6 stycznia 2010 r. 
I PZP 6/09 
 
Na podstawie art. 357 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 36 Kon-
wencji o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych 
i handlowych, sporządzonej w Lugano dnia 16 września 1998 r. (Dz.U. z 2000 r. 
Nr 10, poz. 132), odpis postanowienia o stwierdzeniu wykonalności sąd pierw-
szej instancji powinien doręczyć dłużnikowi wraz z uzasadnieniem. 
 
Przewodniczący SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec, Sędziowie SN: 
Małgorzata Gersdorf, Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca). 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 stycznia 2010 r. 
sprawy z wniosku U. w Wiesbaden z udziałem dłużnika Ryszarda G. o stwierdzenie 
wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego na obszarze Polski, na skutek zagad-
nienia prawnego przedstawionego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Katowi-
cach z dnia 12 maja 2009 r. [...[ 
 
„Czy Sąd Okręgowy, doręczając dłużnikowi odpis postanowienia w trybie art. 
42 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie 
jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywil-
nych i handlowych (Dz.U. UE. 01. 12. 1), ma obowiązek doręczyć go wraz z uzasad-
nieniem ?" 
 
o d m ó w i ł   podjęcia uchwały. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. do roz-
strzygnięcia zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości powstało przy roz-
poznawaniu przez Sąd Apelacyjny zażalenia na postanowienie sądu pierwszej in-
stancji o stwierdzeniu wykonalności zagranicznego orzeczenia, wydanego w oparciu 
o rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurys-

 
2
dykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i 
handlowych (Dz.Urz. WE L 12 z 16 stycznia 2001 r., s. 1 ze zm.; przekład polski: wy-
danie specjalne Dz.Urz. UE, roz-dział 19, t. 4, s. 42 ze zm. i sprost.; dalej: „rozporzą-
dzenie”). Sąd pierwszej instancji rozpoznał wniosek o stwierdzenie wykonalności na 
posiedzeniu jawnym, o którym zawiadomił jedynie wnioskodawcę. Następnie dorę-
czył dłużnikowi postanowienie o stwierdzeniu wykonalności. Postanowienie to nie 
zostało uzasadnione. Dłużnik wniósł zażalenie do sądu pierwszej instancji, zamiast - 
stosownie do art. 43 ust. 2 rozporządzenia - do sądu drugiej instancji. Sąd pierwszej 
instancji przekazał zażalenie do Sądu Apelacyjnego jako sądu właściwego, jednak 
nastąpiło to już po upływie mającego w tym wypadku zastosowanie miesięcznego 
terminu przewidzianego w art. 43 ust. 5 zdanie pierwsze rozporządzenia. Sąd Apela-
cyjny powziął wątpliwość, czy dokonane przez sąd pierwszej instancji doręczenie 
postanowienia o stwierdzeniu wykonalności było skuteczne z uwagi na brak uzasad-
nienia tego postanowienia. W tym kontekście Sąd Apelacyjny postawił pytanie, za-
warte w sentencji postanowienia tego Sądu z dnia 12 maja 2009 r. Sąd Apelacyjny 
opowiedział się za stanowiskiem, zgodnie z którym Sąd Okręgowy ma obowiązek 
sporządzenia z urzędu uzasadnienia postanowienia wydanego na posiedzeniu, o 
terminie którego nie zawiadomiono dłużnika, oraz Sąd ten z urzędu powinien dorę-
czyć dłużnikowi odpis postanowienia z uzasadnieniem. Tylko takie rozwiązanie - we-
dług Sądu Apelacyjnego - gwarantuje zachowanie przez dłużnika przewidzianego 
przez prawo wspólnotowe miesięcznego okresu na zapoznanie się z rozstrzygnię-
ciem sądu oraz sporządzenia zażalenia. Sąd Apelacyjny podkreślił, że sytuacji praw-
nej dłużnika nie poprawia przepis art. 357 § 3 k.p.c. Doręczenie odpisu uzasadnienia 
dopiero na żądanie dłużnika nie spowoduje bowiem otwarcia na nowo terminu do 
wniesienia środka odwoławczego, gdyż nie pozwala na to treść art. 43 ust. 5 w 
związku z art. 42 ust. 2 rozporządzenia, mającego pierwszeństwo przed uregulowa-
niami Kodeksu postępowania cywilnego. Jednocześnie - zdaniem Sądu Apelacyjne-
go - nie można pominąć, że treść art. 357 § 1 i 3 k.p.c. wskazywałaby na prawidło-
wość wykładni gramatycznej zastosowanej przez Sąd Okręgowy w niniejszej spra-
wie. Wykładnia taka nie wyczerpuje jednak wszystkich aspektów sprawy. Uznanie jej 
za jedyną dopuszczalną prowadziłoby do niedopuszczalnego ograniczenia prawa 
dłużnika do obrony przed Sądem drugiej instancji. W praktyce mogłoby wówczas 
dojść do sytuacji, w której dłużnik zostałby postawiony przed koniecznością sporzą-
dzenia zażalenia, bez możliwości zapoznania sie z motywami zaskarżanego roz-

 
3
strzygnięcia. Sąd Apelacyjny podkreślił, że praktyka wyznaczania posiedzenia jaw-
nego z udziałem tylko jednej strony prowadzi do przekreślenia celów, dla których 
wprowadzono zasadę rozpoznawania spraw na posiedzeniach jawnych. W takich 
przypadkach sytuacja dłużnika ulega pogorszeniu w porównaniu do spraw, w których 
Sąd Okręgowy rozpoznaje wniosek na posiedzeniu niejawnym i z urzędu doręcza 
odpis postanowienia z uzasadnieniem. Nie można bowiem uznać, aby posiedzenie 
jawne, o terminie którego wie tylko wnioskodawca, jest posiedzeniem jawnym rów-
nież dla dłużnika. Jeżeli dłużnik w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji nie 
ma prawa zgłoszenia jakichkolwiek zarzutów, a wymagania postawione wnioskodaw-
cy zostały ściśle sformalizowane i przejawiają się w obowiązku dostarczenia przez 
niego wskazanych przez rozporządzenie nr 44/2001 dokumentów, to trudno w ogóle 
dopatrzyć się powodów wyznaczania posiedzenia jawnego z udziałem wnioskodaw-
cy w celu rozpoznania wniosku. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Przepis art. 390 § 1 k.p.c. określa w ramach przepisów postępowania apela-
cyjnego, szczególną i wyjątkową instytucję. Sąd, który rozpoznaje apelację, może 
przedstawić Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia określone przez siebie, wyni-
kające z rozpoznawanej sprawy, zagadnienie prawne, jeżeli budzi ono poważne wąt-
pliwości (por. też uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 30 marca 1999 r., III CZP 
62/98, OSNC 1999 nr 10, poz. 166). Jest to bardzo przydatne narzędzie wykonywa-
nia przez Sąd Najwyższy jego funkcji w zakresie sprawowania wymiaru sprawiedli-
wości (por. art. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym 
- Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.). Z drugiej strony, instytucja pytań prawnych, której 
konsekwencje w danej sprawie polegają na związaniu sądów stanowiskiem Sądu 
Najwyższego (por. art. 390 § 2 k.p.c.), stanowi swoiste ograniczenie władzy orzecz-
niczej sądu meriti, która z natury rzeczy, obejmuje także ocenę prawną, będącą pod-
stawą rozstrzygnięcia. Instytucja ta jest wyjątkiem od konstytucyjnej zasady podlega-
nia sędziów tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Wyjąt-
kowe zatem znaczenie instytucji pytań prawnych nie pozwala na jej wykorzystywa-
nie, bez rygorystycznego przestrzegania określonych ustawowo przesłanek. Rozpo-
znając zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości przedstawione do roz-
strzygnięcia na podstawie art. 390 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy nie może wykroczyć 

 
4
poza zakres przedstawionego zagadnienia, nie może też zajmować się kwestiami, 
które w danej sprawie nie występowały ani też dokonywać interpretacji przepisów 
prawa, które w sprawie nie miały zastosowania.  
Sąd Najwyższy stwierdził, że pytanie określone w postanowieniu Sądu Apela-
cyjnego nie jest odpowiednie do wynikających z art. 390 § 1 k.p.c. warunków przed-
stawienia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości. Sąd Apelacyjny 
postawione pytanie opiera bowiem na błędnym założeniu, że w sprawie mają zasto-
sowanie przepisy rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2000 r. Sąd Apelacyjny (także 
Sąd pierwszej instancji) pominął podstawowy, mający znaczenie dla zastosowania 
tego aktu prawnego, fakt wydania wyroku przez sąd niemiecki (Arbeitsgericht 
Wiesbaden) w dniu 27 kwietnia 2004 r. W tym czasie Rzeczypospolita Polska nie 
była jeszcze członkiem Unii Europejskiej i nie obowiązywało w naszym kraju wymie-
nione rozporządzenie. Polskę i Niemcy łączyła natomiast konwencja o jurysdykcji i 
wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych sporządzona 
w Lugano dnia 16 września 1998 r. (Dz.U. z 2000 r. Nr 10, poz. 132 - dalej: „konwen-
cja lugańska”). Za przekonujący należy uznać - wyrażony w piśmiennictwie i zaapro-
bowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego - pogląd, że datą wejścia w życie rozpo-
rządzenia na potrzeby uznania i stwierdzenia wykonalności orzeczeń pochodzących 
z państw będących wcześniej członkami Unii Europejskiej, w państwach które przy-
stąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r., jest ten termin. W konsekwencji, 
zgodnie z art. 66 rozporządzenia, uznaniu lub stwierdzeniu wykonalności w Polsce 
na podstawie tego aktu prawnego podlegać mogą wyłącznie orzeczenia wydane po 
dniu 1 maja 2004 r. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 2006 r., I 
CZ 42/06, OSNC 2007 nr 4, poz. 60 i wyrok z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 464/06, 
niepublikowany). 
Konwencja lugańska obejmuje przede wszystkim orzeczenia wydane w postę-
powaniu wszczętym w państwie pochodzenia po jej wejściu w życie w relacjach mię-
dzy państwem pochodzenia i państwem wezwanym (art. 54 ust. 1 konwencji lugań-
skiej). Pod pewnymi warunkami konwencja lugańska ma również zastosowanie do 
orzeczeń wydanych po jej wejściu w życie między państwem pochodzenia a pań-
stwem wezwanym, w postępowaniu wszczętym na podstawie pozwu wniesionego 
przed jej wejściem w życie w relacjach między tymi państwami (art. 54 ust. 2 kon-
wencji lugańskiej). Konwencja lugańska weszła w życie między Niemcami a Polską w 
dniu 1 lutego 2000 r. Brak w aktach sprawy informacji, kiedy zostało wszczęte postę-

 
5
powanie przed Arbeitsgericht Wiesbaden w Niemczech, które doprowadziło do wy-
dania wyroku. Okoliczność, że wyrok ten został wydany 27 kwietnia 2004 r. oraz to, 
że jest to wyrok zaoczny zapadły w pierwszej instancji, pozwala założyć, że pozew w 
sprawie został wniesiony po dniu 1 lutego 2000 r. Przemawia za tym wyraźnie to, że 
- jak wynika z uzasadnienia wyroku - żądanie pozwu obejmowało zapłatę należności 
za okres od maja do lipca 2001 r.  
Wyjaśnienia wymaga jeszcze kwestia stosowania Konwencji lugańskiej pod 
względem przedmiotowym. Z uzasadnienia wyroku wynika, że sąd niemiecki na jego 
mocy zasądził od dłużnika, którym jest przedsiębiorca z branży budowlanej zamiesz-
kały w Polsce, na rzecz Urlaubs - und Lohnausglausgleichkasse der Bauwirtschaft 
(dalej jako „wierzyciel”) z siedzibą w Wiesbaden (Niemcy), podmiotu powołanego 
wspólnie przez strony układu zbiorowego w dziedzinie rzemiosła budowlanego (Bun-
desrahmentarifvertrag für das Baugewerbe), kwoty pieniężne zgodnie z postanowie-
niami tego układu zbiorowego. Do zadań wierzyciela należy między innymi wypłata 
świadczeń należnych pracownikom za urlop zgodnie z postanowieniami układu zbio-
rowego. Podnieść należy, że chodzi tu o konstrukcję charakterystyczną dla niemiec-
kiego prawa pracy. Jej istota sprowadza się do tego, że przedsiębiorcy działający w 
danej branży (w tym wypadku budowlanej) mają obowiązek uiszczania za swoich 
pracowników składek do specjalnej „kasy społecznej” (Sozialkasse), w tym „kasy 
urlopowej” (Urlaubskasse), która następnie wypłaca pracownikom świadczenia pie-
niężne, między innymi za urlop. Obowiązek uiszczenia takich składek na rzecz 
wskazanych kas w prawie niemieckim ma źródło w postanowieniach układu zbioro-
wego, który ponadto - na mocy przepisów prawa - ma rangę powszechnie obowią-
zującą. W układzie zbiorowym jest powoływana do życia odpowiednia instytucja 
(kasa), do której zadań należy z jednej strony przyjmowanie i w razie potrzeby sądo-
we dochodzenie składek od pracodawców objętych działaniem postanowień układu 
zbiorowego, a z drugiej strony - wypłata odpowiednich świadczeń pracownikom, np. 
za czas urlopu. W orzecznictwie sądów niemieckich i literaturze niemieckiej rozpa-
trywane jest to, czy sprawa z powództwa kasy przeciwko pracodawcy o zapłatę na-
leżnych jej składek jest sprawą z zakresu indywidualnych umów o pracę w rozumie-
niu przepisów art. 5 pkt 1 zdanie drugie konwencji lugańskiej. Przyjmowane jest z 
reguły założenie, że tego rodzaju sprawa nie jest sprawą z zakresu indywidualnych 
umów o pracę w rozumieniu tych przepisów. Założeniu temu towarzyszy jednak 
drugie założenie, że sprawa z powództwa kasy przeciwko pracodawcy o zapłatę 

 
6
składek zgodnie z układem zbiorowym jest sprawą cywilną w rozumieniu przepisu 
art. 1 ust. 1 konwencji lugańskiej, nie jest natomiast sprawą z zakresu ubezpieczeń 
społecznych w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 konwencji lugańskiej, które są 
wyłączone z zakresu zastosowania konwencji lugańskiej. W rezultacie uznaje się, że 
sprawa z powództwa kasy przeciwko pracodawcy o zapłatę składek należy do zakre-
su zastosowania konwencji lugańskiej. Stanowisko to odpowiada przyjmowanej wy-
kładni pojęcia spraw cywilnych i handlowych według art. 1 ust. 1 konwencji lugań-
skiej, jak również spraw z zakresu ubezpieczenia społecznego według art. 1 ust. 2 
pkt 3 konwencji lugańskiej. W związku z powyższym do stwierdzenia wykonalności 
wyroku Arbeitsgericht Wiesbaden z 27 kwietnia 2004 r. w Polsce zastosowanie ma 
konwencja lugańska. 
Wobec tego, że zagadnienie postawione przez Sąd Apelacyjny w postanowie-
niu z dnia 12 maja 2009 r. zostało oparte na przepisach prawa, które nie mają zasto-
sowania w sprawie, nie jest ono odpowiednie do wynikających z art. 390 § 1 k.p.c. 
warunków przedstawienia zagadnienia prawnego budzącego poważne watpliwości. 
Powyższe uzasadnia odmowę rozstrzygnięcia zagadnienia przedstawionego nie-
zgodnie z art. 390 § 1 k.p.c. (art. 61 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym). 
Pomimo niepodjęcia uchwały, biorąc pod uwagę podobieństwo rozwiązań roz-
porządzenia z 22 grudnia 2000 r. i konwencji lugańskiej w zakresie relewantnym dla 
zagadnienia przedstawionego przez Sąd Apelacyjny oraz to, że dotyczy ono raczej 
sposobu stosowania przepisów krajowych w celu uzupełnienia regulacji konwencyj-
nej, Sąd Najwyższy przychyla się do stanowiska wyrażonego przez Sąd Apelacyjny, 
że Sąd Okręgowy, który stwierdził wykonalność zagranicznego orzeczenia na pod-
stawie przepisów konwencji lugańskiej na posiedzeniu jawnym, o którym zawiado-
miony był tylko wnioskodawca, obowiązany był doręczyć dłużnikowi odpis postano-
wienia o stwierdzeniu wykonalności z urzędu wraz z uzasadnieniem (art. 34 ust. 1 i 
art. 36 konwencji lugańskiej oraz art. 357 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.).  
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że od 1 lipca 2009 r. uległa zmianie 
regulacja postępowania o stwierdzenie wykonalności, mająca także uzupełniające 
zastosowanie w sprawach rozpoznawanych przy zastosowaniu przepisów konwencji 
lugańskiej (ewentualnie rozporządzenia). Z przepisu art. 11511 § 2 zdanie drugie 
k.p.c. - dodanego (z dniem 1 lipca 2009 r.) przez art. 1 pkt 74 ustawy z dnia 5 grud-
nia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych in-
nych ustaw (Dz.U. Nr 234, poz. 1571) - wynika, że sąd rozpoznaje obecnie wniosek 

 
7
o stwierdzenie wykonalności na posiedzeniu niejawnym. W rezultacie wydane na 
takim posiedzeniu postanowienie w przedmiocie stwierdzenia wykonalności jako za-
skarżalne zawsze jest przez sąd doręczane z uzasadnieniem (art. 357 § 2 w związku 
z art. 13 § 2 k.p.c.). Nowa regulacja nie ma w niniejszej sprawie zastosowania zgod-
nie z art. 8 ust. 1 i ust. 5 ustawy zmieniającej z dnia 5 grudnia 2008 r.  
Z art. 34 ust. 1 konwencji lugańskiej (art. 41 zdanie drugie rozporządzenia) 
wynika, że w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności prowadzonym w pierwszej 
instancji dłużnik nie ma możliwości złożenia jakiegokolwiek oświadczenia. Jest to 
zatem postępowanie ex parte, prowadzone tylko z udziałem wierzyciela jako wnio-
skodawcy. Na gruncie tej regulacji w praktyce orzeczniczej polskich sądów powstała 
wątpliwość, czy sąd pierwszej instancji - ze względu na treść art. 34 ust. 1 konwencji 
lugańskiej i art. 148 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. - powinien rozpoznawać wniosek o 
stwierdzenie wykonalności według postanowień konwencji lugańskiej na posiedzeniu 
niejawnym, czy na posiedzeniu jawnym, ale z udziałem wyłącznie wnioskodawcy. 
Przyjęcie pierwszego założenia eliminuje omawiany problem, jeżeli bowiem sąd 
pierwszej instancji może rozpoznać wniosek na posiedzeniu niejawnym, to zgodnie z 
art. 357 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. jego postanowienie jest z urzędu doręcza-
ne z uzasadnieniem zarówno wnioskodawcy, jak i dłużnikowi. W niniejszej sprawie 
Sąd pierwszej instancji rozpoznał jednak wniosek na posiedzeniu jawnym z udziałem 
wyłącznie wnioskodawcy i w związku z tym powstaje problem, czy doręczenie dłużni-
kowi postanowienia tego Sądu o stwierdzeniu wykonalności bez pisemnego uzasad-
nienia stanowiło uchybienie procesowe.  
Podkreślić należy, że przepisy konwencji lugańskiej (tak samo postanowienia 
rozporządzenia) wyraźnie różnicują pozycję procesową wnioskodawcy i dłużnika w 
pierwszej instancji - pozycja wnioskodawcy jest jednoznacznie uprzywilejowana 
kosztem pozycji dłużnika. Postępowanie w pierwszej instancji ma charakter postę-
powania ex parte, tj. toczy się w zasadzie z wyłącznym udziałem wnioskodawcy (art. 
34 ust. 1 konwencji lugańskiej i art. 41 zdanie drugie rozporządzenia). Rozwiązanie 
takie ma służyć realizacji efektu zaskoczenia dłużnika, aby uczynić możliwie najbar-
dziej efektywną przyszłą egzekucję w państwie wykonania. Zarazem po stwierdzeniu 
wykonalności przez sąd pierwszej instancji w odniesieniu do wnioskodawcy konwen-
cja lugańska (podobnie rozporządzenie) wymaga jedynie, aby został on niezwłocznie 
zawiadomiony w formie przewidzianej w prawie państwa wykonania o orzeczeniu wy-
danym po rozpoznaniu jego wniosku (art. 35 konwencji lugańskiej; art. 42 ust. 1 roz-

 
8
porządzenia). Nie ma tu więc bezwzględnego wymagania dokonania doręczenia, 
lecz wystarcza zawiadomienie o orzeczeniu w przedmiocie stwierdzenia wykonalno-
ści. Inaczej rzecz przedstawia się z dłużnikiem - w tym wypadku konieczne jest, aby 
stwierdzenie wykonalności, tj. orzeczenie o udzieleniu exequatur, zostało formalnie 
doręczone dłużnikowi (wniosek taki wynika z art. 36 ust. 1 i 2 konwencji lugańskiej; 
przepis rozporządzenia w art. 42 ust. 2 jest jeszcze bardziej jednoznaczny). Przepisy 
konwencji lugańskiej (także rozporządzenia) wyraźnie o tym nie rozstrzygają, ale 
przyjmuje się w literaturze, że doręczenie powinno być dokonane zgodnie z przepi-
sami państwa członkowskiego wykonania. W wydanym na tle konwencji brukselskiej 
wyroku z 16 lutego 2006 r., w sprawie G. Verdoliva przeciwko J. M. van der Hoeven 
BV i in.22 ETS potwierdził to stanowisko, podkreślając jednocześnie, że wymaganie 
doręczenia dłużnikowi orzeczenia sądu pierwszej instancji o stwierdzeniu wykonal-
ności po pierwsze służy ochronie prawa dłużnika do obrony, a po drugie ma funkcję 
dowodową, ponieważ umożliwia dokładne obliczenie terminu przewidzianego dla 
wniesienia środka zaskarżenia przez dłużnika. Z sentencji wyroku Trybunału wynika, 
że art. 36 ust. 2 konwencji brukselskiej (jego dosłownym odpowiednikiem jest art. 36 
ust. 2 konwencji lugańskiej, a bliskim - art. 43 ust. 5 rozporządzenia) wymaga, aby 
doręczenie orzeczenia o stwierdzeniu wykonalności było prawidłowe, z zachowaniem 
przepisów procesowych państwa wykonania. W razie braku doręczenia lub nieprawi-
dłowego doręczenia orzeczenia o stwierdzeniu wykonalności nie wystarcza sam fakt, 
że dłużnik dowiedział się o tym orzeczeniu, aby rozpoczął się bieg terminu do wnie-
sienia przez niego środka zaskarżenia. 
Jeśli chodzi o kwestię uzasadniania wydanego na posiedzeniu jawnym posta-
nowienia sądu pierwszej instancji o stwierdzeniu wykonalności, możliwe są - z 
punktu widzenia Kodeksu postępowania cywilnego - dwa kierunki rozumowania. 
Można przyjąć, że skoro Kodeks nie przewiduje uzasadniania z urzędu postanowień 
wydawanych na posiedzeniu jawnym (art. 357 § 1 k.p.c.), a rozporządzenie stanowi 
tylko o konieczności doręczenia dłużnikowi postanowienia sądu pierwszej instancji o 
stwierdzeniu wykonalności, to doręczeniu podlega postanowienie bez uzasadnienia. 
Od chwili takiego doręczenia biegnie dłużnikowi termin do wniesienia środka zaskar-
żenia - art. 36 ust. 1 lub ust. 2 konwencji lugańskiej (art. 43 ust. 5 rozporządzenia). 
Alternatywą jest rozumowanie zakładające, że skoro dłużnik nie bierze udziału w 
posiedzeniu jawnym przed sądem pierwszej instancji ze względu na treść art. 34 ust. 
1 konwencji lugańskiej (art. 41 zdanie drugie rozporządzenia), to z jego punktu 

 
9
widzenia jest ono posiedzeniem niejawnym i wobec tego zastosowanie powinien 
mieć art. 357 § 2 k.p.c. Przyjęcie takiego rozumowania oznaczałoby, że sąd pierw-
szej instancji powinien w każdym wypadku z urzędu uzasadniać swoje postanowie-
nie w przedmiocie stwierdzenia wykonalności i doręczać je dłużnikowi wraz z uza-
sadnieniem. 
Wydaje się, że przedstawione zagadnienie należy rozwiązać według założe-
nia, które towarzyszy tezie, że w stanie prawnym przed 1 lipca 2009 r. w świetle art. 
34 ust. 1 konwencji lugańskiej (względnie art. 41 zdanie drugie rozporządzenia) i art. 
148 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. sąd pierwszej instancji rozpoznawał wniosek o 
stwierdzenie wykonalności na posiedzeniu jawnym, o którym był jednak zawiadamia-
ny wyłącznie wnioskodawca. Teza ta z jednej strony brała pod uwagę fakt, że dłużnik 
nie ma prawa złożenia jakiegokolwiek oświadczenia w postępowaniu przed sądem 
pierwszej instancji. Wobec niego postępowanie toczyło się więc tak, jakby rozpozna-
nie wniosku następowało na posiedzeniu niejawnym. Z drugiej strony omawiana teza 
uwzględniała art. 148 § 1 k.p.c., z którego wynika jawność posiedzeń sądowych. 
Jawność ta nie podlega jakimkolwiek ograniczeniom w stosunku do wnioskodawcy. 
W rezultacie z punktu widzenia wnioskodawcy stosować należało w stanie prawnym 
obowiązującym przed 1 lipca 2009 r. do postanowienia sądu pierwszej instancji o 
stwierdzeniu wykonalności przepis art. 357 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 35 
konwencji lugańskiej (art. 42 ust. 1 rozporządzenia), natomiast wobec dłużnika - art. 
357 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 36 konwencji lugańskiej (art. 42 ust. 1 roz-
porządzenia). Wobec tego sąd pierwszej instancji powinien był doręczyć dłużnikowi 
postanowienie o stwierdzenie wykonalności z uzasadnieniem i tylko takie doręczenie 
jako odpowiadające wymaganiom przepisów prawa polskiego rozpoczynało bieg 
terminu do wniesienia przez dłużnika środka zaskarżenia zgodnie z art. 36 konwencji 
lugańskiej (art. 43 ust. 5 rozporządzenia). 
Powyższe stanowisko, wobec niepodjęcia uchwały rozstrzygającej przedsta-
wione zagadnienie prawne nie stanowi wiążącej wypowiedzi Sądu Najwyższego w 
rozumieniu art. 390 § 2 k.p.c. 
========================================