I PZP 5/09

Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego 
z dnia 17 lutego 2010 r. 
I PZP 5/09 
 
Przewodniczący Prezes SN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Teresa 
Flemming-Kulesza, Katarzyna Gonera (sprawozdawca, uzasadnienie), Kazimierz 
Jaśkowski, Jerzy Kuźniar, Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Małgorzata 
Wrębiakowska-Marzec. 
 
Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szew-
czyka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy z powództwa 
Stanisława W. przeciwko Urzędowi Skarbowemu w N.T. o przywrócenie warunków 
pracy i płacy, na skutek zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Najwyższy 
postanowieniem z dnia 22 października 2009 r. [...] 
 
„Czy odwołanemu naczelnikowi urzędu skarbowego po przeniesieniu na inne 
stanowisko odpowiadające jego kwalifikacjom na podstawie art. 10 ust. 1b ustawy z 
dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (jednolity tekst: 
Dz.U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953 ze zm.) przysługuje wynagrodzenie w wysokości ta-
kiej, jaką otrzymywał na stanowisku naczelnika ?” 
 
p o d j ą ł   uchwałę: 
 
Do odwołanego naczelnika urzędu skarbowego, który przed powołaniem 
na tę funkcję był urzędnikiem państwowym mianowanym zgodnie z przepisami 
ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (jed-
nolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953 ze zm.) stosuje się art. 111 ust. 2 
ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 170, poz. 1218 ze 
zm.). 
 
U z a s a d n i e n i e 
 

 
2
 
I. Sąd Najwyższy w składzie zwykłym postanowieniem z dnia 22 października 
2009 r. [...] przedstawił do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyż-
szego - na podstawie art. 39817 § 1 k.p.c. - zagadnienie prawne dotyczące tego, czy 
odwołanemu naczelnikowi urzędu skarbowego po przeniesieniu na inne stanowisko 
odpowiadające jego kwalifikacjom na podstawie art. 10 ust. 1b ustawy z dnia 16 
września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (jednolity tekst: Dz.U. z 
2001 r. Nr 86, poz. 953 ze zm.) przysługuje wynagrodzenie w wysokości takiej, jaką 
otrzymywał na stanowisku naczelnika urzędu. 
 
Zagadnienie to ujawniło się przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej w sprawie z 
powództwa Stanisława W. przeciwko Urzędowi Skarbowemu w N.T. o przywrócenie 
dotychczasowych warunków pracy i płacy oraz wyrównanie wynagrodzenia. Według 
ustaleń faktycznych - przyjętych za podstawę pytania prawnego w sprawie [...] - po-
wód był zatrudniony na podstawie mianowania, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 
16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, na stanowisku zastępcy 
naczelnika pozwanego Urzędu Skarbowego w N.T. Z dniem 1 kwietnia 2003 r. został 
powołany przez Ministra Finansów, na podstawie art. 5 ust. 1 i ust. 4 pkt 2 ustawy z 
dnia 21 maja 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz.U. Nr 106, poz. 489 ze 
zm.), na stanowisko naczelnika tego Urzędu, z wynagrodzeniem 6.811,47 zł, przy 
ustalonym mnożniku kwoty bazowej wynoszącym 3,793. Wynagrodzenie to było na-
stępnie podwyższane. Odwołanie powoda ze stanowiska naczelnika urzędu skarbo-
wego nastąpiło z dniem 5 lutego 2007 r., po czym powierzono mu stanowisko pra-
cownika wiodącego wieloosobowego stanowiska pracy do spraw podatku dochodo-
wego od osób prawnych. W okresie od 5 lutego do 5 maja 2007 r. (przez trzy miesią-
ce) powód otrzymywał wynagrodzenie takie jak naczelnik urzędu skarbowego, w 
kwocie 8.173,76 zł miesięcznie. W dniu 6 maja 2007 r. wynagrodzenie powoda usta-
lone zostało na poziomie wynagrodzenia starszego komisarza skarbowego, zaliczo-
nego do grupy stanowisk specjalistycznych, w wysokości 3.878,93 zł, przy mnożniku 
kwoty bazowej 2,160.  
 
Stanowisko pracownika wiodącego wieloosobowego stanowiska pracy do 
spraw podatku dochodowego od osób prawnych powód przestał zajmować z dniem 1 
lipca 2007 r., kiedy stanowisko to - w wyniku reorganizacji urzędu - zostało zlikwido-
wane. Na skutek tej zmiany organizacyjnej powodowi powierzono stanowisko star-
szego komisarza skarbowego w dziale podatku dochodowego od osób fizycznych 
prowadzących działalność gospodarczą, z wynagrodzeniem 2.605,71 zł, przy mnoż-

 
3
niku kwoty bazowej 1,451. Sąd Rejonowy przyjął, że w następstwie odwołania powo-
da z dniem 5 lutego 2007 r. ze stanowiska naczelnika urzędu skarbowego uzasad-
nione stało się przeniesienie go na inne stanowisko ze względu na szczególne po-
trzeby urzędu (na podstawie art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów pań-
stwowych), następnie zaś - w wyniku reorganizacji urzędu, połączonej z likwidacją 
stanowiska powoda - uzasadnione stało się przeniesienie powoda z dniem 1 lipca 
2007 r. (na podstawie art. 10 ust. 1a ustawy o pracownikach urzędów państwowych) 
na inne stanowisko służbowe, odpowiadające jego kwalifikacjom. 
 
Wyrokiem z dnia 29 lutego 2008 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń 
Społecznych w Nowym Targu uwzględnił częściowo powództwo o wyrównanie wy-
nagrodzenia. Sąd Rejonowy uznał jednocześnie, że powództwo o powołanie na sta-
nowisko zastępcy naczelnika skarbowego lub na stanowisko kierownika działu po-
datku dochodowego od osób fizycznych nie zasługiwało na uwzględnienie, ponieważ 
powód nie skorzystał z uprawnienia wynikającego z art. 45 ust. 2 ustawy o pracowni-
kach urzędów państwowych.  
 
W wyniku apelacji powoda Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecz-
nych w Nowym Sączu zmienił częściowo zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego i za-
sądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 34.486,71 zł z ustawowymi odsetkami 
tytułem wyrównania wynagrodzenia, ponadto ustalił, że od 5 lutego 2007 r. powodowi 
przysługuje wynagrodzenie przy zastosowaniu mnożnika kwoty bazowej 3,793, czyli 
mnożnika, według jakiego było ustalone wynagrodzenie powoda na stanowisku na-
czelnika urzędu skarbowego. Sąd Okręgowy stwierdził, że do powoda ma zastoso-
wanie - poprzez art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej 
(Dz.U. Nr 170, poz. 1218 ze zm.) - art. 10 ustawy o pracownikach urzędów państwo-
wych. Wobec odwołania powoda ze stanowiska naczelnika urzędu skarbowego, i 
nieskorzystania przez niego z uprawnienia wynikającego z art. 45 ust. 2 ustawy o 
pracownikach urzędów państwowych, powstała potrzeba przeniesienia go na inne 
stanowisko odpowiadające jego kwalifikacjom, a więc miała miejsce sytuacja opisana 
w art. 10 ust. 1b tej ustawy. Powinno to być stanowisko nie tylko odpowiadające kwa-
lifikacjom powoda jako urzędnika, ale także równorzędne pod względem wynagro-
dzenia. To ostatnie oznacza, że urzędnik powinien otrzymywać wynagrodzenie w 
dotychczasowej wysokości (w przypadku powoda - w wysokości wynagrodzenia na-
czelnika urzędu skarbowego). Tym samym uzasadnione było - w ocenie Sądu Okrę-
gowego - żądanie powoda zasądzenia odszkodowania w wysokości 34.486,71 zł, 

 
4
odpowiadającego dwunastokrotności różnicy pomiędzy wynagrodzeniem należnym a 
wynagrodzeniem wypłaconym, pomniejszonej o kwoty zasądzone prawomocnie 
przez Sąd pierwszej instancji (6.351,37 zł). 
 
W skardze kasacyjnej pozwanego Urzędu Skarbowego, obejmującej zasądze-
nie odszkodowania (wyrównanie wynagrodzenia) i ustalenie dotyczące wysokości 
wynagrodzenia powoda poczynając od 5 lutego 2007 r., zarzucono, między innymi, 
naruszenie prawa materialnego - art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów 
państwowych, poprzez przyjęcie, że z przepisu tego wynika zasada, według której 
powodowi przysługuje wynagrodzenie w wysokości wynagrodzenia naczelnika 
urzędu skarbowego aż do ustania stosunku pracy w pozwanym urzędzie skarbowym.  
 
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwany sformuło-
wał istotne zagadnienie prawne dotyczące wykładni art. 10 ust. 1b ustawy o pracow-
nikach urzędów państwowych, a mianowicie - czy urzędnikowi służby cywilnej, za-
chowującemu do 31 grudnia 2007 r. status mianowanego urzędnika państwowego, 
po przeniesieniu w 2007 r. na inne stanowisko w urzędzie odpowiadające jego kwali-
fikacjom przysługuje - na podstawie powyższego przepisu - niezmienione wynagro-
dzenie w dotychczasowej wysokości do czasu ustania stosunku pracy w tym urzę-
dzie. 
 
II. Przedstawiając powiększonemu składowi do rozpoznania przytoczone na 
wstępie zagadnienie prawne Sąd Najwyższy w składzie zwykłym podkreślił, że doty-
czy ono - między innymi - wykładni art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów 
państwowych. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli jest to konieczne ze względu na 
szczególne potrzeby urzędu, urzędnika państwowego mianowanego można prze-
nieść na inne stanowisko, odpowiadające kwalifikacjom urzędnika i równorzędne pod 
względem wynagrodzenia. Problem interpretacji przytoczonego przepisu był już 
przedmiotem orzecznictwa Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 26 czerwca 2007 r., 
I PK 18/07 (OSNP 2008 nr 15-16, poz. 221), Sąd Najwyższy stwierdził, że zatrudnio-
nemu na podstawie mianowania zgodnie z przepisami ustawy o pracownikach urzę-
dów państwowych urzędnikowi służby cywilnej odwołanemu ze stanowiska dyrektora 
izby skarbowej i przeniesionemu na stanowisko komisarza skarbowego przysługuje 
wynagrodzenie w dotychczasowej wysokości (czyli w wysokości przypisanej do sta-
nowiska dyrektora izby skarbowej). Na tle stanu faktycznego niemal identycznego jak 
w rozpoznawanej sprawie Sąd Najwyższy, uwzględniając skargę kasacyjną powoda - 
odwołanego ze stanowiska dyrektora izby skarbowej i przeniesionego na stanowisko 

 
5
starszego komisarza skarbowego, domagającego się przywrócenia poprzednich wa-
runków wynagrodzenia - stwierdził, że zezwalając na zmianę warunków pracy w po-
staci pełnionej funkcji (zajmowanego stanowiska), a nawet miejsca pracy, w trybie 
uproszczonym w porównaniu do umownych stosunków pracy, ustawodawca przewi-
dział w pragmatykach służbowych określone gwarancje płacowe dla przenoszonych 
pracowników. Tego typu gwarancje przewiduje również art. 10 ustawy o pracowni-
kach urzędów państwowych. Według poglądu Sądu Najwyższego, który orzekał w 
sprawie I PK 18/07, określone w art. 10 ust. 1b tej ustawy stanowisko, na które 
można przenieść mianowanego urzędnika państwowego, zostało zdefiniowane po-
przez dwie jego cechy: powinno to być stanowisko odpowiadające kwalifikacjom 
urzędnika i równorzędne pod względem wynagrodzenia. To ostatnie oznacza, że 
urzędnik powinien otrzymywać wynagrodzenie w dotychczasowej wysokości. Gdyby 
ustawodawca zamierzał związać to wynagrodzenie z wynagrodzeniem przypisanym 
w przepisach płacowych do nowego stanowiska, posłużyłby się sformułowaniem 
użytym w art. 10 ust. 1 i 1a ustawy, gdzie jest mowa o wynagrodzeniu stosownym do 
wykonywanej pracy, ale nie niższym od dotychczasowego. Zróżnicowanie sformuło-
wań dotyczących wysokości wynagrodzenia, użytych w powołanych przepisach, nie 
jest przypadkowe. Przeniesienia, o których mowa w art. 10 ust. 1 i 1a ustawy o pra-
cownikach urzędów państwowych, mają charakter czasowy i na czas tego przenie-
sienia ustawodawca gwarantuje przeniesionym urzędnikom wynagrodzenie nie niż-
sze od dotychczasowego. Przeniesienie z art. 10 ust. 1b ustawy nie zostało ograni-
czone pod względem czasowym (jest trwałe), odnosi się jedynie do urzędników pań-
stwowych mianowanych, możliwości jego zastosowania zostały zakreślone bardzo 
szeroko (ze względu na szczególne potrzeby urzędu), co jest wyrazem szczególnie 
daleko sięgającej podległości tej kategorii urzędników państwowych, kompensowanej 
gwarancją zachowania dotychczasowego wynagrodzenia. 
 
Z kolei, w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 października 2007 r., III PK 45/07 
(LEX nr 319027), w sprawie z powództwa byłego naczelnika urzędu skarbowego - 
przeniesionego, po odwołaniu, na stanowisko starszego komisarza skarbowego - o 
przywrócenie poprzednich warunków pracy i płacy, Sąd Najwyższy zaznaczył, że 
przez zwrot „stanowisko równorzędne pod względem wynagrodzenia” należy rozu-
mieć stanowisko stwarzające takie same możliwości awansowe, wobec czego powód 
zachowuje prawo do wynagrodzenia otrzymywanego na stanowisku naczelnika 
urzędu. 

 
6
W obu przywołanych wyrokach Sąd Najwyższy nie miał wątpliwości co do 
tego, że art. 10 ust. 1b ustawy o urzędnikach państwowych ma zastosowanie wprost 
- poprzez art. 138 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z 1998 r. (Dz.U. z 1999 r. Nr 49, 
poz. 483 ze zm.) - do dyrektora izby skarbowej oraz do naczelnika urzędu skarbowe-
go. W żadnym z tych orzeczeń nie znalazły się jednak odniesienia do szczególnego 
statusu pracowniczego dyrektora izby skarbowej oraz naczelnika urzędu skarbo-
wego.  
W ustawie z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej art. 111 ust. 1 i 2 po-
wiela treść art. 138 ust. 1 i 2 poprzedniej ustawy o służbie cywilnej z 1998 r. Zgodnie 
z art. 111 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r., do pracowników zatrudnionych 
na podstawie mianowania zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 września 1982 r. o 
pracownikach urzędów państwowych stosuje się art. 10 ust. 1a, 1b i 5, art. 13-16 
oraz art. 27 ust. 3 tej ustawy. Natomiast według art. 111 ust. 2 ustawy o służbie cy-
wilnej z 2006 r., osoby odwołane z funkcji organu administracji państwowej lub inne-
go stanowiska kierowniczego w administracji państwowej, które przed powołaniem 
na tę funkcję lub stanowisko były urzędnikami państwowymi mianowanymi zgodnie z 
przepisami ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwo-
wych, stają się pracownikami służby cywilnej i w stosunku do nich stosuje się odpo-
wiednio art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów 
państwowych. Sąd Najwyższy przedstawiający zagadnienie prawne zwrócił uwagę, 
że przytoczony art. 111 ust. 2 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. spośród pracowni-
ków zatrudnionych na podstawie mianowania zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 
września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych wyraźnie wyodrębnia okre-
śloną kategorię osób zajmujących stanowiska kierownicze w administracji państwo-
wej, w tym osób „odwołanych z funkcji organu administracji państwowej”; z chwilą 
odwołania osoby te stają się pracownikami służby cywilnej, którym przysługuje 
uprawnienie wynikające z art. 45 ust. 2 ustawy o pracownikach urzędów państwo-
wych, co oznacza, że przysługuje im prawo do ubiegania się o mianowanie na sta-
nowisko równorzędne z zajmowanym przed powołaniem, jeżeli spełniają wymagania, 
o których mowa w art. 3 pkt 4 tej ustawy.  
 
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach 
skarbowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1267 ze zm.), w brzmieniu 
obowiązującym od 1 września 2003 r. - nadanym przez art. 15 pkt 1a ustawy z dnia 
27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmia-

 
7
nie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację 
jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów 
publicznych (Dz.U. Nr 137, poz. 1302 ze zm.) - „ministrowi właściwemu do spraw 
finansów publicznych podlegają dyrektorzy izb skarbowych i naczelnicy urzędów 
skarbowych, jako organy administracji rządowej niezespolonej oraz, na podstawie 
odrębnych przepisów, inne organy, a w szczególności dyrektorzy urzędów kontroli 
skarbowej”. Od 1 września 2003 r. dyrektor izby skarbowej i naczelnik urzędu skar-
bowego stali się organami administracji rządowej. Nie ma zatem wątpliwości, że ob-
jęci są normą art. 45 ust. 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych. W rozpo-
znawanej sprawie powód powołany został na stanowisko naczelnika Urzędu Skar-
bowego w N.T. z dniem 1 kwietnia 2003 r. na podstawie art. 5 ust. 4 pkt 2 ustawy o 
urzędach i izbach skarbowych, a w konsekwencji powyższej zmiany przepisów - od 1 
września 2003 r. stał się organem administracji rządowej niezespolonej.  
 
W ocenie Sądu Najwyższego, przedstawiającego do rozstrzygnięcia zagadnie-
nie prawne, powstaje zatem pytanie o wzajemną relację art. 10 ust. 1b i art. 45 ust. 2 
ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Mianowanie (stosownie do art. 45 
ust. 2 ustawy) na stanowisko równorzędne ze stanowiskiem zajmowanym przed po-
wołaniem wyłącza zastosowanie art. 10 ust. 1b ustawy. W innej sytuacji (w przypad-
ku odmowy mianowania albo niewystąpienia przez pracownika z żądaniem opartym 
na tym przepisie), skoro nie następuje rozwiązanie stosunku pracy (por. wyrok Sądu 
Najwyższego z 6 września 2005 r., I PK 52/05, OSNP 2006 nr 13-14, poz. 204), ist-
nieje konieczność powierzenia takiemu pracownikowi innego stanowiska pracy i w 
związku z tym zastosowanie mógłby znaleźć art. 10 ust. 1b, ale nie wprost. Utrata 
stanowiska (funkcji) naczelnika urzędu skarbowego następuje bowiem nie w wyniku 
przeniesienia, lecz na skutek odwołania przez Ministra Finansów. Na tym jednak 
kończy się uprawnienie władcze ministra. Takiego pracownika nie przenosi się zatem 
ze stanowiska naczelnika urzędu skarbowego na inne wskazane stanowisko, tak jak 
ma to miejsce w przypadku „zwykłego” urzędnika, kiedy w wyniku jednego aktu prze-
niesienia następuje utrata pierwotnie zajmowanego stanowiska i objęcie kolejnego 
stanowiska. Po odwołaniu były naczelnik urzędu skarbowego staje się z mocy prawa 
pracownikiem służby cywilnej (art. 111 ust. 2 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r.), nie 
ma też określonego stanowiska, chociaż pozostaje w służbie. Powierzenie mu inne-
go stanowiska nastąpić może jedynie w wyniku odpowiednio zastosowanego art. 10 
ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów państwowych; odpowiednio - a więc z 

 
8
uwzględnieniem jego szczególnej sytuacji prawnej, z której wynika brak możliwości 
jakiegokolwiek powrotu do warunków zatrudnienia na stanowisku naczelnika urzędu 
(organu administracji państwowej), co wynika wprost z art. 45 ust. 2 tej ustawy. In-
nymi słowy, pracownik służby cywilnej, który nie zrealizował skutecznie swojego 
uprawnienia wynikającego z art. 45 ust. 2, nie może domagać się więcej niż wynika z 
tego przepisu. „Równorzędność stanowiska pod względem wynagrodzenia” nie może 
być więc odnoszona do stanowiska naczelnika urzędu skarbowego, będącego orga-
nem administracji państwowej (rządowej), lecz do stanowiska zajmowanego przed 
powołaniem na to stanowisko.  
 
Przy przyjęciu powyższej koncepcji kolejną kwestię stanowi wyjaśnienie poję-
cia „stanowisko równorzędne pod względem wynagrodzenia”. W obu przywołanych 
wyżej wyrokach (I PK 18/07 i III PK 45/07) Sąd Najwyższy przyjął, że oznacza ono 
wynagrodzenie w dotychczasowej wysokości (naczelnika urzędu skarbowego lub 
dyrektora izby skarbowej), co, przy przyjęciu przedstawionego wyżej założenia, 
oznaczałoby wynagrodzenie w takiej wysokości, w jakiej było wypłacane na stanowi-
sku zajmowanym przed powołaniem (w rozpoznawanej sprawie - na stanowisku za-
stępcy naczelnika urzędu skarbowego).  
 
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że również w orzecznictwie sądów administra-
cyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym stanowisko, na jakie może zostać 
przeniesiony urzędnik państwowy jako równorzędne pod względem wynagrodzenia, 
ma zapewniać ten sam poziom wynagrodzenia (por. wyroki NSA z dnia 19 lipca 1995 
r., II SA 1282/95, niepublikowany oraz z dnia 15 marca 1999 r., II SA 1915/98, LEX 
nr 46600). Nowe stanowisko wymaga zapewnienia urzędnikowi takich samych moż-
liwości płacowych, jak stanowisko, które dotychczas zajmował (por. wyrok NSA z 
dnia 23 października 1995 r., II SA 2203/95, niepublikowany). W wyroku z dnia 23 
października 1995 r., II SA 2205/95 (Prawo Pracy 1996 nr 9, s. 40), Naczelny Sąd 
Administracyjny, rozwijając ten problem, stwierdził, że stanowiskami o równorzędnym 
wynagrodzeniu są stanowiska, z którymi powiązane są wynagrodzenia o takich sa-
mych co do rodzaju i wysokości składnikach, a także, że nie ma stanowisk równo-
rzędnych faktycznie i potencjalnie pod względem wynagrodzenia. Takie rozróżnienie 
wynika z porównywania ze sobą dwóch różnych wynagrodzeń: wynagrodzenia prze-
widzianego na danym stanowisku i wynagrodzenia ustalonego osobie zajmującej to 
stanowisko. Z art. 10 ust. 1b wynika zaś, że ochrona uprawnień pracowniczych w 
razie trwałej jednostronnej zmiany treści stosunku pracy sięga dalej niż w innych 

 
9
przypadkach przeniesienia mianowanego urzędnika uregulowanych w art. 10 ustawy. 
W przypadku przeniesień przewidzianych w art. 10 ust. 1, 3 i 5 ustawy, ustawodawca 
zagwarantował urzędnikowi zachowanie co najmniej dotychczasowego wynagrodze-
nia za pracę, czyli tego, które zostało ustalone w akcie mianowania. Natomiast w art. 
10 ust. 1b zastosował wymóg zachowania stanowiska równorzędnego pod względem 
wynagrodzenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest uzasadniony 
pogląd, że przeniesienie mianowanego urzędnika na podstawie art. 10 ust. 1b 
ustawy o pracownikach urzędów państwowych wymaga jedynie zachowania dotych-
czasowego wynagrodzenia za pracę, albowiem wówczas mogłoby to być w konse-
kwencji niższe stanowisko, jeżeli zachowano by dotychczasowe wynagrodzenie. 
Przeciwko temu poglądowi przemawia również wykładnia funkcjonalna powołanego 
przepisu, który powinien być interpretowany w sposób odpowiadający charakterowi i 
funkcjom urzędniczego stosunku zatrudnienia z mianowania. Pracownik mianowany 
jest zobowiązany do świadczenia pracy na „umówionym”, a nie jednostronnie wyzna-
czonym stanowisku pracy. Z tego względu odstępstwa, o których mowa w art. 10 ust. 
1b, nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, dopuszczającej możliwość jedno-
stronnego przeniesienia na stałe na niższe stanowisko. Prezentowany pogląd pro-
wadzi jednak, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, do zniweczenia możli-
wości przeniesienia w trybie art. 10 ust. 1b na inne stanowisko pracownika zajmują-
cego jedno z najwyższych stanowisk w urzędzie. Może stać temu na przeszkodzie 
niemożność zapewnienia odpowiedniego, tak rozumianego, równorzędnego stanowi-
ska. Ten argument nie może wszak podważać sensu przedstawionej powyżej wy-
kładni art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Zdaniem Na-
czelnego Sądu Administracyjnego, prawo pracy nie pozwala, aby osoby kierujące 
dotychczas zakładem pracy były jednostronnie przymuszone do przyjęcia w tym za-
kładzie roli pracownika podporządkowanego. Stąd też przeniesienie mianowanego 
urzędnika na podstawie art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów państwo-
wych wymaga zapewnienia stanowiska dającego takie same możliwości płacowe jak 
stanowisko, które dotychczas zajmował. 
 
Z kolei w doktrynie podkreśla się, że z obu przesłanek wymienionych w art. 10 
ust.1b ustawy o pracownikach urzędów państwowych wynika, iż stanowisko, na które 
ma być przeniesiony urzędnik państwowy mianowany, będzie w istocie równorzędne 
w hierarchii urzędu ze stanowiskiem zajmowanym przez urzędnika przed przeniesie-
niem, co znacznie łagodzi dolegliwości związane z tą zmianą treści stosunku pracy 

 
10
(por. A. Dubowik: Komentarz do ustawy o pracownikach urzędów państwowych - 
tezy do art. 10). Twierdzi się także, że pojęcie „innego stanowiska równorzędnego 
pod względem wynagrodzenia” może być rozumiane - z formalnego punktu widzenia 
- jako stanowisko z kręgu określonych w danym punkcie tabeli stanowisk i zaszere-
gowań pracowników. Wówczas możliwość przeniesienia urzędnika na inne stanowi-
sko równorzędne pod względem wynagrodzenia byłaby ograniczona do grupy tak 
rozumianych stanowisk, a więc w zasadzie całkowicie ograniczone byłyby możliwości 
dokonywania wynikających ze szczególnych potrzeb urzędu zmian na wyższych sta-
nowiskach kierowniczych. Pod tym pojęciem należy zatem rozumieć także inne, niż-
sze od zajmowanego stanowisko, odpowiadające kwalifikacjom przenoszonego 
urzędnika, lecz pod warunkiem, że na nowym stanowisku istnieją pewne możliwości 
zachowania dotychczasowego poziomu wynagrodzenia faktycznie otrzymywanego, 
nie zaś możliwości normatywne, które również na zajmowanym przed przeniesie-
niem stanowisku nie musiałyby być faktycznie osiągnięte (por. Z. Stawowiak: Pra-
cownicy urzędów państwowych bez mianowania, Prawo Pracy 1995 nr 1, s. 18). 
 
Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie przedstawiającym do rozstrzygnięcia 
zagadnienie prawne, stanowisko zaprezentowane w przytoczonych powyżej orze-
czeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego nie zasługuje na 
aprobatę. Przede wszystkim, użyte w art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów 
państwowych sformułowanie „stanowisko równorzędne pod względem wynagrodze-
nia” nie oznacza stanowiska równorzędnego hierarchicznie. Wystarczy bowiem po-
równać treść art. 45 ust. 2 tej ustawy, w którym mowa ogólnie o stanowisku równo-
rzędnym, z art. 10 ust. 1b, w którym wyraźnie wskazuje się na równorzędność sta-
nowiska jedynie w zakresie wynagrodzenia. Zwykle usytuowanie określonego stano-
wiska w hierarchii służbowej pociąga za sobą przypisanie mu odpowiedniego pozio-
mu wynagrodzenia, niemożliwego do osiągnięcia na stanowisku niższym. Jednakże 
zasada ta nie zawsze wynika z przepisów płacowych. Przykładem jest chociażby 
porównanie stanowiska naczelnika i zastępcy naczelnika urzędu skarbowego zali-
czanych do średniego stopnia zarządzania w służbie cywilnej ze stanowiskiem niż-
szym hierarchicznie - tzw. koordynującym w służbie cywilnej (kierownik działu, kie-
rownik samodzielnego referatu). Wynagrodzenie przypisane stanowiskom na śred-
nim stopniu zarządzania obliczane jest od 0,604 do 9,630 mnożnika kwoty bazowej. 
Natomiast na stanowisku koordynującym w służbie cywilnej osiągnąć można wyna-
grodzenie w wysokości według mnożnika kwoty bazowej od 0,540 do 7,154 (por. za-

 
11
łączniki nr 1 i 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2007 r. w spra-
wie określenia stanowisk urzędniczych, wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni 
służbowych urzędników służby cywilnej, mnożników do ustalania wynagrodzenia 
oraz szczegółowych zasad ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługujących 
członkom korpusu służby cywilnej, Dz.U. Nr 12, poz. 79). Wynika z tego, że pewien 
pułap (przedział) wynagrodzenia jest wspólny dla stanowisk różnego szczebla w 
służbie cywilnej, co daje możliwość zachowania równorzędnego wynagrodzenia w 
porównaniu do dotychczasowego, chociaż stanowisko po przeniesieniu jest stanowi-
skiem hierarchicznie niższym niż uprzednio zajmowane. 
 
W ocenie Sądu Najwyższego sformułowania „stanowisko równorzędne pod 
względem wynagrodzenia” nie należy rozumieć w ten sposób, że na nowym stanowi-
sku pracy urzędnik powinien być wynagradzany nie niżej niż dotychczas (otrzymy-
wać tyle samo co uprzednio). Takie spostrzeżenie wynika już z wykładni językowej 
powołanego przepisu. Zwrot „stanowisko równorzędne pod względem wynagrodze-
nia” nie oznacza tego samego co „wynagrodzenie na tym samym poziomie” czy „wy-
nagrodzenie dotychczasowe”, a tylko te ostatnie zwroty mogłyby upoważniać do 
zastosowania takiej wykładni, jaką przyjął Sąd Najwyższy orzekający w sprawie I PK 
18/07. Nie można odwoływać się do reguł wykładni funkcjonalnej, jeśli wykładni języ-
kowa pozwala na sformułowanie dostatecznie precyzyjnych wniosków interpretacyj-
nych. Taka zaś sytuacja występuje przy analizowaniu art. 10 ust. 1b ustawy o pra-
cownikach urzędów państwowych. Już z porównania poszczególnych ustępów za-
mieszczonych w art. 10 ustawy wynika, że sporny przepis nie zapewnia mianowa-
nym urzędnikom państwowym, po przeniesieniu, trwałej gwarancji zachowania do-
tychczasowego wynagrodzenia na nowym, niższym hierarchicznie stanowisku pracy. 
W myśl art. 10 ust. 1 zdanie drugie ustawy, w okresie do trzech miesięcy w roku ka-
lendarzowym, podczas zlecenia urzędnikowi wykonywania innej pracy niż określonej 
w akcie mianowania lub w umowie o pracę, zgodnej z jego kwalifikacjami, urzędni-
kowi przysługuje wynagrodzenie stosowne do wykonywanej pracy, lecz nie niższe od 
dotychczasowego. Według art. 10 ust. 1a zdanie drugie ustawy, po przeniesieniu 
urzędnika spowodowanym reorganizacją urzędu, przysługuje mu wynagrodzenie sto-
sowne do wykonywanej pracy, lecz przez okres sześciu miesięcy nie niższe od do-
tychczasowego. Z kolei, art. 10 ust. 3 zdanie drugie ustawy stanowi, że w okresie 
przeniesienia na okres do sześciu miesięcy do innego urzędu w tej samej lub innej 
miejscowości do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami, spowodowanego „uza-

 
12
sadnionymi wypadkami”, urzędnikowi przysługuje wynagrodzenie stosowne do wy-
konywanej pracy, lecz nie niższe od dotychczasowego. Wreszcie, zgodnie z art. 10 
ust. 5 ustawy, w razie trwałej utraty zdolności do pracy na zajmowanym stanowisku, 
stwierdzonej orzeczeniem komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, 
urzędnika państwowego mianowanego można za jego zgodą przenieść na inne, 
także niższe stanowisko, z tym że przez okres trzech miesięcy zachowuje prawo do 
dotychczasowego wynagrodzenia. Jeżeli urzędnik państwowy zostaje poddany reha-
bilitacji zawodowej lub przysposobieniu do innej pracy, zachowuje prawo do dotych-
czasowego wynagrodzenia przez okres dwunastu miesięcy. 
 
Podobne uregulowania znalazły się w kolejnych ustawach o służbie cywilnej. 
Zgodnie z art. 50 ustawy z 1998 r., jeżeli jest to uzasadnione potrzebami urzędu, dy-
rektor generalny urzędu może w każdym czasie przenieść urzędnika służby cywilnej 
na inne stanowisko w tym samym urzędzie, uwzględniając jego przygotowanie za-
wodowe (ust. 1). Urzędnik, o którym mowa w ust. 1, zachowuje prawo do dotychcza-
sowego wynagrodzenia, jeżeli jest ono wyższe od przysługującego na nowym stano-
wisku, przez okres trzech miesięcy następujących po miesiącu, w którym został 
przeniesiony na nowe stanowisko (ust. 2). Art. 31 ustawy z 2006 r. ma analogiczne 
brzmienie. Najdobitniej zaś rozróżniają pojęcie „stanowiska równorzędnego pod 
względem wynagrodzenia” i „wynagrodzenia w dotychczasowej wysokości” przepisy 
ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 227, poz. 1505 ze 
zm.), między innymi art. 201 w związku z art. 193 ust. 4, art. 194 ust. 4 i art. 195 ust. 
3. To wyraźne rozróżnienie wskazuje na odmienny zakres pojęciowy „równorzędno-
ści pod względem płacowym” i „wynagrodzenia w dotychczasowej wysokości”. 
 
Analiza powołanych przepisów potwierdza tezę, że w sytuacji, gdy zamiarem 
ustawodawcy było zapewnienie urzędnikom państwowym albo pracownikom służby 
cywilnej gwarancji dotychczasowej wysokości wynagrodzenia w razie zmiany stano-
wiska, znajdowało to odzwierciedlenie w treści odpowiednich regulacji prawnych. 
Ustawodawca w takich wypadkach jasno określał, że pracownik zachowuje prawo do 
dotychczasowego wynagrodzenia jedynie w ściśle wskazanym okresie, a nie bezter-
minowo. Z przywołanych przepisów wynika ogólna intencja ustawodawcy, że wyna-
grodzenie „w dotychczasowej wysokości” przysługuje w określonym przedziale cza-
sowym, po jego zakończeniu zaś obowiązuje wynagrodzenie „równorzędnie pod 
względem płacowym”. 

 
13
 
Z tego względu należałoby, zdaniem Sądu Najwyższego, uznać, że stanowi-
sko „równorzędne pod względem wynagrodzenia” opisane w art. 10 ust. 1b ustawy o 
pracownikach urzędów państwowych to inaczej stanowisko „równorzędne pod 
względem płacowym”. Nie zapewnia ono przeniesionemu urzędnikowi wynagrodze-
nia w dotychczasowej wysokości (sprzed przeniesienia czy sprzed odwołania z funk-
cji). Taki zabieg legislacyjny jest podyktowany okolicznością, że art. 10 ust. 1b 
ustawy stwarza możliwość przeniesienia urzędnika na inne stanowisko na czas nie-
ograniczony (na stałe). Skoro tak, to pozbawione racjonalnych podstaw byłoby przy-
jęcie, że urzędnik po przeniesieniu nawet na hierarchicznie niższe stanowisko za-
chowuje prawo do dotychczasowej wysokości wynagrodzenia. Taka koncepcja swo-
istego „zasiedzenia” wynagrodzenia byłaby ewenementem w prawie pracy, ewident-
nie naruszającym zasadę równego traktowania w podobnych obiektywnie okoliczno-
ściach.  
 
Z przedstawionych powyżej względów Sąd Najwyższy sformułował pogląd, że 
„równorzędność pod względem wynagrodzenia” wymaga bądź jedynie stanowiska, 
na którym pracownik ma możliwość osiągnięcia wynagrodzenia porównywalnego do 
wynagrodzenia przysługującego na stanowisku zajmowanym przed przeniesieniem, 
bądź też, dalej idąc, że art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów państwowych 
gwarantuje przeniesionemu urzędnikowi wynagrodzenie w wysokości nie niższej niż 
najniższe wynagrodzenie dla stanowiska uprzednio zajmowanego - przewidziane w 
przepisach płacowych. Tym samym nie może zostać zaaprobowany wywód przepro-
wadzony w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego w sprawie I PK 18/07, że skoro 
możliwości przeniesienia urzędnika przewidziane w art. 10 ust. 1b zostały zakreślone 
bardzo szeroko (ze względu na szczególne potrzeby urzędu), jest to wyraz szczegól-
nej podległości tej kategorii urzędników państwowych mianowanych, kompensowa-
nej gwarancją zachowania dotychczasowego wynagrodzenia.  
 
Sąd Najwyższy odwołał się również do argumentacji prawnej przedstawionej 
przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2003 r., K 52/02 (OTK-A 
2003 nr 6, poz. 54). Trybunał, badając zgodność z art. 2 Konstytucji RP art. 137 
ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej, stwierdził, że ochrona praw na-
bytych nie jest równoznaczna z nienaruszalnością tych praw. Zasada ochrony praw 
nabytych nie ma charakteru absolutnego i nie zakazuje stanowienia regulacji mniej 
korzystnych dla jednostki, jeżeli przemawia za tym inna wartość konstytucyjna. W 
uzasadnieniu wyroku z 16 czerwca 2003 r., K 52/02 Trybunał Konstytucyjny stwier-

 
14
dził, że „zamieszczenie w ustawie gwarancji stabilności zatrudnienia daje podstawę 
do uzasadnionego oczekiwania, że ustawodawca nie zmieni w sposób arbitralny za-
sad ochrony trwałości stosunku pracy. Z drugiej strony urzędnicy państwowi nie 
mogą oczekiwać, że zasady te pozostaną niezmienione bez względu na zmianę 
uwarunkowań społecznych. Każda osoba zatrudniona w służbie publicznej musi 
liczyć się z tym, że ochrona trwałości stosunku pracy będzie dostosowywana do 
zmieniających się warunków społecznych. Każdy zatrudniony w służbie publicznej 
musi liczyć się ze zmianą na niekorzyść regulacji gwarantującej stabilność zatrudnie-
nia, jeżeli przemawiać będą za tym względy ogólnospołeczne, a w szczególności 
wzgląd na potrzebę zapewnienia prawidłowego funkcjonowania administracji pu-
blicznej”. Urzędnicy państwowi przez wzgląd na konieczność zapewnienia prawidło-
wego funkcjonowania urzędu (ze względu na szczególne potrzeby urzędu) muszą się 
liczyć z możliwością przeniesienia na inne stanowisko i związanym z tym obniżeniem 
wysokości dotychczas otrzymywanego wynagrodzenia. 
 
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że istnieje także możliwość przyjęcia, iż odwo-
łany naczelnik urzędu skarbowego przestaje być mianowanym urzędnikiem pań-
stwowym i staje się z mocy prawa pracownikiem służby cywilnej (art. 111 ust. 2 
ustawy o służbie cywilnej z 2006 r.). Wówczas odpadałaby istniejąca przed odwoła-
niem podstawa zatrudnienia (mianowanie) i stosunek pracy na podstawie mianowa-
nia przekształcałby się z mocy prawa w umowny stosunek pracy. Zgodnie bowiem z 
art. 3 pkt 1 tej ustawy pracownik służby cywilnej to osoba zatrudniona na podstawie 
umowy o pracę zgodnie z zasadami określonymi w ustawie. Do przeniesienia pra-
cownika służby cywilnej na inne stanowisko służbowe odpowiednie zastosowanie 
mogłoby mieć przepisy Kodeksu pracy o wypowiedzeniu zmieniającym (art. 42 k.p.). 
 
 
Podejmując uchwałę w powiększonym składzie, Sąd Najwyższy zważył, co 
następuje: 
 
 
III. Przed przystąpieniem do zasadniczych rozważań - czyli analizy przedsta-
wionego zagadnienia prawnego - należy poczynić parę uwag wstępnych. 
 
Po pierwsze, Sąd Najwyższy rozpoznał dotychczas merytorycznie kilka spraw 
podobnych do sprawy, w której zostało przedstawione pytanie prawne (chodziło w 
nich - co charakterystyczne - o wynagrodzenie naczelnika albo zastępcy naczelnika 
urzędu skarbowego, dyrektora albo wicedyrektora izby skarbowej, wreszcie dyrek-

 
15
tora albo wicedyrektora urzędu kontroli skarbowej, po odwołaniu ich z tych stanowisk 
kierowniczych i przeniesieniu na niższe stanowiska w hierarchii urzędu).  
 
W wyrokach: z 26 czerwca 2007 r., I PK 18/07 (OSNP 2008 nr 15-16, poz. 
221), z 18 października 2007 r., III PK 45/07 (LEX nr 319027), a także z 18 września 
2008 r., II PK 21/08 (niepublikowany), z 5 maja 2009 r., I PK 11/09 (niepublikowany) i 
z 23 czerwca 2009 r., II PK 310/08, (niepublikowany), Sąd Najwyższy stwierdził, wy-
rażając ten pogląd bezpośrednio lub pośrednio (przy okazji analizowania innych pro-
blemów prawnych), że pracownik mianowany - w razie przeniesienia go na podsta-
wie art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów państwowych na inne stanowisko 
równorzędne pod względem wynagrodzenia z poprzednio zajmowanym - ma prawo 
do wynagrodzenia w dotychczasowej wysokości, czyli w wysokości otrzymywanej na 
stanowisku zajmowanym bezpośrednio przed przeniesieniem. Jednocześnie w przy-
toczonych orzeczeniach Sąd Najwyższy przyjął, że do odwołanego naczelnika 
urzędu skarbowego (jego zastępcy) albo odwołanego dyrektora izby skarbowej (jego 
zastępcy) ma zastosowanie art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów pań-
stwowych. 
 
Również w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, 
zgodnie z którym stanowisko równorzędne pod względem wynagrodzenia, na które 
może zostać przeniesiony mianowany urzędnik państwowy, ma zapewniać mu ten 
sam poziom wynagrodzenia (por. wyroki NSA z 19 lipca 1995 r., II SA 1282/95, nie-
publikowany oraz z 15 marca 1999 r., II SA 1915/98, LEX nr 46600). Nowe stanowi-
sko wymaga zapewnienia urzędnikowi takich samych możliwości płacowych, jak sta-
nowisko, które dotychczas zajmował (por. wyrok NSA z 23 października 1995 r., II 
SA 2203/95, niepublikowany). Stanowiskami o równorzędnym wynagrodzeniu są 
stanowiska, z którymi powiązane są wynagrodzenia o takich samych co do rodzaju i 
wysokości składnikach (por. wyrok NSA z 23 października 1995 r., II SA 2205/95, 
Prawo Pracy 1996 nr 9, s. 40).  
 
Pytanie prawne zwykłego składu Sądu Najwyższego zmierza w istocie - jak 
należy wnosić z uzasadnienia postanowienia z 22 października 2009 r. - do zmiany 
dotychczasowego stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w przytoczonych 
orzeczeniach dotyczących analogicznych stanów faktycznych. Przyczyną przedsta-
wienia zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia poszerzonemu składowi Sądu Naj-
wyższego jest brak akceptacji dla takiej wykładni art. 10 ust. 1b ustawy o pracowni-
kach urzędów państwowych, według której osoba zajmująca dotychczas kierownicze 

 
16
stanowisko w urzędzie - po odwołaniu jej z tego stanowiska i przeniesieniu z tej przy-
czyny na inne, niższe w hierarchii stanowisk w urzędzie - miałaby zachować prawo 
do wynagrodzenia w dotychczasowej wysokości (w wysokości wynagrodzenia pobie-
ranego na zajmowanym przed odwołaniem stanowisku kierowniczym). Zwykły skład 
Sądu Najwyższego podważył koncepcję swoistego „zasiedzenia” wynagrodzenia 
związanego z zajmowanym stanowiskiem kierowniczym, która byłaby nie tylko czymś 
wyjątkowym w prawie pracy, ale także prowadziłaby do naruszenia zasady równego 
traktowania pracowników znajdujących się w obiektywnie podobnych okolicznościach 
- w realiach spraw rozpoznanych przez Sąd Najwyższy wspomnianych powyżej po-
wodowałaby bowiem sytuację, w której np. inspektor kontroli podatkowej albo in-
spektor kontroli skarbowej miałby przez dłuższy czas zarabiać tyle samo co naczel-
nik urzędu skarbowego albo dyrektor urzędu kontroli skarbowej tylko dlatego, że kie-
dyś w swojej karierze urzędniczej zajmował najwyższe stanowisko kierownicze w 
urzędzie. Zdaniem składu przedstawiającego zagadnienie prawne, z przepisów 
pragmatyk urzędniczych nie da się wyprowadzić ogólnego wniosku, który pozwalałby 
- w imię określonych racji - na uznanie dopuszczalności takiego nadzwyczajnego 
uprzywilejowania mianowanych urzędników państwowych w porównaniu z innymi 
pracownikami urzędów.  
 
Po drugie, pytanie prawne przedstawione w niniejszej sprawie dotyczy szcze-
gólnej sytuacji - nie odnosi się ogólnie do każdego mianowanego urzędnika pań-
stwowego przenoszonego na inne stanowisko w urzędzie na podstawie art. 10 ust. 
1b ustawy o pracownikach urzędów państwowych, lecz konkretnie do naczelnika 
urzędu skarbowego odwołanego z tego stanowiska kierowniczego przez Ministra 
Finansów, który w związku z tym odwołaniem zostaje przeniesiony na inne (niższe) 
stanowisko w ramach tego samego urzędu. Podkreślona specyfika stanu faktycz-
nego ma znaczenie przy rozważaniu przedstawionego zagadnienia prawnego.  
 
Problemy dotyczące interpretacji art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzę-
dów państwowych na tle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wynikają bowiem 
- jak można przypuszczać - z nieadekwatności przedmiotu regulacji zawartej w tym 
przepisie do sytuacji osób odwołanych z funkcji kierownika urzędu, na przykład ze 
stanowiska naczelnika urzędu skarbowego. Stanowisko kierownika urzędu jest w 
urzędzie jedno jedyne i przeniesienie urzędnika z tego stanowiska na jakiekolwiek 
inne w urzędzie zawsze wywołuje problem zachowania wynagrodzenia w dotychcza-
sowej wysokości (na poziomie wynagrodzenia kierownika urzędu) bądź jego obniże-

 
17
nia (a jeśli obniżenia, to do jakiego poziomu). Problem wykładni art. 10 ust. 1b 
ustawy o pracownikach urzędów państwowych dotyczy przy tym tylko tych urzędni-
ków służby cywilnej, do których w ogóle stosuje (stosowało) się ustawę o pracowni-
kach urzędów państwowych - choćby w okresie przejściowym (por. art. 110 ust. 1 i 2 
ustawy o służbie cywilnej z 2006 r.). Obecnie obowiązująca ustawa o służbie cywilnej 
z 2008 r. nie przewiduje już - choćby tylko przejściowego - stosowania do urzędników 
służby cywilnej zatrudnionych w urzędach skarbowych przepisów ustawy o pracow-
nikach urzędów państwowych. Nie ma zatem obaw, że w stosunku do naczelnika 
urzędu skarbowego odwołanego z tego stanowiska po wejściu w życie ustawy o 
służbie cywilnej z 2008 r. i przeniesionego w związku z tym na inne stanowisko służ-
bowe w urzędzie powstałby problem podobny do przedstawionego w rozpoznawanej 
sprawie. Dokonana w niniejszej sprawie przez Sąd Najwyższy wykładnia dotycząca 
ewentualnej możliwości zastosowania art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzę-
dów państwowych do odwołanego naczelnika urzędu skarbowego przeniesionego na 
inne stanowisko służbowe w urzędzie skarbowym miałaby zatem znaczenie wyłącz-
nie historyczne. Obecny stan prawny nie stwarza dylematów przedstawionych w za-
gadnieniu prawnym. 
 
Do urzędów skarbowych jako pracodawców (i do zatrudnionych w nich pra-
cowników - w tym do naczelnika urzędu skarbowego) miały zastosowanie przepisy 
ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. i mają obecnie zastosowanie przepisy ustawy o 
służbie cywilnej z 2008 r. Jest jednak zasadnicza różnica między stanem prawnym 
wykreowanym przez obydwie ustawy. Według art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 
2006 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 170, poz. 1218 ze zm.), stanowiska urzędnicze w 
urzędach wymienionych w art. 2 ust. 1 tej ustawy mogli zajmować także pracownicy 
w rozumieniu ustawy z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych. 
W art. 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej 
(Dz.U. Nr 227, poz. 1505 ze zm.) nie ma przepisu odsyłającego do ustawy o pracow-
nikach urzędów państwowych. Obydwie pragmatyki urzędnicze (ustawa o pracowni-
kach urzędów państwowych z 1982 r. i ustawa o służbie cywilnej z 2008 r.) są roz-
łączne. Wynika to z analizy art. 1 ustawy o pracownikach urzędów państwowych oraz 
art. 2 ustawy o służbie cywilnej z 2008 r. Podkreśla to dodatkowo treść art. 1 ust. 2 
ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Do urzędników służby cywilnej pod 
rządami ustawy o służbie cywilnej z 2008 r. nie stosuje się w ogóle ustawy o pracow-
nikach urzędów państwowych z 1982 r., w tym także jej art. 10 ust. 1b.  

 
18
 
IV. Przedstawione powiększonemu składowi Sądu Najwyższego do rozstrzy-
gnięcia zagadnienie prawne dotyczy bezpośrednio wykładni art. 10 ust. 1b ustawy z 
dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (jednolity tekst: 
Dz.U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953, ze zm.), a ściślej możliwości zastosowania tego 
przepisu do sytuacji powoda - odwołanego ze stanowiska naczelnika urzędu skarbo-
wego z dniem 5 lutego 2007 r. Co do zasady przepis ten mógł mieć zastosowanie do 
powoda jako mianowanego urzędnika państwowego zatrudnionego w urzędzie skar-
bowym w okresie przejściowym - do 31 grudnia 2007 r. Przepis ten stanowi dosłow-
nie: „Jeżeli jest to konieczne ze względu na szczególne potrzeby urzędu, urzędnika 
państwowego mianowanego można przenieść na inne stanowisko, odpowiadające 
kwalifikacjom urzędnika i równorzędne pod względem wynagrodzenia.” Formułuje on 
jedną przesłankę umożliwiającą pracodawcy dokonanie jednostronnej zmiany treści 
stosunku pracy (w postaci przeniesienia mianowanego urzędnika państwowego, 
choćby bez jego zgody, na inne stanowisko), a mianowicie „szczególne potrzeby 
urzędu”, a ponadto dwa warunki, jakim powinno odpowiadać stanowisko, na które 
jest przenoszony pracownik - musi to być stanowisko odpowiadające kwalifikacjom 
pracownika oraz równorzędne pod względem wynagrodzenia. Pytanie prawne Sądu 
Najwyższego w składzie zwykłym, zgodnie z jego treścią, nie dotyczy zagadnień 
związanych z kwalifikacjami przenoszonego pracownika (ściślej - przy spełnieniu ja-
kich przesłanek stanowisko, na które zostaje przeniesiony urzędnik państwowy mia-
nowany, odpowiada jego kwalifikacjom), skupia się natomiast na wykładni pojęcia 
„stanowisko równorzędne pod względem wynagrodzenia”. Wątpliwości interpreta-
cyjne budzi zwłaszcza to, czy na takim stanowisku („równorzędnym pod względem 
wynagrodzenia”) wynagrodzenie urzędnika musi pozostać przynajmniej na takim sa-
mym poziomie (co do wysokości) jak na stanowisku poprzednio zajmowanym, czy 
też dopuszczalna jest w związku ze zmianą stanowiska pracy urzędnika również 
zmiana wynagrodzenia, adekwatna do nowego stanowiska (zakresu obowiązków i 
zakresu odpowiedzialności przypisanych do nowego stanowiska, na które został 
przeniesiony, które mogą obiektywnie usprawiedliwiać niższe wynagrodzenie od do-
tychczas otrzymywanego).  
 
Podstawowe znaczenie ma jednak odpowiedź na pytanie, czy do sytuacji po-
woda - po jego odwołaniu ze stanowiska naczelnika urzędu skarbowego - art. 10 ust. 
1b ustawy o pracownikach urzędów państwowych powinien w ogóle mieć zastoso-
wanie. Przyjęcie, że do sytuacji powoda przepis ten nie miał zastosowania, czyni 

 
19
zbędnym rozważanie, w jaki sposób - wprost czy tylko odpowiednio - należałoby go 
zastosować i jak rozumieć pojęcie „stanowisko równorzędne pod względem wyna-
grodzenia”. 
 
V. Z uzasadnienia pytania prawnego wynika, że Sąd Najwyższy w zwykłym 
składzie nie kwestionuje możliwości odpowiedniego stosowania art. 10 ust. 1b 
ustawy o pracownikach urzędów państwowych do zatrudnionego w urzędzie na sta-
nowisku urzędniczym pracownika, który miał status urzędnika państwowego miano-
wanego na podstawie ustawy o pracownikach urzędów państwowych z 1982 r., ale w 
wyniku zmiany regulacji prawnej dotyczącej stosunków pracy w administracji rządo-
wej stał się „pracownikiem” służby cywilnej (stał się pracownikiem jednego z urzędów 
wymienionych w art. 2 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r.).  
 
Konieczne jest zatem rozważenie, jaki był status pracowniczy powoda w roz-
poznawanej sprawie w chwili odwołania go ze stanowiska naczelnika urzędu skar-
bowego - a w związku z tym, czy w ogóle miał do niego zastosowanie po odwołaniu 
(w okresie przejściowym - do 31 grudnia 2007 r.) art. 10 ust. 1b ustawy o pracowni-
kach urzędów państwowych.  
 
Z przytoczonych na wstępie (punkt I) istotnych elementów stanu faktycznego 
wynika, że ocena statusu powoda powinna odnosić się do stanu prawnego obowią-
zującego w 2007 r., ponieważ powód został odwołany ze stanowiska naczelnika 
urzędu skarbowego 5 lutego 2007 r. i z tym dniem przeniesiony na inne stanowisko 
w urzędzie skarbowym. Prawnie doniosłe jest przede wszystkim to, czy powód po 
odwołaniu z tego stanowiska zachował - choćby przejściowo - status pracownika 
mianowanego, do którego miałby zastosowanie art. 10 ust. 1b ustawy o pracowni-
kach urzędów państwowych, czy też w związku z odwołaniem ze stanowiska naczel-
nika urzędu skarbowego status ten utracił. Gdyby bowiem po odwołaniu nie zacho-
wał statusu pracownika mianowanego, wówczas art. 10 ust. 1b nie miałby do niego 
zastosowania. 
 
Zgodnie z art. 110 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r., stosunki pracy 
nawiązane w urzędach, o których mowa w art. 2 tej ustawy (dotyczy to również urzę-
dów skarbowych - art. 2 ust. 1 pkt 3), przed dniem wejścia w życie tej ustawy na pod-
stawie mianowania na zasadach określonych w ustawie z dnia 16 września 1982 r. o 
pracownikach urzędów państwowych, pozostawały w mocy nie dłużej niż do dnia 31 
grudnia 2007 r., chyba że wcześniej w sposób określony w tej ustawie zostały prze-
kształcone, rozwiązane lub wygasły. Zgodnie z art. 110 ust. 2 tej ustawy, z dniem 1 

 
20
stycznia 2008 r. dotychczasowe stosunki pracy osób zatrudnionych na podstawie 
mianowania przekształcały się w stosunki pracy na podstawie umowy o pracę na 
czas nieokreślony.  
 
Powoda regulacja ta dotyczyła bezpośrednio, co oznacza, że mógł zachować 
status urzędnika państwowego mianowanego tylko do 31 grudnia 2007 r. Z dniem 1 
stycznia 2008 r. jego stosunek pracy z mianowania przekształciłby się z mocy ustawy 
w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony (chyba że do 
31 grudnia 2007 r. uzyskałby mianowanie na podstawie przepisów ustawy o służbie 
cywilnej z 2006 r. i stał się urzędnikiem służby cywilnej zatrudnionym na podstawie 
mianowania zgodnie z zasadami określonymi w tej ustawie - art. 3 pkt 2). Skoro sto-
sunek pracy powoda wynikający z mianowania miał się przekształcić się z mocy 
ustawy w stosunek pracy wynikający z umowy o pracę na czas nieokreślony, to naj-
później od 1 stycznia 2008 r. (a może nawet wcześniej, jeszcze w 2007 r.) pozwany 
pracodawca (urząd skarbowy) mógł wypowiedzieć powodowi dotychczasowe warun-
ki pracy i płacy (także w zakresie dotyczącym wynagrodzenia) bezpośrednio na pod-
stawie art. 42 k.p. Oznacza to, że nawet korzystne dla powoda jako pracownika za-
trudnionego na podstawie mianowania przyjęcie, iż po odwołaniu miał do niego za-
stosowanie art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów państwowych i korzystna 
dla niego interpretacja tego przepisu (przewidująca zachowanie dotychczasowego 
wynagrodzenia na „stanowisku równorzędnym pod względem wynagrodzenia”) roz-
ciągałaby się w czasie tylko do 31 grudnia 2007 r. Po tej dacie nie byłoby przeszkód 
do dokonania przez pracodawcę wypowiedzenia zmieniającego warunki zatrudnienia 
powoda w zakresie dotyczącym wynagrodzenia. Powyższą okoliczność należałoby 
mieć na uwadze przy dokonywaniu ewentualnej wykładni celowościowej art. 10 ust. 
1b ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Nie jest bowiem prawdziwa teza 
pozwanego pracodawcy, że odwołany ze stanowiska naczelnika urzędu skarbowego 
urzędnik państwowy (do którego w okresie przejściowym - do końca 2007 r. - nale-
żało stosować przepisy ustawy o pracownikach urzędów państwowych) miałby już do 
końca swojego zatrudnienia w tym urzędzie pobierać wynagrodzenie równorzędne 
wynagrodzeniu naczelnika. Nie można byłoby również w tym kontekście mówić o 
swoistym „zasiedzeniu” wysokości wynagrodzenia. Gwarancja wysokości wynagro-
dzenia dotyczyłaby tylko okresu przejściowego - przez czas zachowania statusu 
urzędnika państwowego mianowanego, czyli w zasadzie do 31 grudnia 2007 r. 

 
21
 
Wraz ze zniesieniem szczególnego statusu członków korpusu służby cywilnej, 
którzy byli wcześniej urzędnikami państwowymi mianowanymi na podstawie ustawy 
o pracownikach urzędów państwowych, przestał mieć do nich zastosowanie art. 10 
ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Sam przepis art. 10 ust. 1b 
tej ustawy istnieje nadal (w niezmienionym brzmieniu) i może mieć zastosowanie do 
mianowanych urzędników pozarządowej administracji państwowej (urzędników za-
trudnionych w urzędach wymienionych w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z 16 września 1982 
r.). Nie istnieje przy tym jakaś istotna różnica w stosowaniu art. 10 ust. 1b ustawy o 
pracownikach urzędów państwowych (w okresie przejściowym, do końca 2007 r.) do 
urzędników zatrudnionych w służbie cywilnej, którzy byli wcześniej urzędnikami pań-
stwowymi mianowanymi na podstawie ustawy o pracownikach urzędów państwo-
wych (tak jak powód), i do mianowanych urzędników pozarządowej administracji 
państwowej, którzy obecnie podlegają ustawie o pracownikach urzędów państwo-
wych. Ogólna i abstrakcyjna wykładnia art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzę-
dów państwowych byłaby może przydatna dla rozpoznawania w przyszłości spraw 
mianowanych urzędników pozarządowej administracji państwowej, nie jest jednak 
konieczna w rozpoznawanej sprawie dotyczącej odwołanego w 2007 r. naczelnika 
urzędu skarbowego. Istotny problem w rozpoznawanej sprawie dotyczy bowiem tego, 
czy urzędnik odwołany ze stanowiska kierownika urzędu powinien nadal otrzymywać 
wynagrodzenie w wysokości przewidzianej dla tego stanowiska, z którego został 
odwołany, czy też jakieś inne (niższe) wynagrodzenia, a jeżeli niższe, to do jakiego 
stanowiska odniesione. 
 
VI. Mianowanie jako podstawa nawiązania stosunku pracy na stanowiskach 
urzędniczych stawało się anachronizmem już wtedy, gdy regulowała te stosunki wy-
łącznie ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych. 
 
W kolejnych ustawach o służbie cywilnej, począwszy od ustawy z dnia 5 lipca 
1996 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 89, poz. 402 ze zm.), status prawny pracowników 
administracji rządowej, którzy uzyskali mianowanie na podstawie ustawy o pracowni-
kach urzędów państwowych z 1982 r., był regulowany na okres przejściowy w spo-
sób szczególny, przy założeniu wyjściowym, że pracownicy ci nie uzyskają docelowo 
statusu urzędnika służby cywilnej (mianowanego pracownika służby cywilnej), lecz 
staną się pracownikami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę. W ustawie o 
pracownikach urzędów państwowych mianowanie jako podstawa nawiązywania sto-
sunków pracy na stanowiskach urzędniczych zostało zniesione przez ustawę z dnia 

 
22
2 grudnia 1994 r. o zmianie ustawy o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. Nr 
136, poz. 704 ze zm.). Przepis art. 2 ustawy z dnia 2 grudnia 1994 r. przewidywał 
bowiem, że począwszy od dnia wejścia w życie tej ustawy (czyli od 27 stycznia 1995 
r.) z pracownikami urzędów państwowych, wymienionych w art. 1 ustawy o pracow-
nikach urzędów państwowych, nie nawiązuje się już stosunku pracy na podstawie 
mianowania. Nawiązanie stosunku pracy następuje na podstawie umowy o pracę 
lub, jeżeli przepisy szczególne tak stanowią, na podstawie powołania (ust. 1). Jed-
nakże stosunki pracy nawiązane przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie 
mianowania pozostały w mocy i mogły być zmieniane i rozwiązywane na zasadach 
określonych w ustawie o pracownikach urzędów państwowych w brzmieniu nadanym 
ustawą nowelizującą (ust. 2). Od wejścia w życie ustawy nowelizującej ustawę o pra-
cownikach urzędów państwowych (czyli od stycznia 1995 r.) stosunki pracy nawiąza-
ne w urzędach administracji państwowej na podstawie mianowania na zasadach 
określonych w ustawie z 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych były zacho-
wywane przez wyznaczony okres przejściowy. Powód zachował status urzędnika 
państwowego mianowanego i w chwili odwoływania go ze stanowiska naczelnika 
urzędu skarbowego z dniem 5 lutego 2007 r. status ten nadal posiadał. Gdyby nie 
doszło do odwołania, miał go utracić dopiero z dniem 31 grudnia 2007 r. Okres przej-
ściowy, którego data końcowa była kilkakrotnie zmieniana, ostatecznie zakończył się 
z dniem 31 grudnia 2007 r. - zgodnie z obowiązującą wówczas ustawą z dnia 24 
sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 170, poz. 1217 ze zm.) - i pracownicy 
urzędów służby cywilnej, którzy byli mianowani jeszcze na podstawie ustawy o pra-
cownikach urzędów państwowych, stali się z dniem 1 stycznia 2008 r. pracownikami 
służby cywilnej zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony 
(chyba że uzyskali mianowanie na podstawie przepisów ustawy o służbie cywilnej, 
stając się urzędnikami służby cywilnej). 
 
Ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o służbie cywilnej obejmowała tylko urzędników 
służby cywilnej, czyli pracowników mianowanych na podstawie tej ustawy. Pracow-
nicy zatrudnieni w administracji rządowej na podstawie umowy o pracę oraz miano-
wania (jeszcze w oparciu o ustawę o pracownikach urzędów państwowych) podlegali 
przepisom ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Pracownicy mianowani na 
podstawie ustawy o pracownikach urzędów państwowych, zgodnie z ustawą o służ-
bie cywilnej z 1996 r., mieli stać się po upływie okresu przejściowego pracownikami 
zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę. 

 
23
 
Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej (Dz.U. z 1999 r. Nr 49, 
poz. 483 ze zm.) zniosła dualizm ustaw regulujących stosunki pracy na stanowiskach 
urzędniczych w administracji rządowej, jednak z wyjątkiem dotyczącym urzędników 
mianowanych na podstawie ustawy o pracownikach urzędów państwowych, w okre-
sie przejściowym. Do tych pracowników w okresie przejściowym miały w zasadzie 
zastosowanie przepisy ustawy o służbie cywilnej dotyczące pracowników zatrudnio-
nych na podstawie umowy o pracę (według terminologii ustawy pracowników służby 
cywilnej) i enumeratywnie wyliczone przepisy ustawy o pracownikach urzędów pań-
stwowych, regulujące stosunki pracy na podstawie mianowania. Regulacja dotycząca 
statusu pracowników mianowanych na podstawie ustawy o pracownikach urzędów 
państwowych, zawarta w ustawie o służbie cywilnej z 1998 r., została powtórzona w 
ustawie o służbie cywilnej z 2006 r.  
 
Kolejne ustawy o służbie cywilnej, poczynając od ustawy z dnia 18 grudnia 
1998 r., obejmowały swoim zakresem wszystkie stosunki pracy na stanowiskach 
urzędniczych w administracji państwowej, tworzące tzw. korpus służby cywilnej. 
Tylko w takim globalnym ujęciu korpusu służby cywilnej znaleźli się w nim także pra-
cownicy zatrudnieni na podstawie mianowania na zasadach określonych w ustawie z 
1982 r. o pracownikach urzędów państwowych. Jednakże pracownicy ci mieli 
osobny, przejściowy status. Nie stawali się oni z mocy prawa urzędnikami służby cy-
wilnej, gdyż było to zarezerwowane wyłącznie dla pracowników mianowanych na 
podstawie ustawy o służbie cywilnej, ani pracownikami zatrudnionymi stosownie do 
przepisów tej ustawy na podstawie umowy o pracę (pracownikami służby cywilnej). 
W okresie przejściowym (sukcesywnie przedłużanym) pracownicy ci tworzyli coraz 
bardziej ograniczoną liczebnie grupę mianowanych urzędników państwowych, pod-
daną osobnej regulacji wynikającej częściowo z ustawy o służbie cywilnej, częściowo 
z ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Regulacja ta składała się z przepi-
sów ustawy o służbie cywilnej dotyczących pracowników zatrudnionych na podstawie 
umowy o pracę oraz z niektórych (ściśle określonych) przepisów ustawy o pracowni-
kach urzędów państwowych w zakresie regulacji stosunków pracy na podstawie mia-
nowania. Właśnie te ostatnie przepisy, w tym art. 10 ust. 1b, którego wykładni doty-
czy rozpatrywane zagadnienie prawne, zapewniały dawnym pracownikom mianowa-
nym (zachowującym status mianowanych urzędników państwowych) ochronę odpo-
wiadającą standardom z okresu ich mianowania. Opisany hybrydowy układ regulacji 
wyrażał odrębny i szczególny status stosunków pracy na stanowiskach urzędniczych 

 
24
w administracji państwowej, nawiązanych pod rządem ustawy z 1982 r. o pracowni-
kach urzędów państwowych, tych stosunków, które w systemie służby cywilnej miały 
stopniowo zanikać, aż do ich wygaszenia z dniem 31 grudnia 2007 r. 
 
Mająca zastosowanie w rozpoznawanej sprawie ustawa z dnia 24 sierpnia 
2006 r. o służbie cywilnej (to w czasie jej obowiązywania powód został odwołany ze 
stanowiska naczelnika urzędu skarbowego) status „dawnych” urzędników admini-
stracji państwowej unormowała w przepisach rozdziału poświęconego regulacjom 
przechodnim i dostosowującym. Należy podkreślić normatywny sens każdego z 
określeń użytych w tytule rozdziału „Przepisy przejściowe i dostosowujące”. Istotą 
regulacji dotyczącej mianowanych urzędników administracji państwowej zawartej w 
ustawie o służbie cywilnej z 2006 r. było bowiem wspomniane wcześniej „wygasza-
nie” stosunków pracy z mianowania, między innymi poprzez ich przekształcenie w 
umowne stosunki pracy. Taka ratio legis wynikała jednoznacznie z treści art. 110 i 
art. 111 przepisów przechodnich i dostosowujących ustawy o służbie cywilnej z 2006 
r. 
 
Przepisy te przewidywały, że stosunki pracy nawiązane w urzędach, o których 
mowa w art. 2 (w tym urzędach skarbowych jako „innych urzędach stanowiących 
aparat pomocniczy terenowych organów administracji rządowej podległych ministrom 
lub centralnym organom administracji rządowej” - art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy), przed 
dniem wejścia w życie ustawy o służbie cywilnej z 2006 r., na podstawie mianowania 
na zasadach określonych w ustawie z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach 
urzędów państwowych, pozostają w mocy nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2007 r., 
chyba że wcześniej w sposób określony w niniejszej ustawie zostały przekształcone, 
rozwiązane lub wygasły (art. 110 ust. 1). Z dniem 1 stycznia 2008 r. dotychczasowe 
stosunki pracy osób zatrudnionych na podstawie mianowania na zasadach określo-
nych w ustawie z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych 
miały się przekształcić w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nie-
określony (art. 110 ust. 2). Do pracowników zatrudnionych na podstawie mianowania 
zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów 
państwowych stosowało się art. 10 ust. 1a, 1b i 5, art. 13-16 oraz art. 27 ust. 3 tej 
ustawy (art. 111 ust. 1). Jednak osoby odwołane z funkcji organu administracji pań-
stwowej lub innego stanowiska kierowniczego w administracji państwowej, które 
przed powołaniem na tę funkcję lub stanowisko były urzędnikami państwowymi mia-
nowanymi zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach 

 
25
urzędów państwowych, stawały się pracownikami służby cywilnej i w stosunku do 
nich stosowało się odpowiednio art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o 
pracownikach urzędów państwowych (art. 111 ust. 2). 
 
Zgodnie z przytoczoną treścią art. 110 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. - co 
wymaga szczególnego podkreślenia - dzień 31 grudnia 2007 r. miał być (i w rzeczy-
wistości był) ostatecznym terminem ustania utrzymywanego „przejściowo” od 1995 r. 
odrębnego statusu dawnych urzędników państwowych mianowanych; jednak już 
wcześniej stosunki pracy tych urzędników podlegały określonym w ustawie prze-
kształceniom - w szczególności mogły być rozwiązywane i wygaszane (przekształca-
ne w umowne stosunki pracy, do których możliwe było stosowanie przepisów Kodek-
su pracy). Powyższego kontekstu nie można przeoczyć w analizach art. 111 ust. 1 i 2 
ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. 
 
Dla rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia prawnego mniejsze znacze-
nie ma art. 111 ust. 1, który jest powtórzonym za ustawą o służbie cywilnej z 1998 r. 
uregulowaniem statusu prawnego pracowników zatrudnionych na podstawie miano-
wania zgodnie z przepisami ustawy z 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych 
- w okresie przejściowym do 31 grudnia 2007 r. 
 
Decydująca dla udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne jest 
treść normatywna art. 111 ust. 2. Przepis ten dotyczy urzędników państwowych mia-
nowanych zgodnie z ustawą z 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, ale 
znajdujących się ponadto w szczególnej sytuacji, mianowicie tych, którzy będąc mia-
nowanymi urzędnikami państwowymi zostali najpierw powołani na funkcję organu 
administracji państwowej (lub inne stanowisko kierownicze w administracji państwo-
wej), a następnie - pod rządami ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. - zostali odwołani 
z tej funkcji (z tego stanowiska kierowniczego). W momencie odwołania z funkcji or-
ganu administracji państwowej lub innego stanowiska kierowniczego w administracji 
państwowej następowało owo „dostosowanie”, o którym mowa w tytule rozdziału, 
oraz przekształcenie, o którym mowa w zdaniu drugim art. 110 ust. 1 ustawy. Dosto-
sowanie polegało na tym, że osoby objęte sytuacją określoną w hipotezie art. 111 
ust. 2 ustawy „stają się pracownikami służby cywilnej i w stosunku do nich stosuje się 
odpowiednio art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzę-
dów państwowych”. 
 
Stwierdzenie, że osoby odwołane z funkcji organu administracji państwowej 
lub innego stanowiska kierowniczego w administracji państwowej stają się pracowni-

 
26
kami służby cywilnej, oznacza, że z chwilą odwołania ich dotychczasowy stosunek 
pracy z mianowania przekształcał się w umowny stosunek pracy, zgodnie bowiem z 
definicją zawartą w art. 3 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. pracownikiem służby 
cywilnej w rozumieniu tej ustawy jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o 
pracę zgodnie z zasadami określonymi w ustawie. 
 
Interpretacja art. 111 ust. 2 ustawy powinna uwzględniać wspomniany wyżej 
cel (ratio legis) „przejściowego” uregulowania statusu pracowniczego dawnych mia-
nowanych urzędników państwowych, najpierw powołanych na funkcję organu admi-
nistracji państwowej lub inne stanowisko kierownicze w administracji państwowej, a 
następnie odwołanych z tej funkcji lub stanowiska, oraz spraw ich dotyczących w 
związku z przekształceniami treści ich stosunku pracy. O takich właśnie mianowa-
nych urzędnikach państwowych - odwołanych z funkcji organu administracji pań-
stwowej - stanowi bezpośrednio omawiany przepis i to ich dotyczy przewidziane w 
tym przepisie przekształcenie ich statusu pracowniczego (z mianowanego urzędnika 
państwowego w pracownika służby cywilnej, zatrudnionego na podstawie umowy o 
pracę), przekształcenie „dostosowujące” ich sytuację do regulacji dotyczącej pracow-
ników służby cywilnej. Zgodnie z art. 111 ust. 2 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r., 
po przekształceniu (ex lege) ich statusu pracowniczego w sposób wyżej opisany, 
osoby te (już jako byli mianowani urzędnicy państwowi, będący - po odwołaniu z 
funkcji organu administracji państwowej - pracownikami służby cywilnej), ze względu 
na odpowiednie stosowanie w stosunku do nich art. 45 ust. 2 ustawy z 1982 r. o pra-
cownikach urzędów państwowych, mogły ubiegać się o mianowanie na stanowisko 
równorzędne z zajmowanym przed powołaniem. W myśl bowiem z art. 45 ust. 2 tej 
ustawy, osobie odwołanej z funkcji organu administracji państwowej lub innego sta-
nowiska kierowniczego w administracji państwowej, która przed powołaniem na tę 
funkcję lub stanowisko była urzędnikiem państwowym mianowanym, przysługuje 
prawo do mianowania na stanowisko równorzędne z zajmowanym przed powoła-
niem. Kwestia, czy powód, do którego niewątpliwie miał zastosowanie art. 111 ust. 2 
ustawy o służbie cywilnej z 2006 r., ubiegał się o mianowanie na stanowisko równo-
rzędne z zajmowanym przed powołaniem na stanowisko naczelnika urzędu skarbo-
wego (ewentualnie przed powołaniem na stanowisko zastępcy naczelnika urzędu 
skarbowego) i jaki był skutek tych starań, pozostaje poza przedmiotem zagadnienia 
prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Naj-
wyższego. 

 
27
 
Nie budzi przy tym wątpliwości, że powołanie i odwołanie, o jakich stanowi art. 
111 ust. 2 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r., nie są synonimami czynności kreującej 
stosunek pracy z powołania (art. 68 k.p.) lub czynności powodującej ustanie stosun-
ku pracy z powołania (art. 70 k.p.). Pod tymi pojęciami kryje się wyłącznie powierze-
nie mianowanemu urzędnikowi państwowemu funkcji organu administracji państwo-
wej lub innego stanowiska kierowniczego w administracji państwowej oraz pozba-
wienie mianowanego urzędnika państwowego takiej funkcji lub stanowiska (por. 
uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2002 r., III PZP 16/02, OSNAPiUS 
2002 nr 23, poz. 563).  
 
Jak wynika z powyższych rozważań, ustawa o służbie cywilnej z 2006 r. prze-
widuje uzyskanie przez „dawnych” mianowanych urzędników państwowych, którym 
powierzono funkcję organu administracji państwowej, po ich odwołaniu z tej funkcji, 
statusu pracowników służby cywilnej. Chodzi o określony w tej ustawie status pra-
cownika służby cywilnej, inny od tego, który przejściowo zachowywał „dawny” urzęd-
nik administracji państwowej. 
 
W analizie art. 111 ust. 2 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. trudniejsze by-
łoby wykazanie, że przepis ten odnosi się wyłącznie do stosunków pracy z powołania 
(art. 68 k.p.), oderwanych od podstawy zatrudnienia zgodnej z przepisami ustawy o 
pracownikach urzędów państwowych. Powstałoby wówczas pytanie o sens podkre-
ślania - w treści przepisu - że odwołana osoba pełniąca funkcję organu administracji 
państwowej lub zajmująca inne stanowisko kierownicze w administracji państwowej 
przed powołaniem na tę funkcję lub to stanowisko była urzędnikiem państwowym 
mianowanym zgodnie z przepisami ustawy z 16 września 1982 r. Dosłowne brzmie-
nie analizowanego przepisu i cele zawartej w nim regulacji normatywnej (podobnie 
jak cele całej ustawy o służbie cywilnej z 2006 r.) odnosiły się do ciągle aktualnego w 
chwili wprowadzania w życie tej ustawy (jednak przejściowo - tylko do 31 grudnia 
2007 r.) szczególnego statusu urzędników państwowych mianowanych; ustawa dla-
tego się nimi zajęła, że pomimo powołania na funkcję organu administracji państwo-
wej nadal utrzymywali status urzędniczy (mianowanego urzędnika państwowego), 
chroniony w okresie przejściowym na zasadach określonych w ustawie o pracowni-
kach urzędów państwowych. Z chwilą odwołania, ten szczególny podlegający ochro-
nie status wygasał, a dotychczasowy mianowany urzędnik państwowy stawał się 
pracownikiem służby cywilnej, który mógł się ubiegać o mianowanie na stanowisko 
równorzędne z zajmowanym przed powołaniem na zasadach określonych w ustawie 

 
28
o służbie cywilnej. W stosunku do ukształtowanego ex lege - w myśl art. 111 ust. 2 
ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. - statusu pracownika służby cywilnej, ochrona z 
art. 45 ust. 2 ustawy z 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych została prze-
widziana na zasadzie zastosowania odpowiedniego. Ponowne mianowanie nie miało 
zatem kreować (restaurować) statusu mianowanego urzędnika państwowego, lecz 
jedynie status mianowanego urzędnika służby cywilnej. 
 
W rozpatrywanej sprawie kwalifikacji prawnej wymaga sytuacja polegająca na 
tym, że naczelnik urzędu skarbowego, a więc piastun funkcji organu administracji 
państwowej, który przed powołaniem na tę funkcję był urzędnikiem państwowym 
mianowanym zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracowni-
kach urzędów państwowych, został pod rządami ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. 
odwołany z tej funkcji. Jest to sytuacja idealnie odpowiadająca dyspozycji normy za-
wartej w art. 111 ust. 2 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. Subsumcja ustalonego 
dotychczas stanu faktycznego pod dyspozycję tej normy jest logiczną konsekwencją 
owych ustaleń, a sankcją zastosowanej normy jest przekształcenie statusu pracowni-
czego odwołanego naczelnika urzędu skarbowego z mianowanego urzędnika pań-
stwowego w pracownika służby cywilnej, który - i tutaj mieści się pewna kontynuacja 
ochrony jego dotychczasowej pozycji urzędnika państwowego mianowanego - 
mógłby skorzystać z odpowiedniego zastosowania art. 45 ust. 2 ustawy o pracowni-
kach urzędów państwowych. Jeżeli w rozpoznawanej sprawie odwołany naczelnik 
urzędu skarbowego nie skorzystał z prawa do mianowania na stanowisko równo-
rzędne z zajmowanym przed powołaniem, to po odwołaniu stał się pracownikiem 
służby cywilnej, do którego mają zastosowanie nie tylko wszystkie przepisy ustawy o 
służbie cywilnej z 2006 r. dotyczące pracowników tej służby, których stosunek pracy 
ma podstawę w umowie o pracę (art. 3 pkt 1 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r.), ale 
także przepisy Kodeksu pracy (art. 7 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r.), w 
tym przepisy o wypowiedzeniu zmieniającym (obejmującym na przykład wysokość 
wynagrodzenia za pracę). Kwestia, czy w stosunku do powoda pracodawca zasto-
sował po odwołaniu, czyli po 5 lutego 2007 r., wypowiedzenie zmieniające dotyczące 
wysokości wynagrodzenia za pracę, lokuje się poza zakresem przedstawionego Są-
dowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego. Jedno nie ulega wąt-
pliwości - do pracowników służby cywilnej (jako członków korpusu służby cywilnej 
zatrudnionych na podstawie umowy o pracę) nie mają zastosowania przepisy ustawy 
z 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych. Nie dotyczy ich bowiem ani art. 110 

 
29
ust. 1, ani art. 111 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. Nie ma do nich w 
związku z tym zastosowania również art. 10 ust. 1b ustawy z 1982 r. o pracownikach 
urzędów państwowych (w związku z art. 111 ust. 2 ustawy o służbie cywilnej z 2006 
r.). W konsekwencji odpada konieczność szczegółowego rozważania przedstawione-
go przez skład zwykły Sądu Najwyższego pytania dotyczącego interpretacji wskaza-
nego w pytaniu przepisu ustawy z 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych.  
 
Skoro w rozpoznawanej sprawie do powoda - po jego odwołaniu - nie miał za-
stosowania art. 10 ust. 1b ustawy z 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, 
lecz art. 111 ust. 2 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r., to nie jest konieczne szcze-
gółowe rozważanie, czy odwołanemu naczelnikowi urzędu skarbowego po przenie-
sieniu go na inne stanowisko odpowiadające jego kwalifikacjom przysługuje wyna-
grodzenie w wysokości takiej, jaką otrzymywał na stanowisku naczelnika urzędu, na 
podstawie art. 10 ust. 1b ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów 
państwowych. O wysokości wynagrodzenia odwołanego naczelnika urzędu skarbo-
wego, który stał się pracownikiem służby cywilnej, decydują przepisy ustawy o służ-
bie cywilnej (przepisy rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy) oraz Kodeks 
pracy. 
 
VII. Przy założeniu, że art. 111 ust. 2 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. ma 
zastosowanie do byłych urzędników państwowych mianowanych, którym najpierw 
powierzono funkcję organu administracji państwowej, a następnie z funkcji tej odwo-
łano, w wyniku czego utraciły status mianowanego urzędnika państwowego, podsta-
wy udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne nie może stanowić 
art. 111 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. w związku z art. 10 ust. 1b ustawy 
z 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych. 
 
Przedstawione przez skład zwykły Sądu Najwyższego zagadnienie prawne 
odnosi się do konkretnej występującej w sprawie sytuacji faktycznej, która obejmuje: 
po pierwsze - odwołanie pracownika z funkcji naczelnika urzędu skarbowego, po 
drugie - przeniesienie odwołanego z funkcji organu administracji państwowej pra-
cownika na inne stanowisko na podstawie art. 10 ust. 1b ustawy z 1982 r. o pracow-
nikach urzędów państwowych (tak ujął to pracodawca - czy nastąpiło to prawidłowo, 
jest poza zakresem ocen Sądu Najwyższego orzekającego w składzie powiększo-
nym). Podstawowe znaczenie prawne w opisanej sytuacji faktycznej ma pierwszy z 
elementów tej sytuacji - odwołanie naczelnika urzędu skarbowego z tej funkcji orga-
nu administracji państwowej przez Ministra Finansów. Istotna (prawnie doniosła) jest 

 
30
ocena odrębnie ukształtowanego, także normatywnie, zdarzenia, którego konse-
kwencje prawne powinny być określone według przepisów bezpośrednio dotyczą-
cych tego zdarzenia. Są one uregulowane w ustawie z dnia 21 czerwca 1986 r. o 
urzędach i izbach skarbowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 167 ze 
zm.). Zgodnie z tą ustawą, naczelnik urzędu skarbowego, będący organem admini-
stracji rządowej niezespolonej, podlega ministrowi właściwemu do spraw finansów 
publicznych (art. 5 ust. 1). Minister ten powołuje urzędnika urzędu skarbowego spo-
śród określonych kandydatów wyłonionych w określonym konkursie (art. 5 ust. 4). 
Minister ten również odwołuje naczelnika urzędu skarbowego na wniosek dyrektora 
izby skarbowej (art. 5 ust. 4 b pkt 2). Odwołanie naczelnika urzędu skarbowego, wy-
nikające z dotyczącej tego kompetencji właściwego ministra, powoduje pozbawienie 
odwołanego funkcji organu administracji państwowej - tej funkcji, w którą został wy-
posażony poprzednim aktem powołania.  
Odnosząc przywołane uregulowania do stanu faktycznego rozpoznawanej 
sprawy, nie można pominąć sytuacji powoda po jego odwołaniu z funkcji naczelnika 
urzędu skarbowego. Z chwilą odwołania przestał być organem administracji pań-
stwowej, przestał być naczelnikiem urzędu skarbowego - po odwołaniu ta inwestytura 
już nie istniała, a pozbawiony jej pracownik znajdował się w pozycji prawnej sprzed 
powołania. Gdyby nie było szczególnej regulacji wynikającej z art. 111 ust. 2 ustawy 
o służbie cywilnej z 2006 r., według której po odwołaniu z funkcji naczelnika urzędu 
skarbowego stosunek pracy powoda z mianowania przekształcił się w umowny sto-
sunek pracy, należałoby przyjąć, że skoro powołanie na stanowisko naczelnika 
urzędu skarbowego nie pozbawiło znaczenia prawnego stosunku pracy z mianowa-
nia, a dodawało do niego tylko funkcję (inwestyturę), to unicestwienie aktem odwoła-
nia tej funkcji powodowało w konsekwencji powrót do podstawowego stosunku pracy, 
do bycia pracownikiem zatrudnionym na podstawie mianowania zgodnie z przepisa-
mi ustawy z 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych. Mogłoby tu być potrzeb-
ne rozważenie, czy „cofnięcie” inwestytury nie powinno oznaczać powrotu na stano-
wisko bezpośrednio poprzedzające tę inwestyturę, w tym przypadku stanowisko za-
stępcy naczelnika urzędu skarbowego. Nie byłoby natomiast podstaw do kwalifiko-
wania równorzędności stanowiska, które miało być odwołanemu naczelnikowi powie-
rzone, ze stanowiskiem naczelnika. Podkreślając powyższe, można powiedzieć, że 
jeżeli odwołany naczelnik urzędu skarbowego nie znajdował, po odwołaniu, zatrud-
nienia na stanowisku poprzedzającym powołanie, to tę sytuację - ocenianą według 

 
31
art. 10 ust. 1b ustawy z 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych - należałoby 
rozważyć z uwzględnieniem podstawowego faktu: to nie naczelnika urzędu skarbo-
wego przenosi się na inne stanowisko, lecz - stosownie do brzmienia art. 10 ust. 1b 
ustawy z 1982 r. - z powodu konieczności wynikającej ze względu na szczególne 
potrzeby urzędu przenosi się po prostu urzędnika państwowego mianowanego, nie-
zajmującego żadnego stanowiska. Reasumując powyższe uwagi należy stwierdzić, 
że w zakresie ewentualnego zastosowania do powoda art. 111 ust. 1 ustawy o służ-
bie cywilnej z 2006 r. w związku z art. 10 ust. 1b ustawy z 1982 r. o pracownikach 
urzędów państwowych, porównywalnym stanowiskiem („równorzędnym pod wzglę-
dem wynagrodzenia”) nie mogłoby być stanowisko naczelnika urzędu skarbowego. 
Przepis ten dotyczy urzędników państwowych zatrudnionych na podstawie mianowa-
nia, przenoszonych ze względu na szczególne potrzeby urzędu na inne stanowisko, 
jego treść normatywna jest nieadekwatna do sytuacji urzędnika pełniącego funkcję 
organu administracji państwowej - słusznie podkreślił to Sąd Najwyższy w zwykłym 
składzie w uzasadnieniu przedstawionego pytania prawnego - a zatem stanowiska 
związanego z pełnieniem funkcji organu administracji państwowej nie można trakto-
wać jako punktu odniesienia do ustalenia stanowiska przysługującego po odwołaniu 
zgodnie z art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Zostało to 
lapidarnie ujęte w uzasadnieniu pytania prawnego jako opozycja wobec możliwości 
swoistego „zasiedzenia” wysokości wynagrodzenia odwołanego z tej funkcji byłego 
naczelnika urzędu skarbowego, który - niezależnie od powierzonego mu po odwoła-
niu stanowiska pracy w urzędzie - miałby nadal otrzymywać wynagrodzenie naczel-
nika urzędu skarbowego, choćby tylko do czasu zachowania statusu mianowanego 
urzędnika państwowego, czyli do 31 grudnia 2007 r. 
 
VIII. Z przytoczonych powodów należało w odpowiedzi na przedstawione za-
gadnienie prawne wyrazić stanowisko, że do odwołanego naczelnika urzędu skarbo-
wego, który przed powołaniem na tę funkcję był urzędnikiem państwowym mianowa-
nym zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzę-
dów państwowych, stosuje się art. 111 ust. 2 ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. Tym 
samym nie stosuje się art. 111 ust.1 tej ustawy w związku z art. 10 ust. 1b ustawy z 
1982 r. o pracownikach urzędów państwowych. 
========================================