I PZP 46/94
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 9 listopada 1994 r. rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące dopuszczalności dwunastomiesięcznego okresu wypowiedzenia w umowie o pracę na czas nieokreślony. Sprawa wyłoniła się na tle sporu pracownicy Iwony P. ze Spółką z o.o. "K.D.", gdzie pracownica domagała się przywrócenia do pracy po zwolnieniu w trybie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p. Sąd pierwszej instancji zasądził odszkodowanie, uznając stosunek pracy za oparty na powołaniu, a umowę o pracę za nieważną. W rewizji podniesiono kwestię dopuszczalności dwunastomiesięcznego okresu wypowiedzenia i jego wpływu na wysokość odszkodowania. Sąd Wojewódzki przekazał zagadnienie do Sądu Najwyższego, pytając, czy dwunastomiesięczny okres wypowiedzenia jest dopuszczalny i czy jest postanowieniem korzystniejszym w rozumieniu art. 18 § 2 k.p. Sąd Najwyższy, opierając się na generalnej zasadzie z art. 18 k.p., stwierdził, że postanowienia umów o pracę mogą być korzystniejsze dla pracownika. Analizując art. 36 k.p. i jego zmiany, a także art. 36 § 5 k.p., Sąd uznał, że dwunastomiesięczny okres wypowiedzenia jest dopuszczalny, jeśli jest korzystniejszy dla pracownika, co należy oceniać obiektywnie ex ante, uwzględniając sytuację na rynku pracy. W kontekście deficytu miejsc pracy, dłuższy okres wypowiedzenia przez pracodawcę jest z reguły korzystniejszy dla pracownika.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności umownego wydłużania okresów wypowiedzenia w umowach o pracę, z uwzględnieniem zasady korzystności dla pracownika i sytuacji na rynku pracy.
Ocena 'korzystności' wymaga analizy konkretnej sytuacji na rynku pracy i obiektywnej oceny ex ante.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zawarte w umowie o pracę zastrzeżenie dwunastomiesięcznego okresu wypowiedzenia jest dopuszczalne w świetle art. 36 § 1 pkt 3 kodeksu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jest dopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zgodnie z art. 18 § 2 k.p. postanowienia umów o pracę mogą być korzystniejsze dla pracownika. Analiza art. 36 k.p. i jego ewolucji, a także art. 36 § 5 k.p., wskazuje, że umowne wydłużenie okresu wypowiedzenia jest dopuszczalne, jeśli jest obiektywnie korzystniejsze dla pracownika, co należy oceniać ex ante, uwzględniając sytuację na rynku pracy.
Czy dwunastomiesięczny okres wypowiedzenia jest postanowieniem mniej czy bardziej korzystnym w rozumieniu art. 18 § 2 kodeksu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W kontekście rynku pracy, zwłaszcza w warunkach bezrobocia, dłuższy okres wypowiedzenia przez pracodawcę jest z reguły korzystniejszy dla pracownika.
Uzasadnienie
Ocena 'korzystności' musi być obiektywna i dokonywana ex ante, uwzględniając sytuację na rynku pracy. W warunkach deficytu miejsc pracy, dłuższy okres wypowiedzenia przez pracodawcę zazwyczaj leży w interesie pracownika, stanowiąc bilans zysków i strat na jego korzyść.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Iwona P. | osoba_fizyczna | powódka |
| Spółka z o.o. "K.D." | spółka | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.p. art. 36 § § 1 pkt 3
Kodeks pracy
Określa standardowe okresy wypowiedzenia, ale nie wyklucza ich umownego wydłużenia, jeśli jest to korzystniejsze dla pracownika.
k.p. art. 18 § § 2
Kodeks pracy
Podstawowa zasada prawa pracy, zgodnie z którą postanowienia umów o pracę nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy; postanowienia korzystniejsze są dopuszczalne.
Pomocnicze
k.p. art. 53 § § 1 pkt 1 lit. b
Kodeks pracy
Dotyczy rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej nieobecności pracownika w pracy z powodu choroby.
k.p. art. 56
Kodeks pracy
Przepis dotyczący roszczeń pracownika w przypadku niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.
k.p. art. 68
Kodeks pracy
Dotyczy stosunku pracy na podstawie powołania.
k.p. art. 69
Kodeks pracy
Wyłącza zastosowanie przepisów o przywróceniu do pracy w przypadku stosunku pracy z powołania.
k.p. art. 36 § § 6
Kodeks pracy
Pozwala na ustalenie wcześniejszego terminu rozwiązania umowy po jej wypowiedzeniu.
k.p. art. 36¹
Kodeks pracy
Pozwala zakładowi pracy na jednostronne skrócenie okresu wypowiedzenia.
k.p. art. 36 § § 5
Kodeks pracy
Reguluje możliwość przedłużenia okresu wypowiedzenia w umowie o pracę dla stanowisk związanych z odpowiedzialnością materialną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dopuszczalność umownego wydłużenia okresu wypowiedzenia na podstawie art. 18 § 2 k.p. • Ocena 'korzystności' okresu wypowiedzenia powinna być obiektywna i dokonywana ex ante. • Dłuższy okres wypowiedzenia przez pracodawcę jest z reguły korzystniejszy dla pracownika w warunkach deficytu miejsc pracy.
Odrzucone argumenty
Okresy wypowiedzenia z art. 36 k.p. mają charakter okresów sztywnych i nie mogą być wolą stron wydłużane. • Dłuższy okres wypowiedzenia jest zawsze mniej korzystny dla pracownika.
Godne uwagi sformułowania
zasada uprzywilejowania pracownika • okresy wypowiedzenia mają charakter okresów sztywnych • ocena 'korzystniejszego' dla pracownika charakteru rozstrzygnięcia musi mieć naturę zobiektywizowaną i powinna polegać na ustaleniach o charakterze ex ante • w warunkach bezrobocia, zwłaszcza zaś w sytuacji, gdy deficyt miejsc pracy jest tak głęboki jak w naszym kraju w ostatnim okresie. W tych warunkach bowiem z reguły dłuższy od ustawowego okres wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę leży w interesie pracownika.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący-sprawozdawca
Kazimierz Jaśkowski
sędzia
Barbara Wagner
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności umownego wydłużania okresów wypowiedzenia w umowach o pracę, z uwzględnieniem zasady korzystności dla pracownika i sytuacji na rynku pracy."
Ograniczenia: Ocena 'korzystności' wymaga analizy konkretnej sytuacji na rynku pracy i obiektywnej oceny ex ante.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnej kwestii w prawie pracy - okresu wypowiedzenia, z praktycznym znaczeniem dla umów i interpretacji przepisów, szczególnie w kontekście zmieniającej się sytuacji na rynku pracy.
“Czy 12 miesięcy wypowiedzenia w umowie o pracę to legalne? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.