I PZP 41/94
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 października 1994 r. rozstrzygnął dwa kluczowe zagadnienia prawne dotyczące stosunków pracy. Po pierwsze, orzeczono, że sąd pracy nie może odmówić rozpoznania powództwa wzajemnego zakładu pracy przeciwko pracownikowi o roszczenie z zakresu pracowniczej odpowiedzialności materialnej, jeśli spełnione są warunki określone w art. 204 k.p.c. Oznacza to, że sąd powinien rozpoznać oba roszczenia łącznie, jeśli istnieje między nimi związek lub nadają się do potrącenia, a nie przekazywać powództwo wzajemne do odrębnego postępowania. Po drugie, Sąd Najwyższy uznał za nieważną zgodę pracownika wyrażoną w umowie o wspólnej odpowiedzialności materialnej na potrącanie z wynagrodzenia należności z tytułu niedoborów, które mogą ujawnić się w przyszłości w wyniku inwentaryzacji. Taka zgoda jest sprzeczna z przepisami Kodeksu pracy (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p.), w szczególności z zasadami dotyczącymi odpowiedzialności materialnej pracowników, ochrony wynagrodzenia oraz ochrony pracownika przed ryzykiem związanym z działalnością zakładu pracy. Uchwała podkreśla, że potrącenia z wynagrodzenia wymagają precyzyjnego określenia wysokości długu i ustalenia przyczyn powstania szkody, a zgoda na potrącenie przyszłych, nieokreślonych kwot jest nieważna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność powództwa wzajemnego w sprawach pracowniczych oraz ważność zgody pracownika na potrącenia z wynagrodzenia.
Dotyczy specyficznych sytuacji związanych z odpowiedzialnością materialną i potrąceniami z wynagrodzenia w kontekście przepisów obowiązujących w 1994 roku, choć zasady dotyczące dopuszczalności powództwa wzajemnego i ochrony wynagrodzenia pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sprawie o roszczenie pracownika ze stosunku pracy sąd rejonowy może odmówić rozpoznania powództwa wzajemnego zakładu pracy w tym procesie i przekazać je do rozpoznania w osobnym postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd rejonowy-sąd pracy nie może odmówić rozpoznania powództwa wzajemnego zakładu pracy o roszczenie z zakresu pracowniczej odpowiedzialności materialnej, jeżeli są spełnione warunki przewidziane w art. 204 k.p.c.
Uzasadnienie
Przepisy k.p.c. nie wyłączają ani nie ograniczają możliwości wytoczenia powództwa wzajemnego przez pozwany zakład pracy przeciwko powodowi-pracownikowi. Dopuszczalność powództwa wzajemnego wynika z art. 204 § 1 k.p.c., który wymaga związku roszczenia wzajemnego z roszczeniem powoda lub możliwości jego potrącenia. Spełnienie choćby jednej z tych przesłanek uzasadnia dopuszczalność powództwa wzajemnego.
Czy w razie wyrażenia przez pracownika zgody na potrącenie mu przez pracodawcę z wynagrodzenia za pracę kwoty pieniężnej bez określenia jej wysokości, pracodawca jest ograniczony co do wysokości potrącenia przepisami art. 87-89 k.p. i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1977 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyrażenie przez pracownika, na podstawie art. 91 k.p. w umowie o wspólnej odpowiedzialności materialnej, zgody na potrącanie przez zakład pracy z wynagrodzenia za pracę należności z tytułu niedoborów, które mogą się ujawnić w przyszłości w wyniku inwentaryzacji - jest nieważne.
Uzasadnienie
Zgoda pracownika na potrącenie z wynagrodzenia przyszłych, nieokreślonych niedoborów jest nieważna jako sprzeczna z przepisami Kodeksu pracy (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p.), w tym z przepisami dotyczącymi odpowiedzialności materialnej (art. 124 § 3, art. 125 k.p.) i ochrony wynagrodzenia (art. 91 k.p.). Narusza to zasadę, że pracownik nie ponosi ryzyka związanego z działalnością zakładu pracy i wymaga ustalenia przyczyn szkody oraz stopnia winy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jacek G. | osoba_fizyczna | powód |
| "M.-T." Spółka z o.o. w K. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 204 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki dopuszczalności powództwa wzajemnego (związek z roszczeniem głównym lub możliwość potrącenia).
k.p. art. 91
Kodeks pracy
Stanowi, że należności inne niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. Użycie określenia 'należności' sugeruje, że przedmiotem zgody mogą być tylko określone co do wysokości kwoty.
Pomocnicze
k.p. art. 125
Kodeks pracy
Reguluje umowne przyjęcie przez pracowników wspólnej odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie.
k.p. art. 124 § § 3
Kodeks pracy
Określa warunki, na jakich pracownik może uwolnić się od odpowiedzialności za mienie powierzone z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się.
k.p. art. 117 § § 2
Kodeks pracy
Wyraża zasadę nieponoszenia przez pracownika ryzyka związanego z działalnością zakładu pracy.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Określa nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą.
k.c. art. 300
Kodeks cywilny
Stanowi, że w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są sprzeczne z zasadami prawa pracy.
k.c. art. 61
Kodeks cywilny
Dotyczy wstecznego działania oświadczenia woli.
k.c. art. 498
Kodeks cywilny
Dotyczy potrącenia wzajemnych wierzytelności.
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
W sprawie z powództwa pracownika o roszczenie ze stosunku pracy sąd rejonowy-sąd pracy nie może odmówić rozpoznania powództwa wzajemnego zakładu pracy o roszczenie z zakresu pracowniczej odpowiedzialności materialnej, jeżeli są spełnione warunki przewidziane w art. 204 k.p.c. • Wyrażenie przez pracownika, na podstawie art. 91 k.p. w umowie o wspólnej odpowiedzialności materialnej, zgody na potrącanie przez zakład pracy z wynagrodzenia za pracę należności z tytułu niedoborów, które mogą się ujawnić w przyszłości w wyniku inwentaryzacji - jest nieważne. • W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy podniósł, że w rozważanej sprawie zostały spełnione obie przesłanki dopuszczalności powództwa wzajemnego, gdyż wystąpił zarówno związek między roszczeniami zakładu pracy i pracownika, jako wywodzącymi się z tego samego stosunku prawnego, jak i pracownik mógł przedstawić swoje roszczenie do potrącenia na podstawie art. 498 i nast. k.c. • Wyrażenie przez pracownika w umowie o wspólnej odpowiedzialności materialnej zgody na potrącanie przez zakład pracy z wynagrodzenia za pracę należności z tytułu niedoborów, jakie mogą się ujawnić w przyszłości w wyniku inwentaryzacji, jako sprzeczne z prawem jest nieważne z mocy art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p.
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Józef Iwulski
sędzia
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność powództwa wzajemnego w sprawach pracowniczych oraz ważność zgody pracownika na potrącenia z wynagrodzenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych sytuacji związanych z odpowiedzialnością materialną i potrąceniami z wynagrodzenia w kontekście przepisów obowiązujących w 1994 roku, choć zasady dotyczące dopuszczalności powództwa wzajemnego i ochrony wynagrodzenia pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Uchwała SN porusza fundamentalne kwestie dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy w kontekście odpowiedzialności materialnej i potrąceń z wynagrodzenia, co jest zawsze istotne dla prawników pracy i pracowników.
“Czy zgoda na potrącenie z pensji przyszłych długów jest ważna? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 1 856 000 PLN
zwrot potrąconej części wynagrodzenia: 1 856 000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.