I PZP 39/95

Postanowienie Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 1996 r. I PZP 39/95 Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełno- sprawnych podejmuje decyzje w sprawach "wpłat" zakładów pracy na ten Fun- dusz, stosując przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach po- datkowych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm). Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Kazimierz Jaśkowski (współsprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski, Walerian Sanetra (sprawozdawca), Andrzej Wróbel, Maria Tyszel, Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Stefana Trautsolta, po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 14 marca 1996 r. wniosku Ministra Pracy i Polityki Socjalnej skierowanego do rozpoznania przez skład siedmiu sędziów Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na następujące pytanie prawne: 1. Czy zakłady pracy obowiązane do wpłat na PFRON na podstawie art. 17 ust. 3 i art. 30 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 46, poz. 201, Nr 80 poz. 350 z późn. zm.), mają obowiązek dokonywania wpłat na podstawie art. 20 ust. 4 cytowanej ustawy, na dzień 20 każdego miesiąca następującego po miesiącu, za który przysługują zwolnienia podatkowe, czy na podstawie art. 8 ust. 2 cytowanej ustawy, w terminie do dnia 20 następnego miesiąca, po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powo- dujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych deklarację według ustalonego wzoru ? W związku z tym zachodzi pytanie, który z przepisów w świetle art. 8 ust. 2 i art. 20 ust. 4 cytowanej ustawy, powinien być przyjęty przez Fundusz, dla ustalania terminu dokonywania wpłat: - miesięczne wpłaty na Fundusz ? - czy miesięczne wpłaty zaliczek na poczet podatku dochodowego ? - czy też roczne zeznanie zakładu pracy dla celów podatku dochodowego ? co stanowi istotną różnicę w określeniu wysokości wpłat na Fundusz. 2. Czy w przypadku dokonania nadpłaty lub dokonania nienależnej wpłaty na Państwowy Fundusz, wynikającej z różnicy między podatkiem dochodowym naliczanym a należnym, powstałym z dokonania wpłat miesięcznych zaliczek na ten podatek a rozliczeniem rocznym podatku dochodowego, przysługuje Państwowemu Funduszowi Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych prawo do zwrotu wpłat lub zaliczenie na poczet zaległych i bieżących wpłat na Fundusz, na analogicznej zasadzie, jak w przypadku kwot nadpłaconych i nienależnie uiszczonych podatków, które podlegają z urzędu zaliczeniu na zaległe i bieżące zobowiązania podatkowe, a w razie braku takich zobowiązań, podlegają zwrotowi w ciągu miesiąca od dnia powstania nadpłaty, na podstawie ustawy o zobowiązaniach podatkowych ? Powołana zasada zaliczenia lub zwrotu nadpłaconych podatków, dokonywana jest po ostatecznym ustaleniu wysokości zobowiązania podatkowego za dany rok p o s t a n o w i ł : o d m ó w i ć podjęcia uchwały. U z a s a d n i e n i e Przedstawione na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (jednolity tekst: Dz. U. z 1994 r., Nr 13, poz. 48 ze zm.) Sądowi Najwyższemu przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej wątpliwości prawne ujęte zostały, jako dwie odrębne kwestie. Pierwsza z nich została sformułowana przy tym w formie kilku pytań. Pierwsze zagadnienie dotyczy tego, czy zakłady pracy obowiązane do wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podstawie art. 17 ust. 3 i art. 30 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 46, poz. 201 ze zm.), mają obowiązek dokonywania wpłat na podstawie art. 20 ust. 4 tej ustawy, na dzień 20 każdego miesiąca następującego po miesiącu, za który przysługują zwolnienia podatkowe, czy na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy, w terminie do dnia 20 następnego miesiąca, po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych deklarację według ustalonego wzoru? Tak ujęte pytanie w istocie dotyczy wyjaśnienia w jakim terminie powinny być dokonywane wpłaty na PFRON, gdyż zachodzą różnice w sformułowaniach znaj- dujących się w art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 1991 r. i w jej art. 20 ust. 4. W myśl pierwszego z tych przepisów zakłady pracy dokonują wpłat, o których mowa w art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 2, art. 17 ust. 1 i art. 20 ust. 3 ustawy, w terminie do dnia 20 następne- go miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi Państwowego Funduszu Reha- bilitacji Osób Niepełnosprawnych deklarację według ustalonego wzoru. Natomiast w myśl art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 9 maja 1991 r. termin przekazania środków, o których mowa w art. 20 ust. 3 oraz w art. 17 ust. 3, ustala się na 20 dzień każdego miesiąca następującego po miesiącu, za który przysługuje zwolnienie podatkowe. Prima facie, gdy idzie o wpłaty stanowiące następstwo ulg lub zwolnień podatkowych (art. 17 ust. 3 i art. 20 ust. 3 ustawy z 9 maja 1991 r.), można sądzić, iż unormowania zamieszczone w art. 8 ust. 2 i w art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 9 maja 1991 r. regulują te same kwestie używając nieco odmiennych sformułowań, co nie wydaje się być właściwe. Dalsza część zagadnienia ujętego w punkcie 1 wniosku Ministra Pracy i Polityki Socjalnej rodzi jednakże wątpliwość czy w istocie wnioskodawcy idzie o wyjaśnienie niejasności powstających na tym tle oraz co konkretnie miałoby być przedmiotem wyjaśnienia, zwłaszcza, że w uzasadnieniu wniosku nie wskazano bliżej na czym polega istota wątpliwości i w jaki konkretnie sposób mogłaby być ona wyjaśniona. W dalszej części zagadnienia z punktu pierwszego pisze się bowiem, że "w związku z tym zachodzi pytanie, który z przepisów w świetle art. 8 ust. 2 i art. 20 ust. 4 ustawy z 9 maja 1991 r., powinien być przyjęty przez Fundusz, dla ustalenia terminu dokonywania wpłat: - miesięczne wpłaty na Fundusz? - czy miesięcznie wpłaty zaliczek na poczet podatku dochodowego? - czy też roczne zeznanie zakładu pracy dla celów podatku dochodowego? co stanowi istotną różnicę w określeniu wysokości wpłat na Fundusz". W tak postawionym pytaniu sugeruje się (przyjmuje się jako przesłankę entymematyczną), że to czy przewidziane w art. 17 ust. 3 i 20 ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 1991 r. wpłaty na PFRON mają być dokonywane w okresach miesięcznych, czy też w inny sposób, zależy od tego, czy za podstawę rozstrzygnięcia przyjmie się przepis art. 8 ust. 2, czy też art. 20 ust. 4 tej ustawy, co jednak nie znajduje uzasadnienia w różnicy jaka istnieje w ich brzmieniu. Ponieważ przyjęte w domyśle założenie, na którym oparto pytanie jest fałszywe, wobec tego nie można na nie udzielić odpowiedzi wprost. Ponadto ze sposobu jego ujęcia wynika, że w gruncie rzeczy wnioskodawcy idzie o to, czy zakłady pracy, które zobowiązane są do wpłacania zaliczek na poczet podatku dochodowego, a korzystają z ulg i zwolnień z tego podatku na zasadzie art. 17 ust. 3 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 1991 r., powinny dokonywać odpowiednich wpłat na PFRON (jako konsekwencji uzyskanych ulg i zwolnień podatkowych), w terminach, które skorelowane są z terminami wpłacania zaliczek, czy też w jakichś innych terminach (przy założeniu, że zaliczka na podatek dochodowy nie jest świadczeniem odrębnym, a zobowiązanie podatkowe powstaje dopiero po upływie roku podatkowego). W gruncie rzeczy nie tyle jest to pytanie o termin dokonywania wpłat na PFRON, ile o to czy ulga (zwolnienie) w zaliczce na podatek dochodowy jest równoznaczna z ulgą (zwolnieniem) podatkową w rozumieniu art. 17 ust. 3 i art. 20 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 1991 r. Sprawa, czy w istocie o tę kwestię właśnie idzie wnioskodawcy, pozostawiona jest wszakże domysłom, gdyż seria pytań ujętych w punkcie pierwszym jego wniosku pozostaje ze sobą w niejasnych relacjach, a jednocześnie jego uzasadnienie nie daje żadnego materiału, któryby pozwalał ustalić, jakie w rzeczywistości są intencje wnioskodawcy i na jakie konkretnie pytanie oczekuje on odpowiedzi. Z góry przy tym zakłada on, że między art. 8 ust. 2 ustawy z 9 maja 1991 r., a jej art. 20 ust. 4 zachodzi sprzeczność tego rodzaju, że tylko jeden z tych przepisów może być stosowany. Dla przyjęcia takiego wniosku brak jest jednakże wystarczających przesłanek. Mając na uwadze nieprecyzyjność sformułowanych pytań ujętych w punkcie pierwszym wniosku, błędność założeń, które legły u ich podstaw oraz nie dające się usunąć wątpliwości co do istoty zagadnienia prawnego, którego rozwiązania wniosko- dawca oczekiwał od Sądu Najwyższego. Sąd ten uznał, że na tak ujęte pytania nie da się udzielić prawidłowej odpowiedzi. W punkcie drugim swojego wniosku Minister Pracy i Polityki Socjalnej postawił pytanie "czy w przypadku dokonania nadpłaty lub dokonania nienależnej wpłaty na Państwowy Fundusz, wynikającej z różnicy, między podatkiem dochodowym nali- czanym a należnym, powstałym z dokonania wpłat miesięcznych zaliczek na ten po- datek a rozliczeniem rocznym podatku dochodowego, przysługuje Państwowemu Fun- duszowi Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych prawo do zwrotu wpłat lub zaliczenia na poczet zaległych i bieżących wpłat na Fundusz, na analogicznej zasadzie, jak w przypadku kwot nadpłaconych i nienależnie uiszczonych podatków, które podlegają z urzędu zaliczeniu na zaległe i bieżące zobowiązania podatkowe, a w razie braku takich zobowiązań, podlegają zwrotowi w ciągu miesiąca od dnia powstania nadpłaty, na podstawie ustawy o zobowiązaniach podatkowych?" W myśl art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1991 r. do wpłat, o których mowa w jej art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 2, art. 17 ust. 3 i art. 20 ust. 3 pkt 1 mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r., Nr 108, poz. 486 ze zm.), z tym, że czynności wynikające z art. 5 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 22 ust. 1 i art. 31 ust.1 i 2 tej ustawy należą do kompetencji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Przy tym w ogólności podejmowanie decyzji w sprawach wpłat na PFRON należy do kompetencji Prezesa Zarządu tego Funduszu, co niedwuznacznie wynika z art. 8 ust. 1, a także ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 1991 r., który przewiduje, że od decyzji tego Prezesa dotyczących wpłat, o których mowa w art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 2, art. 17 ust. 3 i art. 20 ust. 3 pkt 1, zakładom pracy przysługuje odwołanie do Ministra Pracy i Polityki Socjalnej. Regulacja art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1991 r. oznacza, że między innymi do wpłat, o których w nim mowa, ma zastosowanie przepis art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, który ustanawia zasadę, że kwoty nadpłaconych i nienależnie uiszczonych podatków podlegają z urzędu zaliczeniu na zaległe i bieżące zobowiązania podatkowe, a w razie braku takich zobowiązań - podlegają z urzędu zwrotowi w ciągu trzech miesięcy od dnia powstania nadpłaty, chyba że podatnik zgłosił wniosek o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań. Oznacza to tym samym, że sprawa - używając słów wnioskodawcy - "prawa PFRON do zwrotu wpłat lub zaliczenia na poczet zaległych i bieżących wpłat na Fundusz" jest wyraźnie uregulowana. Wnioskodawca nie wyjaśnia przy tym skąd biorą się wątpliwości w tym względzie oraz jakie przepisy i dlaczego na tym tle rodzą niejasności interpretacyjne w stopniu uzasadniającym poddawanie ich wykładni Sądu Najwyższego na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy o Sądzie Najwyższym. Stąd też należy uznać, że brak jest podstaw dla udzielania odpowiedzi na pytanie dotyczące "prawa PFRON do zwrotu wpłat lub zaliczenia na poczet zaległych i bieżących wpłat na Fundusz". Oceny tej nie zmienia pogląd wyrażony przez przedstawiciela Ministra Pracy i Polityki Socjalnej na posiedzeniu Sądu Najwyższego, który wyjaśnił, że wątpliwość wyrażona w pytaniu drugim powstała na tle brzmienia art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1991 r., ponieważ nie wymieniono w nim art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Z powołanego przepisu wynika bowiem wprost, że do wpłat, o których mowa w art. 4, art. 6 ust. 2, art. 17 ust. 3 i w art. 20 ust. 3 pkt 1 tej ustawy ma zastosowanie - i to bez zastrzeżenia, że idzie o zastosowanie "odpowiednio" - całość przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych i w związku z tym nie może budzić wątpliwości, iż reguła ta odnosi się także do art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Z powyżej wskazanych powodów Sąd Najwyższy uznał, że brak jest warunków i podstaw dla udzielenia odpowiedzi na przedstawione mu w dwóch punktach pytania prawne i skutkiem tego odmówił podjęcia uchwały. ========================================