I PZP 2/95
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, sędzia Wiesława K., dochodziła wyrównania wynagrodzenia za okres od października 1989 r. do czerwca 1992 r. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, uznając, że wynagrodzenie było wypłacane zgodnie z obowiązującymi zasadami. Sąd Apelacyjny w Łodzi, rozpoznając rewizję, dostrzegł poważne wątpliwości prawne dotyczące ustalenia podstawy naliczenia wynagrodzeń sędziowskich w okresach przejściowych, zwłaszcza po utracie mocy obowiązującej art. 16 ustawy z dnia 25 stycznia 1992 r. i wejściu w życie ustawy budżetowej na rok 1992. Sąd Najwyższy, rozpatrując zagadnienie prawne, uchwalił, że przepis art. 16 pkt 2 ustawy z dnia 25 stycznia 1992 r. w zakresie odnoszącym się do czasu przed dniem ogłoszenia tej ustawy nie ma mocy wiążącej, naruszając zasadę niedziałania prawa wstecz. W związku z tym, dla okresu od 1 stycznia 1992 r. do 9 marca 1992 r. zastosowanie znajduje art. 71 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Natomiast dla okresu od 1 kwietnia 1992 r. do 31 maja 1992 r. podstawę ustalania wynagrodzenia stanowi przeciętne wynagrodzenie w sferze produkcji materialnej w gospodarce narodowej bez wypłat z zysku w pierwszym kwartale 1991 r., zgodnie z art. 28 i 37 pkt 1 ustawy budżetowej na rok 1992.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad retroaktywności przepisów prawa, ustalanie wynagrodzeń w okresach przejściowych, stosowanie przepisów po utracie mocy obowiązującej.
Dotyczy specyficznego okresu transformacji ustrojowej i prawnej w Polsce (lata 1991-1992) oraz specyficznej grupy zawodowej (sędziowie).
Zagadnienia prawne (2)
Czy obwieszczenie o utracie mocy obowiązującej przepisu prawnego daje podstawę do zastosowania innych przepisów przy ocenie roszczenia o wyrównanie wynagrodzenia za okres poprzedzający ogłoszenie ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obwieszczenie o utracie mocy obowiązującej art. 16 ustawy z dnia 25 stycznia 1992 r. w zakresie odnoszącym się do czasu przed dniem ogłoszenia tej ustawy, nie daje podstawy do zastosowania tego przepisu, a w konsekwencji stosuje się przepis art. 71 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 16 ustawy z 1992 r. narusza konstytucyjny zakaz nieretroakcji w zakresie odnoszącym się do czasu przed dniem ogłoszenia ustawy, co oznacza brak mocy wiążącej tego przepisu w tym zakresie. Wobec tego, zastosowanie znajduje przepis art. 71 Prawa o ustroju sądów powszechnych.
Jaka podstawa prawna powinna być stosowana do ustalania wysokości wynagrodzenia sędziego za okres od 1 kwietnia 1992 r. do 31 maja 1992 r. w kontekście wejścia w życie ustawy budżetowej na rok 1992?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podstawę ustalania wynagrodzenia sędziego za okres od 1 kwietnia 1992 r. do 31 maja 1992 r. stanowi przeciętne wynagrodzenie w sferze produkcji materialnej w gospodarce narodowej bez wypłat z zysku w pierwszym kwartale 1991 r.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, analizując przepisy art. 28 i 37 pkt 1 ustawy budżetowej na rok 1992 oraz orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego P. 1/94, uznał, że mimo wstecznego wejścia w życie art. 28 ustawy budżetowej, nie można przyjmować, że zastąpił on art. 16 pkt 2 ustawy z 25 stycznia 1992 r. w sposób modyfikujący okres, za który należy brać pod uwagę przeciętne wynagrodzenie. Wskazano, że art. 16 ustawy z 1992 r. miał zastosowanie do czasu uchwalenia ustawy budżetowej na rok 1991, a nie 1992, a przepisy ustawy budżetowej na rok 1992 nie rozstrzygały problemu wynagrodzeń sędziowskich w sposób trwały.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wiesława K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Sąd Rejonowy w Ł. | instytucja | pozwany |
| Sąd Wojewódzki w Ł. | instytucja | pozwany |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
p.o.u.s.p. art. 71
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Stanowi podstawę do ustalania wynagrodzenia sędziego w okresie od 1 stycznia 1992 r. do 9 marca 1992 r. po utracie mocy obowiązującej art. 16 ustawy z 25 stycznia 1992 r.
u.b. 1992 art. 28
Ustawa budżetowa na rok 1992
Stanowi podstawę ustalania wynagrodzenia sędziego za okres od 1 kwietnia 1992 r. do 31 maja 1992 r., z uwzględnieniem art. 37 pkt 1.
Pomocnicze
u.z.g.f.p. 1992 art. 16 § pkt 2
Ustawa o zasadach gospodarki finansowej państwa w 1992 r.
Nie ma mocy wiążącej w zakresie odnoszącym się do czasu przed dniem ogłoszenia tej ustawy w Dzienniku Ustaw, ze względu na naruszenie konstytucyjnego zakazu nieretroakcji.
u.b. 1992 art. 37 § pkt 1
Ustawa budżetowa na rok 1992
Określa, że przepisy art. 16, 21-29 i 32 wchodzą w życie z mocą od dnia 1 kwietnia 1992 r.
konstytucja art. 1 i 7
Przepisy konstytucyjne
Stanowią podstawę konstytucyjną dla zakazu nieretroakcji.
u.k. o wzajemnych stosunkach... art. 77
Ustawa Konstytucyjna o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym
Utrzymuje w mocy przepisy konstytucyjne, w tym dotyczące zakazu nieretroakcji.
u.o.w.s.b. 1991 art. 4
Ustawa o wynagrodzeniach w sferze budżetowej w 1991 r.
Nie ma zastosowania do wynagrodzeń należnych po 31 grudnia 1991 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie konstytucyjnego zakazu nieretroakcji przez art. 16 ustawy z 25 stycznia 1992 r. w zakresie odnoszącym się do czasu przed dniem ogłoszenia tej ustawy. • Przepis art. 71 Prawa o ustroju sądów powszechnych nie został uchylony i stanowi podstawę do ustalania wynagrodzenia sędziego po utracie mocy obowiązującej art. 16 ustawy z 1992 r. • Ustawa budżetowa na rok 1992, w szczególności art. 28 i art. 37 pkt 1, powinna być interpretowana w sposób zgodny z jej literalnym brzmieniem, a nie na podstawie modyfikacji sugerowanych przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu orzeczenia P. 1/94.
Odrzucone argumenty
Stosowanie art. 16 ustawy z 25 stycznia 1992 r. do okresu przed dniem ogłoszenia tej ustawy. • Przyjmowanie, że art. 28 ustawy budżetowej na rok 1992 zastąpił art. 16 pkt 2 ustawy z 25 stycznia 1992 r. w sposób modyfikujący okres, za który należy brać pod uwagę przeciętne wynagrodzenie (tj. pierwszy kwartał 1992 r. zamiast pierwszego kwartału 1991 r.).
Godne uwagi sformułowania
naruszający konstytucyjny zakaz nieretroakcji • nie ma mocy wiążącej przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia • stanowi przeciętne wynagrodzenie w sferze produkcji materialnej w gospodarce narodowej bez wypłat z zysku w pierwszym kwartale 1991 r. • brak jest podstaw prawnych do podważania mocy obowiązującej ustawy z dnia 28 września 1991 r. o wynagrodzeniach w sferze budżetowej w 1991 r. • ustawa budżetowa na ten rok (z dnia 5 czerwca 1992 r.) weszła w życie z dniem jej ogłoszenia z mocą od 1 stycznia 1992 r., z wyjątkiem przepisów wymienionych w art. 37 pkt 1, które weszły w życie z mocą od 1 kwietnia 1992 r.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
sprawozdawca
Maria Mańkowska
członek
Stefania Szymańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad retroaktywności przepisów prawa, ustalanie wynagrodzeń w okresach przejściowych, stosowanie przepisów po utracie mocy obowiązującej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu transformacji ustrojowej i prawnej w Polsce (lata 1991-1992) oraz specyficznej grupy zawodowej (sędziowie).
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych zasad prawnych, takich jak zakaz retroaktywności, i wyjaśnia złożone kwestie ustalania wynagrodzeń w okresie zmian legislacyjnych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i administracyjnym.
“Czy prawo może działać wstecz? Sąd Najwyższy rozstrzyga o wynagrodzeniach sędziów w burzliwych latach 90.”
Dane finansowe
WPS: 27 895 211 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.