I PZP 13/95
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 maja 1995 r. rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące dopuszczalności dochodzenia przez funkcjonariuszy Policji przed sądem powszechnym uposażenia i innych świadczeń pieniężnych przewidzianych w ustawie o Policji, wraz z odsetkami. Sąd Wojewódzki w Rzeszowie przedstawił wątpliwości prawne, powołując się na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 1995 r. (sygn. akt W 14/94), która dopuszczała dochodzenie odsetek na podstawie art. 481 § 1 k.c. Sąd Najwyższy, analizując przepisy ustawy o Policji oraz Konstytucji, uznał jednak, że droga sądowa do dochodzenia tych świadczeń jest niedopuszczalna. Podkreślono, że stosunek służbowy funkcjonariusza Policji ma charakter administracyjnoprawny, a nie pracowniczy, a brak jest przepisów prawa materialnego i procesowego odsyłających do stosowania kodeksu cywilnego czy postępowania cywilnego w odniesieniu do prawa do odsetek. Sąd Najwyższy powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym sprawy te należą do drogi administracyjnej lub sądownictwa administracyjnego, a nie sądów powszechnych. Odnosząc się do uchwały Trybunału Konstytucyjnego, Sąd Najwyższy stwierdził, że sędziowie podlegają tylko ustawom (art. 62 Konstytucji) i nie są związani wykładnią ustaw dokonywaną przez organy pozasądowe, nawet jeśli jest ona powszechnie obowiązująca. Wskazano, że postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zapewnia wystarczającą ochronę prawną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie niedopuszczalności drogi sądowej dla funkcjonariuszy służb mundurowych w zakresie dochodzenia roszczeń pieniężnych przed sądami powszechnymi, pomimo wykładni Trybunału Konstytucyjnego.
Dotyczy specyficznego stosunku służbowego funkcjonariuszy Policji i ich roszczeń o uposażenie i odsetki. Interpretacja podległości sędziów wykładni TK może być przedmiotem dalszych dyskusji.
Zagadnienia prawne (4)
Czy dopuszczalne jest dochodzenie przed sądem powszechnym przez funkcjonariuszy Policji uposażenia i innych świadczeń pieniężnych przewidzianych w Rozdziale 9 ustawy o Policji, w świetle wykładni Trybunału Konstytucyjnego co do możliwości dochodzenia odsetek z tytułu niewypłacenia uposażenia w terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Stosunek służbowy funkcjonariusza Policji ma charakter administracyjnoprawny, a nie pracowniczy. Brak jest przepisów prawa materialnego i procesowego odsyłających do stosowania przepisów kodeksu cywilnego lub postępowania cywilnego w odniesieniu do prawa do odsetek. Droga sądowo-administracyjna zapewnia wystarczającą ochronę.
Czy sądem właściwym do rozpoznawania spraw o dochodzenie uposażenia i odsetek przez funkcjonariuszy Policji jest sąd pracy czy wydziały cywilne sądów powszechnych?
Odpowiedź sądu
Niedopuszczalne jest dochodzenie przed sądem powszechnym.
Uzasadnienie
Ponieważ droga sądowa jest niedopuszczalna, pytanie o właściwość sądu pracy lub wydziału cywilnego staje się bezprzedmiotowe.
Jak kształtuje się właściwość sądu przy dochodzeniu przez funkcjonariuszy Policji odsetek z tytułu opóźnienia w spełnieniu świadczeń pieniężnych, w przypadku negatywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie?
Odpowiedź sądu
Niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Ponieważ droga sądowa jest niedopuszczalna, pytanie o właściwość sądu staje się bezprzedmiotowe.
Czy sędziowie podlegają powszechnie obowiązującej wykładni ustaw ustalonej przez Trybunał Konstytucyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędziowie podlegają tylko ustawom.
Uzasadnienie
Art. 62 Konstytucji stanowi o wyłącznej podległości sędziego ustawom. Wykładnia prawa jest elementem władzy sądowniczej, a sądy nie są związane wykładnią dokonaną przez organy pozasądowe.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jan F. | osoba_fizyczna | powód |
| Ryszard W. | osoba_fizyczna | powód |
| Jan W. | osoba_fizyczna | powód |
| Adam P. | osoba_fizyczna | powód |
| Wiesław P. | osoba_fizyczna | powód |
| Bogdan M. | osoba_fizyczna | powód |
| Andrzej K. | osoba_fizyczna | powód |
| Ryszard B. | osoba_fizyczna | powód |
| Stanisław A. | osoba_fizyczna | powód |
| Krzysztof B. | osoba_fizyczna | powód |
| Marek S. | osoba_fizyczna | powód |
| Bogdan D. | osoba_fizyczna | powód |
| Roman D. | osoba_fizyczna | powód |
| Jerzy D. | osoba_fizyczna | powód |
| Bogusław D. | osoba_fizyczna | powód |
| Wiesław L. | osoba_fizyczna | powód |
| Robert S. | osoba_fizyczna | powód |
| Stanisław S. | osoba_fizyczna | powód |
| Wiesław R. | osoba_fizyczna | powód |
| Zenon M. | osoba_fizyczna | powód |
| Piotr G. | osoba_fizyczna | powód |
| Marek K. | osoba_fizyczna | powód |
| Aleksander C. | osoba_fizyczna | powód |
| Marian S. | osoba_fizyczna | powód |
| Wiesław Z. | osoba_fizyczna | powód |
| Wiesław D. | osoba_fizyczna | powód |
| Krzysztof D. | osoba_fizyczna | powód |
| Wiesław H. | osoba_fizyczna | powód |
| Józef M. | osoba_fizyczna | powód |
| Antoni K. | osoba_fizyczna | powód |
| Zygmunt S. | osoba_fizyczna | powód |
| Jan S. | osoba_fizyczna | powód |
| Grzegorz W. | osoba_fizyczna | powód |
| Stanisław O. | osoba_fizyczna | powód |
| Mieczysław C. | osoba_fizyczna | powód |
| Zbigniew P. | osoba_fizyczna | powód |
| Ryszard A. | osoba_fizyczna | powód |
| Zbigniew D. | osoba_fizyczna | powód |
| Marek D. | osoba_fizyczna | powód |
| Maciej W. | osoba_fizyczna | powód |
| Marian B. | osoba_fizyczna | powód |
| Andrzej B. | osoba_fizyczna | powód |
| Zdzisław B. | osoba_fizyczna | powód |
| Andrzej P. | osoba_fizyczna | powód |
| Marek S. | osoba_fizyczna | powód |
| Waldemar A. | osoba_fizyczna | powód |
| Edward W. | osoba_fizyczna | powód |
| Edward Z. | osoba_fizyczna | powód |
| Zdzisław T. | osoba_fizyczna | powód |
| Grzegorz K. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa-Komendant Wojewódzki Policji w K. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do przekazania zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.
u.o. Policji art. 105
Ustawa o Policji
Przepis dotyczący płatności uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia.
Konstytucja RP art. 62
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada niezawisłości sędziów i ich podległości tylko ustawom.
Pomocnicze
u.o. Policji art. 99 § ust. 3
Ustawa o Policji
Przepis określający, że uposażenie policjantów miało wzrastać w stopniu nie mniejszym niż przeciętne wynagrodzenie w sferze produkcji materialnej.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
k.p. art. 2
Kodeks pracy
Definicja pracownika w rozumieniu prawa pracy.
k.p. art. 5
Kodeks pracy
Możliwość stosowania przepisów k.p. do stosunków prawnych nieuregulowanych przepisami prawa pracy.
k.p.c. art. 476 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres spraw ze stosunku pracy.
u.o. Policji art. 78
Ustawa o Policji
Traktowanie okresu służby policjanta jako pracy w szczególnym charakterze.
u.o. TK art. 13 § ust. 1 i 2
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Podstawa prawna wydania uchwały przez Trybunał Konstytucyjny.
Konstytucja RP art. 68
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucyjna zasada prawa do pracy.
k.p. art. 80
Kodeks pracy
Termin płatności wynagrodzenia pracowników.
Konstytucja RP art. 33a § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres orzekania Trybunału Konstytucyjnego.
k.p.c. art. 389
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądów I instancji oceną prawną sądów rewizyjnych.
u.o. SN art. 13 § ust. 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przepis dotyczący odpowiedzi na abstrakcyjne pytania prawne.
u.o. TK art. 25
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Podmioty uprawnione do zwracania się do Trybunału z pytaniami prawnymi.
u.o. TK art. 13
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Podmioty uprawnione do występowania z wnioskiem o ustalenie powszechnie obowiązującej wykładni ustaw.
k.p.a. art. 196 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zaskarżanie decyzji do sądu administracyjnego.
u.z.p. art. 29 § ust. 3
Ustawa o zobowiązaniach podatkowych
Prawo do odsetek z tytułu nadpłaty podatku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stosunek służbowy funkcjonariusza Policji ma charakter administracyjnoprawny. • Brak przepisów prawa materialnego i procesowego odsyłających do stosowania przepisów kodeksu cywilnego lub postępowania cywilnego w odniesieniu do prawa do odsetek dla funkcjonariuszy Policji. • Droga sądowo-administracyjna zapewnia wystarczającą ochronę prawną. • Sędziowie podlegają tylko ustawom i nie są związani wykładnią prawa dokonaną przez organy pozasądowe.
Odrzucone argumenty
Uchwała Trybunału Konstytucyjnego dopuszczająca dochodzenie odsetek przed sądem powszechnym. • Stosunek służbowy funkcjonariusza Policji w zakresie świadczeń pieniężnych nosi cechy stosunku pracy. • Nieterminowe spełnienie świadczenia pieniężnego w postaci uposażenia stanowi zdarzenie o charakterze cywilnoprawnym.
Godne uwagi sformułowania
Droga sądowa do dochodzenia przez funkcjonariusza Policji przed sądem powszechnym uposażenia i innych świadczeń pieniężnych [...] wraz z odsetkami jest niedopuszczalna. • Sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko ustawom. • Prawo do sądu nie może być rozumiane tylko formalnie, jako dostępność drogi sądowej, lecz i materialnie, jako możliwość prawnie skutecznej ochrony praw na drodze sądowej. • Niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązku wynikającego ze stosunku administracyjnoprawnego nie mieści się w tej regulacji, nie staje się zdarzeniem cywilnoprawnym także wtedy, gdy przedmiotem zobowiązania jest świadczenie pieniężne.
Skład orzekający
Teresa Flemming-Kulesza
przewodniczący
Józef Iwulski
członek
Kazimierz Jaśkowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie niedopuszczalności drogi sądowej dla funkcjonariuszy służb mundurowych w zakresie dochodzenia roszczeń pieniężnych przed sądami powszechnymi, pomimo wykładni Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stosunku służbowego funkcjonariuszy Policji i ich roszczeń o uposażenie i odsetki. Interpretacja podległości sędziów wykładni TK może być przedmiotem dalszych dyskusji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między orzecznictwem Sądu Najwyższego a Trybunału Konstytucyjnego w kwestii dostępu do sądu dla funkcjonariuszy służb mundurowych, co jest istotne z punktu widzenia praw obywatelskich i podziału władzy.
“Sąd Najwyższy kontra Trybunał Konstytucyjny: Kto ma rację w sprawie praw policjantów?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.