I PZ 4/06

Sygn. akt I PZ 4/06 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 28 marca 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Katarzyna Gonera 
 
 
w sprawie z powództwa J. W. 
przeciwko M. Polska Spółce  z ograniczoną odpowiedzialnością  
o przywrócenie do pracy i sprostowanie świadectwa pracy, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 marca 2006 r., 
zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych w B. 
z dnia 14 października 2005 r.,  
odrzuca zażalenie. 
 
 
Uzasadnienie. 
 
 
 
Postanowieniem z 28 grudnia 2004 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych, na wniosek powoda, dokonał wykładni wyroku tego 
Sądu z 8 lipca 2004 r., w sprawie VI Pa …/04. 
  
Na postanowienie to zażalenie wniosła strona pozwana, wnosząc o jego 
uchylenie. 
Postanowieniem z 14 października 2005 r. Sąd Okręgowy odrzucił zażalenie 
strony pozwanej na postanowienie z 28 grudnia 2004 r. W uzasadnieniu  
podniesiono, że zażalenie jest „pozbawione podstaw prawnych” i dlatego powinno 
ulec odrzuceniu. Przepis art. 392 k.p.c. przewiduje możliwość wniesienia kasacji do 
Sądu Najwyższego od wyroku lub postanowienia sądu drugiej instancji w 

 
 
2 
przedmiocie odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania kończącego 
postępowanie w sprawie. W rozpoznawanej sprawie orzeczeniem kończącym 
postępowanie jest wyrok Sądu Okręgowego z 8 lipca 2004 r., nie jest nim natomiast 
postanowienie w przedmiocie jego wykładni. Za kończące postępowanie należy 
uznać orzeczenie zamykające drogę do dalszego postępowania co do istoty 
sprawy, nie może ono natomiast dotyczyć kwestii wpadkowych, ubocznych, 
niezwiązanych bezpośrednio z istotą sprawy. W ocenie Sądu Okręgowego, 
postanowienie z 28 grudnia 2004 r. w przedmiocie wykładni wyroku nie spełnia 
szczególnych przesłanek z art. 392 k.p.c. i art. 39318 k.p.c., a zatem nie przysługuje 
od niego prawo złożenia zażalenia do Sądu Najwyższego. Nie ma w tym przypadku 
zastosowania art. 394 § 1 pkt 8 k.p.c., ponieważ przepis ten odnosi się do 
postanowień wydanych przez sąd pierwszej instancji. 
Na powyższe postanowienie  zażalenie wniosła strona pozwana, domagając 
się jego uchylenia. Zażalenie zostało skierowane do Sądu Apelacyjnego, a jako 
podstawę  jego wniesienia wskazano art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. 
W uzasadnieniu zażalenia nie wskazano przepisów prawa procesowego, 
które zostały naruszone przez Sąd Okręgowy przy wydawaniu postanowienia z 14 
października 2005 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z 28 grudnia 2004 r. 
w przedmiocie wykładni wyroku. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Rozważenia wymagała przede wszystkim dopuszczalność wniesionego 
zażalenia ze względu na przedmiot  zaskarżonego postanowienia. 
Zaskarżone postanowienie zostało wydane 14 października 2005 r., a zatem 
do rozpoznania środka odwoławczego mają zastosowanie przepisy Kodeksu 
postępowania cywilnego po nowelizacji wynikającej z ustawy z dnia 22 grudnia 
2004 r.  o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo 
o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), która weszła w 
życie 6 lutego 2005 r. 
Postanowienie o odrzuceniu zażalenia strony pozwanej na postanowienie w 
przedmiocie wykładni wyroku zostało wydane przez Sąd Okręgowy działający jako 
sąd drugiej instancji. Podjęcie przez Sąd Okręgowy czynności sądowych w 
granicach właściwości funkcjonalnej sądu drugiej instancji nie może budzić w 

 
 
3 
rozpoznawanej sprawie jakichkolwiek wątpliwości, skoro wpierw chodziło o 
dokonanie wykładni wyroku tego Sądu (działającego jako sąd drugiej instancji), a 
następnie o ocenę dopuszczalności zażalenia na postanowienie w tym 
przedmiocie. W tej sytuacji skierowanie przez pełnomocnika skarżącej zażalenia do 
Sądu Apelacyjnego było oczywiście nieprawidłowe, ponieważ od postanowień sądu 
okręgowego działającego jako sąd drugiej instancji zażalenie przysługuje do Sądu 
Najwyższego, a nie do sądu apelacyjnego. Błędnie także jako podstawę wniesienia 
zażalenia wskazano art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. Przepis ten stanowi, że zażalenie do 
sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienie sądu pierwszej instancji, 
którego przedmiotem jest odrzucenie zażalenia.  Ogólnie art. 394 k.p.c. przewiduje, 
że zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu pierwszej 
instancji kończące postępowanie w sprawie, a ponadto na postanowienia sądu 
pierwszej instancji i zarządzenia przewodniczącego, których przedmiotem są 
kwestie wyszczególnione w punktach 1 – 12.   Przepis ten reguluje zatem zakres 
przedmiotowy postanowień sądu pierwszej instancji zaskarżalnych zażaleniem do 
sądu drugiej instancji. Nie może stanowić podstawy wniesienia zażalenia do Sądu 
Najwyższego na postanowienie sądu drugiej instancji, a z takim postanowieniem 
mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. 
Ocena dopuszczalności wniesionego zażalenia powinna być zatem 
dokonana nie na podstawie art. 394 k.p.c., który w ogóle nie ma zastosowania  -  
nawet per analogiam -  do postanowień wydanych przez sąd drugiej instancji,  lecz 
w oparciu o art. 3941 k.p.c. 
Zgodnie z tym ostatnim przepisem, zażalenie do Sądu Najwyższego 
przysługuje: 1) na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę 
kasacyjną oraz skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego 
orzeczenia (art. 3941 § 1 k.p.c.), oraz  2) na postanowienie sądu drugiej instancji 
kończące postępowanie w sprawie, w której przysługuje skarga kasacyjna, z 
wyjątkiem: a) postanowień, o których mowa w art. 3981 k.p.c. (czyli postanowień w 
przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących 
postępowanie w sprawie, od których przysługuje skarga kasacyjna), a także b)  
postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu 
pierwszej instancji (art. 3941 § 2 k.p.c.). 

 
 
4 
 
Przedmiotem zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego z 14 
października  2005 r. nie było odrzucenie skargi kasacyjnej lub skargi o 
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 3941 § 1 
k.p.c.), a zatem ocena dopuszczalności wniesienia zażalenia do Sądu Najwyższego 
powinna być dokonana w oparciu o przepis art. 3941  § 2 k.p.c. Z tego punktu 
widzenia istotne było ustalenie, czy po pierwsze - w sprawie tej przysługuje skarga 
kasacyjna, po drugie - czy zaskarżone postanowienie kończy postępowanie w 
sprawie. 
Pierwsza z tych kwestii (czy w rozpoznawanej sprawie przysługuje kasacja 
ewentualnie skarga kasacyjna) powinna być rozstrzygnięta pozytywnie (strona 
pozwana wniosła zresztą kasację od wyroku Sądu Okręgowego z 8 lipca 2004 r.). 
Pozostaje zatem do oceny jedynie to, czy zaskarżone postanowienie, 
którego przedmiotem było odrzucenie zażalenia na postanowienie w przedmiocie 
wykładni wyroku, kończy postępowanie w sprawie.  
W orzecznictwie i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że za kończące 
postępowanie w sprawie można uznać postanowienia, których uprawomocnienie 
się zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez sąd danej lub 
wyższej instancji, jeżeli w chwili ich wydania sąd jest zwolniony z obowiązku 
dalszego rozpoznawania sprawy, albo postanowienia stwierdzające wystąpienie 
okoliczności 
powodującej 
niedopuszczalność 
kontynuowania 
postępowania 
zmierzającego do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez sąd danej lub wyższej 
instancji, jeżeli w chwili ich wydania sąd jest zwolniony z obowiązku dalszego 
rozpoznawania sprawy. Inaczej mówiąc, za kończące postępowanie w sprawie nie 
może być uznane postanowienie dotyczące kwestii ubocznej, wpadkowej, 
incydentalnej, niezwiązanej bezpośrednio z istotą sprawy. Do takich kwestii należy 
dokonanie przez sąd wykładni wyroku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 
marca 2003 r., I PZ 162/02, OSNP z 2004 r. nr 14, poz. 245, zgodnie z którym na 
postanowienie sądu drugiej instancji oddalające wniosek o sprostowanie lub 
wykładnię wyroku nie przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego). 
Wniosek taki wynika również z wykładni systemowej. Zgodnie z art. 394 § 1 
k.p.c., zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu 
pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a ponadto na postanowienia, 

 
 
5 
których przedmiotem jest któraś z kwestii enumeratywnie wyliczonych w tym 
przepisie. Wśród tych kwestii znajduje się również sprostowanie lub wykładnia 
orzeczenia albo ich odmowa (art. 394 § 1 pkt 8 k.p.c.). Oznacza to, że przepis art. 
394 k.p.c. nie traktuje postanowienia sądu pierwszej instancji odmawiającego 
sprostowania lub wykładni orzeczenia jako kończącego postępowanie w sprawie. 
Podobnie materię tę należy potraktować na gruncie art. 3941 § 2 k.p.c. W związku z 
tym należy przyjąć, że na postanowienie sądu drugiej instancji oddalające wniosek 
o sprostowanie lub wykładnię wyroku (odmawiające sprostowania lub wykładni 
wyroku) nie przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego. Rozstrzygnięcie to 
dotyczy kwestii niebędącej przedmiotem zasadniczego postępowania, a więc 
kwestii w tym sensie ubocznej. Wynika z tego, że zażalenie na postanowienie sądu 
drugiej instancji, którego przedmiotem jest sprostowanie lub wykładnia orzeczenia, 
jest niedopuszczalne. 
W podobny sposób należy ocenić postanowienie będące przedmiotem 
zaskarżenia 
w 
niniejszym 
postępowaniu 
zażaleniowym, 
a 
mianowicie 
postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające zażalenie na postanowienie tego 
sądu w przedmiocie wykładni wyroku sądu drugiej instancji.  
Skoro postanowienie w przedmiocie wykładni wyroku sądu drugiej instancji 
nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 
3941 § 2 k.p.c., to także postanowienie odrzucające zażalenie na to postanowienie 
nie ma charakteru „postanowienia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie 
w sprawie” w tym znaczeniu, jakie nadaje temu pojęciu doktryna i orzecznictwo 
dotyczące wykładni art. 3941 § 2 k.p.c. Jednocześnie art. 3941 k.p.c. – odmiennie 
niż art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. -  nie przewiduje zaskarżenia zażaleniem do Sądu 
Najwyższego każdego postanowienia sądu drugiej instancji o odrzuceniu  
zażalenia. Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu 
drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną oraz skargę o stwierdzenie 
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 3941 § 1 k.p.c.), ale już nie 
na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające zażalenie.  Nie każde 
postanowienie o odrzuceniu zażalenia kończy przy tym  postępowanie w sprawie  -  
gdyby tak było, zbędny byłby przepis art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. dotyczący 
dopuszczalności zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji, którego  

 
 
6 
przedmiotem jest odrzucenie  zażalenia. Także do postanowienia sądu drugiej 
instancji odrzucającego zażalenie można odnieść argumentację powołującą się na 
wykładnię systemową  -  gdyby każde postanowienie sądu mające za przedmiot 
odrzucenie zażalenia było traktowane jako postanowienie kończące postępowanie 
w sprawie,  wówczas zbędne byłoby osobne uregulowanie kwestii jego 
zaskarżalności w art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c.  O tym, czy postanowienie odrzucające 
zażalenie  -  czy to postanowienie sądu pierwszej instancji, czy to postanowienie 
sądu drugiej instancji -  jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie,  
decyduje przedmiot rozstrzygnięcia. Jeżeli przedmiotem tym jest wykładnia 
orzeczenia, postanowienie nie ma charakteru postanowienia kończącego 
postępowanie w sprawie. 
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy odrzucił niedopuszczalne 
zażalenie na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z 
art. 370 i 373 k.p.c.