III CO 8/08

Sygn. akt III CO 8/08 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 17 grudnia 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Zbigniew Strus 
 
w sprawie z powództwa Z. K., K. M., M. M., A. M. i J. M. 
przeciwko "R.(…)" sp. z o.o. w K., Skarbowi Państwa - Wojewodzie A. i Prokuraturze 
Okręgowej w K. oraz Gminie Miejskiej K. 
o zapłatę, 
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 grudnia 2008 r., 
na skutek skargi powodów o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym 
postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt III CSK (...), 
 
1. 
odrzuca skargę powódek A. M. i J. M. o wznowienie postępowania 
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 22 
czerwca 2008 r., sygn. akt III CSK (...), 
2. 
przekazuje Sądowi Okręgowemu w K. wnioski Z. K., K. M. i M. M. o 
zwolnienie 
od kosztów sądowych w 
postępowaniu 
o wznowienie 
postępowania kasacyjnego zakończonego prawomocnym postanowieniem 
Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2008 r., sygn. akt III CSK (...). 
Uzasadnienie 
 
Sąd Najwyższy postanowieniem z 22 czerwca 2007 r. sygn. akt III CSK (...) 
odrzucił skargę kasacyjną powodów Z. K., K. M., M. M., A. M. i J. M. od wyroku Sądu 
Apelacyjnego z 27 lipca 2006 r., sygn. akt I ACa (…), bowiem nie zawierała ona wniosku 
o przyjęcie do rozpoznania z uzasadnieniem. 
W dniu 3 października 2008 r. powodowie reprezentowani przez pełnomocnika-
adwokata wnieśli skargę o wznowienie postępowania zakończonego wymienionym 
wyżej postanowieniem, wskazując niezgodność art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. w związku z art. 
3984 § 1 pkt 3 k.p.c. stanowiących podstawę postanowienia Sądu Najwyższego, z art. 
45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji, stwierdzoną wyrokiem Trybunału 

 
 
2 
Konstytucyjnego z 1 lipca 2008 r. sygn. akt SK 40/07, opublikowanym w Dz. U. Nr 120, 
poz. 779 z 8 lipca 2008 r. 
Skarżący domagali się uchylenia postanowienia Sądu Najwyższego z 22 czerwca 
2007 r. sygn. III CSK (...) wraz zasądzeniem kosztów postępowania a także zwolnienia 
powodów od „ponoszenia kosztów postępowania” na podstawie art. 100 ust. 2 w 
związku z art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 1 lipca 2008 r. orzekł, że art. 3984 § 1 pkt 3 
ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 
296, ze zm.) jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji 
Rzeczypospolitej Polskiej oraz, że art. 3986 § 2 i 3 w związku z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. 
w zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie - bez wezwania do usunięcia braków - skargi 
kasacyjnej niespełniającej wymagań określonych w art. 3984 § 1 pkt 3 powołanej 
ustawy, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji. 
Zgodnie z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego 
ma moc obowiązującą z dniem ogłoszenia, chyba że Trybunał określi inny termin utraty 
mocy obowiązującej aktu normatywnego. Skutek określony w taki sposób nie może być 
inaczej rozumiany niż prospektywnie, jednak w odniesieniu do stanów ukształtowanych 
prawomocnym orzeczeniem sądu lub rozstrzygnięciem innego organu zasada działania 
na przyszłość doznaje wyłomu w art. 190 ust. 4 Konstytucji stanowiącego, że orzeczenie 
Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub 
z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne 
orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych 
sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego 
rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego 
postępowania. 
Powoływany przepis nie pozwala uznać, że wyrok Trybunału stwierdzający 
niezgodność aktu normatywnego z aktem wyższego rzędu mógłby mieć zastosowanie 
tylko do orzeczenia, które uprawomocniło się po jego ogłoszeniu, byłby to bowiem 
przypadek niezgodności z prawem już ukształtowanym i promulgowanym. Wskazuje na 
to również sposób liczenia biegu terminu (art. 407 § 2 k.p.c.). 

 
 
3 
Takie zdarzenie, jak niezgodność z prawem (ukształtowanym wyrokiem 
Trybunału Konstytucyjnego) orzeczenia sądu albo rozstrzygnięcia innego organu 
podlegają kontroli instancyjnej lub nadzwyczajnej, a nie wznowieniu na podstawie 
określonej w art. 190 ust. 4 Konstytucji oraz – w postępowaniu cywilnym - art. 4011 
k.p.c. Dlatego należy uznać dopuszczalność wznowienia na przytoczonej podstawie 
prawomocnych orzeczeń wydanych w postępowaniu cywilnym, przed ogłoszeniem 
wyroku Trybunału Konstytucyjnego. 
W rozpoznawanej sprawie właściwy do orzekania w przedmiocie wznowienia 
postępowania jest Sąd Najwyższy. Skarga złożona przez pozwanych, jak każde pismo 
wszczynające postępowanie, podlega badaniu pod kątem warunków formalnych oraz 
obowiązkowi uiszczenia opłaty. Stosownie do art. 1262 § 1 k.p.c. sąd nie podejmie 
żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata, 
natomiast art. 3 ust. 2 pkt 8 lit.a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych 
przewiduje opłatę sądową m.in. od skargi o wznowienie postępowania. Ze względu na 
współuczestnictwo po stronie powodowej, należy ponadto zwrócić uwagę na art. 4 tej 
ustawy wymagający indywidualnej kontroli spełnienia fiskalnego obowiązku strony 
wobec Skarbu Państwa. Z przepisu wskazanego wynika pierwszeństwo rozstrzygnięcia 
kwestii opłat, jako wstępnej wobec istoty postępowania, dlatego kierując się art. 117 § 3 
k.p.c. w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd 
Najwyższy przekazał wniosek Sądowi Okręgowemu w K. do rozpoznania wniosku 
powodów wymienionych w pkt 2. postanowienia. 
Odnośnie do powodów A. M. i J. M. skarga została uznana za niedopuszczalną. Z 
uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego z 27 lipca 2006 r., zaskarżonego skargą 
kasacyjną przez powodów wynika, że J. M. oraz A. M. żądały zasądzenia na rzecz 
każdej z nich odszkodowania w wysokości indywidualnie oznaczonej. Roszczenie 
powódek oraz pozostałych powodów oparte było na jednakowej podstawie faktycznej i 
prawnej, co oznacza, że zachodziło między nimi współuczestnictwo procesowe formalne 
(art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.). Kwoty dochodzone przez A. M. i J. M. nie osiągały progu 
dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o roszczenia majątkowe a zatem 
zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c., ich skargi kasacyjne były niedopuszczalne. Okoliczności 
tej nie zmienia wskazanie przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 22 czerwca 
2007 r. podstawy odrzucenia skargi wymienionej w art. 3986 § 2 k.p.c., ponieważ była 
ona wówczas wystarczająca. W razie wznowienie postępowania i uchylenia 
postanowienia objętego skargą, przedmiotem ponownego rozpoznania byłaby nadal 

 
 
4 
skarga kasacyjna wniesiona 28 grudnia 2006 r., a przedmiotem postępowania 
naprawczego byłby tylko „brak pisma” wynikający z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. W takiej 
sytuacji wykładnia językowa art. 4011 k.p.c. prowadząca do wniosku o konieczności 
wznowienia postępowania i uchylenia (w tej części) postanowienia Sądu Najwyższego 
odpowiadającego prawu nie może być akceptowana, gdyż prowadziłaby do wniosku o 
nieracjonalności ustawodawcy. 
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. uznał skargę 
o wznowienie postępowania za niedopuszczalną i odrzucił ją w części wskazanej w pkt 
2 postanowienia.