I PZ 24/08

Sygn. akt I PZ 24/08 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 28 października 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący) 
SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca) 
SSN Zbigniew Korzeniowski 
 
w sprawie z powództwa H. K. 
przeciwko Rafinerii Nafty "G." SA  
o ustalenie stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 października 2008 r., 
zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych  
z dnia 18 czerwca 2008 r.,  
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
  
Uzasadnienie 
  
Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 31 
stycznia 2008 r., zmienił wyrok Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń 
Społecznych z 13 września 2007 r., w ten sposób, że uwzględniając apelację strony 
pozwanej Syndyka Masy Upadłości Rafinerii Nafty oddalił w całości powództwa H. 
K. i  A. C.  o ustalenie stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i zapłatę, oddalił 
apelację powódek H. K. I A. C. oraz oddalił apelację strony pozwanej w pozostałym 
zakresie.  

 
 
2 
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego wniósł pełnomocnik 
powódki H. K., „opierając ją” na naruszeniu art. 65 k.c. w związku z art. 300 k.p. 
poprzez przyjęcie, że zgodną wolą stron stosunku pracy zawartego przez skarżącą 
i stronę pozwaną w dniu 1 października 2006 r. było zawarcie umowy o pracę na 
wykonanie zadania: utrzymanie i przygotowanie do sprzedaży H. w wykonaniu 
uchwały Rady Wierzycieli z 31 lipca 2006 r. nr 9/07/2006, podczas gdy powódka 
zapoznała się z treścią uchwały dopiero w trakcie procesu i w dacie zawierania 
umowy o pracę uchwała ta nie była jej znana. Skarżąca zarzuciła ponadto 
naruszenie art. 353 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. i art. 22 k.p., art. 23 k.p., art. 251 
k.p., art. 29 k.p. w związku z art. 300 k.c. oraz art. 58 § 3 k.c. w związku z art. 300 
k.c., polegające na błędnej wykładni przywołanych norm poprzez przyjęcie, że 
powódka świadczyła pracę od 1 października 2006 r. do 31 stycznia 2007 r. na 
mocy umów na czas wykonywania określonej pracy, podczas gdy praca 
świadczona była na mocy umów terminowych, co stało się równoznaczne z 
zawarciem umów na czas nieokreślony. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 
59 k.p. poprzez stwierdzenie, że nie było podstaw do jego zastosowania w 
aspekcie analiz oświadczeń Syndyka skierowanych do skarżącej w pismach z 24 
stycznia 2007 r. i 31 stycznia 2007 r., na mocy których zawiadamiał on ją o 
niemożliwości wykonania zadania opisanego w umowie o pracę z 1 października 
2006 r., podczas gdy oświadczenie z 31 stycznia 2007 r. stanowiło oświadczenie o 
rozwiązaniu tej umowy bez wypowiedzenia. Wreszcie  skarżąca zarzuciła 
naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., opisując szczegółowo, na czym to naruszenie miało  
- jej  zdaniem – polegać.  
W skardze kasacyjnej znalazło się również stwierdzenie, że skarżąca wnosi 
o „przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 
k.p.c.” 
W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona  pozwana wniosła o jej odrzucenie 
w całości na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. z uwagi na brak w treści skargi 
przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia oraz uzasadnienia  wniosku o 
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. 
Sąd Okręgowy postanowieniem z 18 czerwca 2008 r., odrzucił skargę 
kasacyjną powódki H. K. od wyroku tego Sądu z 31 stycznia 2008 r.  

 
 
3 
W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Okręgowy stwierdził, że w 
przedmiotowej sprawie strona powodowa nie spełniła „przesłanek” nałożonych 
przez ustawodawcę w art. 3984 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c., a mianowicie dotyczących 
przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia oraz złożenia wniosku o 
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienia. Sąd Okręgowy 
podkreślił, że skarga kasacyjna powinna zawierać, między innymi, przytoczenie 
podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Zdaniem Sądu oznacza to, że dla 
zachowania formy skargi kasacyjnej nie wystarczy w jej uzasadnieniu polemicznie 
ocenić materiał dowodowy, ale konieczne jest powołanie podstawy kasacyjnej oraz 
jej uzasadnienia przez wskazanie, które przepisy przy ocenie tego materiału zostały 
przez sąd naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ 
na ustalenia faktyczne, a w konsekwencji na wynik sprawy. W przeciwnym bowiem 
razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest w ogóle możliwa. Sąd Okręgowy 
uznał, że „nie uzasadnia podania podstawy kasacji” zbiorcze wskazanie, że 
naruszenie konkretnych przepisów polega na błędnej ich wykładni i zarazem 
niewłaściwym zastosowaniu, przy jednoczesnym pominięciu w uzasadnieniu 
jakichkolwiek argumentów, o jaki przejaw naruszenia prawa rzeczywiście chodzi. 
Sąd Okręgowy stwierdził, że powódka wskazała przepisy Kodeksu pracy i Kodeksu 
cywilnego (art. 3531 k.c. w związku z art. 300 k.p. i art. 22, 23, 251, 29  k.p. w 
związku z art. 300 k.c. oraz art. 58 § 3 k.c. w związku z art. 300 k.c.),  których 
naruszenia – jej zdaniem - dopuścił się Sąd Okręgowy. Ze skargi nie wynika 
jednak, na czym owo naruszenie miałoby polegać, ponieważ uzasadnienie skargi 
stanowi jedynie polemikę z niekorzystnym dla strony powodowej orzeczeniem Sądu 
Okręgowego. Sąd drugiej instancji podkreślił, że naruszenie prawa materialnego 
przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy 
prawnej, 
natomiast 
uchybienie 
prawu 
materialnemu 
przez 
niewłaściwe 
zastosowanie 
polega 
- 
poza 
przypadkami 
oparcia 
się 
na 
przepisach 
nieobowiązujących - na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się tym, że stan 
faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi 
hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie że ustalonego stanu 
faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej.  

 
 
4 
Sąd Okręgowy uznał, że wskazując naruszenia prawa materialnego 
powódka  w istocie zakwestionowała dokonane przez ten Sąd ustalenia faktyczne, 
podnosząc 
zarzuty, 
które 
charakterystyczne 
są 
dla 
zwykłego 
środka 
odwoławczego, jakim jest apelacja. Skarżąca opisała bowiem, jaki charakter należy 
nadać umowie zawartej przez nią ze stroną pozwaną. Sąd drugiej instancji powołał 
się na stanowisko Sądu Najwyższego (m.in. wyrok z 7 marca 1997 r., II CKN 18/97, 
OSNC 1997 nr 8, poz. 112), który wyjaśnił,  że zarzut kasacyjny dotyczący 
naruszenia prawa materialnego może wchodzić w rachubę wówczas, gdy stan 
faktyczny będący podstawą zaskarżonego wyroku nie jest kwestionowany, jeżeli 
natomiast w skardze kasacyjnej  skarżący podważa ustalenia faktyczne 
zaskarżonego wyroku, to może to uczynić skutecznie wyłącznie poprzez powołanie 
podstawy z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. i przez wskazanie, że naruszone zostały 
przepisy 
postępowania 
mające 
zastosowanie 
przy 
dokonywaniu 
ustaleń 
faktycznych. Możliwość powołania się w skardze kasacyjnej na naruszenie prawa 
materialnego w nawiązaniu do uchybień dotyczących ustalenia stanu faktycznego 
ma miejsce wówczas, gdy w zaskarżonym orzeczeniu brak jest jednoznacznych 
ustaleń faktycznych, co w ogóle uniemożliwia kontrolę co do materialnoprawnej 
podstawy orzeczenia. Sąd Okręgowy uznał, że w niniejszej sprawie dokonał 
jednoznacznych ustaleń faktycznych, dlatego powołanie się na naruszenie prawa 
materialnego i kwestionowanie w związku z tym ustaleń faktycznych nie może 
stanowić podstawy kasacyjnej. Ponadto ocena dowodów ze swej istoty nie może 
podlegać kwestionowaniu w postępowaniu kasacyjnym. W ocenie Sądu skarżąca 
nie przedstawiła podstaw skargi i ich uzasadnienia, nie spełniając tym samym 
wymagania konstrukcyjnego określonego w art. 3984 § 1 k.p.c.  
Sąd Okręgowy uznał również, że skarga kasacyjna nie spełnia wymagania 
przewidzianego w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. Zdaniem Sądu Okręgowego, 
uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno 
zawierać wskazanie jednej z okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi 
kasacyjnej, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., a więc wyjaśniać, czy w sprawie 
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów 
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w 
orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest 

 
 
5 
oczywiście uzasadniona. Wymaganie przedstawienia okoliczności uzasadniających 
rozpoznanie skargi kasacyjnej nie jest spełnione, jeżeli skarżący wyraźnie ich nie 
przytacza, choćby dało się je wywieść z uzasadnienia (postanowienie Sądu 
Najwyższego z 9 sierpnia 2001 r., I PZ 45/01, OSNAPiUS 2003, nr 15, poz. 359). 
Sąd drugiej instancji stwierdził, że chociaż skarżąca wskazała jako przesłankę 
przyjęcia skargi kasacyjnej art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., to nie zostało przytoczone 
uzasadnienie tej przesłanki, a samo gołosłowne stwierdzenie, że skarga jest 
oczywiście uzasadniona, nie stanowi spełnienia przesłanek art. 3984 § 1 pkt 4 k.p.c.  
Powyższe postanowienie Sądu Okręgowego zaskarżyła pełnomocnik 
powódki zarzucając naruszenie: 1) art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie 3986 § 2 k.p.c. w 
związku z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., który jest niezgodny z powołanymi normami, co 
potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 1 lipca 2008 r., wydanym w sprawie 
SK 40/07, 2) art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. poprzez przyjęcie, że skarga nie wskazuje, na 
czym polega błędna wykładnia powołanych w skardze norm prawa materialnego, 
podczas gdy każdy z zarzutów skargi został uzasadniony.  
Pełnomocnik powódki wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.   
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca zarzuciła, że pominięcie wskazanych w 
skardze kasacyjnej dowodów, bez podania kryteriów oceny ich wiarygodności i 
mocy dowodowej, nie jest wyłączone spod kontroli kasacyjnej (tak Sąd Najwyższy 
w orzeczeniu z 29 października 1996 r., II CKN 8/96, OSNC 1997, poz. 30). 
Dowody przeprowadzone w niniejszej sprawie zostały ocenione w sposób 
oczywiście błędny i takie działanie sądu może być przedmiotem kontroli kasacyjnej. 
W ocenie pełnomocnika skarżącej skarga kasacyjna jasno stwierdza, że w 
odniesieniu do norm prawnych powołanych w jej petitum  zarzuty kasacyjne 
dotyczą ich błędnej wykładni. Sąd Okręgowy w zaskarżonym postanowieniu nie 
mógł oceniać zasadności i legalności swojego orzeczenia, przyjmując - w składzie 
sądu w dwóch trzecich tożsamym ze składem rozpatrującym apelację - że skarga 
kasacyjna nie zawiera wystarczającego uzasadnienia podstaw kasacyjnych, mimo 
że taki stan rzeczy nie miał w rzeczywistości miejsca.  
Pełnomocnik skarżącej podniosła, że zgodnie z wyrokiem Trybunału 
Konstytucyjnego z 1 lipca 2008 r., SK 40/07, art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 

 
 
6 
3984 § 1 pkt 3 k.p.c. jest niezgodny art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust 3 i art. 2 
Konstytucji. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji daje to podstawy do ewentualnego 
wznowienia postępowania, zatem uzasadnione jest zastosowanie tego wyroku w 
niniejszej sprawie.  
 
Odpowiedź na zażalenie powódki wniósł pełnomocnik strony pozwanej, 
wnosząc o oddalenie zażalenia w całości.  
 
Już po wniesieniu zażalenia pełnomocnik strony pozwanej powiadomił Sąd 
Najwyższy o umorzeniu postanowienia upadłościowego w stosunku do Rafinerii 
Nafty. Postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego stało się 
prawomocne 25 lipca 2008 r.  W tej sytuacji na mocy art. 364  ust. 1 Prawa 
upadłościowego i naprawczego z dniem uprawomocnienia się postanowienia o 
umorzeniu postępowania upadłościowego upadły odzyskał prawo zarządzania 
swoim majątkiem i rozporządzania jego składnikami, natomiast na podstawie art. 
367 ust. 2  Prawa upadłościowego i naprawczego sam upadły wszedł w toczących 
się postępowaniach sądowych w miejsce Syndyka.  
Uwzględniając stan rzeczy (faktyczny i prawny – wynikający z przytoczonych 
wyżej 
przepisów 
Prawa 
upadłościowego 
i 
naprawczego), 
powstały 
po 
prawomocnym umorzeniu postępowania upadłościowego, Sąd Najwyższy uznał, że 
postępowanie zażaleniowe powinno się toczyć z udziałem nie Syndyka Masy 
Upadłości Rafinerii Nafty jako strony pozwanej, lecz z udziałem Rafinerii Nafty i z 
tej przyczyny w stosunku do tego pozwanego zostało wydane niniejsze 
postanowienie.  
 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
 
Zażalenie jest uzasadnione.  
Zgodnie z art. 3984  § 1 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) 
oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono 
zaskarżone w całości, czy w części, 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich 
uzasadnienie, 3) wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego 
uzasadnienie oraz 4) wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z 
oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany. Są to wymagania 

 
 
7 
konstrukcyjne, bez których spełnienia wniesione pismo procesowe nie jest skargą 
kasacyjną.  
1. Jak wynika z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać 
„wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie”, co 
stanowi odrębny i formalnie wyodrębniony element skargi jako pisma procesowego. 
Wnoszący skargę kasacyjną nie może przy tym ograniczyć się do powtórzenia w jej 
treści sformułowań ustawowych (np. że „skarga kasacyjna jest oczywiście 
uzasadniona”), 
lecz 
jest 
zobowiązany 
do 
profesjonalnego 
prawniczego 
uzasadnienia wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania i to w kontekście okoliczności 
faktycznych i prawnych sprawy, której skarga kasacyjna dotyczy.  
Sąd Okręgowy odrzucił skargę kasacyjną, ponieważ nie spełniała ona, 
między innymi, wymagania określonego w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. Słusznie Sąd 
Okręgowy podkreślił przy tym, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi 
kasacyjnej do rozpoznania powinno zawierać przytoczenie choćby jednej z 
okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej, wymienionych w art. 
3989 § 1 k.p.c., a więc powoływać się albo na występowanie w sprawie istotnego 
zagadnienia prawnego, albo na  potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących 
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, albo 
na nieważność postępowania, albo na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, a 
także zawierać prawniczo uargumentowany wywód  przekonujący o występowaniu 
jednej  z tych przesłanek. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie zawiera 
tego rodzaju uzasadnienia wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania przez Sąd 
Najwyższy, co słusznie stwierdził Sąd Okręgowy. Skarżąca powołała się jedynie 
ogólnie na art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie uzasadniając jednocześnie w jakikolwiek 
sposób wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, a samo 
stwierdzenie, że skarga jest oczywiście uzasadniona, rzeczywiście nie spełnienia 
przesłanek z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., ponieważ nie wynika z tego stwierdzenia w 
żaden sposób, na czym polegać by miała owa oczywista zasadność skargi. 
Mimo tej niewątpliwej wady konstrukcyjnej skargi kasacyjnej wniesionej 
przez pełnomocnika powódki, nie było możliwe jej odrzucenie. 
Należy bowiem zauważyć, że w wyroku z 1 lipca 2008 r., w sprawie SK 
40/07, OTK-A 2008 nr 6, poz. 101, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 3986 § 

 
 
8 
2 i 3 k.p.c. w związku z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. w zakresie, w jakim przewiduje 
odrzucenie – bez wzywania do usunięcia braków – skargi kasacyjnej 
niespełniającej wymagań określonych w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., jest niezgodny z 
art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji. Powyższy wyrok 
Trybunału Konstytucyjnego miał zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie przez Sąd 
Najwyższy o zasadności wniesionego zażalenia. 
Bez 
względu 
bowiem 
na 
charakter 
prawny 
wyroku 
Trybunału 
Konstytucyjnego (wyrok tzw. zakresowy i interpretacyjny), ze względu na 
konieczność zachowania jednolitości orzecznictwa sądów, musi on być brany pod 
uwagę  przy dokonywaniu wykładni przepisów prawnych stanowiących podstawę 
prawną rozstrzygnięcia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 sierpnia 2008 
r., IV CZ 64/08, niepubl.).  Podstawę uwzględnienia zażalenia stanowiła zatem 
zmiana stanu prawnego w  chwili orzekania przez Sąd Najwyższy, wynikająca z 
wymienionego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Stwierdzenie przez Trybunał, w 
ramach kompetencji  tego organu, niezgodności art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. w związku z 
art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. z przepisami Konstytucji, wykluczało w postępowaniu 
zażaleniowym 
pominięcie 
nowego 
stanu 
prawnego, 
uznającego 
za 
niedopuszczalne odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia przez 
skarżącego wymagania konstrukcyjnego wynikającego z  art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. 
bez  wcześniejszego wezwania  do usunięcia tego braku. 
Dlatego na podstawie art. 3941 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 39816 k.p.c. 
oraz art. 39821 , art.  391 § 1 i art. 316 k.p.c. należało uwzględnić zażalenie.   
Przy rozpoznawaniu zażalenia Sąd Najwyższy powinien był wziąć  pod 
uwagę skutki powołanego przez skarżącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 1 
lipca 2008 r., SK 40/07, chociaż wyrok ten został wydany (ogłoszony) już po 
odrzuceniu przez Sąd Okręgowy skargi kasacyjnej, co nastąpiło postanowieniem z 
18 czerwca 2008 r., nie było możliwe przy rozpoznawaniu zażalenia zignorowanie 
jego treści oraz skutków dla oceny zasadności zażalenia. 
Zgodnie z art. 190 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, orzeczenia 
Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. 
Z kolei art. 190 ust. 3 Konstytucji stanowi, że orzeczenie Trybunału 
Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. W świetle przytoczonego 

 
 
9 
unormowania nie może być wątpliwości co do tego, że nadanie przez Konstytucję 
mocy powszechnie obowiązującej orzeczeniom Trybunału Konstytucyjnego 
oznacza, że jest nimi związany także Sąd Najwyższy. Jak wynika z art. 190 ust. 1 
Konstytucji, utrata mocy obowiązującej aktu ustawodawczego następuje ex lege, z 
chwilą 
ogłoszenia 
orzeczenia 
Trybunału 
Konstytucyjnego 
stwierdzającego 
sprzeczność tego aktu z aktem normatywnym wyższej rangi. Takie stanowcze i 
bezwarunkowe określenie chwili utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego 
(jego konkretnego przepisu bądź konkretnych przepisów) oznacza, że przed tą datą 
zakwestionowany akt normatywny obowiązywał (por. postanowienie Sądu 
Najwyższego z 30 września 2008 r.,  II UZ 39/08, niepublikowane), mimo że już 
wtedy mógł nie być zgodny z Konstytucją. Odrębną kwestię stanowi to, czy i jakie 
skutki wywołuje utrata mocy obowiązującej przez określony akt ustawodawczy w 
zakresie praw i obowiązków stron, powstałych przed terminem utraty mocy 
obowiązującej tego aktu. Zagadnienie mocy wstecznej orzeczeń Trybunału 
Konstytucyjnego stwierdzających niezgodność aktu normatywnego lub jego części 
z aktem wyższego rzędu było wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu 
Najwyższego, który raczej opowiadał się za przyznaniem orzeczeniom Trybunału 
Konstytucyjnego skutków sięgających w przeszłość (ex tunc) - między innymi w 
uchwale z  23 stycznia 2001 r., III ZP 30/00 (OSNAPiUS 2001, nr 23, poz. 685), w 
wyroku z 10 listopada 1999 r., I CKN 204/98 (OSNC 2000, nr 5, poz. 94), w 
postanowieniu z 7 grudnia 2000 r., III ZP 27/00 (OSNAPiUS 2001, nr 10, poz. 331) i 
potwierdził to stanowisko w uzasadnieniach późniejszych orzeczeń, np. z 18 
kwietnia 2002 r., III RN 4/01 (OSNAPiUS 2003, nr 2, poz. 25), z 12 czerwca 2002 r., 
II UKN 419/01 (niepublikowane), z 27 września 2002 r., II UKN 581/01 (OSNAPiUS 
2002, nr 23, poz. 581) oraz z 15 stycznia 2003 r., IV CKN 1639/00 
(niepublikowane).  
W uzasadnieniu uchwały z dnia 3 lipca 2003 r., III CZP 45/03 (OSNC 2004, z. 
9,  poz.  136),   Sąd  Najwyższy   również   podzielił   pogląd   opowiadający  się  za 
przyjęciem skutków ex tunc wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Sąd Najwyższy 
podniósł przy tym, że w razie wydania wyroku Trybunału ogłoszonego niezwłocznie 
(art. 190 ust. 2 Konstytucji) za przyjęciem wstecznego jego działania przemawia 
argument, że stan niezgodności ustawy z Konstytucją jest okolicznością 

 
 
10
obiektywną, istniejącą w całym okresie koegzystencji tych dwóch aktów, tj. ustawy 
zasadniczej i ustawy "zwykłej". Odmowa zastosowania wadliwego przepisu do 
zdarzenia faktycznego sprzed ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego może 
opierać się wprost na uznaniu jego skutków ex tunc, czyli w praktyce na uznaniu 
retroaktywności, albo na przesłankach dominacji przepisów Konstytucji nad innymi, 
niższej rangi w hierarchii źródeł prawa, oraz wiążącym orzeczeniu Trybunału 
Konstytucyjnego o niezgodności z nią przepisów ustawy, co prowadzi do odmowy 
zastosowania przepisu niezgodnego z aktem wyższego rzędu, nawet gdyby wyrok 
Trybunału Konstytucyjnego miał działać tylko na przyszłość. Za tym stanowiskiem 
przemawia także art. 190 ust. 4 Konstytucji, który stanowi, że orzeczenia Trybunału 
Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub 
ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne 
orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w 
innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia 
decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach 
właściwych dla danego postępowania. W piśmiennictwie dotyczącym wznowienia 
postępowania na wymienionej podstawie przyjmuje się, że skutkiem pośrednim 
stwierdzenia niezgodności kontrolowanego aktu normatywnego z Konstytucją, 
umową międzynarodową lub aktem normatywnym wyższego rzędu jest - obok 
skutku bezpośredniego w postaci utraty przez akt normatywny mocy obowiązującej 
- możliwość podważenia rozstrzygnięcia sądowego lub administracyjnego 
podjętego na podstawie aktu normatywnego, którego w dacie rozstrzygania sprawy 
dotyczyło domniemanie konstytucyjności, a który po prawomocnym rozstrzygnięciu 
sprawy został uznany za niekonstytucyjny. Zatem jest oczywiste, że wznowienie 
postępowania w takich sytuacjach ma doprowadzić do sanacji postępowania 
sądowego (lub administracyjnego) opartego na niekonstytucyjnym akcie prawnym. 
Należy tym samym przyjąć, że po wznowieniu postępowania będzie się ono  toczyć 
z pominięciem tych niekonstytucyjnych przepisów. W przeciwnym bowiem razie 
nieracjonalne byłoby dopuszczenie do wznowienia postępowania, które miałoby się 
toczyć na podstawie niekonstytucyjnego aktu prawnego, chociaż przez pewien czas 
obowiązującego. Gdy natomiast chodzi o postępowanie sądowe, toczące się po 
stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej przepisu, 

 
 
11
lecz dotyczące roszczeń z okresu sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału 
Konstytucyjnego, to sąd ani nie narusza kompetencji tego organu, ani nie wykracza 
poza swoje kompetencje, gdy nie stosuje aktu normatywnego uznanego za 
sprzeczny z Konstytucją. Przeciwnie, działa niejako w poszanowaniu dla 
orzeczenia tego organu. (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 23 
stycznia 2001 r.,  III ZP 30/00 ).  
Tak więc stanowisko Sądu Najwyższego przyjmujące niestosowanie aktu 
normatywnego, 
co 
do 
którego 
Trybunał 
Konstytucyjny 
stwierdził 
jego 
niekonstytucyjność, należy uznać za utrwalone w orzecznictwie sądowym.  
Sąd Najwyższy rozpoznający zażalenie po dacie ogłoszenia wyroku 
Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2008 r., SK 40/07, stwierdził, że odrzucenie 
skargi kasacyjnej przez Sąd Okręgowy na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. z uwagi na 
brak spełniającego ustawowe kryteria uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi 
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.) nastąpiło na podstawie 
przepisów, które nie mogą mieć zastosowania z uwagi na stwierdzoną ich 
niekonstytucyjność (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 17 lipca 2008 r., II UZ 
27/08 i z 30 września 2008 r., II UZ 40/08, niepublikowane).  
Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego Sąd drugiej instancji powinien 
wezwać pełnomocnika strony wnoszącej skargę kasacyjną do spełnienia 
wymagania konstrukcyjnego  przewidzianego w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. 
2. Odnosząc się natomiast do  poglądu Sądu Okręgowego co do 
niespełnienia 
przez 
pełnomocnika 
skarżącej 
wymagania 
konstrukcyjnego 
przewidzianego w 3984  § 1 pkt 2 k.p.c. należy stwierdzić, że w skardze kasacyjnej 
powołano jej podstawy, czyli zarzuty naruszenia konkretnie wskazanych przepisów 
prawa materialnego i procesowego, a także przedstawiono ich uzasadnienie. 
Ocena, czy uzasadnienie tych zarzutów jest adekwatne do ich treści  -   w  tym,  czy  
zarzut naruszenia prawa materialnego może być skutecznie uzasadniany przez 
kwestionowanie ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zastosowania 
konkretnego przepisu prawa materialnego - nie może być dokonana przez sąd 
drugiej instancji w ramach kontroli spełniania przez skargę kasacyjną wymagań 
formalnych przewidzianych w prawie procesowym dla tego pisma procesowego. 
Oceny tej dokonać może tylko Sąd Najwyższy - albo w ramach decyzji o przyjęciu 

 
 
12
(lub odmowie przyjęcia) skargi kasacyjnej do rozpoznania, albo już przy 
merytorycznym rozpoznaniu skargi. 
Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. 
w związku z art. 39816 k.p.c. orzekł jak w sentencji postanowienia.