III OZ 470/22

III OZ 470/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-08-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
658
Sygn. powiązane
IV SAB/Wa 118/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-05
III OSK 4/23 - Wyrok NSA z 2024-09-26
Skarżony organ
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia S. z siedzibą w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wa 118/21 o odrzuceniu skargi kasacyjnej S. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2021 r., sygn. akt IV SAB/Wa 118/21 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia S. z siedzibą w S. na bezczynność Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 15 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną Stowarzyszenia S. z siedzibą w S. od wyroku tego Sądu z 5 maja 2021 r., sygn. akt IV SAB/Wa 118/21.
W uzasadnieniu wskazał, że ww. wyrokiem Sąd ten uwzględnił skargę Stowarzyszenia. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony Stowarzyszeniu 14 czerwca 2021 r. Zachowując termin do wniesienia skargi kasacyjnej, Stowarzyszenie zwróciło się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika celem wniesienia skargi kasacyjnej. Wniosek został rozpoznany odmownie postanowieniem referendarza sądowego z 10 września 2021 r., które następnie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z 10 listopada 2021 r. Postanowienie to – kończące prawomocnie kwestię przyznania prawa pomocy – zostało Stowarzyszeniu doręczone 18 listopada 2021 r. Pismem nadanym 23 grudnia 2021 r. pełnomocnik Stowarzyszenia złożył skargę kasacyjną od wyroku z 5 maja 2021 r.
W ocenie Sądu pierwszej instancji termin określony w art. 177 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej zwanej "p.p.s.a.") został przez stronę skarżącą przekroczony, albowiem skargę kasacyjną wniesiono 23 grudnia 2021 r. (data nadania przesyłki zawierającej skargę kasacyjną w placówce pocztowej), podczas gdy termin do jej wniesienia upływał 20 grudnia 2021 r.
Wobec powyższego Sąd ten, na podstawie art. 178 p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie. Wskazało
w nim, że w związku z doręczeniem w dniu 6 kwietnia 2022 r. postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej podjęło czynności wyjaśniające. Z poczynionych ustaleń wynika, że postanowienie z 10 listopada 2021 r. zostało doręczone Stowarzyszeniu dopiero 26 listopada 2021 r. Rozbieżność w datach doręczenia wynika z błędu osób doręczających i odbierających pocztę. Z wyjaśnień uzyskanych od osób administrujących obiektem, do którego doręczano pismo wynika, że listonosz przekazał całość korespondencji kierowanej do obiektu jednej z osób administrujących obiektem. Otrzymujący nie zwrócił uwagi, że jeden z listów kierowany był do Stowarzyszenia i odebrał pismo wraz z pocztą kierowaną do innych adresatów. Osoba ta wiedziała o tym, że Stowarzyszenie właśnie zmieniło lokalizację i nie jest już zlokalizowane pod tym adresem. Błąd został odkryty dopiero po odejściu listonosza.
W czasie kolejnej wizyty listonosza zwrócono mu list z informacją o pomyłce. Listonosz doręczył list Stowarzyszeniu pod nowym adresem dopiero 26 listopada 2021 r. Do dnia otrzymania postanowienia z 15 marca 2022 r. Stowarzyszenie nie wiedziało o zaistniałej sytuacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne.
Zgodnie z art. 177 § 1 i 6 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie.
W okolicznościach faktycznych przestawionych wyżej stwierdzić należy, że istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny skuteczności doręczenia Stowarzyszeniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 listopada 2021 r., sygn. akt IV SPP/Wa 192/21. Od daty skutecznego doręczenia prawomocnego rozstrzygnięcia w kwestii przyznania Stowarzyszeniu pomocy prawnej rozpoczął bowiem bieg termin na wniesienie skargi kasacyjnej.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji ww. postanowienie skutecznie doręczono Stowarzyszeniu w dniu 18 listopada 2021 r. Tymczasem w ocenie skarżącego Stowarzyszenia listonosz oraz odbiorca korespondencji sądowej popełnili błąd: listonosz przekazał omyłkowo odpis postanowienia administratorowi obiektu, zamiast bezpośrednio do rąk osoby uprawnionej. Zdaniem Stowarzyszenia dopiero 26 listopada 2021 r. korespondencja została mu skutecznie doręczona, a co za tym idzie, przedmiotowa skarga kasacyjna została wniesiona w ustawowym terminie.
Stosownie do art. 67 § 2 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism.
Z akt sprawy IV SPP/Wa 192/21 wynika, że ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2021 r. zostało doręczone upoważnionemu pracownikowi administratora obiektu (podpis niewyraźny – prawdopodobnie "[...]") w dniu 18 listopada 2021 r. W dacie tej Stowarzyszenie zmieniło jednak już adres swojej siedziby. Do przedmiotowego zażalenia Stowarzyszenie załączyło oświadczenie listonosza, w którym wyjaśnił on, że w sprawie doszło do przypadkowego doręczenia korespondencji "osobie administrującej we firmie D., również znajdującej się pod tym adresem", nie zaś Stowarzyszeniu, co zostało uczynione dopiero w późniejszym czasie, bez możliwości potwierdzenia odbioru, bowiem zostało wcześniej błędnie podpisane.
Biorąc pod uwagę twierdzenia zawarte w zażaleniu oraz w załączonym do niego oświadczeniu, a także mając na względzie treść zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2021 r., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji przedwcześnie odrzucił przedmiotową skargę kasacyjną jako wniesioną po terminie. Z rozważań tego Sądu nie wynika, aby dokonał on oceny skuteczności doręczenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2021 r., sygn. akt IV SPP/Wa 192/21, która to okoliczność jest kluczowa w sprawie.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.