I PZ 11/10

Sygn. akt I PZ 11/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 2 czerwca 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) 
SSN Roman Kuczyński 
SSN Romualda Spyt (sprawozdawca) 
 
w sprawie z powództwa K. J. 
przeciwko Ośrodkowi Pomocy Społecznej Gminy Ł. 
o odszkodowanie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 czerwca 2010 r., 
zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych w Ł. 
z dnia 13 sierpnia 2009 r.,  
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd 
Okręgowy 
- 
Sąd 
Pracy 
i 
Ubezpieczeń 
Społecznych 
w 
Ł. 
postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2009 r. odrzucił skargę kasacyjną powódki K. J. 
wniesioną w dniu 10 sierpnia 2009 r. od wyroku tego Sądu z dnia 4 marca 2009 r.  
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy stwierdził, że w dniu 4 marca 
2009 r. został wydany wyrok oddalający apelację powódki. Tego samego dnia 
powódka złożyła wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. W dniu 10 
czerwca 
2009 
r. 
pełnomocnikowi 
powódki 
doręczono 
odpis 
wyroku 
z 
uzasadnieniem, a w dniu 10 sierpnia 2009 r. pełnomocnik powódki, wykonujący 
zawód radcy prawnego, złożył w jej imieniu skargę kasacyjną. Wraz ze skargą 

 
 
2 
kasacyjną przedstawił pokwitowanie nadania w dniu 8 sierpnia 2009 r. przez K. J. 
przekazu pocztowego na kwotę 450 zł na adres Sądu Najwyższego. 
Sąd Okręgowy wskazał, że w sprawie z zakresu prawa pracy z powództwa 
pracownika, w której wartość przedmiotu sporu nie przekracza 50.000 zł, a do 
takich należy rozpoznawana sprawa, od skargi kasacyjnej pobiera się - na 
podstawie art. 35 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) - opłatę 
podstawową w kwocie 30 zł. Opłata sądowa, aby była skuteczna, winna być 
uiszczona w prawidłowej formie i w terminie (bez wezwania), jaki jest dopuszczalny 
dla złożenia pisma podlegającego takiej opłacie. Sąd przywołał przepisy 
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie 
sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 27, poz. 199) 
i wskazał, że regulacje te nie przewidują uiszczenia opłaty sądowej od pisma 
procesowego w formie nadania jej przekazem pocztowym. Opłata od wniesionej w 
niniejszej sprawie skargi kasacyjnej została zatem wniesiona w sposób 
nieprzewidziany w rozporządzeniu. Uiszczenie zaś opłaty sądowej w sposób 
nieprzewidziany przez przepisy powołanego wyżej rozporządzenia nie jest 
uiszczeniem tej opłaty w rozumieniu przepisów ustawy kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych. 
Sąd Okręgowy podkreślił ponadto, że uiszczenie opłaty w formie przekazu 
pocztowego uniemożliwia Sądowi w ramach wstępnych czynności sądowych 
sprawdzenie terminowości jej uiszczenia. Pewna jest bowiem tylko data nadania 
tego przekazu. Nie wiadomo natomiast, kiedy adresat przekazu pocztowego 
otrzymał należność. W odniesieniu do okoliczności sprawy już samo nadanie 
przekazu pocztowego w dniu 8 sierpnia 2009 r., a zatem 2 dni przed upływem 
terminu do złożenia skargi kasacyjnej, mogłoby rodzić uzasadnione wątpliwości, co 
do tego czy opłata wpłynęła do dnia 10 sierpnia 2009 r. 
Pełnomocnik powódki  wniósł na powyższe postanowienie zażalenie i 
zarzucił obrazę art. 3986 § 1 k.p.c. w związku z art. 3984 § 2 k.p.c. – „przez 
niewezwanie przez przewodniczącego w sądzie drugiej instancji skarżącego do 
usunięcia braków”; obrazę art. 3985 k.p.c. – „przez pominięcie we wstępnym 
postępowaniu kasacyjnym przed sądem drugiej instancji możliwości uzupełnienia 

 
 
3 
braków”. Podniósł także, że odrzucenie skargi kasacyjnej powódki - pomimo 
uiszczenia wpisu należnego od kasacji - narusza przepis art. 3935 k.p.c. i 
konstytucyjną gwarancję prawa do sądu. 
W uzasadnieniu podniesiono, że Sąd Okręgowy stwierdził, iż uiszczenie 
przekazem pocztowym opłaty od skargi kasacyjnej uniemożliwiło mu w ramach 
wstępnych czynności sprawdzenie terminowości uiszczenia tej opłaty, jednocześnie 
jednak Sąd ten nie sprawdził terminu wpływu opłaty na konto sądowe. Pełnomocnik 
powódki zauważył w związku z tym, że w tych warunkach obostrzonego rygoru w 
postaci odrzucenia skargi kasacyjnej uregulowanego w ustawie o kosztach w 
sprawach cywilnych nie wolno interpretować rozszerzająco - w szczególności nie 
można traktować, że pismo takie jest „nienależycie opłacone". 
Ponadto podniesiono, że art. 3985 k.p.c. regulujący postępowanie kasacyjne 
przed sądem drugiej instancji przewiduje możliwość uzupełnienia braków 
formalnych. Oznacza to, że braki pisma winny podlegać uzupełnieniu w trybie 
ustawy o kosztach sądowych w sprawie cywilnej. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
 
 
Zażalenie jest uzasadnione. Pomimo, że Trybunał Konstytucyjny uznał za 
niezgodny z Konstytucją jedynie art. 1302 § 4 zdanie pierwsze w związku z art. 1302 
§ 3 k.p.c. (wyrok z dnia 26 czerwca 2008 r., SK 20/07, OTK-A 2008, nr 5, poz. 86), 
a nie stwierdził niezgodności z Konstytucją art. 1302 § 3 k.p.c. w zakresie, w jakim 
przewidywał odrzucenie bez wezwania wniesionych przez profesjonalnego 
pełnomocnika nieopłaconych środków odwoławczych - apelacji lub zażalenia 
(odpowiednio wyroki z dnia 17 listopada 2008r., SK 33//07, OTK-A 2008, nr 9, poz. 
154 i z dnia 28 maja 2009 r., P 87/08, OTK-A 2009, nr 5, poz. 72), ustawą z dnia 5 
grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz 
niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 234, poz. 1571), z dniem 1 lipca 2009 r., zostały 
w całości uchylone przepisy § 3 i § 4 art. 1302 k.p.c. (art. 1 ust. 3 i art. 9 ustawy). 
Przy uwzględnieniu art. 8 ust. 1 ustawy, przepisy obowiązujące od chwili jej wejścia 
w życie należy w postępowaniu kasacyjnym stosować do skarg kasacyjnych 
wniesionych od dnia 1 lipca 2009 r. 

 
 
4 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego zauważono, że po uchyleniu art. 1302 § 
3 k.p.c. powstała luka, której ustawodawca nie wypełnił żadną regulacją, w wyniku 
czego od dnia 1 lipca 2009 r. Kodeks postępowania cywilnego nie normuje skutków 
sytuacji procesowej polegającej na wniesieniu przez adwokata (radcę prawnego, 
rzecznika patentowego) środków odwoławczych lub środków zaskarżenia bez 
uiszczenia należnej opłaty stałej albo stosunkowej. W postanowieniu z dnia 8 
stycznia 2010 r., IV CZ 107/09 – niepublikowanym Sąd Najwyższy, poszukując 
najwłaściwszego sposobu wypełnienia luki w ustawie procesowej, stwierdził, że 
należy zmierzać do takiego rozwiązania, które można w miarę harmonijnie 
wkomponować w przepisy normujące określone instytucje procesowe i dążyć do 
ograniczenia rozmiarów zaburzenia spójności w ramach tych instytucji, będącego 
następstwem chaotycznej w nie ingerencji i niepełnej regulacji. Trzeba przy tym 
mieć na względzie ochronę praw uczestników postępowania cywilnego, co wymaga 
takiego rozumienia i stosowania przepisów niejasnych lub niespójnych, które nie 
powodują dla stron negatywnych skutków dalej idących, niż te, które wynikają 
wyraźnie z ustawy. Sąd Najwyższy przyjął, że rezultat poszukiwania rozwiązania w 
zastosowaniu art. 1302 § 1 k.p.c. należy uznać za niezadowalający. Stanowi on, że 
pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, 
które nie zostało należycie opłacone, przewodniczący zwraca bez wezwania o 
uiszczenie opłaty, jeżeli podlega ono opłacie stałej lub stosunkowej. Jednak zwrot 
pisma nie zamyka sprawy, gdyż art. 130 § 2 k.p.c. przewiduje możliwość uiszczenia 
opłaty w terminie tygodniowym od doręczenia zarządzenia, która to czynność 
powoduje, że pismo wywołuje skutek od daty wniesienia. Nieusunięcie braków albo 
nieopłacenie pisma procesowego będącego środkiem odwoławczym lub środkiem 
zaskarżenia nie może uzasadniać zwrotu pisma, lecz jego odrzucenie (por. między 
innymi co do środków odwoławczych: apelacji – art. 370 k.p.c., zażalenia – art. 397 
§ 2 w zw. z art. 370 k.p.c. oraz co do środków zaskarżenia: sprzeciwu od wyroku 
zaocznego – art. 344 § 3, skargi kasacyjnej – art. 3986 § 1 i § 2, skargi o 
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – art. 4246 § 3 i 
4248 § 1 k.p.c.). Z tą różnicą pomiędzy „zwykłymi” pismami procesowymi a 
środkami odwoławczymi i zaskarżenia powiązana jest istotna różnica co do rodzaju 
orzeczenia wydawanego w wypadku nieusunięcia braków – jest to (odpowiednio) 

 
 
5 
zarządzenie przewodniczącego o zwrocie pisma albo postanowienie sądu o 
odrzuceniu środka odwoławczego (zaskarżenia). Stosowanie art. 1302 § 1 k.p.c. 
pozostaje w ścisłym związku z możliwością naprawienia uchybienia w drodze 
czynności dokonanej przez stronę. Gdyby więc do pisma procesowego będącego 
środkiem odwoławczym (zaskarżenia) zastosować ten przepis, to należałoby 
stosować także § 2 art. 1302 k.p.c. Bez wyraźnej po temu podstawy w ustawie nie 
można bowiem pogorszyć sytuacji procesowej strony przez odmówienie jej 
możliwości usunięcia skutków uchybienia. O ile jednak w odniesieniu do 
zarządzenia 
przewodniczącego 
ustawa 
dopuszcza 
jego 
„upadek”, 
i 
to 
automatycznie, bezpośrednio w wyniku czynności podjętej przez stronę, o tyle 
trudno zaakceptować taki skutek w odniesieniu do postanowienia sądu. Czynności 
sądu dokonane w formie postanowień nie mogą być pozbawione skuteczności w 
wyniku działania strony. Jedynie w wypadkach przewidzianych w ustawie 
postanowienia mogą być przez ten sam sąd uchylone, zmienione  (art. 240 § 1, art. 
359 § 1 k.p.c.) lub pozbawione skutku (w wyniku przywrócenia terminu), ale to 
także wymaga wydania postanowienia przez sąd. Ostatecznie Sąd Najwyższy 
uznał, że najbardziej uzasadnione jest zastosowanie w koniecznym zakresie art. 
130 § 1 k.p.c., przewidującego procedurę naprawczą, czyli wzywanie przez 
przewodniczącego do usunięcia braku formalnego pisma lub jego opłacenia. Biorąc 
zatem pod uwagę, że ustawa nie przewiduje obecnie wyłączenia stosowania tej 
procedury w  odniesieniu do dotkniętych brakami formalnymi lub nieopłaconych 
środków 
odwoławczych 
(zaskarżenia), 
wnoszonych 
przez 
profesjonalnych 
pełnomocników, najwłaściwsze będzie zastosowanie art. 130 § 1 k.p.c., z 
modyfikacją dotyczącą właściwego rygoru, czyli nie zwrotu pisma, lecz jego 
odrzucenia w wypadku nieuiszczenia opłaty w ustawowym terminie.  
Sąd Najwyższy rozpoznający niniejsze zażalenie podziela powyższy pogląd. 
W takiej zaś sytuacji nieopłacona skarga kasacyjna w rozumieniu art. 3986 § 2 
k.p.c. to skarga, której pełnomocnik strony nie opłacił po wezwaniu do uzupełnienia 
braków skargi w przepisanym terminie. 
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna wpłynęła do Sądu drugiej instancji w 
dniu 10 sierpnia 2009 r., a zatem zastosowanie miały przepisy obowiązujące po 
nowelizacji, co obligowało przewodniczącego do wezwania pełnomocnika 

 
 
6 
wnoszącego skargę kasacyjną do jej opłacenia, czego nie uczyniono. Nie było 
zatem podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej. 
Z omówionych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 w związku z 
art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.